장음표시 사용
391쪽
siccativum, cum solum eminenter sit talis. Dω inde , esse formaliter in aliquo, est esse in illo in propria natura, & essentia ; sicuti est albedo in corpore albo, & humanitas in homine; esse voto eminenter,est esse in virtute, ut argentum in
auro: at implicat esse in aliquo in propria, & in impropria essentia; ergo implicat esse simul in
aliquo formaliter,& eminenter. Qirare Theologia non erit formaliter, & eminenter praetica& speculativa. Postremo, quoniam differre essentialiter a seipsa: etenim practicum & sp culatiuu,ut ex dictis constat, sic differunt. Nona conclusio: Si quis teneat Theologiam ess , simplicem habitum, ut videntur tenere omnes
Thom istae, potest defendi Theologiam secum dum substantiam esse eminenter practicam, &speculativam. Primum, Deus, qui est Thologiae obiectum,continet rationem practici & speculatiui: ergo Theologia sartim erit practica,
partim speculativa. Consequentia est nota, amrecedens patet: quia Deus,ut Deus,continet rationem enntiae, rationem caussae efficientis, &finalis: duae rationes priores sunt speculativae,&speculatione attinguntur, tertia vero est praerica,quia per praxim tendimus in Deum, tanquain finem. Quare etiam Theologia , quae est scientia de tali obiecto, erit eminenter practica& speculatiuata. Deinde idem confirmatur ratione diui Thomae, quq sic accipienda est. Scientia, citius medium est eminenter practicum dc specu-
392쪽
speculatiuum,est eminenter praehica & specul tiua: at medium Theologiae est reuelatio diuina, per quam assentimus conclusionibus, tam practicis, quam speculatiuis ; ergo erit eminenter practica& speculatiua . . Siquidem omnia credimus,quia Deus dixit: Verum haec ratio paritur aliquam instantiam,vt patet ex ijs,quae ui-
pra disputata sunt. Rursus posset sumi ratio a Theologia beatorum, cuius participatio quaedaest Theologia nostra: similiter ab habitu fidei, qui eminenter est praeticus & speculativus. Decima conclusio: Si Theologia secundum suam substantia est emineter practica, & speculatiuae tamen secundum suos actus est formaliter practica & speculatiua: quae doctrina sic intellige-da est. Si quis teneat Theologiam esse simplicem habitum, poterit sustinere ab hoc simplici habitu produci actus formaliter practicos, &speculativos. Potest enim esse, ut ab una facultate quae eminenter continet multa,oriantur πι-
rij actus formaliter diuersi: sicuti ab uno intellectu, qui non est formaliter practicus, nec speculatiuus,sed virtualiter utrunque,proficiscuturactus Armaliter practici & speculatiui: similiter ab una anima rationali, quae eminenter comtinet tres animas, oriuntur actus sermales omnium animarum, vegetatiuae, sensitivae,& rati
natis . QDd autem a tali habitu oriantur actus practici,& speculatiui sermaliter,patet: Quia horum actuum alij sunt proxime ordinati ad X s opus,
393쪽
opus,alij vero ad speculationem. Verum, quid nobis probabilius videatur, his sequentibus coclusionibus exponemus. Undecima conclusio: Theologia principiorum, quae eadem est cum habitu ndei, est simul praetica, & speculativa eminenter , quantum ad suam substantiam ;quatum vero ad actus, est formaliter utrunque.
Nam, cum lumen fidei, sit quid simplicissim v,& quid supremum, quod continet virtute ins riora, per quod omnibus conclusionibus, tu praeticis,tum speculativis assentimur, fides princuldubio erit eminenter praetica & speculativa,& eius achiis sermaliter praetici, S: speculatiui: ut patet ex ijs quae paulo supra diximus. Dum decima conclusio: Theologia conclusonum est partim practica, partim speculativa formaliter. Nam,cum Theologia, ut supra probatum fuit, contineat plures habitus,qui sunt sermaliter vel
speculatiui,vel praehic erit prosecto Partim practica, partim s culativa Armaliter. Quod si
diceres, repugnat ut idem sit Armaliter praetucum,&speculatiuum,cum ista duo sint differentiae oppostae: id nihil nos commoueret, quia nos non dicimus esse unam simplicem qualit tem,sed plures qualitates, ex quibus si una per aggregationem . Est autem haec doctrina practica & speculatiua,tum ratione principiorum , quae partim sunt praetica partim speculativa rium ratione obiecti, cum in ea considerentur multa obieeta praetica, ut patet ex dictis. P strema
394쪽
strema conclusio: Licet Theologia nostra sit . partim practica & partim speculati ua: tamen magis debet dici speculatiua , quam practicata. Primum quidem, quia adaequatum Theologiae obieetum, Deus scilicet, habet magis rationem speculationis, quam praxis; cum habeat duas rationes speculativas,& unam prachicam, ut supra diximus. Deinde,quoniam Theologia non est immedieta regula operandi, sicuti nec ipsi philosophia moralis,quae solum speculative modum agendi docet. Praeterea, sicuti in scientijs praehicis conclusiones speculatiuς reseruntur ad praxim, quia illaru finis, est praxis; ita,cum huius doctrinae finis sit vita aeterna, quae potius est: eculatio, quam praxis, quae in hac doctrina
uint coclusiones practicae, ear ad speculationem
ordii aliuntur,ac proinde magis erit dicenda speculatiua,quam practica. Nam omnes practicae conclusiones ordinantur ad munditiam cordis,& haec ordinatur ad videndum Deum,cum scriptum sit; Beati mundo corde, quonia ipsi Deu Mat. s. idebunt. QDd si quis velit dicere esse potius practicam, si spectemus finem hominis in hac
vita, qui est amare Deum, non admodum refragarer. Non tamen concederem finem in alia ara esse proprie practicum, etiam si diceremus magis positu m esse in amore, quam in visione
Dei: quod tanquam probabile optime defendi potest .' Atque per has conclusiones huic dissucultati sit satis ructum,.
395쪽
sseruntur, ac soluuntur nonnulla dubitationes circa quaestionem proximo capite eVlica
V A M v I s ex allatis sundamentis, & con-- clusionibus omnia fere,quae fieri possunt contra ea,quq docuimus, argumenta facile solui queant: tamen priua te nonnulla attingemus , ut quae diximus adhuc intelligantur melius . Posset ergo aliquis contra positas conclusiones huiusmodi afferre dubitationes. Prima dubitatio,habitus scientiς suam rationem sormalem sumit ab obiecto: at obiectu Theologiae, Deus nimirum ipse,continet eminenter rationem practici & speculatiui: ergo etiam Theologiae habitus erit eminenter practicus & speculativus. Haec ratio aliquid concluderet, si Theologia eL set unus simplex habitus,& solum Deum haberet pro obiecto: sed cum constet ex pluribus ha. bilinus, qui versantur circa obiecta praehic ut patet in ea parte Theologiae,in qua agitur de humanis actibus, dc de virtutibus: propterea non est necesse, ut sit eminenter praetica de specul riua, sed formaliter utrunque, pro ratione par tialium obiectorum ,& habituum. Secunda odubitatio: scientia, cuius principium est prachmcum, est practica: at doctrina reuelata, seu habitus fidei est praeticus; quia ideo fit reuelatio ex diuo Paulo, ut homoDei sit perfectus, de ad
396쪽
omne opus bonum instructus, igitur Theologia,quae ex tali principio fluit, erit solum practica. Et diuus Iacobus, fidem sine operibus mortuam esse dixit. Huc etiam pertinent innumerae sacrae scripturae δί sanctorum patrum auctoritates, quibus demonstrari posset totam phil sophiam Christianam adactionem reserri. Hac obiectionem hunc in modum dissolveres: h mo ille,qui est minister Dei futurus,ut sunt sacri doctores, debet esse instructus ad quodcunque
opus bonum : inter alia autem opera bona comtinentur actus scientiae speculatiuar, quos recenset Apostolus, ut sunt docere,arguere,corripere:
quod si velis per opus bonum intelligere tantuvirtutis opus, dicimus hanc doctrina esse etiam utilem ad hoc genus operum quatenus uniuerse operationem dirigit. Negarem itaque habitum fidei esse solum practicum; cum , ut supra dixtim us, sit eminenter practicus S speculatiuus; &ad principia, tum practica,tum speculatiuat clinet . .od si hic peteres, si fide quae est habitus principiorum, est eminenter utrunque,cur non etiam habitus Theologia qui inde deducitur λ Iam supra diximus, non esse parem rati nem fidei, & nostrae Theologiae; quia illa non acquiritur per actus nostros, sed a Deo insunditur, haec vero maxime: unde non est par utrius. oue ratio. Tertia dubitatio contra id, quod diximus, Theologiam esse sermaliter practicarnam illa scientia est formaliter practica, quae est proxima
397쪽
proxima regula operis,& per hoc intrinsece praeticum distinguitur a speculatiuor sed Theol gia non est huiusmodi , igitur. Quod Theol gia non si tali patet, quia per solum habitu Theologiae non dirigitur quis ad bene agendu, cum is, qui est hac doctrina praeditus pomi non
recte vivere: cum ad honeste agendum. requi- . ratur voluntatis rectitudo, quae non habetur a
Theologia. Haec a mentatio solum proba Theologiam non esse praeticam in particulari, quasi particulariter actiones humanas dirigat, , quod est munus prudentiae, & quorundam donorum Spiritus sancti: sed non concludit quin sit formaliter practica, praesertim ratione parti lium obiectorum , & particularis finis quarundam partium huius doctrinae, quas non solum ut speculemur,sed etiam ut operem nr discimus, Li.2. e. . ut Aristoteles de philosophia morali dixit. Ideo Prou. re. de hac doctrina legimus, Sapientia est viro prudentia, prudentia autem rationem directiva importat. Quarta dubitatio: an ratio practici actus possit reuera reperiri in actibus intellectus, quod nos supra negare visi sumus. Circa hanc dubitationem non conueniunt inter se doctores: nam Scotus,Capreolus,& Caietanus,
tum appellant praxim actum extra intellectum ab habitu practico intellectiis ordinatum: alij vero sunt, qui putant praxim posse etiam esse in actibus intellectus. Nos de hac re ita staturunius. Primum, si praxis sumatur pro actu diria gentes
398쪽
gente,certum est in actibus intellectias esse pra-xim: quia actias prudentiae sunt praetici, & lex quae sormaliter ad intellectium pertinet, est praxis, de intellectus practicus producit suum actu, qui non est speculatio. Deinde, si praxis sumatur pro actu directo, prudentia potest dirigere
omnes actus internos & consequenter,etiam ipsum actum speculandi, qui tunc diceretur pra-xis,sed tamen improprie, cum semper maneati
in sua natura, & sit speculatio: & idem dicas de alijs actibus intellectus, qui non sunt specul tio. Postremo,magis propriepraxis dicetur quicunque alius actus ab arte, Hue a prudentia r
gulatus. Quincta dubitatio : si Theologia eL
set scientia speculatiua maxime id ei conueniret, ut dici solet, quia habet pro fine visionem beatificam, quae est speculatiua: at probabilius est finem huius doctrinae esse amorem, qui in actione consistit, igitur. Facilis est solutio: quoniam in utroque essentialiter beatitudo sita est: licet dubitari soleat, quid sit praestantius, amor an cognitio: adde etiam quod amor in patri
non est proprie praxis. Explicatur doctrina articuli quini diui Thomaeae etiam varii recensentur auctores, qui pro defensione doctrina Christiana scripserat L. Cap. XIX.
ET si Deus optimus maximus ob suam erga
humanum genus milvi icordiam, mensania omni
399쪽
Psal. 2 2. omni ciborum genere resertam, & eleganter in structam coram hominibus parauerit: tamen tanta est hominum ignauia, atque peruersitas, ut non modo ad hanc mensam non accedant,
sed potius eam despiciant, ac vili pendant: de Logς lib. qua parvipensione aliquando Deus conquestus z h. deplores, non modo nostrae relitiae . e. i. gionis hostes, sed etiam ij, qui Christum se no-S 1. scere profitentur, male de hac mensa, hoc est de Lib. de in sacra doctrina sentiunt, nec eam Venerantur, Ut . a.'ῶε, deberent,nec cognitu dignam putant. Et quod si audiuisse memini, quidam dicebat po- . tius se velle integrum Aristotelem legere,quam unum psalmum recitare: alius pluris FranciscuPetrarcham faciebat, quam Dauidem, quem etiam seliciorem poetam appellabat. -ntum etiam haeretici male sacram Theologiam tractent, postea dicemus. Quare, non erit inutile, caussam diuinam defendentes,de dignitate,atq;
liraestantia studij sacrarum literaru aliquid hoc
oco disputare: plura qui volet, nostrum opusculu,quod Fons vitae & sapientiae inscripsimus legat. De hac re diuus Thomas in articulo qui cto tractans, An sacra doctrina dignior sit alijs scietijs, haec docet. Prima conclutio: Sacra doctrina est dignior alijs scientijs. Primo, quia Lege Dio Prouerbiorum nono introducitur haec doctrina ny Areo- tanquam domina, quae mittit ancillas suas, hoc Pag epist. est alias scientias, ut vocarent populos ad arcem,
d Tissi, & moenia ciuitatis,id est, ad hanc supremam,
400쪽
excellentem scientiam. Venite comedite pane meum,id est, sacram doctrinam, quae tanquam panis,nos nutrit,& confirmat,nobisque necessaria est. Secundo, Sacra doctrina est nobilior tam scientijs practicis, quam speculativis, ergo est nobilior alijs scientijs. Quod sit nobilior speculatiuis patet: quia una scientia speculativa est nobilior altera, vel ex obiecto, vel ex certitudine : at Theologia est utroque modo nobili ergo. Quod praestet alijs ratione certitudinis patet ; quia aliae scientiae nituntur lumini creato, cui potest subesse falsum: haec vero lumini diuino,cui non potest subeste falsum . Est etiam dignior ratione obiecti; quia aliae scientiae, vel agunt de creaturis, vel de Deo secudum ea, quae humanum captum non superat, haec autem agit etiam de ijs, quae ratione humana attingi n queunt . Esse practicis digniorem, sic probatur. Inter practicas illa est nobilior,quae non ordinatur ad finem alterius, sed potius aliae ad finem suum, ut patet de equestri, ad quam ordinaturo uae starna conficit: at ad finem Theologiae ordinantur omnes praeticae, cum eius finis sit beatitudo, ad quam omnis humana actio ordinatur,ergo. Secunda conclusio: Theologia secum dum se est certissima, licet respectu nostri, propter debilitatem humani intellectus,sit incerta ;veruntamen minima rerum altissimarum cognitio desiderabilior est, quam cognitio aliarum rerum maxima. Tertia concluso: utitur The