장음표시 사용
231쪽
dicebamus,non minus egemus doctrina reuela- lta, quam eius vera intelligentia, quae ut Petrus x. Peta. scripsit,propria interpretatione,hoc est sola timmani ingenii imbecillitate,non habetur: igitur opus erit ut in Ecclesia sit doctrina, qua, quae a Deo per reuelationem habentur, exponantur. Tertia conclusio: In Ecclesia Dei semper fuit necessaria talis scientia, qua non solum diuina oracula simplici quadam ratione explicarentur, sed etiam argumentando defenderentur, confirmarentur, ac etiam ex illis,quae ibi latent col. ligerentur: ex quorum cognitione quaedania consurgeret, partim diuina, partim humana dineti ina, qtuae Theologia dicitur. Haec etiam comclusio est certa fide tenenda: quae sic confirmatur . Primum,quoniam, ut Deus semper habuit suos ministros,&veros sacerdotes,per quos suos Maeod - cultores instrueret; ita Daemon perpetuus Deii '' 'o . . & aemulus, suos habuit satellites, ean. sec. qui Veram religionem corruperent, & my steria ciuina impugnarent et propterea semper opus suit, ut essent viri fortes, armati, qui lectulum ' Salomonis, hoc est diuinam scripturam, & EGclesiam in qua rex pacificus Christus conquioscit, propter timores nocturnos, custodirent , &canes, qui aduersus lupos latrarent,& vulpeculas vineam Domini deuastantes caperent. Ideo ' 3' contra impugnatores diuinae prouiden tiae longa disputatione pugnauit : Ecclesiastes contra errantes in quaestione de finibus longum
232쪽
ecanalorum grauissima concione disseruit: &Sapiens contra idololatras acerrime disputauit. Cap. is. Quare,ut semper suerunt verae religionis impugnatores, ne veritas deserta, & religio victa iaceret, defensoribus opus sui . . Deinde, hanc doctrinam non obscure nos docuit Apostolus, I.Cor. x cum talem requirebat episcopum , qui non solum in sana doctrina exhortari, sed etiam eos qui contra dicunt arguere, hoc est argumentis conuincere posset. Huc etiam facit, quod P i. Pet.3. trus apostolus fideles admonet, ut sint parati semper ad satisfactionem omni poscenti rati nem de ea, quae in eis est spes. Veniat igitur
philosophus & resurrectionis spem selsis argumentis euertat: quo modo sine concertatione& pugna, nostrae spei ratio reddetur, ac spes ipsa ne euertatur, defendetur Adde postremo locupletissimam auctoritatem diui Augustini, in libro decimo quarto de trinitate, ubi hac doctrina fidem gigni, nutriri, ac desendi assirmat. Et quoniam hac de re plura in serius sumus dictu- Lib. .e.6ri,his duabus rationibus hanc veritatem confir- & 7. masse sufficiat. Ex quibus colligere licet scholasticam Theologiam, quae disputando res diutinas tractat, esse in Ecclesia Dei necessariam : in cuius defensionem plura postea dicemus.Qua in conclusio: Ea doctrina, quam dicimus esse . . t necessariam ad explicandam, & defendendam doctrinam a Deo reuelatam, non est necessaria
singulis fidelibus, ita ut singuli sint obligati alia . L 3 quo
233쪽
quo pacto ad eam habendam. Itaq; sicuti dici soler,matrimonium, sacerdotiu,& id genus alia esse necessaria in rep. Christiana, ita tamen , ut nemo priuatim, sub praecepto illa sacramenta suscipςre, teneatur, idem de hac doctrina dicas. Quincta conclusio: Haec doctrina, quae do rubnam reuelatam exponit, & defendit est necessa. ria in pastoribus,& doctoribus Ecclesiae. Quid autem & quantum ex ea cognoscere debeant, non est huius loci exponer . Ista itaque doctrina ratione totius Ecclesiae est simpliciter ne. cessaria: at ratione singulorum fidelium, non ita:quod si quis pastoris, & doctoris ecclesiasti. ci personam suscipere voluerit, is debet hac doctrina esse ornatus . Atque de hac difficultate . haec breuiter disputasse sitfiiciat: quaedam alia, Iab, 4. quae huc afferri potuissent, alio loco afferam, . homini fuerit necessaria doctrina reuelata ad cognoscenda ea, Pa alias naturaliter cis Deo
cognosci possunt. Cap. XI ILDE doctrina homini ad salutem consequendam necessaria, distiarentes, diximus primum impossibile esse, ut homo beatitudine adipiscatur, sine doctrina reuelata ex parte ip-Reb. I r. sius hominis,cui fit reuelatio,cum sine fide Deo lplacere possit nemo. Diximus deinde, sapposita reuelatione earum rerum , quae vi humana
non attinguntur, esse etiam necessariam do
234쪽
nam reuelatam, ex parte obiecti, seu rei reuel i tae ad salutem obtinendam, & quibu*, & quani do necessaria suerit. Diximus praeterea semperi opus fuisse alia doctrina, qua explicarentur, Mi defenderentur, quae per reuelationem diuinam lumine supernatur ii cognita sunt: quae omniai pertinent ad explicationem primae coclusionis , i quam Diuus Tnomas in primo articulo docuit: restat nunc. ut aliquid dicamus circa secundami coclusionem,quaerendo,an veru m sit, opus suis se doctrina reuelata ad cognoscenda ea, quς sub nostram naturalem cognitionem cadui, de quare ita dominus Caietanus sentit. Primum, in commentarijs huius articuli, exponendo diui Thomae doctrinam, ait intelligendam esse de necessitate non simpliciter,sed ad bene esse. D inde, in comentario super articulo quarto qua stionis secundae, in secunda secundae, eandentiarem tractans, ait necessariam esse simpliciter ratione quorundam hominum,qui ob naturet i persectione,vel ob alias caussas, non possunt huiusmodi veritates per se cognoscere: at vero ratione totius communitatis humanae non seisle necessariam simpliciter: quia multi suis viribus possitnt huiusmodi veritates cognoscere . Alij mero diui Thomae interpretes arbitrantur din
ctrinam sancti doctoris intelligendam e me de
necessitate simpliciter, ratione omnium homui num. Vt huic dubitationi satissiciamus, anui maduertendum est,doruinam quae habetur per
235쪽
mires naturae de ijs rebui, quae naturaliter c gnoscimtur, & quae ad salutem consequendam scitu sunt neces iariae,dupliciter considerari pos se: uno modo ex parte obiecti, scilicet quod hoc,vel illud cognoscatur: altero modo ex pa te subiecti,id est,ex parte eius,qui cognoscit: &hoc modo rursus dupliciter, primum, ex parte singulorum hominum ; deinde ex parte om- 'nium hominum simul, quod scilicet omnes stimul cognoscant omnia, quae naturaliter cadere lpossimi sub cognitionem humanam, . Potest praeterea haec doctrina considerari quantum ad certitudinem, vel quod omnia cognoscantur Gne ulla dubitatione & errore, eo modo, quo Per tres humanas fieri potest, vel quantum ad eam certitudinem, qua cognosci debent,ut quis salutem consequatur. His ita notatis ad propositam difficultatem hunc in modum respondeo. Prima conclusio: Cognitio reuelata eorum,quae naturaliter cognoscuntur ex parte subiecti, m-
per fuit homini necessista in quocunque stata
ad beatitudinem consequendania. Hanc conclusionem non est cur nunc probemus, cum manifesta sit ex ijs, quae supra a nobis demonstrata sunt. Volumus itaque in hac conclusione d
cere, ratione cuiuscunque hominis necessariam fuissem malorem quandam,& magis certam cognitionem earum rerum,quae naturaliter cognosiantur, & quae cognosci debent ad finis consecutionem;quam sine auxilio & lumine fidei h bint
236쪽
buit nemo. -niam, ut ait Apostolus, sine fia Heb. de impossibile est placere Deo:nne qua nec Angeli ipsi, ei placere potuerunt . . Vnde grauiter errarunt ii, qui dixerunt hominem solis naturae viribus saluari potuisse; inter quos recens Zuinin glius numerandus est, qui Catonem, & Scipi nem naturae viribus salutem adeptos fuisse, dixit. Secunda conclusio: Si loquamur ex parte
rerum quae cognoscuntur, nemo in particulari potuit per se omnes veritates cognoicere, quae alias naturaliter cognoscuntur, & cognosci debent ad salutem consequendam: at vero omnes limul cognoscere potuerunt, ita ut non fueritia simpliciter opus istarum rerum reuelationO. In hac itaque conclusione affirmare volumus,
singulos homines ex se indigere aliqua saltem
reuelatione, ut aliquid cognoscant, quod alias ob debilitatam naturam cognoscere non potuissent, nisi ab alio docerentur: at vero respectu omnium simul non fuisse simpliciter opus reuelatione ex parte rei cognitae: quod vero ad certitudinem,ex parte subiecti attinet, putamus ratione singulorum,opus suisse reuelatione, ut in prima conclusione diximus. Hanc conclusi nem tanquam probabiliorem defendimus obrationes,quas supra capite undecimo attulimus. d autem ratione lingulorum fuerit necessaria, ex eo probari potest, quod pbilosophi alias
alde docti in aliqua re, ex ijs, quae vel ad comtemplationem, vel ad yitam recte instituendam pertinent,
237쪽
pertinent, errarunt: ut de Platone, de Aristot te, de Cicerone, & alijs, qui suerunt tanquam magistri in lege naturae constat: quorum errata, cum sint nota,non est cur in praesentia recenseam: cum praesertim supra nonnulla adnot uerim. Verum, cum hic saeta sit mentio de M. Tullio, de quo nihil supra diximus, omissis iiijs, quibus suit insectus, quae non obscure ex eius scriptis cognoscuntur, ac etiam erroribus, quos habuit in ea parte philosophiae, quae in contemplatione consistit, unum vel alterum recensebo, de illis quae pertinent ad officia, in quibus explicandis se alijs magistrum praebuit. Inter alia igitur huius docti viri errata,nςc sunt: Existimauit peccata esse patiar illatam iniuriam licere ulcisci: indignationem aduersus selicem improborum statum esse laudabilem, in quo, a cum Aristotele, lapsus est. QEod autem omnes simul,ea omnia aliqua ratione cognou . rint,quae homini bene honesteq; vivere volenti sunt cognoscenda, ex eo mihi persuadeo, quod si quis inligenter philosophorum, & doctorum
legis naturae scripta euoluat,inueniet in eis,omnes veritates, ad honeste vivendum cognitu nocessarias. Vt quod Deus si,quod habeat prouu.dentiam: animam esse immortalem : omnia
praecepta quae in decalogo Iudaeis tradidit Deus: praeceptum de non habendo odio inimicum,& de non ulciscenda accepta iniuria, quod quihusdam proprium legis gratiae esse videtur,cum
238쪽
tamen, ut existimo, non sit a primis naturae lu- : i a minibus valde remotum, apud eos reperire licet . Ex his ergo, quae in hac confusione docemus,facile intelligi polle putamus. Tertia co clusio : valde utile fuit, ut Deus reuelaret ea, : quae alias naturaliter cognosci poterant.. Haec
conclusio est manifesta ex ijs, quae supra a nobis scripta sunt: propterea nihil est, cur nunc eam pluribus verbis demonstremus. Itaq; , Ut Chry- Ηomss. sostomus est, plus uno die per hanc doctrinam ad popuL cognoscit Christianus,etiam agricola,quam per totum suae vitae tempus adepti fuerint philos phi.9Antequam autem huic disputationi finem lacio, has dubitationes resoluam. Prima dubitatio ; si homines possunt omnes istas veritates cognoscere, quo nam pacto poterit defendi humanam naturam ob peccatum primi hominis fuisse laesam ratione intellectus,cum eadem ladi se, per nos, cognoscat ea, quae cognouisset integra λ Haec dii nitatio sic explicari potest: priamum , tunc potuisset plures veritates per vires naturales cognoscere, quam nunc cognoscite quae tamen ad honeste agendum non millendis omnino necessariae. Deinde, tunc singuli omnest meritates necessarias per se cognbuissent,dc sine mllo errore, de absque ulla difficultate. Secuns da dubitatio, nostra sententia videtur esse contra scripturam, & sacros canones: Nam Paulus i. r.3. ait, nos non esse sussicientes cogitare quicquams ex nobis: de Concilium Mileuitanum, definit esses,
239쪽
esse donum Dei, scire quid agamus: igitur. In primis, hae auctoritates exponi possunt de auxilio generali Dei, sine quo nihil cognoscimus :deinde,&est melior relponsio, intelligi debent
de auxilio speciali & ex parte cognoscentis,non autem ex parte rei cognitae: quod auxilium etiam nos ponimus, tanquam necessarium ad has vetitates persecte intelligendas, & maxime ut ordinantur,ad finem supernaturalem, quate-' nus videlicet no solum ad honestum, sed etiam ad Deum reseruntur. Tertia dubitatio, singulae veritates naturales, ex se, sunt homini proportionatae,& potest eas cognoscere,ergo & omnes simul: igitur non est verum, quod nos diximus, neminem posse singulas cognoscere.Huius
argumentationis negatur consequentia: non
enim valet, singulas potuerunt cognoscere, ergo omnes simul: sicuti non valet, singula venialia peccata possumus vitare, ergo omnia: Dicerem etiam singulas esse proportionatas omnibus simul,sed non singulis. Quarta dubitatio, Quomodo intelligendum es d, quod ditius Thomas ait in corpore primi articuli, a cognitione naturalis veritatis pendere totam hominis salutem,quod falsum esse videtur:& si esset verum, sequeretur hominem per vires naturae posse salutem consequi, cum, per nos, hanc veritatem attingat. χod attinet ad sensem verborum ditii Thom , verum est totam .hominis salutem,
et ex una veritate naturali sendere: ut ecce ,
240쪽
ab ista,quod Deus sit: sed non ait solam veritatem naturalem ad salutem sussicere: neque ex eo quod homo cognoscit ex parte obiecti,natu rates veritates, ut non semel diximus, sequitur, quod ex se iustitiam consequatur, cum ut opus diuino auxilio ex parte cognoscentis.
euidenter demonstrarι possit homini esse
necessariam doctrinam revelatam.
Cap. XIII LDOc vi M us superioribus capitibus doctrianam aliquam reuelata humano generi esse necessariam: sed peteret nunc aliquis, an id humana ratione demonstrari possit: quam difficultatem hoc capite, quibusdam notandis prius positis, explicabimus. Notandum itaque priamum est, hominem posse naturaliter cognosse re, an ea, quae ipse cognoscit, & efficit, sint id nea ad consequendam ultimam hominis scelicitatem: quod tanquam certum,& ex dictis manifestum,in praesentia non probabo. Cognoscit etiam naturali ratione, quod si quid est necessarium de facto,id est, quod re,existere debeat, iulud reperiri debere. Deinde notandum est,duobus modis hanc qiuestionem nos explicare posse: primo,solum demonstrando, quod dari debeat: altero , quod detur de facto. Postremo notandum est, duobus modis hanc quaestionem