장음표시 사용
501쪽
mus, dilui facile possint. Ad aliud igitur caput
explicandum transitum ficiamus.
In rebus diuinis explicandis licere humanis rationibus, ct scientiis uti. Cap. V. QVo Ni A M vero ob rationes allatas facile
aduersarius concederet, licere diuina scripturam per ipsa minet scripturam ratiocinando exponere, ac per eandem nostrae religionis dogmata dc mysteria confirmare ; pernegaret tamen fas esse Christianana doctrina more philosophico, ac dialecti eo tractare, omnia in dubium reuocando, ac rationibus humanis dc externis eam potissimum probando, ut scholastici ab hinc multos annos faciunt ; ideo alia oritur dissicultas, an scholastica disputandi ratio, probanda sit: & cum Scholastici humanis scientijs ad explicandam doctrinam Christiana stequentissime vii soleant, potest etiam dubitari, an id nostrae disciplinae consentaneu sit. Quaerimus ergo,an ad explicanda nostrae religionis dogmata liceat humanis uti disciplinis, & hac ob caussam illis operam dare: & an dialectica methodo tractari possint, ut scholastici faciunt: cuius quaestionis priorem partem priore loco explicabimus. Fuit olim haec quaestio agitata a sanctis patribus,ac speciatim a Clemente Alexandrinoi rimo .libro Stromatum, qui locus est omnino egendus, atque etiam ab alijs,quos suis locis c
opust. de reduct. artium ad Theol.
502쪽
tabimus: ad cuius explicationem has statuimus conclusiones.Priina conclusio: licet Christianae doctrinae proselibri, ad exponeda diuina oracula,& sacra mysteria tractanda uti humanis scientijs,& rationibus ; atq; eas ad methodum,ordinemq; redigere: & contrarium asserere, est omnino temerarium, ac stultum ; quod ex ijs, quas
afferam rationibus, facile comprobatur. I. Auctoritate scripturae: in libro Iobi longa habetur disputatio de prouidentia diuina more philosophico, & dialectico tractata, & rationibus humanis, & naturalibus potissimum hinc inde agitata: quod qui non videt, is sane coecus est. In libro qui inscribitur, Sapientia, pulcherrima ha-Cap.r4. betur disputatio ex rationibus naturalibus ad-ROm uersus idololatras , conflata. Paulus disputauitisen' dialectico, & rationibus naturalibus in Acit. 1 . Areopago: in suis epistolis passim rationes adhibet humanas, S a rebus naturalibus sumptis. Idem,Epimenidis Cretensis sententiam citauit: alio loco, ex Pli nomenis Arati poetae ad id, de quo disputabat confirmandum , verba desumpsit. Vide, inquit Clemens Alexandrinus,quin modo in Graecorum prophetis, id est,poetis, lataliquid veritatis. Nec erubescit ad aedificationem,&ad aliquorum, quam gerit curam,disi Itb- - rens,uti graecis poematibus. Immo,ait Clemes, xx0m' scriptura ad has disciplinas perdiscendas horta- tur; ubi vult nos omnia probare, I quod est bonum tenere . Qifare, si diuina scriptura utitur, humana .
503쪽
humana ratione & atustoritate, eadem etiam scripturae expositores ti profecto poterum . II. Probatur deinde eadem conclusio quorundam Pontificum auctoritat . inando enim quis,ait Clemens Romanus , ex diuinis scripturis integram,& firmam regulam veritatis susceperit, absurdum non erit, si ex eruditione, ac liberalibus stud ijs,quae sorte in pueritia attigerit, ad assertionem veri dogmatis conserat: ita tamen is ut ubi vera didicerit, falsa simulata declinetia, . Gelasius epistola ad Siculos approbat eorum consuetudinem , qui etiam profana legunt,idq; Apostoli testimonio confirmat: aitq; huiusmodi exempla, ex humana scilicet scientia sumpta,nos docere, & testimonia diuina confirmare . Legat, si quis vult aliquot canones, apud Gratianum distinctione vigesima septima huc pertinentes. III. Accedat Conciliorum auctoritas, quorum alia praecipiunt, ut humanis scientijs viri Ecclesiastici operam nauent, Conciliu Lateranense sub Innocentio III. Basiliese,& Tridentinu : alia vero disputandi ratione approbant. Concilium Aquillen. tempore Damasi Papae celebratum, in epistola ad episcopos Italiae, haec verba ad rem nostram pertinentia, scripsit. Nam licet euidentia essent pr script imaiorum , a quibus impium est, & sacrilegum deuiare: tamen disceptandi obtulimus facultatem . Concilium Florentinum, siue Ferrariense
504쪽
ta vero placuit eis, ut Graeci prius exordirentur,& argumentis breuibus, ut assolent Dialectici,
uterentur. IV. Eandem Veritatem commmnis sanctorum patrum confirmat opinio: Clemens Alexandrinus,antiquissimus aucto ut supra scripsi,ex prosella hac de re disseruit,& opi. nionem contrariam libro primo Stromatu consutauit: ubi inter alia haec scripsit. Oportet autem arguendi, & refellendi genus prosequi, ut sophistarum fallaces repellantur opiniones. ,rigenes eius discipulus, contra Celsum disputat, ct arguit more icholastico: qui omnium humanarum disciplinarum cognitionem habuit,eaq; in tractandis rebus diuinis usus est . Et ut facilius gentes ad fidem traduceret,humanas literas
publice docebat. De quo illud jeciatim scripsit Eusebius, totum Magistrum Haum Ammonium , qui uir Christianus, S: philosophus insignis fuit, & de Moy sis & Christi consonantia scripsit, in se trans diste . Didimus diui Himronymi praeceptor, omni liberali doctrina sui ornatus, & in doctrina Platonis, & Aristotelis eruditus: non quod istorum doctrina ueritarem erudiret ; sed quod aduersus mendacium
arma ueritatis existeret.Augustinus uarios quaestionum libros, more quas scholastico,edidit:&in libris de doctrina Christiana, quam sint necessariae humanae scientiae & artes ad explicandas diuinas scripturas, sacraq; mysteria, pluribus exposuit. Vnde aliquando de usu humana.
505쪽
rum scientiarum,quibus antiqui patres operam dederant loquens, haec literis comisit. Nonne aspicimus quanto auro, S argento, & veste su Lfarcinatus exierit de AEgypto Cyprianus doctor suauissimus,& martyr beatissimus quanto La- stantius quanto Victorinus, Optatus,Hilarius ut de vivis taceam, quanto innumerabiles Graeci 3 Diuus Basilius orationem consecit, qua docuit,quo modo profani scriptores sint legendi,& qui fructus ab eis hauriendus sit: de quo eius socrus Gregorius Nazian genus haec verba huc pertinentia scripta reliquit. In artibus porro, ac disciplinis secundariam dumtaxat cura operamq; ponebat Basilius: huc nimirum fructum ex ijs colligens, ut earum adiu mento ad nostra philosophiam uteretur: quandoquidem earum facultas ad explicanda animi sensa comparanda. est. Pacianus epistola secunda contra Simpro- .nianum, qui eum arguerat, quod his Virgili verbis, Et quos fama recondit obsistra, usus esset, se Pauli auctoritate, qui idem fecit tuetur ;atque ita scribit: Dic, oro frater, musae literas
repererunt Z nonne per Dominum omnia, & a Deo omnia λ Eandemr veritatem confirmat Luculenta Cyrilli, siue Origenis alictoritas libro quincto in Leuiticum : ubi inter alia haec habetur, Sermo vero lucidus ,& eloquentiae splendo ac disputandi ratio,ad ministerium Dei docenter iubetur admitti: dc quod in rebus diuinis explicandis humanis liceat uti scientijs, ex
Lib. 2. de doct.chri. LegeHie. episto. ad Magnum
506쪽
Pauli auctoritate confirmat. Cassiodorus quoque, & externam eruditionem ipse probat, Patrum de illa sententiam refert, licens, Vermi- tamen nec illud Parres sanctissimi decreuere, ut secularium litterarum studia respuantur, quia non exinde minimum ad sacras scripturas intelli rendas sensus noster instruitur, si tame diuina gratia suffragate, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur : non ut in ipsis habeamus spiritus prouectus nostros, sed per ipsata traseuntes desideramus nobis a Patre luminum proficuam salutaremque sapientiam debere co-cedi. Beda denique in eandem sententiam scribit: Turbat acumen legetium,S deficere cogit,
qui eos a legedis secularibus libris omnibus modis existimat prohibendos: in quibus si qua inuenta sunt utilia, quasi sua sumere licet: ali quin Moyses,dc Daniel sapientia,& literis AEgyptiorum Chaldeorumq; non paterentur erudiri,quorum tamen superstitiones simul, &delitias horrebant, nec etiam ipse Magister gelium aliquot versus Poetarum suis vel scripturis, vel dictis indidisset: cur ergo legi prohibentur,quq tam rationabiliter legenda probantur λ Patrum auctoritatibus adijceres omnium Scholasticorucommunem sententiam : quos nunc Ecclesia doctores habet: ex quibus multi δ doctrina, de vitae sanctitate floruerunt: quorum docendi r
tionem Ecclesia iam diu approbat, & doctrina sequitur. V. Accedat quincto loco historio-
507쪽
graphorum ecclesiasticorum testimonium. Diuus Marcus, mi Eusebius scribit, Alexandriae Academiam instituit, in qua non solum diuinis, sed etiam humanis literis illi primi Ecclesiς doctores operam dabant. Ex qua viri doctissimi, L. 2. e. 7. maxima Ecclesiae propugnacula Ut Patenus, Hieracias,Clemens,Origenes, Anatolius,Dydimus,& alis permulti prodierunt . Tripartita histo- L.i: e. istia in Concilio Nicaeno disputationes cum philosophis habitas suisse refert, quae profecto absque humanis rationibus, S: scientiis haberi non potuerunt. Legat, qui vult longum hac de re sermonem , apud Nicephorum libro sexto suae Cap.r . historiar, ubi aliquorum patrum mentionem facit, qui sacras dc profanas literas didicerunt: qui
contra aduersarios rationibus pugnar ut, ut Gre- Albertus
gorius Neocaesariensis, Dionysius Alexadrinus, Piu .l I Miletus, S: Achillae literarum sacrarium praescicto,philosophiae studiu ad suum munus obeundum profuiste scribit. Qui locus est illustris &legendus,ex quo quae sit disputadi ratio cognosci potest . VI. Ex communi omnium sapientium consensione, qui nihil absque ulla ratione
asserendum, aut docendum esse censuerunt: dccum non ex quavis re , quod uis inferre liceat, prosecto expedit discere argum etandi regulas:&cum methodus ad docendum maxime conferat,utile sane eriliquae ad philosophiam Christianam pertinent, ad methodum & ordinem , redigere,& cum dubitandi ratio multum ad
508쪽
rueritatem melius inuestigandam, ac inueniendam conserat, licebit etiam dubitatione, & disputatione uti. Ideo Aristoteles, quem omnis admirata est, & admirabitur aetas, illos aptos esse dixit ad coni, ciendam veritatem,qtii possum . l iri utranq; Partem disserendo inquirere:&libro sei tertio suae sapientiae, sub initium,haec verba huc maxime pertinentia scripta reliquit: est autem operae pretium aliquid facultatis habere volentibus, bene dubitare: nam posterior facultas, si lutio eorum est,quae ante dubitata suerunt. Et quoniam nolumus in re manifesta pluribus a ctoritatibus aduersarios urgere, nunc aliquota breues subijciemus rationes. I. Omnia fere, qu e ethnici scriptores bene dixerunt, a nostris scriptoribus sumpsere, ac propterea ab eis, tan-Αugust. quam ab iniustis pollessoribus, repetenda sitnt:& cum multa corruperint, oportet ea disputando ab erroribus expurgar. . Hoc qui ficiunt
mandato diuino χgyptum spoliant, & quod
Apol. ad suum est, reposcun . Quidquid recte apud sen. omnes dicitur, ait Iustinus, nostru est Christia-Αpol. ad norum,. Idem, Moyses, inquit, antiquior est Anton. omnibus Graecis scriptoribus, & quidquid do
immortalitate animorum,de poenis inferorum,& de rebus coelestibus poetae dixerunt,a prophetis occasionem acceperunt. Ideo Clemens Ale-Ioan. io. xandrinus illud Christi, omnes quotquot ve- Lib. I. nerunt,sures sunt & latrones, explicat de Philo-xxψm sophis, qui multa ex sacris literis furto accepe
509쪽
runt. Possem latius demonstrare qua ratione
Ethnici philosophi omnia a diuinis libris,vel ab
Hebraeis acceperint, sed in hac re diutius immorari nolo. Lege Cyrillum contra Iuliannm se apostatam, Eusebium de praeparatione Euangelica , & Theodoreti libros de curandis graecanicis affectionibus. II. Aut licet hominem philosophum traducere ad fidem, aut non: hoc postremum nemo, nisi stultus, a stirmaret: si primum concedas, quonam modo christianus doctor eu, ab eius salsis opinionibus reuocabit, nisi humanis suerit instruetus disciplinis 3 nisi rationem disserendi tenuerit 3 oriatur dissensio de animorum immortalitate, de diuina prouidentia,deque ultima hominis beatitudine,quid hic aget psilosophiae diuinae, naturalis, & m ratis ignarus 3 .id fietὶ num philosophus r tionibus assuetus, & falsis opinionibus imbutus simplici verbo credet λ an veritatis alterior debebit obmutescere 3 Huc facit insignis Clemen- Lib. tis Alexadrini in sexto Stromatum libro, locus, Strom. ubi philosophum comparat oliuastro, cui inserencla est fides, per se stionem . Sic, inquit, philosophi ingeruntur eorum sectis dogmatibus
sic Iudaei eorum aperta cortice scriptura . Propterea Iulianus apostata vir sagacissimus, ut Ecclesiasticae reserunt historice, Christianis graecarum literarum studia interdixit, quod animaduerteret, his stud ijs eos, fidei aduersarios debellare, atque ad fidem traducere. III. Peterem
510쪽
ab haeretico , qua nam ratione humanarUM,
scientiarum rudis Christianus , quae de diuinis attributis, de mundi creatione,& procuratione, de coelorum , siderum, elementorum, animalium, herbarum, plantarumq; natura, ac
de hominum moribus in scriptura dicuntur, s- ne humanis disciplinis poterit exponere, aut intelligereὶ Haec,quam sit nece starium cognoscere is intelliget, qui patrum commentaria in prima capita Genes eos leget, ut interim alia miti
mus loca,& quae speciatim Chrysostomus, Basilius, & Ambrosius in Genesim scripserunt . I.V. Initium, siue via ac dispositio ad recipiendam fidem, in xta prouidentiam ordinariam Dei, est aliqua persuasio, S ratio humana: cum nemo simplici Euangelizantis verbo credere sit obligatus; quod est tam eertum,quam quod certissimum : ergo necelle est, ut diuini verbi do istor sit humanis rationibus ac scienti js instructus, ut eos, quos docet ad fidei susceptionein humano modo traducat. Huc pertinet illustiis Lib. I. Clementis Alexandrini locus ubi dixit,philoso-
xx0M- phiam fuisse pedagogum Graecorum, id est, gentium ad Christum, sicuti lex suit pedagogus Iudaeorum . Idem scriptu reliquit, liberales Graecorum disciplinas, una cum philosophia diuinitus venisse ad homines: eamq; pluuiae comparat ; quam varias ait produxisse herbas Sc arbores bonas, vel malas, ob variam locorum dispositionem. V. Denique,ne plura huc congeram