장음표시 사용
151쪽
nequeat, aliunde profecto eum habere posse fatendum est . II t.' a ratione confirmantur omnes allatae conclusiones: statim atque aliqua natura est intellectualis, apta est doceri, & docere , cum sit ad commercium & mutuam consuetudinem nata: cum ergo homo si naturae
intellectiliae & imperfectior alijs naturis intelligentia praeditis,ipse doceri,& illae eum docere poterunt . t V. Denique, si homo hominem docet; Cur Deus & intelligentiae idem non es- scientia Z Quarta conclusio: Deus, siue intelligentia potest hominem docere modo naturali,& supernaturali. Declaratur haec conclusio, ac etiam simul probatur. Cum intellectus humanus sit forma, non infixa materiae, & quantum ad existentiam sit independens a corpore; p terit a superiore caussa, sine adminiculo organi corporei,illuminari,ac erudiri: qui sciendi in dus non erit naturalis homini in hac vita existenti. Et sicuti intelligentiae se inuicem docent
sine ullo corporis organo, cum sint corporis expertes, ita hominem absque organorum auxilio docere poteruntia. Rursus, cum intelligentia possit mouere organa corporea , phantasmata formare, ac etiam per signa, Zc visa sensus humanos mouere, poterit etiam hominem modo naturali docere P. Quincta conclusio : Ista hominis potentia ad recipiendam doctrinam reuelatam, est vis quaedam naturalis. Probabitur infra haec conclusio, cum demonstrabitur homi
152쪽
nem habere naturalem facultatem ad videnduDeum . His ita positis ac confirmatis conclusionibus, rationes in contrarium allatas dissoluamus. Ad primam: subordinatio quae est in caussas dupliciter intelligitur: altero modo, ut caussa inferior sit subordinata superiori, ita ut sine ea nihil operari queat;& hic ordo est necessarius, S semper seruari deb et: altero modo, ut caussa superior, & maxime caussa libere agens, L.de caunihil possit sine inferioribus, & id est falsum; δ'
neq; enim is est rerum ordo. re, cu Deus &intelligentiae sint caussae superiores de liberae, poterunt sine secundis, hominis mentem mouere. Deinde,esto, quod tamen verum non est, Deum per se non posse sine caussis adiuuantibus homunem mouere ἰ negatur tamen non posse dari scientiam reuelatam; quia per secundas caussas α'modo naturali, eum docebit, mi diximus. QuAre, Deus hominem docendo, nullum ordiariem muta nullam vim caussis secundis affert, sed omnia silauiter disponit,& gubernat . Ad secundam, concedimus opera Dei persecta, de hominem in suo genere perfectum esse; negamus tamen ipsum n5 polle diuinitus scientiam recipere,eaq; non egero. Qiria, cum homo sit naturae liberae, non agit modo quodam immutabili ac certo,ut animalia bruta faciunt; ita ut ei errare non contingat , ut non uno in loco docuit philosephus, & ipsa quotidiana confirmat s.ct Ib
experientia,ciun videamus eius cogitationes,& Prou. i.
153쪽
consilia esse incerta: propterea ab aliquariore caussa dirigi, & aliqua maiore persecti ne, praesertim scientiae, perfici debuit ; Sc maxime quod attinet ad fine NI imum , a quo facile aberrat: de quo quid certi doceat humana sa pientia, non habet. Propterea meliores philosophi videntes humanae naturae imbecillitatem, homini,Daemonem,quem Latini, Larem,appel-
.uta ob .a larunt custodem dederunt ι Deinde,esto natim ' - i rana humanam esse persectam: tamen tantae est
capacitatis,ut etiam diuinitus adhuc perfici possit et quae elisumma hominis dignitas, ac pers .ctio . , Postremo, tanta est Dei potestas, ut hanc naturam magis,ac magis perficere queatis. Ad tertiam , fatemur hanc doctripam esse persectiorem naturali scientia; negamus tamen hinminem non possie eam recipere ; non solum per potentiam . quam vocant bubedientiale mi, sed
etiam per veram potentiam physicam sibi inhorentem ;lut sicuti doctrinam ab homine tradi naturaliter recipit, ita etiam doctrinam Deureuelatam . , Qv ja, si habet potentiam ad sciet latiam, habebit quoque ad omnem scientiam: cu ni eadem sit potentia ad naturalia, & sup naturalia dona, quae in hunc finem a Deo dan, tur, utetraturalia perficiantur, Habebit itaque , sal tem, potentiam ad eam scientiam , qua indi get, & quam appetit: licet huiusmodi potentia sine sapetnaturali agente , ad actum non red0
catur. Neque illud simile de sensit quimu m
154쪽
concludit; quoniam homo habet potentiam ad . diu omnem scientiam, cum omnis scientia, siue a quisita,siue diuinitus data,eiusdem sitirationis: at vero sensus,cum sit materialis,non potest,si ieius natura dest ruatur, ad cognitionem uniue salium traduci. Quartae rationis facilis em autio: nam, cum duplex sit perfectio , altera eL sentialis,altera accidentalis, argumentatio illital tocedit de perfectione essentiali; nos autemoquimur de accidentali,quae habeti perffcier, tiam, quae hominem ab ordine suo non rem uet. Adde etiam, quod homo,prout est intelligentia preditus, communicat cum intelligen-lijs,& cum Deo; & ita pertinet ad ordinem su- 4 pertiaturalium, seu intelligentiarum. re, .non est Par ratio de formica, si rationem reciperet in de homine recipiente a Deo scientiam ; quia, ut diximus, solum perficitur accidentali-
Ad quinctant, quid sit dicendum satis p
tet ex idtimo fundamento, & ex quarta conclusione. Ad sextam, hominem ellia capacem diis ' . ..uiniς doctrinς, non est contra naturam , sed secundum naturam , ut diximus. Neque, ut a
sumentum assiimit, eandem doctiinam, quam Deus habet, homo recipit, sed particulam alti quam, pro ut Deus illi communicat: quq communicatio ex parte cavit, efficientis, est qui- 8 .dem supra, vel pr ter naturam; quod tamenta nihil implicat, cum etiam Aristoteles motum Prriteo naturam cbiicesserit: quandoquidem
155쪽
Lib. de coelestes orbes inseriores contra suum natur . lem motum, trahuntur motu superioris orbis.
Ad septimam;Deus ipse respondet,cum per Da Psal.s 3 . uidem ait: Intelligite insipientes in populo , &stulti aliquando sapiter: plantauit aurem ,
non audiet aut qui finxit oculum non considerat 'Cum ergo rationes in contrarium allatae nihil concludant, nobis aliquam doctrinam diuinitus communicari posse, profecto concludere dicebita, . re ipsa aliqua doctrina nobis a Deo reuelata fuerit. Cap. IIII. CONcεοεR ετ sortasse christianae philos phiς aduersarius,argumentis superius est iis coactus, Deum aliquid homini reuelare pos se; sed re ipsa quicquam reuelasse, non libenter daret: cum multa sint quae Deus facere potest, quae tamen non dum secit,vel facturus est nunquam : propterea huius doctrinae principia in ' rerum natura inueniri, demonstrandum nobis est. Talem igitur statuimus conclusonem: Reipsa praeter eam cognitionem, seu doctrinam quam homines suo studio acquirunt, data eis suit alia doctrina coelitus reuelata, ab aliqua superiore caussa. Hac conclusione soluuniuerse docere volumus aliquam doctrinam fuisse hominibus reuelatam,seu quod idem est,homines
aliquid a Deo vel ab intestigetijssuisse edoctos .
156쪽
mel praeter scientias naturaliter acquisitas alia quam doctrinam reuelatam reperiri, quaecunq;
qualisve, & ubi ubi tandem illa sit: de quibus
postea rebus suo agetur loco. Hanc conclusi nem latissime probare possem, sed ne nimius in re clara sim, solum quosdam locos bretiiter atringam,quos qui amplificare voli1erit, quos citabo, eos auctores legat: Et cum in Christiana schola haec conclusio certissima fide tenenda , sit, solummodo eas rationes afferam,quae c5tra aduersarios nostrae religionis pugnant. l. Quod
omnes populi, omnes nationes, omni tempore crediderunt,uerum esse existimandum est;quia, cum homines ad veritatem, ut Philosophus ait, Arist. I inati sint,tunc eam maxime assequuntur, cum in Ri ς ς
aliqua re omnes conueniunt: atqui omnes na. I . .
riones,omni tempore existimarunt aliquam doctrinam diuinitus datam suisse; reperietur igitur . Minor proposito est certissima: quia H braei gens antiquissima,id semper crediderunt,& credunt: idem censent omnes Christiani,qui diuersis teporibus floruerunt in omnibus mundi partibus: in eadem sententia sunt omnes Mae. I . Ihometani. Apud Ethnicos,in India in Arabia, s in AEgypto, in Gallia, in Gneci in Italia, suerue Gymnosophistae, Magi, Druidae, & Saeerdotes.
quibus mysteriorum cura erat demandata; quiabus mysterijs diuinam quandam doctrina conin itineri arbitrabantur. Q, omnia s exemplis ἰ . a .r laoc auctoritatibus illustrare vellet longu m on
157쪽
nino sacerem: sed ex ijs, quae subij ciemus tόstio
montis,quod in minore propositione sumptum suit, satis aperte demonstrabitur. .l I. Probatuni eadem conclusio philosoph*rum sententia , . Hospes Athenietis apud Platonem dialogo sex- licita legibus, ait, Hominem esse ludum Dei, in quo erudiendo. dc docendo delectatu malo
go decimo de rep. docet Lemones,'quoS nOSAngelos vocamus, nobis praeesse,nos custodira ,& ad operum executionem nos iuuare.In Ph
dro asserit Plato maxima bona nobis fieri per farorem diuino quodam munere concessime quem in hac re tota eius seliola secuta est. Alcia Neiri dixit. Deum se habere ad intellectam no- strum, sicuti sol se habet ad oculostcorporis Mars. Fie. Ideo quidam maximus Platonicorum sectator,
eleganter scriptum reliquit .; Quod sicuti sol lsine sole non cernitur,ita nec diuina,sine diuino llum in percipiunturia Mitas hic 'cio Porph trium libro de abstinentia, Iamblicum libr' deis mysterijs AEgyptiorum,Calcidium in Tim uni Platonis. Plotinum,Psellium, Speusippum, Lud. Viu. nccratem, Synesium Maximu Tyrium & alios, in li 8, 4ς qiusdem scholae philosophos. Aristotelesili Sm ςiv ς 7' decimo Ethico capitetvltim5 , aperte docuid, Deos multa bonis, ac sapientibu, comm nni .re .: Et in sua iT heologia Poetas i quosdam avia-
Iib. i. quam mendaces redarguit, quod Deum inuida Mee. e. r. secerint, uodsipientiain,.quae est ei in axim e propria i cum alijs commuid re nobistitia bot I. Denique,
158쪽
Denique, ille ter maximus Mercurius saepissime hanc veritatem in suis sermonibus inculcat,& maxime in Pimandro, ubi nihil aliud docere videtur: dc inter alia, hisc scribit. Adsiim enim
ego mens iis, qui boni, pii puri , religiosi, san estq; sunt et prςsentia mea fert illis opem,adeoq;
ut statim cuncta cognoscant, &c. Et sermone
quincto ad Tatium : Tu igitur, o fili mi Tati in primis pijs precibus obsecra Dominum patrem unicum,ut sis illius misericordia dignus: sic tandem Deum intum percipere poteris, si vel unus dumtaxat illius radius intelligentia: tuae. benigne resti ixerit. III bHuic veritati subscribuni omnes sese Poetae,qui statim atque sua poema ta aggrediuntur . Musas Deos inuocant , e scilicet de caussa, quod ab illis. se' iustari posse existimant. Ideo qui datre Poeta cecinit , Est Deus in nobis, &c. Et Plato, Res quaedam te, uis, & sacra est Poetae; nec potest versus sacere priusquam suerit a Deo aulatus,& mente exces serit. , Et Democrirus, Poria autem quaecunque scripserit m Dei assiatu, & sacro spiritu ι sunt valde pulchra . Denique, eiusmodi, ait Sophocles, ego cognoui esse Deum ; diuina qui semper exhibet sapientibus .i IT Ide inconfir mat multorum legitatorum sententia, qui cli,
xerunt se suas leges a Dijs accepisse, quod non dixissent, nisi ipsi,& populi, quibus leges dabat, homines doctrinam aliquam diuinitus accipe re,existimassent . Et licet filsumst, eis leges ab aliquo
159쪽
aliquo diuino numine datas sitisse: tamen eorum existimatio nostram sententiam , saltem , quod res fieri possit,confirmat. Quod autenia legislatores multi suas leges in Deos retulerint .. Clemens Alexandrinus, Theodoretus, Plato, Malij nonnulli memoriae prodiderunt ., Omnes itaque illustres legum institutores suas leges in aliquem Deum retulerunt. Zoroastres, qui Bactrianis Persisq; legesidedit, in Horomasinia Trismegistus AEgyptiorum legislator,in Mercurium: Minos Cretensium, in Iouem : Charondas Carthaginensium, in Saturnum: Lycurgus Lacedaemoniorum,in Apollinem: Draco & Solon Atheniensium in Mineruam : Pompilius Romanorum, in AEgeriam': Zamotris Scyth rum, in Vestam: Mahomerus Arabum in An. gelum Gabrielem. v. Ex diuinatione,& ex auctoribus,qui hac arte delectati sunt diadem com firmatur veritas. Nanque diuinatio cognitionem quandam supponit, quam suis viribus h mines assequi non possunt. Et licet aliqui eam in humanam sapientiam, vel in corporis habitum reuocare voluerint: tamen,id omni ex parte fieri nullo modo pbtest. Inter alios qui diutinatione delectati sunt hi a ClementereAlexandrino numerantur. Battus, Pythagoras,Abaris. Aristias, Epimenides Cretentis, Zoroastres Me .dus, Empia les Agrigentinus, & Phormio. An tamen Clemens, omnem diuinationem a Daemone suistis. Et,utcunquella, adhuc hic
160쪽
locus nostra conclusione na probat. Quoniam, si mali Daemones per: sua oracula homines do cuerunt, aut potius deceperunt, cur etiam boni Daemones & Deus ipse eosdem homines notia bene instituerunt verum , Daemones appropinquante aduentu ipsius verit iis, Filij nimirum Dei,conticescere coeperunt , quam ob rem Ethnici admirabantur,& caussa iii diligenter in quirebant ; sed inuenire non potperunt: quam ipse Daemon, his verbis, cuidam tesponsum petenti , aliquando manifeste aperuitia:
puer Hebraein diuos Dein ille gubernans, Cedere sede iubet, tristemq; rediet sub orcum. Aris ergo dehinc tacitus abscedit nostris. Et ut breuitati studeam, hunc unum locum ad id confirmandum, quod dicebamns, attigis sufficiat. Huc pertinent etiam reuelationes per insomnia, per quae homines se diuinitus doceri existimant: qua de re multi multa scri unt: &s locus , dc instituti ratio id paterentur , multa dicerem: sed cum longius ab incepto aberrare nolim, qui plura cognoscere voluerit, Aitatos in margine legat auctores, ac speciatim Sinesium. VI. Aliquam doctrinam reuelatam uiuinitus fuisse, luculentum ex Sybillarum oraxulis sumitur testimonium. Hae nanque, qu d etiam Ethnici confitentur, multa sutura, quot postea euenerunt, praedixerunt, & earum Orasula tanquam diuinitus dictata, magna in ven ratione,