장음표시 사용
291쪽
nam auctoritatem , quae est insilli bilis: non erit igitur fides humana, cum per humanam auctoritatem non acquiratur. Quarta conclusio: H bitus earum conclutionum,quq ex principijs reuelatis concluduntur, siue ipsa Theologia, non est appellanda opinio . Haec conclusio in primis confirmatur ex communi sententia; cum nemo sit, qui eam simpliciter opinionem appelle . Deinde, patet ex conditionibus, quae opinioni attribuuntur,quarum aliquae huic doctrinae minime conueniunt. Postremo, quia Theologus nullam haberet certitudinem earu rerum, quas docet; cum tamen multa ex ijs quae ad fide & mores pertinent, pro certis habeat: quae negare esset erroneum . Quin ista concluso . Haec doctrina non est appellanda fides diuina. Hanc conclusionem ponimus contra sententiam Gregorij Arimine sis,quam etiam supra libio primo
docuimus contra opinionem Caietani: quae sic ex dictis confirmatur. Primum , quia saepe numero ex altero principio naturaliter cognito, procedit, & proinde no habet pro medio lotam auctoritatem diuinam; per qua, qui aliquid nouit, fidem diuinam habere dicitur. Deinde , quoniam non existit nisi per discursum humanum , a quo effective huius doctrinae habitus producitur : at vero habitus fidei diuinitus in- .sunditur, nec assentitur veritatibus complexis per discursum, sed immediate auctoritati I an s. nae innititur. Ideo Ioannes dicebat, Qui credit
292쪽
a a sin Filium Dei,habet testimonium Dei in se, igitur. Praeterea, fides diuina est necessaria omnibus: at haec doctrina non est omnibus necessaria; non erit ergo fides. Sexta conclusio: Cognitio conclusionum , quae necessi io ex reuelatis principijs deducuntur,non sub habitu fidei, sed sub hac doctrina continetur,ad eamq; pertinet . Declaratur haec conclusio: sumatur, exempli gratia , haec veritas, quae a Theologis comis muniter docetur, ac necessaria conseqtientia ex principijs reuelatis deducitur, Deum non posse mentiri: cum nulli bi,quod sciam, sit declaratum id esse fide tenendum, licet necellario ex principijs reuelatis demonstretur: tamen, potiuS c
dit sub Theologiae, quam sub fidei habitum: &ita per accidens ad fidem pertinet: quatenus,qui eam negaret, etiam principia negare videretur,
ac proinde suspectus videri possiet. Ratio nostrae conclusionis haec est: quia propositio de fide
duo habet: alterum, ut res a Deo reveletur: alterum , ut ei ob auctoritatem assentiamur diuinam : quas duas conditiones propositiones, siue conclusiones eae, de quibus loquimur, non habent, in per discursum intellectus cognoscan. tur,eisq; per rationem humanam nos assentiamur: quare, dum non intercedit diuina reuel tio,quae eas proponat fide credendas, non adest certitudo fidei, sed tantum humani discursus Verum, ut diximus, qui eas negarer, si videre euidentem consecutionem, principia ex quibus
293쪽
deducuntur, negare videretur. Argumenta in contrarium allata facile ex dictis soluuntur. Primum, solum concludit hanc doctrinam sapere naturam principiorum, quantum ad euidentia; quia conclusiones huius doctrinae non reducum tur ad aliqua euidentia principia: & cum conclusio Theologica non credatur,sed sciatur,pr euldubio habere debebit aliam naturam a nde,& a principijs diuersam . Ad secundum , dicemus quaestione sequenti. Tertium ex conclusione ultima,& ex iis, quae hoc capite diximus, euidenter remanet solutum. Postremum soluitur dicendo, media quibus utitur haec doctrina, non esse solum auctoritatem, sed etiam rati
nem & humanum discursum , ut infra fusius
εχ eruntur argumenta in utramque partem super hac quaestione, Aa sutra Theoligia seu scientii . Cap. III LCVM Theologia nec opinio, nec fides, v probatum est, appellari possit; sequitur ut
ideamus, an scientiae nomen proprie mere
tur . Circa quam dissicultatem cum pro utraq; parte sint argumenta probabilia ; ideo, ut quaestionis status melius percipiatur, utriusque par tis rationes in medium afferam: de quod non sit scientia, his argumentis confirmari potest.
I. Scientia proce it ex principijs euidentibus
294쪽
et,qui ipsam scientiam habet: quia, si mihi non
sit aliquid euidens, non potero ex eo quidquam certi deducere: at principia Theologiae non sunt nobis euidentia, ut omnibus est manifestum; non ergo poterit appellari scientia. II. Nullata scientia resoluit suas conclusiones in auctoritatem alicuius, qui illa vera esse dicat, sed in principia ab ipso sciente euidenter cognita, & ser se
nota:Theologia vero suas conclusiones tandem resoluit in Deum dicentem, ob cuius auctoritatem solam, principia credit: excludenda igitur erit a scientiarum numero . III. Non est maior assensus conclusionum, quam sit principiorum , ut philosophus docet, cum ob assensum principiorum conclusionibus assentiamur : at assensus principiorum Theologiae est obscurus rergo& assensus conclusionum: ac proinde earum habitus non erit nomine scientiae dignus. IV. Scotus contra diuum Thomam hunc in
modum disputat: Si Theologia est scientia; e go quae in ipsa sunt, erunt scita: sed haec eadem
etiam fide tenentur; ergo eaedem res erunt scibi dc creditae, & de eadem re erit fides,& sciet tia; quod tamen diuus Thomas omnino negar. V. Scientia est de necessarijs,ut non uno in loco docet Aristoteles, cui hac in re ceteri omnes assentiuntur philosophi: at haec doctrina versatur in rebus contingentibus; ut cum agit de mysterio incarnationis, resurreetionis, & de alijs rebus , quae ab humano arbitrio, vel a libera Dei P i volu
295쪽
, Voluntate pendent: non poterit igitur esse scientia. VI. Scientia est de uniuersalibus; ut multis in locis docuit philosophus: Theologia aurem agit etiam de particularibus,& non per accidens , sed per se, & ex prosesib, cum agit de
Deo, de Christo, & , ut uno verbo dicam , eius principia bona ex parte continent historiam , gesta particularia: quare non est censenda scientia . VII. Si qua ratione potest defendi eis scietiam, maxime, quia eius principia nota sunt' in scietia superiore, nimirum in Theologia beatorum , ut ait diuus Thomas: at hoc nihil est, igitur. Quoniam , qui solum nouit conclusiones Perspectivae,quibus assentiretur ob auctoritatem magistri dicentis earum principia est L certissima, is solum habet quandam fidem earuconclusonum , non autem scientiam : & idem idicas in propositis nostro. Confirmatur hoc argumentum ; quia sequeretiar in haeretico est Lis eram Theologiam , quod tamen est falsum :consequentia patet; quia conclusionum , quas
ipse deducit, principia, sunt nota in Theologia
beatorum, sicuti & princiPia nostrarum conclusionum. II X. Conclusiones, quae deducuntur, aut euidenti consequentia inseruntur, aut
solum probabili: si primum concedas, conclusiones illa: non cadent sub habitum Theologiae, 'sed sub fidem : si alterum, iam non erit scientia, sed opinio quaedam . Et haec pro hac parte argumenta attulisse sussiciat: pro altera vero patru
296쪽
te hae rationes afferri solent. I. Sunt non nullae auctoritates diuinae scripturae in quibus fit mentio de ea doctrina,quae est, aut eme debet in nostrae religionis magistris & doctoribus,& ap. pellatur simpliciter scientia, ut cum dicitur, Labia sacerdotis custodiunt scientiam: Quia tu re. pulisti scientiam : Labia sapientium distemmabunt scientiam: Ipse dedit mihi eorum quae sunt scientiam veram: & dabo vobis pastores iuxta cor meum,& pascent vos scientia & doctrina:&multis aliis in locis idem obseruare licet, ergo erit appellanda scientia . it. Eandem sentenistiam confirmat antiquorum patrum, & theologorum auctoritas, qui de hac doctrina loquentes , eam inter scientias reponunt. Ita Augustinus,Hierodymus, Altisiodorensis, Guilhelmus Parisiensis, Alexander Halensis, Albertus Magnus , & alii: quorum in re probabili auctoritas,praeponderare debet. III. Si non est scientia, maxime ob hanc causiam, quia procedit ex principijs sibi ignotis: at hoc nihil obstat; quia Lint aliae scienti ', quς ex principijs eiusdem g Deris procedunt, ut Perspectiva ex principijs iam iis in Geometria, & Musica ex principijs notis in Arithmetica; non erit igitur ob hac caussam a sapientiarum numero excludenda , . Quod si quis dicat, non esse parem rationem, quia principia aliarum scientiaru possunt fieri nobis nota a posteriore, & per effectus: principia mero Theologiet semper ἔςmanere nobis Obscuraia,
297쪽
hoc nil est: quoniam,vt in aliis scientus princia pia ex quibus immediate prodantur conclusi nes ex se sunt semper nobis ignota, sed extrinsecus per effectus cognoscuntur; ita, licet huius i scientis principia exti sint nobis ignota; tamen,
extrinsecus per Dei reuelationem, quae est ce tissima, nobis innotescunt ita innotescunt, mi haec domina ratione certitudinis supere I. 4 ea I. omne aliam, Ut postea demostrabo. IV. Quinque sunt habitu quibus aliquid cognoscimus, Lita. Eth. vi ex Aristotele in Ethicis constat, intellectus, scientia, sapientia, ars, & prudentia: Theologia non est intellectus,cum sit habitus conclusionu:
non ars,quia non est de rebus, quae a nobis fiat: non prudentia, cum non sit tantu de rebus agibilibus, sue de actionibus moralibus:erit igitur scientia,vel sapientia, dc siest sapientia est etiam
necessario scientia , . V. Theologia est habitus - quidam cognitionis per aliquod medium a quislus: dc non est cminio, non fides humana, nec diuina, igitur scientia: nec enim aliquid aliud esse potest. VI. Metaphy sica est vere scientia, & tamen non procedit semper ex principijs notis secundum nos, sed secundum se, ut cum probat aliquot Dei & substantiarum a m teria abstractarum attributa; igitur ad ratio em scientiae satis est ut procedat ex principijs secun- dum se notis: quo. maxime Theologiae conuenit, cum habeat principia secundum se certissi ma,&euidentissima. VII. Ille scit, ex doctria
298쪽
na Aristotelis,qui praemissarum habet, vel sciemtiam,vel aliquid maius scientia: at nos praemis seruin habemus habitum fidei, cuius lumen s
perat omnem humanam scientiam, & naturalem intelligentiam, quo tenacius adhaerescimus praemissis,quam si sensu ipso perciperentur; igitur Theologia in numero scientiarum reponem da erit. II X. Ex Aristotele in Topicis non solum ea ratio dicitur demonstratio, quae procodit ex primis principijs,sed etiam,quae procedit ex ijs,quae per prima, ubi duo genera demostr tionum ficit: atqui nostra Theologia procedit, ex ijs quae per prima, id est, ex ijs quae cognoscuntur in Theologia beatorum per immedi ta principia; igitur habebit suas demonstrati nes,& propterea erit vere scientia. Neque enim nomine scientiae solum intelligenda est illa,quiet per potissimam demonstrationem acquiritur, quae rarissima est,sed etiam ea, quae habetur per rationes certas & insallibiles. Et hae sunt rati nes pro altera huius quaestionis pari . in hac dimcultate sunt tres potissimum dicendi m di : quidam simpliciter loquendo, dicunt noria esse proprie scientiam, sed ndem humanam, vel Opinionem,quam sententiam libenter Scotile, ct Nominales amplectuntur. Quidam simpliaciter & proprie scientiam esse affirmant, ut Al xander, diuus Thomas, ahidius, Carti usanus M alij. Quidam vero recentiores Thomist declarantes opinionem Angelici doctoris,
299쪽
. . . cunt esse scientiam , sed cum aliqua impersectione: quorum sententia est multo probabilior. t feruntur notanda quadam ad explicandam propositam quaestionem: quidsentiendum sit docetur argumenta soluumtur. Cap. V.
VT autem quid nobis in hac dissicultate
probabilius videtur explicemus, aliqua, praeterea, quae supra de natura scientiae docuimus , adnotanda sunt , . Notandum itaque est Li. I.Eth. primum,ex Aristotele in unaquaque scientiarequirendas esse demonstrationes secundum subiectam materiam; secundum quam aliae scientiae habent certiores & euidentiores, & minus certas & euidentes rationes: quas si spectemus una scietia erit imperfectior, vel perstillior alia. Ceterum , dummodo in aliqua doctrina sint rationes, quae conuincant,& necessario concludat,ata ut gignant aliquid maius & persectius quam sit opinio, ad rationem scientiae sussicere debet:
ut patet in scientia morati,immo etiam in meta- physica, quae facultates,licet non habeant potissimas demonstrationes, habent tamen rationes certissimas. Itaque,vere scientia appellari potest ea cognitio, quae per certas habetur rationes. P . . Notandum secundum,cum Theologia re Vera
. non habeat persectam rationem scientiae, prout . . scientia in secundo analytico definita stit ab
300쪽
Liber Ter s. . a 3IAristotele,possumus dicere eam in genere scientiae habere aliquam impersectionem, praesertim ex parte euidentiae. Quando aute dicitur Theologiam habere aliquid impersectionis, non est intelligendum de Theologia secundum se, nemiimpliciter, comparando eam cum alijs scien iijs; quia,ut postea dicetur,est humanaru scientiarum persectissima ; sed intelligi debet de ea,
ut est in nobis, &ut comparatur cum Theol
gia beatorum, in quibus habet persectam rati nem suae speciei: quamuis secundum quid, id est, ratione euidentiae qua caret, possit dici imper se stior quam aliqua humana scientia.Tertio loco notandum est, quod cum scientia sit rei cognitio per suam caullam, duobus modis potest aliquis rem per caussam cognoscere: altero quidem obiective, siue ex parte obieci i,quando ni mirum in obiecto videtur res, siue effectus, &caussa ipsius, non deueniendo per cognitionem caussae prius acquisitam , ad cognitionem effectus,sed utrunque simul in re ipta videndo. Altero modo subiective, vel discursue,quando nosolum effectus, siue res cognoscitur in sua caussisse,sed etiam per causῆς cognitionem,ad effectus cognitionem deuenitur: ut patet, cum a caussi discurrendo adessectu proceditur. Tunc enim cognoscimus de rem, & caussam, & Ier cognistionem causis venimus in cognitione effectus Quae res hoc simili declaratur: Si quis videre: