장음표시 사용
221쪽
doctores ac prophetas, per quos multa. reuela- uit: Gentibus autem haec praesidia non dedit: igitur dicendum est eas reliquisse in cognitione naturali: ne eas deseruisse affirmare cogamur. De diuisione unius populi in duos, praeter loca, quae in libris mosaicae legis habentur , est locus apertus apud Esther capite decimo, ubi Mardochaeus ait, Deum diuisisse populum in duas sortes. Secunda ratio, si quid reuelari debuit gentibus, ut saluarentur, maxime myst rium incarnationis: at hoc, ut docet Paulus, it ignotum gentibus a saeculo; aitque datam sibi isse facultatem euangelizandi eis hoc myst rium t non igitur illis reuelatum flait: &tamen debuisset reuelari, si sine eo saluari non pol
rant . Huc facit id, quod cecinit David, Deum sua iudicia gentibus non manifestas . Quod jsi dicas, Deum reuelasse per se, vel per Angelos cum gentes faciebant, quod in se erat ; id no
videtur prouidentiae diuinae cosentaneum; quia secundum suavem Dei procurationem, debet dari quaedam via ordinaria,& humana,qua limmines saluentur: & ita debuisset dare magistros rerum reuelatarum gentibus,ut Hebraeis cedit ratias, singulis momentis opus suisset miraculo ad hominum iustificationem. Tertia ratio, tuoniam videtur contra rationem illius status, qui
fuit legis naturalis scriptae in corde, opus fuisse cognitione rei supernaturalis, & aliquo praec pio de credenda re supernaturali. Quarta,quia l ethnici l
222쪽
ethnici fuissent obligati recipere legem Hebrςorum, in qua dabatur reuelatiis rerum quς erant necessatiae ad salutem consequendam,si sine cognitione supernaturalium non poterant saluari, quod est falsum . Quincta, nulla lex sine promulgatione , obligat: at apud gentes nulla fuit rerum sapernaturalium promulgatio: poterant igitur sine reuelatione rerum stipernaturalium saluari. Et Deus non promulgauit, nec dedit legem Hebraeis nisi per Moysen, accedentibus miraculis,ut essent obligati ad illam recipienda. Possem pluribus rationibus h nc opinione com firmare , sed nolo esse in hac re longior. Concludamus ergo hanc disputationem auctoritatubus sanctorum, qui huic sententiae seuent. Cle. mens Alexandrinus, hac de re huiusmodi se tentiam nobis scriptam reliquit . Iam vero si Vniuersa quoque ac generalijoratione quae n-que tant necessaria, & vitae utilia diuinitus nosi venire dicamus, minime errabimus: vel potiusi si dicamus ipsam quoque philosophiam Graecisi veluti proprium datam este testametum, ut quaei sit fundamentum Christianae philosophiae; etia. si qui ex Graecis philosophantur ad veritatemi sua sponte obsurcescant. Philosophia ergo apud , Graecos dc gentiles se habebar tanquam testat mentum . item alio loco: QNnquam per se ; quandoque Graecos iustificabat Philosophia ti sed non ad uniuersam & generalem iustitiam: ad quam cooperatrix inuenitur. Item , Atque
223쪽
Iab.eod. erat cicidem ante Domini Muenturi phidos phia Graecis necessarii ad iustitiam: nunc autem est: utilis ad Dei cultum, & pietatem ijs, qui fidem colligunt per demonstrationem. Eodem loco, ait philosophiam mille pedagogum Grς-corum ad Christum; sicuti lex fuit pedagogus Iudaeorum. Si igitur philosophia loco legis erat, apud Gentiles, profecto no egebant reuelatione rerum supernaturalium. Cyrillus Alexandrinus eandem veritatem ex profesta demonstrat in librisetontra Iulianum apostatam, refellendo eius impietatem, cum dicebat, Deum Iudae
rum esse inuidum & iniquum , quod solis HGbraeis voluerit se manifestare,eisque solis legem dare: quam calu iam refellit doctiis , ac sanctiis Pater demonstrando Deum priuata quideratione illum populum multis beneficijs ornasse ut illum ad recipiendum Filium hominem factum disponeret; sed tamen non deseruisse alios Lege Cy populos, cum sese illis per legem & cognitionerit. lib. 3. naturalem manifestaverit . . ignorauit, inquit Cyrillus, summam naturam lub pedibus cum cham naturam habero . Etenim diuinam no- . tionem in natura hominis maxime sun datam
i suisse, &ei genuinam omnis boni ad salutem necessarij cognitionem immisisse opificem ducimus. Vtitur etiam ad idem probandum a ctoritate diui Pauli superius allata , t. Vbi comcludens ait: Per inscriptam ergo in cordibus logem demonstratur, quod omnium opifex de Dominua
224쪽
Dominus sita. Plura, qui cupit hunc loctrinia . Ilegat. Diuus quoque Chrysostomus varijs in Hom. s. locis hanc veritatem docuit. In commentarijs in priorem epistolam ad Corinth. de hac re ita scripsit. Deus praecepit,ut in principio per creaturae comprehensionem se homines sequerentur : quod cum nollent,experientia sibi eos non satis esse ostendens, runcaci se aliter allexit: deo . . tit Ddit pro libro mundum . Non tamen in hia philosophi curam ullam adhibuerunt, neque ei obtemperare voluerunt, nec quam praeceperat iam ingredi passi sunt. Ideo alteram induxit priore certiorem,quae siladebat non satis fibi per sei psum hominem esse. Tunc enim cogitationes excitare, & per creaturam erectos antimos exteriori uti sapientia oportuit. Nunc au.
tem nisi quis stultus efficiatur, id est, omnem rationem, & omnem evacuet sapientiam, &quae sequuntur. Alibi ait, quia Philosophus Hom. . noluit cognoscere per sapientiam , voluit per stultitiam cognosci. Alibi ait, ethnicum per se Ilo m. a. cognitionem inuenire potuisse , sed noluisse:& coelos fuisse ethnicis pro concionatoribus. Denique alio loco, ita scripsit: Pro doctrina , Ηόmil. mundum in medium proposuit: dedit men, in c. t. adtem es cogitationem, quae posset, quod comiae niens erat, intelligere . Diuus quoque Ambrosus non obscure eandem sententiam insinuasse videtur in libro primo & secundod vocatione gentium: ubi inter alia, dum locum
225쪽
illum ex Achis apostolorum paullo supraestatum exponeret,haec scripta nobis reliquit: Etia ante sacras literas in testimonium Domino deseruiuit orbis, & inenarrabilis coelorum pulchritudo ; per quam hominibus quaedam tabulae proponebantur, ut veluti in paginis elemen-rorum, & coelorum diuinae institutionis doctrina legeretur. Omitto hic Faustum libro secundo , de gratia & libero arbitrio, Hugonem, Scquosdam alios non obscuros doctores, breuitatis gratia. Nona conclusio: supposita reuelatione rerum, quae naturaliter de Deo cognosci non possunt, quam factam suisse superius docuimus , iis quibus talis reuelatio facta fuit, necessarium erat ad salutem consequenda cognoscere aliqua supernaturaliter reuelata ex parte obiecti,hoc est quaedam,quq naturaliter cognosci non possunt. Nam deo ista Deus reuelabar, t illi,quibus reuelabantur, reciperent,& ut deberent recipere esticaciter proponebat: ergo nopoterant saluari, nisi ista cognoscebant. Vnde Noe, Abraham, S: illi antiqui patres, qui a Deo supernaturalium reru cognitionem habuerunt, de eorum si iij,quibus ipsi ista manifestabant, sine rerum reuelatarum cognitione salutem con. sequi non poterandia. Decima conclusio: Qui fuerunt in lege Moysis, non poterant salutenta consequi sine cognitione aliquarum rerum qu qaraturaliter cognosci non possunt. Hςc con Cl
so est manifestissima, quia populo Hebraeo iam per
226쪽
per legem congregato , multo plura supernaturalia mysteria, per quae Deus eos homines sabuare Voluit, reuelata suere. Vnde bibebant de consequente eos petra . Vndecima conclusio': In noua lNe uniuersis hominibus ad salutem consequendam, necessaria est doctrina rerum, quae naturaliter cognosci non queunt, siue doctrina reuelata ex parte obiecti. Vnde colligitur differentia quaedam maxime notanda inter veterem & nouam legem,quod illa non obligabat omnes mortales, ad recipienda ea, quae tradebat, haec vero maxime . Est autem haec comcluso certa fide tenenda; & manifeste patet ex Apostolorum symbolo, in quo multa continem tur,quq omnem humanam rationem excedunt, S: tamen sunt omnibus salutem consequi molentibus scitu necessaria . Adde etiam, quod sine baptismo nemo potest salutem consequi, lex enim lata est, Nisi quis renatus fuerit ex aqua & Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei: doctrina autem haec de baptismo, non est
ex ordine earum rerum,quae naturaliter cognoscuntur; igitur. Atque haec de hac disputatione dicta sussician . . si in Ecclesia fuerit semper necessaria aliqua doctrina, qua explicaretur doctrina cuinitus reuelati P. Cap. XII. 'CV M ergo proxima disputatione demonstratum a nobis sit, quo nam pacto doctri-
227쪽
na reuelata fuerit necessaria, tum ex parte eius , cui fit' reuelatio, tum ex parte rerum reuelata- :. OD. rum,consequens est, ut demonstremus, an semper fuerit necessaria, ea doctrina, qua reuelata doctriba explicatur,& conseruatur. Docendum
itaque nobis est,an supposita doctrina diuinitus reuelata, opus sit alia doctrina, sine qua religio&Ecclesia consi stere non queant : ut autem id faciamus, quaedam fundamenta nobis ponenda sunt . Primum, cum quaerimus, an praeter do- ωinam reuelatam sit opus alia, quaestio intellia si potest, vel de ea doctrina, qua explicantur, quae per doctrinam reuelatam habentur, idque per humanam facultatem & industriam, atque per regulas nobis a sanctis patribus & ab Ecclesia traditas,& a doctoribus obseruatas qua d ctrina ij censentur periti, qui in explicatione d uinarum scripturarum laudabiliter, versati su
rint, aut Versantur, quos, ut libro primo diximus, Theologos positivos nominant: vel de alia doctrina,quae ratiocinando colligitur ex do bina reuelata, qua non solum veritates expli- cantur, sed etiam varijs rationibus confirma tur, & contra aduersarios defenduntur: qua ,
qui ornati sunt, Theologi scholastici nomina tur. Posita ergo quaestio de utraque doctorinata, intelligenda, & explicanda est. Secundum n tandum , cum doctrina diuinitus reuelata, non tam consistat in verbis, aut in scripturis, quibus nobis manifestata filii, quam in vera & rechaia
228쪽
rerum reuelatarum intelligentia, hinc necessario fit,ut sicuti res,quae in ea continentur, hum nas vires excedunt, ita earum intelligentia vim superat humanam : quo fit, ut vera ac certa e
rum explicatio, & sententia, sicuti & res ipsae, diuinitus accipienda sit. Ideo Deus opi. max. non solum debuit date Ecclesiae suae Prophetas, Ephesper quos res ipsas reuelaret, sed etiam doctores, per quos easdem, eis sutim spiritum communia
cando, exponeret. Et quoniam per doctorum expositiones non reuelantur aliae res de novo, ad solum,quae prius reuelatae erant explicantur; ideo non est necesse, ut in eis alia n, doctrinam
reuelatam ponamus, praesertim si de singulis,&de singulorum locorum expositione loquamur; sed satis est humana industria & scientia,assiste- te uniuerse diuino spiritu, in exponendis ijs,quq ad fidem & bonos mores pertinent Et quamuis simplex rerum diuinarum explanatio fideliabus & simplicibus hominibus satis suisset: t men aduersariorum hominum improbitate sactum est, ut diligentius examinari ila tractari debuerint: quod line disputatione,& discussi ne fieri non pote st. Quare, cum peruers homines male ex diuinis literis multos errores argumentando , vel deduxerint, vel probauerint, opus fuit quadam alia doctrina,qua diuina tractarentur,quae tamen non est a superiore, secundum substantiam, diuersa, vi primo libro scri- cap spsimus. Quas duas rerum diuinarum tractan-
229쪽
di rationes, inter se eo modo differre diceres, Cieero in quo Stoicus Zeno dialecticam, & rhetoricanti
differre, exposuit; m unam palmae extensae,abteram vero palmae contractae similem esse dixit. Illa ergo doctrina, quae proxime scripturas e
ponit est, lata, & diffusa; quae vero dogmata
examinat, breuior, atque contractior: & quae in una sunt varijs in locis dispersa,in altera uini certa methodo collecta. Non itaque existimare debes unam esse a viris sanctis inuentam de a Spiritu sancto dictatam: alteram vero ab oci
sis hominibus, mi quidam Also existimant, &impie docent excogitatam: unam esse necessariam,alteram vero prorsus inutilem. Postr mo notandum est, cum quaerimus, an alia doctrina praeter reuelatam sit necessaria,id duobus modis potest intelligi : uno modo ratione sim gulorum fidelium,stero vero ratione totiuS e Hesiae, & pastorum eius. His notatis ad propositam quaestionem his conclusionibus respondeo. Prima conclusio: Doctrina nobis a Deo reuelata, non est ita facilis ut explicatione non egeatia . Hanc conclusionem, de qua alio loco latius cotra stultum quorundam stultorum hominum errorem scripsi, hic tanquam certa minpono: & qui eam veram esse non videt, is certe nunquam scripturam vidit. Et si est ita clara,vi, expositione non egeat, cur tot commentaria scripserunt patres Z cur tam varie exponitur cur
Christus dixit scrutamini scripturasὶ cur Petros scriptum
230쪽
scriptum reliquit,in epistolis Pauli esse qi Kdana 2.rit. 3. dissicilia 3 Ne igitur rem certissimam pluribus Ioan. eam probado,dubiam reddere velle videar, haci veritate posita, aliam conclusionem statuo. SNCunda conclusio: Semper in Ecclesia Dei sui l necessaria aliqua doctrina, qua, quae reuelatal sunt, populo explicarentur. Est haec doctrinas certa fide tenenda:&cum sit manifesta, eami breuiter probabo. Primum, olim antiqui illi patres, quae diuinitus acceperant, suis filijs manifestabant & exponebant; & in veteri lego Deus constituit sacerdotes, qui legem ex ossicio Gen. in exponerent; & omnes prophetae riterunt, quasi legis Moysis commentatores, igitur opus erat tali doctrina. Huc facit illud Malachiae, Labia Cap. . sacerdotis custodiunt scientiam,& legem requirent de ore eius. Et Paulus recensendo dona, quibus Christus suam ornauit Ecclesiam, non solum dixit ei dedisse prophetas, id est, rerum reuelatarum scribas, sed etiam doctores,qui eas
exponerent :& hoc ad consemmationem, hoc I.Cor. I a.
est ad persectionem fidelium, & ad aedificatim αnem corporis Christi,quod est Ecclesia. Datur ergo quibusdam donum sapientiae & scientiari ad scripturarum expositionem, qua Paulus in- I.Corii 31 terdum,prophetiam, sicut interpretes, prophei ras,appellat. Deinde, diuina oracula sunt ob- scura, ut est dictum, ergo, ut Ecclesia habeat vel ram eorum intelligentiam, eget aliqua doctri- na,qua explicentur. Postremo, ut paullo amo: . L a dic