장음표시 사용
531쪽
mbus,eos ted arguit,qui malunt admirari,quod haereses nascantur,& obsin quam operam dare, ne oriantur, nec obsint. Vtiturq; ad hoc explicandum exemplo sumpto a sebri, quam no miramur quod sit, & quod laedar,cum ad hoc sit; sed eam prςcavemus, & quantum possumus d pellimus . Consule locum ad hanc rem explicandam egregium . Atque de his argumentationibus hactenus: cum,u quς aliae fieri possunt, sicile ex ijs, quae a nobis disputata sunt, dilui ueant. Ulterius igitur pergamus, ac de huius octrinae principijs disputatione aggrediamur.
sua simi sacra Theologia principia . Cap. VIII. CVM demonstratum a nobis suerit sacrat
Theologiam scientiam esse argumentatiuam, eiq; licere res diuinas & rationibus, & humanis scientijs explicare, ac persuadere: nunc, quae sit principiorum huius doctrinae natura exponere oportet: ut postea qua ratione ex eis nouas conclusiones deducere liceat, & quid ratio circa huius scientiae principia possit, demonstra re possimus. Principia igitur huius diuinet scientiae,ut alias diximus, habentur ex reuelatione diuina: dc quoniam multifarie, multisq; modis Deus,ut ait Apostolus,locutus est nobis, oportet ut is, qui vult Theologiae principia cognoscere, intelligat quae nam locutio diuina nobis huius
532쪽
cientiae principia praebeat: qua rem nunc pau'cis explanabimus . Primum, locutus est Deus hominibus per legem naturalem a mundi exordio, ac etiam per internum asstatum, quo quaedam certis hominibus reuehauit, ac denique petquaedam rerum futurarum signa,& figuras. Postea familiarius, ac expressius, saepiusq; locutus est per prophetas, quibuscu varijs modis loque batur, scilicet per voces, per visiones, & per insomnia. Tandem locutus est per Filium tuum ,& per Spiritum sanctum quem Apostolis , E clesiae doctoribus & pastoribus, ac interdum etiam priuatis personis tribuit. Filius enim n5 reliquit nos orphanos ; sed misit Spiritum, qui
nos doceret omnia , & nobiscum est et usque ad consummationem feculi. Omnes autem reuelationes& locutiones Dei, ad duo reuocantur genera: nam alia est reuelatio, quam Deus secit ad uniuersalem gubernationem , & utilitatem, totius Ecclesiae: & quae hac ratione reuelantur, ab ipsa Ecclesia credenda proponuntur: alia Vero , qua Deus pateficit aliquid priuatae personὰ ad priuatam eius utilitatem; licet consequenter possit etiam talis reuelatio in. commoditatem aliorum cedere. In hoc genere sunt reuelationes sectae quibusdam sanctis viris de sceminis: ut sunt reuelationes sanctae Brigidae : quae non proponuntur ab Ecclesia credendae, neq; ad eius gubernationem pertinent . Q biod si Deus cuipiam reuelaret aliquid,quod vellet ad uniuersis
533쪽
lem hominum utilitate pertinere, ut quae olim reuelauit Ionae, quae Niniuitis praediceret, nemo esset obligatus ei fide habere, ni aliqua ratione, siue miraculo diuinitus facto, demolistraret, se id a Deo accepisse, mi secit Moyses apud Plia .raonem. Nunc autem habemus Ecclesiam,quet credenda, tanquam a Deo reuelata, proponit; quae in proponendo non errat: cum eius fides deficere nullo modo possit. Quod autem pris Mat. Ituatae reuelationes ad fidem non pertineant , patet ex eo, quod fides est virtus uniuersalis, quae ad cultum Dei resertur: qui cultus a priuatae personae auctoritate non pendet: adde etiam, quod singularis persona non habet facultatem proponendi, qu. e credenda sunt. Primum itaq; γ : reuelationis genus est, quod ad fidem pertineri, per quod Deus constituit, instruit, ac gubernata. Ecclesiam . Qtio fit,ut grauiter errent hqretici, qui rationem fidei ad cuiuscunque priuatum Spiritum reuocandam esse putant: ut id solum
credendum faciendumq; existimet, quod quicque pro suo sensu, seu spiritu iudicauerit . . rin hoc cotinentur genere, duobus inodis a Deo .reuelantur : altero quidem mediante inqui λ.tione ac consultatione humana; cum scilicet ij, : per quos Deus gubernat Ecclesiam, inquirunt .
. de iis,quq fidelibus ad credendum,& agendum tradenda sunt: quo modo Apostolis in Concidio Ierosolymis habito, reuelauit, quid sentien- dum esset de fornicatione, & abstinentia a sat
534쪽
guine & suffocato: ut colligitur ex illis verbis , visum est enim Spirituisancto & nobis. Hoc itaque modo diuinus Spiritus aliquid reuelat, cum auxilium praebet ad aliquid decernendum
mediante inquisitione humana , quam errare non patitur. Altero modo Deus reuelat aliquid per se immediate, humanam mentem illustrando, ac monendo ad aliquid dicendum, scribendumve,quod ad statum pertineat Ecclesiae: quomodo olim Prophetis, Euangelistis, & Ap stolis multa quae scriberent, & quae verbo per
traditionem docerent, reuelaui . Huc facit
Lue. r. illud Zachariae, Sicut locutus est per os sanctorum , qui a saeculo sunt prophetarum eius: Psal. 4. & illud Dauidis, Lingua mea calamus scribae, id est,Spiritus sancti,velociter scribentis,sola nimirum vi ac facultate sua, sine humana cura . Quae igitur per reuelationem diuinam uno, vel altero modo sectam , habentur, ad Theologiae principia pertinent. Hic diuinus Spiritus, quo diuina reuelantur, potest esse in quattuor generibus personarum: in scriptore aliquo canonico,in Pontifice, siue in personis in Concilio una cum capite congregatis, in diuinae scripturae interpretibus & antiquis patribus, ac denique in , doctoribus,quibus nunc utitur Ecclesia. Primis personis dabatur diuinus Spiritus ad singulata verba proserenda,seu scribenda, vel quod Spiriatus singula verba dictaret,vel ita iuuaret, ut non sineret aliquod verbum no dicendum, pronum
535쪽
tiare: ita ut nec in tota uno possent errare: quo fit,ut ex singulis sententijs, & verbis horum scriptorum argumentari licea . Secundis vero, non datur diuinus Spiritus ad omnia quae dicu-tur recte dicenda,nec etiam ad verba scribenda, sed solum ad ea decreta recte constituenda, in
quibus aliquid de fide, & de moribus, quod ad
uniuersalem Ecclesiae statum pertineat, lecernitur. Vnde, neque ex singulis sententijs, neque ex singulis verbis alicuius decreti Pontificis,aut Concilij necessario argumetari licet, ut inserius plenius dicetur: cum non omnia quς in aliquo decreto habetur int pro certis Theologiς principijs habenda. Terti js autem personis non datur diuinus Spiritus seorsim ad aliquid statuendum sine errore: sed solii omnibus simul adest diuinum auxilium, ita ut non possint omnes simul errare: idem dicas de alijs doctoribus in quorum numero sunt Scholastici: Qu'd autediuinatu scripturarum interpretibus,& Ecclesigdoctoribus Spiritus diuinus uniuerse adesse debeat,ex eo patet, quod per eos habemus sacrarum literarum expolitiones,quae, sicuti & ipsa scriptura, lebent esse a Spiritu sancto. Nec enim Ecclesia censeretur habere veram scripturam, nisi etiam eiusdem veram sententiam haberet: quam, cum non habeant ii retici,& Iudf, Sacra scriptura carere censentur, quamuis codices habeant. Ex quibus intelligi licet, in Scholasticis, niverse loquendinesse Spiritu Dei : tum quia
536쪽
qui inciis pit. Ecce plus,Salo
ipsi hoc tempore sunt sacrarum s cripturaru in . terpretes : tum etiam quod a quadringentis amnis, Ecclesia eorum doctrina gubernata est, &multa de nouo ex ipsorum sententia sanciuit, cum prςter eos nullos alios nunc habeat dochoares. Vnde nascitur, quod si omnes in aliqua voritate, quae ad fidem, vel mores pertinet, eam exscripturis, mel concilijs , vel patrum doctrina colligendo, consentirent, illa non posset sine e rore reij cir verum tamen est, quod sua sola auctoritate,non faciunt rem de fide, nisi uniuers lis Ecclesiae accedat declaratio, ut inferius dicetur . Et licet nemo sit obligatus credere, Spiritu diuinum in aliquo priuato residere doci ore: tamen, non esset omnino praeter rationem, si quis existimaret, in aliquo mille, aut esse, si non in
omnibus, quae docet, saltem sere in omnibus: quod de diuo Thoma affirmare posses : de quo tantum sensit Innocentius Papa, ut de eo haec verba scripta reliquerit: Huius doctoris sapietia
prae ceteris,excepta canonica,proprietatem verborum, modum dicendorum, veritatem sententiarum habet: ita ut, qui eum tenuit,nunquam
inuentus sit a veritatis tramite deviasse: & qui eum impugnauit, semper fuit de veritate suspectus. De quo etiam Vrbanus Quinctus in bulla approbationis doctrinae ipsius,ait sua doctrina i niuersam Ecclesiam illustrasso. Et denique schola Parisna eundem amplissimis &illustribus titulis exornauit . Unde lachium est, ut ominess
537쪽
nes, qui tutius theologari volunt, huius Ang lici doetoris viam sequantur. Qiuod aute summi Pontifices diui Thomet doctrinam commendado dixerunt, non est ita accipiendu, ut omnia quae ab eo dicta sunt, pro certis & indubitatis habenda esse, statuere voluerint: cum viri docti,& pij, salua religione, interdum aliter sentiant. Est itaque certa fide tenendum, semper esse duuinum Spiritum in Ecclesia Dei, sine quo regi, ac consistere nequit: sed in quibus priuate
praeterquam in Romano Pontifice,& in Concilio cum eodem Pontifice unito, non est certum.
His hunc in modum explicatis facile est intelli gere, quaesiit Theologiae principia. Ea igitur solium constituunt huius scientiae principia,quae habentur immediate,vel mediate per reuelatio. nem diuinam,& ad uniuersalem Ecclesiae gubernationem pertinent: ut sunt quae expresse habentur in scripturis, aut in traditione apostolica, aut in costitutionibus summorum Pontificum ,& conciliorum a Pontifice approbatorum ; aut in alia scriptura a Pontifice,tanquam diuina,approbata 1, in ijs tamen , quae ad mores & fidem pertinent. Q principia augeri, de amplificari possunt,prout Ecclesia potest aliquid de nouo statuere quod sit fide tenendum: quod cum st tutum fuerit, iam inter principia reponendum est. Ceterum, cum ea quae de nouo statuuntur lateant in reuelatione immediata,hoc est in scriptura, vel traditione diuina, ea principaliter di,
538쪽
centur esse principia, quae per immediatam reuelationem habentur,ut sunt quae in libris canonicis,& in traditione apostolica continentur: cum Ioan. 1 . apostolis dictum suerit, Ille, id est, Spiritus sanctus vos docebit omnia. Neque tamen omnia' quae sunt in diuinis literis ex se primo ad principia Theologue pertinere censentur, cum multa in eis narrentur humana, quae non ita proxime referuntur ad cultum Dei, statumq; Ecclesiae: vi Tob. s. quod dicitur de cane Tobiae, dc ouod Paesus z.Tim Α, de penula mittenda scribit, deq; alijs eiusdem generis rebus: quae neque ad informandos mores, neque ad Dei cultum , vel ad recte de Deo, rebusq; diuinis sentiendum proxime pertinent. Nec ideo existimes ista in .scripturis, in quibus nihil est ociosum,sine ratione narrari: quoniam sortasse in aliquo sensu, vel literati, vel mystico possunt esse principi saltem alicuius conclusionis practicae. Concludamus igitur id potissimuhabere rationem principi, in Theologia, quod per sacras scripturas & traditionem apostolicam a Deo reuelatum est,quod ad recte sentiendum' de rebus diuinis & ad Dei cultum gubernationemq; Ecclesia proxime spectat . . siquidem, Lact. Fin huius scientiae finis, est verus Dei cultus , amor& cognitio perfecta Dei: ac proinde veritates reuelatae, quae huc reseruntur, aut referri possunt, rationem theologicorum principiorum habebunt. Haec principia quae latissime patent , ad tria genera reducuntur : scilicet , ad quaedam i
539쪽
quae sunt veluti dignitates, ad alia, quae sunt v luti positiones,& aemum ad alia quς sunt quasi petitiones: de quibus libro primo capite qua to scripsimus; propterea, ut de his plura hoc loco dicamus,nihil est necesse. Nunc, quoniarria ijs principi j s, quae in scripturis habentur,saepius Theologus uti solet, aliquid speciatim de istorum natura dicamus. Primum ergo existim
re debemus omnia, quae sunt in libris canonicis dictata suille immediate ab ipso Spiritu diuino, qui in sacris scriptoribus loquebatur: propterea nullum esse in his libris mendacium , vel Hiniamum,nullam veram contradictionem,quamuis multae apparentes inueniantur ε, quas explicare,
ac tollere Theologi munus est: nihil continere superflui, vel diminuti : non potuisse melius scribi, aut congruentius tradi quae ibi contine tur : doctrinam, quae in illis a principio scripta fuit,semper squod ad eius substantiam attinet suis e coleruatam intactam et eandem perpetuo, cum eadem integritate, iuraturam : in ijs libris conseruari,quos Romana approbat Ecclesia: de quibus omnibus diuinae scripturae proprietatibus, in nostris institutionibus late iam scripsimus. Et ut vim diuinae doctrinae breuiter cum Paulo explicemus, diuinum verbum has quimque proprietates habet,quod sit vivum, enicax, corda penetrer sque ad animς diuisionem pertingat,& cordis cogitationes discernatu Et cum sit verbum verissimum,ei quoque Veritatis
540쪽
prietates conueniunt: videlicet, quod sine vilita dissensione conciliet, & veluti quidam totius mundi sol, omnes illuminet: sit indivisibile, una enim est veritas: sit constans & firmiim , ac etiam antiquissimum . Et haec breuiter nouum Τheologiae auditorem de natura diuini verbi , unde haec tota pendet facultas, admonuisse sita.
Quo pacto humanus intellectus se habeat ad princi pia Theologia, quantum ad assensum . p. IX. ΕXpxic AτA principioru huius scientiae natura , sequitur, ut quonam modo humanus intellectus, quantum ad assensionem circa haec principia se habeat,explicemus: ut videamus, si quid euidentiar, seu certitudinis horum principiorum habeat,aut habere possit. Vt igitur rem propositam plane elucidemus, notandum est intellectum duobus modis alicui veritati, quam prius ignorabat, assentiri posse: uno modo ob euidentiam rei cognitae, siue obiecti, quod per speciem propriam & ex se mouet ac terminat . intellectum. Potest autem mouere, vel per clarum & manifestum intuitum,quo modo beato rum intellectus mouetur ab essentia diuina, qua clare intuentur beati: qua etiam rati one paries visus mouet oculum,a quo videtur:vel per simplicem apprehensiopem terminorum, ex quo