장음표시 사용
251쪽
.dissem do pro omni eo, quod potest quam . audit que imi Ope atti*gere, sua, usi aliena facultate, M sub . tali obiecto coi tinentur etiam Veritat reuelatae . Nec illud simile de sensu valet: quia ςurri sensus sit potentia materialis, non potest
eleiyiri ad percipienda ea , quae sub suo oniecton turali non continentur . Atque hactenus de doctrina reuelata a nobis disputatum sit. A lia , Lib. 4. quiae ad eary explicanda μ restant, inserius aia
Explicatur titu , ac etiam opiniones super ho. quaestione, An Deus sit finis naturalis ho- lminis. Cap. XV. De hae te T Vi us quaestionis tractandet occasio sumi- Barthol. Iaxur ex argumento diui Thomae, quo prinMedin in scientia reuelata: quia finis homi-' ' φ' nis est supra naturam ; qui consistit in clara vi-Ban. in i . sone Dei: qua de re cum hoc loco aliqui dispu-p- tare soleant,& ut percipiatur vis argumenti beati Thomae, de ut melius intelligantur, quae de necessitate reuelationis hactenus scripta sunt, nos quoq; hoc loco, S hoc ordine agemus. Prismum explicabimus claxe. huius quisionis titulum , ac varias hac de re sententias: deinde per
varias conclusiones quid tenendum si status. mus: postremo,quae possunt contra ea,quaed t, cebimus rationes afferri, eas solvemus. De primo,duplex est, ut communiter scribitur, homi- . nis
252쪽
tiis finis: alter naturalis, quem homo suis viribus attingere potest: qui positus est, ut multi
docent, in ea cognitione, quae naturaliter de
Deo haberi potest, si de speculativo loquamur: si vero de practico, in actione honesta: Vel vi alij scribunt finis naturalis hominis est fieri Deo similem, quantum per ipsam naturam fieri potest : qui finis attingitur cognitione, dc actione. Riter finis dicitur uipernaturalis,qui in hac vita absque ulla dubitatione in amore, quo Deum supra omnia amamus, consistit: in alia vero, in clara visione, & in persecta dilectione Dei: qui finis vocatur supernaturalis; quia homo viribus malitrae non potest illum attingere. Itaque finis naturalis,& sapernaturalis in eo differunt,quod unus naturali facultate, alter non sine auxiliodi trino acquiritur. Item, finis naturalis positus est in quadam cognitione confusa, & indistincta Dei: supernaturalis vero in cognitione clara,& distincta . Proposita quaestio intelligitur de fine supernaturali, & in alia vita ; ita ut sita sensus: An Deus clare visus possit aliqua rati ne dici finis naturalis hominis. Rursus, ut intelligantur auctorum sententiae, & huius quaestionis status, animaduertendum est, duplicem esse in hominibus appetitum, alterum naturalem, alterum elicitum: appetitus elicitus, est actio de operatio quaedam animalis,qua per pintentiam appetitiuam suum finem,seu suam perfectionem desiderat: vrivolitio, quae est actus a. ' voluntate
253쪽
voluntate productus; ob quam caussam dicitur
appetitus elicitus e naturalis autem n5 est achio,
seu operatio aliqua, ab ipsa re producta, sed est ipsam et res, cum aptitudine & propensione ad suum bonum, seu persectionem: qua ratione dicimus in lapide esse appetitum,id est, inclinationem naturalem ad centrum : & in materia
prima appetitum ad sermas . Nostra quaestio non est ae appetitu elicito, sed de appetitu naturali . Certum enim est apud omnes,& est fide tenendum, hominem sine fide, & gratia non posse ferri actu elicito in Deum, ut est finis supernaturalis. Est ergo dubitatio, an homo h
Deat naturalem propensionem, & capacitatem ad videndum Deum clara visione: de qua re, Capri q. lue sunt scholasticorum sententiae. Prima sei 3 pi 'i . tentia est quorundam scriptorum,quq his dictis expliciatur. Primum, tres dantur potentiae, na-gen. vis turalis , violenta & obedientialis . Naturalis Caiet. su- potentia,est aptitudo,& inclinatio insita natura
pςrax ad aetiim agendi, vel patiendi. violenta, est qua res aliquid patitur, vel recipit contra suam inclinationem : vi cu lapsis sursum versus proq-citur: ad quem actum lapis habet potentiam. iolentam . Obedientialis, est aptitudo creaturς, per quam apta est suscipere quidquid Deus voluerit in ea facere,quamuis ut supra naturam illius. Qua ratione dicemus in sole fuisse po-Ios io. tentiam aedientiae, ut cessaret a motu, ita Deo imperante . Haec potentiae appellatio, quae apud
254쪽
philosophos non reperitur, sertasse sumpta est ex his Euangelij verbis: Qualis est hic, qui Mat. 8.mare, & venti obediunt ei Haec potentia disi fert a naturali duobus modis: altero quidem, quoniam naturalis potentia ponit aliquid in re ipsa, nimirum inclinationem, &aptitudinem quandam: at obedientialis nihil ponit,nisi quadam relationem ad agens, a quo res immutari Potest: altero vero, quoniam naturalis conuenit rei, ut talis est: vi puta, qua homo, qua lapis est: at obedientialis non conuenit rei secundum determinatam naturam, sed ut res creata est,
quae in omnibus est subieeta Deo, ab eoq; de- Pendet. Secundum dictum, homo est in po. ventia solum obedientiae ad clare videndum Deum, seu ad beatitudinem supernaturalem . Tertium dictum, quod necessario ex secundo proficiscitur, idem dicendum est de omnibus actibus,& habitibus supernaturalibus, ut fidei, spei, caritatis, & aliarum virtutum in sesertim ;ad quos habitus homo habet latum potentiam obedientialem. Secunda sententia est aliorum, Seot. q. I. quae his dictis explanatur. Primum, triplex est pr0l S 6. potentia, naturalis, violenta,& neutra: Natur lis est, quae recipit, & producit actum secundum rei inclinationem, ut est potentia lapidis ad motum deorsum: violenta est potentia omnino huic contraria, ut est potentia in lapide admotum sursum : neutra potentia est secundam
quam aliquid orditiatur ad actum,ad quem nec est
255쪽
est iii clinata, nec aversa: ut est potentia supersia. ciet ad recipiendum vel albedine ira, vel nigredinem . Dicitur haec potentia, neutra, quia nonia magis inclinatur ad unum,quam ad alterum; &propterea non est naturalis, cum haec ad unum determ inata sit: neque est violenta, quia non est contra inclinationeminaturae .LSecundum
dictiim, quaelibet potentia potest comparari ad
duo: primum ad actum, quem recipit; utputa, intellectus ad habitum fidei, quem a Deo recipit,& ad actum quem eliciti & producit, mi est aetus credendi: deinde ad agens,quod vel da actum, seu formam,vel iuvat ipsam potentiam adactum producendum. Ut si intellectus consideretur respectu Dei infundentis habitum, vel iuuantis intellectiam ad producendum actum. Tertium dictum , si potentia comparetur adactam, tunc, vel est naturalis, vel violenta, vel neutra: at si comparetur ad agens', si agens est iupernarurale, dicetur potentia obedientialis. Ex quibus licet in serre differentiam quandam inter hanc, & superiorem opinionem: quod haec opinio non ponit. potentiam obedientiς distinctam ab illis tribus numeratis, scilicet, a naturali, violenta, & neutra; sed haec eadem dici tur potentia obedientiar, ut resertur ad agens supernaturale: at vero prima opinio ponit potentiam obedientiae in re ipsa, etiam respectaachus, distinctam a naturali, & violenta. -rtum dictum; intellectus humanus respectu via
256쪽
sionis beatificae, est in potentia naturali, ita ut naturaliter inclinetur ad Deum clare vide lum,
cum visio Dei sit finis ipsius: sicuti lapis inclunatur ad centrum . Ad alios vero a stus habet , potentiam neutram : ut ad actum credendi, S sperandi, & similiter ad habitus supernaturales recipiendos. Ex his duarum sententiarum sundamentis insertur alia disserentia inter has sententias. Nam posterior opinio existimat, quod si homo perfecte cognosceret naturam suam , . cognosceret etiam finem suum consistere in clara visione Dei; quia homini inest naturalis capacitas ad videndum Deum. Prior vero contrarium censet; quod etiam si homo se pei secte cognosceret, non posset in hanc veritatern pen trare, nimirum Deum clare visum esse ultimum. finem suum. Tertia sententia est eorum, quii dicunt hominem habere qjiidem inclinatione naturalem ; sed tamen sinem esse supernatur, lem . yr autem quid in hac difficultare tene dum sit explicemus, aliqua breuiter nobis praenotanda sunt. Primum ,rerum, aliae sunt naturales in se, & in modo, quo sunt: ut equus ex semine generatus: aliae sunt naturales ex se, sed non ex modo,quo sunt: ut esset equus ex nihilo productus: aliae tandem sunt supernaturales ex se, dc ex modo quo fiunt, ut incarnatio diuini Verbi. Secundum , operationes hominis possunt esse in triplici differentia: aliae sunt merenaturales,ut loqui,intelligere, sentire, quae sola naturali
257쪽
naturali vi ab homine essiciuntur: aliae mere supernaturales,ut homine sacere miracula; & ver- Dis a sacerdote prolatis fieri transsibstantiati nem substantiae panis in corpus Christi: aliae partim naturales, partim supernaturales, ut hominem credere,& amare Deum super omnia , .
Tertium,quamuis non sit hic proprius locus tractandi hanc dissicultatem, an naturaliter possimus cognoscere nostram beatitudinem positam esse in visione Dei; tamen eam ad maiorem explicationem propositet dissicultatis,leuiter attin
gam: de qua sunt varii dicendi modi. Aliqui
dicunt non posse ratione naturali demonstrari nostram beatitudinem positam esse in cogniti ne Dei: alii putant posse cognosci, non solum positam esse in cognitione Dei, sed etiam in cibra visione: alii vero mediam sequuntur sententiam alterum posse demonstrari, alterum vero nequaqua . His ita expositis sententijs sequemti capite per varias conclusiones ad propolitam dissicultatem respondebo. varijs conclusionibus retondetur ad propositam quasionem . Cap. XEXPLic Aetis aliorum sententiis, iactisque fundamentis, quid nobis circa dissicultatem propositam sentiendum esse videatur, cones sonibus quibusdam aperiemus . Prima comclusio: In homine est aliqua aptitudo,seu cap citas
258쪽
citas ad clare videndu Deum. In hac conclusone omnes conueniunt: quia cum homo eleu tur ad naturam diuinam clare videndam, oportet, ut in eo sit aliqua aptitudo ad hanc visionem, quae, exempli gratia, non est in bruto: quam conclusionem satis confirmant verba illa ciui Augustini: Posse habere fidem, & caritatem naturae est hominum ; habere autem gratiqest fidelium. Idem docet expresse D.Thomas in prima secundae. Secunda conclusio, Homo h Det naturalem potentiam ad clare videndum Deum. Haec conclusio remanet explicata ex di-Ehis, & est in fauorem secundae sententiae, quae sic probatur. I. Ex Augustino libro primo de Praedestinatione sanctorum capite quincto; ubi ait possibilitatem habendi gratiam esse a nat ra et at eadem, ut postea demonstrabo, est ratio de gratia,& de visione Dei, ergo si ad illam h mo habet possibilitatem naturalem, etiam ad hanc habebit: &, si potentia ista est in natura, proculdubio non erit potentia obedientiae, quae solum dicitur esse respectu agentis. Item alibi, Fecisti nos Domine ad te, & inquietum est cor nostrum donec perueniat ad to. Quod si cor nostrum est inquietum, proculdubio, habebitia naturalem inclinationem in Deum: quia, quod est in potentia obedientiae ad aliquid, quiescit, etiam si illud non assequatur: ut lapis, qui est in centro, ad motum sursum versus. Item, idem sanctiis Pater dixit, Deum tam excellentem fe
259쪽
cille naturam humana, ut ei susticere nihil possit ad beatitudine, quod sit minus ipso. II. Deus
ad actus supernaturales, ut sunt credere, amarci& natura diuina frui, concurrit cum homine, tanquam caulla adiuuans naturam nostram, noautem tanquam causa totalis: ergo in homine . est potentia naturalis ad istos actus producen- Rom. s. dos: antecedens est diui Pauli dicentis, Spiritii m. . sanetiam adiuuare infirmitate nostram:&nos, non esse susticientes, sed nostram sussicientiam esse ex Deo: operatur itaque natura simul cum Deo. Consequentia est manifesta: quia si humana facultas eiset in pura potentia obedientiti non diceretur iuuari, cum id iuuetur, quod ex se aliquid potest, sed non totum potest. Qii re, sicuti ignis cum auxilio generali Dei dicitur
calefacere, ita anima cum auxilio speciali dico tur actus illos producere: cum non sit differentia in potentia,sed in concursu tantu. III. Credere Deo, diligere Deum, eundemque videre, sunt actus vitae, de ab ipsis potentijs eliciti, non secus acactus,quo intelligimus, dc amamus aliquid naturaliter: ergo in homine erit potentia naturalis ad hos actus producendos. Conso. quentia est apertissima: antecedens non potest 2.2. q 7I. negari a D. Caietano, si vult sibi constare: quo ar.3 ad i. niam aliquando docuit, actus habitus insuli,eia
se eiusdem speciei cum actibus productis ab ha, bitu non infuso: ut est credere ex fide,& ex opinion l. Q re, si ratione horum, potentia est
260쪽
naturalis, etiam ratione illorum erit naturalis: Cum ratione actuum eiusdem speciei, eadem sit potentia , . IV. Si in homine non est naturalis inclinatio ad claram Dei vi fionem , sequeretur hanc visionem non esie finem , & persectionem hominis, quod est ab omni ratione alienum: sequela patet: siquidem persectio Mactus idem sunt: omnis autem actus habet sua potentiam sibi respondentem : ergo si beatit do est persectio hominis, erit actus hominis, &consequenter homo habebit naturalem potentiam ad hunc actum. Confirmatur haec ratio: Quaelibet natura est ex se inclinata ad suam persectionem ultimam, & completam & sibi congruentem : at talis perfectio respectu hominis est visio diuinae essentiae; ergo homo habebit naturalem propensionem ad eam. V. Natura humana est inclinata ad illud bonum,quod sibi
cum ratione conuenit.: at hominem videre .
Deum rationi est conseiitan elim ; erit igitur ad rate bonum propensata. Maior propositio est. manifesta: quia ideo dicimus hominem esse inclinatum ad honestum, quia hoc est naturae humanae congruum: & bene beateq; Viuere, dphilosophi scribunt, est congruenter naturae Vi Uete. Minorem autem propositionem quis negabit Z VI. Gratia; ut multis in locis Angelicus doctor docet, non destruit, sed perficit naturam: perficitur antem id quod habet aliquam totentiam in se ad id, a quo perlicitur. Cunia N iniec