장음표시 사용
571쪽
inquirendo deterrent ; id quod etiam sancti patres, t ex ijs, quae supra scripsimus, manifeste apparet, iacere consueuere, ex quo non obscure colligitur aliquem in rebus diuinis tractadis,& quaerendis modum adhibendum esse: ita ut non quaecunque quaestio laudanda,nec quetlibet vituperanda sit. Cum itaq; in re theologica aliquis habendus sit quςstionum delectiis,ne in alterum extremum, aut nihil, aut nimium quaerendo, delabamur, quae apio prudentiq; The logo quaerenda,quaeve silentio inuoluenda sint, manifestare operaepretium erit. Varijs itaque significationibus,quas habet haec vox, quaestio, ac etiam vari js quaestionum diuisionibus,quae a Dialecticis & Rhetoribus accurate traduntur,ac explicantur, omissis, nos hoc loco, quae qua stiones laudabiles, quae vero vituperabiles, sea quae tractandae, J quae omittendae a Theologo sint, breuiter explicaturi sumus. Nomine autem quaestionis, ut id uno verbo dicamus, intelligimus rei incertae, atque dubiae inquisitionem, .
Quaestio itaque est illa propositio, qua aliquid
dubium ad probandum cu interrogatione proponitur: eadem cum fuerit per aliquod mediuprobata, licitur cocluso. Qui de quaestionu natura, diuisione, & varietate cognoscere aliquid cupit, quae nos libro primo de Inuetione scripsimus, ea legati ut aute facile,atque dilucide quae
dichiati sumus doceamus, quasdam distincti aes in medium primum aneremus ; postea per
572쪽
.r te marias conclusiones rem omne explanabimus,
ac si quae sunt dubitationes vltimo loco disset-uemus. Prima distinctio, in omni quςstion constituenda duo spei hare possiimus, rem sciliacet de qua quςritur, S: personam quς, vel inquirit , vel quaestionem explicat. Nomine aut rei, non solum ipsum qu litum intelligi volumus, sed etiam quidquid ad rem propositam explicandam pertinet, ut est medium, quod ad quς- stionem dis luendam sumitur . Quare, omnis in qu rendo culpa, vel ex qu sito, vel ex pers na,vel ex medio nobis spectanda erit. Secunda distinctio, id, quo de quςritur, aut est omnino ClL Ale. per'notum, ut est id, quod vel rationi est om- Ii. s. stro. nino perspectum,ut si quetratur, an ignis sit calidus , & an duo dc tria faciant quinque: vel est
prorsus ignotum, ita ut nulla ratione, ac uia cognosci possit: uel denique est huiusmodi quoducet sit ignotum, tamen aliqua inuestigatione fieri potest notum. Rursus, in eo quod quςri tur possumus spectare,tum honestatem,cum s lum honesta percon istari liceat, tum utilitatem, cum id qu rere debeamus, cuius inuentio sit sutura utilis. Tertia distinctio, in quςstione possumus spectare duo, dc nomen rei, de qua quς- ritur , & rei naturam: quo fit, ut etiam ex parte nominis aliqua quoio laudabilis, aut uituperabilis dici queat: cum has quςstiones interdulaudari, interdum uero uituperari uideamus .
Vt autem quet sit laudabilis de uocabulis, qui
573쪽
ilio, quae vero vituperatione digna intelligatur,
animaduertendum est; an nomina immutata ,
vel noue prolata idem penitus quod nomina antiqua a scriptura , vel ab Ecclesia usurpata, significent,an aliquid diuersum: si idem prorsus
significant,vel id est incertum, vel certum : erit autem certum, vel Ecclesiae auctoritate, vel euidenti aliqua ratione. Vt qtiod hoc nomen ii
mousion idem significet, quod, Ego & pater
num sumus, & hoc nomen Theotocos, idem quod, Dei Mater,seu Deipara, certum est auctoritate Ecclesiae : quod autem bis sex, idem tignificet,quod, duodecim, ipla ratione manifestum est. Si nomen aliquid diuersum ab usitatis &meteribus vocibus significat, similiter,aut id est certum, aut ambiguum : ut si nomen haberet varias significatiohes, & dubium esset, an cum diuina scriptura,& traditione, usuq; bonorum doctorum conueniret. Quarta distinctio, cum omnis quaestio sit de medio, ut Aristoteles d
cuit,quod medium ad quaestionem probandam accommodatum esse debet,ex hac parte quςstio potest reddi vitiosa,vel quia medium sua natura non est idoneum ad id probandum,ad quod asia sumitur, ut, si quς sensum omnino superan r,velles probare per ea, quae sensibus sunt subiecta: vel quia inter ipsos disceptantes de medio non conuenit: ut si per auctoritatem Ecclesiae proba, res aliquid contra philosophum qui talem auctoritatem negat. Quincta distinctio, ex parta persona
574쪽
personae quaerentis possumus eius propositum, siue intentionem spectare; quae intentio, vel est ordinata ad inquirenda veritatem, vel ad ostemtationem ingenij, & ad inanem gloriam aucupandam ; vel ad contentionis, & rixae studium , ut aliena dicta vellicet,& mordeat. Sexta distimetio, ad cognoscendam quaestionis laudem, &vituperationem oportet rem ipsam de qua quaeritur,cum persona,tum proponente,tum relpondente conferre; & ita ex rerum & personarum varietate aliqua disceptatio potest, vel honest iis, vel turpitudinis nomen mereri: huc etiam pertinet temporum, & locorum consideratio.
Prou. 16. Vnde sapiens aliquando respondendum esses, stulto,alias non respondendum esse dixit.Potest itaque conditio tum personae, tum teporis, tum loci,quaestionem alias non culpabilem,culpabulem reddere,ut postea planius dicetur. Postrema distinctio, quaeuiones earum rerum, quae in disputationem veniunt, aliae sunt quae sensu & r tione inuestigari possunt, ut sunt quς in humanis scienti js tractantur aliae vero, quae solo lumine fidei percipiuntur: quarum aliae ad fidei elementa & principia explicanda pertinent, Mab omnibus aliqua parte cognosci possunt, ac debent, aliae vero quae ex principijs fidei d
cuntur, &quae ad reddendam rationem de ea
quae in nobis est fide spectant: ut sunt,quae proprie facultati Theologicae subij cluntvt. demunx
aliae sunt, quae in hac vita ingenij humani imbecillitate
575쪽
cillitate percipi nequeunt, sed percipiendae be
tis in coelo reseruantur. His ita adnotatis distinctionibus, quae quςitiones sint laudabiles, quς vero culpabiles, & quς Theologiς, propriς, dcquq a Theologia alienς quibusdam conclusionibus, prςter ea, quς supra de Varietate qu stim Li. r. αὐnum Theologicarum diximus, facile deinceps aperiemus,si prius hanc una conclusionem,qu si omnium aliarum fundamentum, hoc capite proposuerimus. Sit ergo talis conclusio: stionum tractatio in eo rerum genere est reponenda , in quo res indifferentes ponuntur: hoc est, non omnes quςstiones sunt bonς, vel malet;
sed aliquet possint elle bonς, aliquet malς. Confirmat hoc dictum in primis illς diuinet script
H auctoritates, quarum aliet ad inquirendum inuitant, & qu rentes non damnant , aliq vero Mat. II. quosdam tanquam non bene quaerentes vituperant. Quarum auctoritatum verba,nihil est cur Aoti t. in medium afferam , cum in re manifesta vers mur. Corroboratur deinde eadem doctrina sanetorum patrum auctoritate: & ut e multis unum,uel alterum afferam,Christus, ait Grego- In Macrius Nagian genus, quasdam qu stiones soluere, atque explicare soler,quasdam comprimere, ataque obstruere: & addit, nos idem ad imitationem Christi facere debere. Qu stio, ut scribit Int.epist.
Oecumenius, res media est, &indiis rens; com ad tingit enim dc bene quςrere,& male qu rer .
Ex qua doctrina inferre licet, secret Theologi candidato
576쪽
candidato diligentiam adhibe iam esse, ut qu
stionum varietatem cognoscat, Vt tandem ea
tantum quaerat, quae sibi quaerenda sunt: quod his luculentissimis verbis idem Gregorius orat. de ciendum monui . Non immodico conten-Pace. tionis studio finem imponemus non cognoscemus quaenam quaestiones a nobis percipi, ac comprehendi, & quatenus comprehendi possint λ Quaenam rursus nostram facultatem si perent aenam huius temporis ac terrenae perturbationis , & confusionis mentis nostrae tenebras effundentis Z Qisnam rursus futuri taculi coelestisque libertatis, ut alijs tantisper acquiescamuri alijs purgemur, ac praeparemur,
veluti ijs postea initiandi desiderij que finem, habituri r Non apud nosmetipsos distingummus quaenam sint huius generis, ut ne quaerem da omnino sin Quaenam mediocriter indaganda Q nam contentiosis, & rixandi libudine flagrantibus concedenda, ac permittenda quoquo tandem modo se habeant, utpote d Ainam nostram nullo modo conuellentiata pQuae fidei soli donanda 3 Quae rationibus quoque & argumentis Quae denique huiusmodi sint, ut pro ijs sortiter strenueque decertandum sit, rationibus tamen, non serro atque armis., Hactenus Gregorius: cuius doctrinam nos Paul- Blasius hoc loco explicaturi sumus.
577쪽
suae nominum quaestiones laudabiles, quave vituperabiles senti. Cap. XIIII. QVA DAM esse nominum qtiaestiones sti-
.uOlas,ac proinde reij ciendas, manifesta diui Pauli docet auctoritas. Quod vero aliquae honeste,& utiliter quaerantur,sanctorum patru, ac doctorum usus euidenter demonstrat. Quae igitur nominum quaestiones tractari possint, &quae vitari debeant, his conclusionibus aperiemus . Prima conclusio: Quaestio nouarum v cum, quae idem prorsus significant,quod nomina vetustiora a diuinis literis, & a sacris scriptoribus usurpata; idque, vel ex approbatione &vsu Ecclesiae, vel ex euidenti ratione certum est, ex parte eius, qui noua nomina impugnat, vituperabilis est: at vero ex parte alterius, qui nOuum nomen retinet & defendit, laudabilis censeri debet. Haec conclusio, & si ex distinctionibus supra allatis manifesta sit: tamen adhuc clarius explicabitur. Ergo, si quod nouum nomen introducatur quod apud sacros scriptores non reperitur , &constet idem significare, quod λgnificat aliud nomen, quod in canonicis scripturis habetur, vel idem, quod aliud nomen antiquitus usurpatum , huiusmodi nomen non est rei 3ciendum,&qiii retinendum elle contendit, laudabilem quaestionem tractat: contra Vero, qui refellit. Vt si proponatur quaestio de voca-
578쪽
bulo , homousion , quod Arriani tanquam nouum re ij ciebant,& theolocon,quod Nestoriani omnino respuendum esse contendebant. Haec conclusio, quantum ad eas voces, quas idem si-De divin. gnificare certa ratione conss at,diui Dionysij a nona. istoritate confirmatur: qui irridens nouorum , nominum calumniatores, sic scribit. inas non liceat, quattuor, per bis duo significare. Huc pe tinent etiam, haec Gregorij Nazianzeni verbata.
Quid si te bis quinque, aut bis septem dicente .
decem, aut quattuordecim ex verbis tuis colligerem . Quantum Vero ad ea nomina, quae a choritate Ecclesiae, & doctorum usu approbantur,ut sunt duo nomina paullo ante allata, comL. r. dial. firmatur primum Cyrilli Alexadrini sententia , de Trin. aliquado dixit, nihil damni verbum secum afferre, si quidem verissimum fuerit, quod per Epist. ad id significatur . Accedat deinde malleus haereti- Synod. corum Athanasius, qui hac de re hunc in moduAxim seripsit. Nihil reseri, si quis voces in scriptura
non repertas Vsurpet, quandiu pias sententias L.de Syn. complectitur. Nomen,ait Hilarius,nihil habet criminis,quod sensum non perturbat religionis.
Orax- s, Adde rursus luculentam Gregorij Theologi sendeThζψὶ quae ita habet: Nec si quid aliud eoru,
quae, vel nullo modo, vel certe non satis aperte dicuntur, ex scriptura tamen intelligi, colligiq; reperirem,tam te sycophantam pertimescerem, ut a pronuntiatione ipsa refugerem. Denique, Vigilius. ut alios omittam patres, Vigilius martyr ita hac
579쪽
ile re scripsit. Ecclesiasticae semper moris suit , disciplinae, si quando haereticorum noua doctrina exurgit, contra insolentes quaestionum nouitates, rebus immutabiliter permanentibus nominum vocabula immutare, & significantius rerum naturas exprime,quq tamen existentium caussarum veritatibus congruant, & quae magis easdem antiquitus suisse demonstrent, non ortus nouitatem mensuret, S quae sequuntur. S cunda conclusio: Nova vocabula quae expresse
aliquid contrarium, aut diuersum ijs quae sunt
in sacris literis,patrumve decretis,aut certe non ita bene eandem rem significant, sunt omnino
tanquam impia & periculosa explodenda : α qui ea explodit utilem & laudabilem quaesti
nem tractat, contra vero is qui ea introducit . Huius generis innumeras sere voces,ut veritates ipsas corrupant,& euertant his miseris temporibus introduxerunt haeretici. Vt ecce: pro, Verbo, sermonem : pro Ecclesia, congregationem e pro Sacramento, secretum : pro presbytero seniorem, pro crucifigere, ad palum alligare ; &sexcentas alias. Et hae sunt illae verborum n uitates, quas beatus Apostolus vitandas esse diaxit : non quascunque,sed profanas, & quae fidei puritatem violanti quas etiam Synodus Nicς-na, reserente Eusebio, iure optimo damnauit . De quibus legendus est aureus,& nunquam pro dignitate laudatus Vincentii Lirenesis libellus. Tertia coclusio: Nova vocabula ambigua, idest, Kk a ea disp. In
580쪽
ea de quibus non est certum, an aliquid contrarium, vel diuersum ab ijs,quae scriptura, aut E clesia docet, significent, idque vel per Ecclesiae auctoritatem, vel manifestam rationem,nsi possunt promiscue a quouis sine temeritate, & emrandi periculo imponi,& usurpari:Quod si quis huius generis vocabulo iam a patribus imposito uteretur,id ei per nos liceat: modo parce, &absque omni schismatis suspicione faciat. --stio igitur quae oriretur de voce ambigua nuperimposita, damnanda non esset. Si vero de e dem voce iam a patribus userpata pieque & sincere imposita,suboriatur quaestio, vituperatione
digna videri postet: nisi fortasse vir doctus, de perspicaci ingenio praeditus in ea aliquid periculi latere, clare demonstraret, atque eandem vocem iacile ad errore detorqueri, aut iam deflexam fuisse indicaret. Quarta. conclusio: P terit Theologus absq; erroris periculo illud genus vocis de nouo imponere, quod, non certum appellari posse diximus, eoque libere uti. Huiusmodi autem voces in ijs rebus explicadis in- nouare fas esset, in quibus varie opinari, ac diuerse sentire licet. Ida diuersis Theologorum scholis iam factum esse videmus : quae certa quaedam habent vocabula,quasi sibi propria, dea se genita; quae etiam costanter retinerat,ac de- seniuunt . . Nec est cur in praesentia aliquod de hoc nominum genere exemplum afferam, cum in re versemur manifesta,& cuiuis nota,vς si semel