장음표시 사용
591쪽
tuendos sunt necessaria, neque ex parte doce tis, neque eius qui docetur censendae sunt inuti- gles & vanae, sed potius fructuosae & maxima necessariae,&theologicae. Siquidem euange- Mat. vlt. lium praedicandum, hoc est,exponendum & d clarandum est omni creaturae, idq; quantum ad ea, quae sunt omnibus scitu necessaria ad salute consequendam. Et hoc genus quaestionu olim, Iust. qq. antiqui Christiani sanctis patribus proponere , Ortho solebant, quas ipsi, dissoluerent. Etenim huius- ,- modi quaestiones sunt veluti spirituale lac, quiabus infantes spirituales aluntur, & tanquam panis quotidianus,quem paruuli petere,& do stores frangere debent. Nona conclusio: si idiotae,& ij quorum non est mysteria diuina tracta- , Ure,maiores explicationes,quam opus esse de re- i
bus dictis,requirerent, iam quaestio ex parte eius qui quaereret, fieret vitiosa, ac propterea praete- ' ireunda esset: multo magis si de rebus abstru- i iss, sibi non necessarij s,ςrudiri vellent. Itaque cum in quaerendo non seruatur modus, quaestio vitiosa evadit: propterea a cordato theologo diligenter obseruandum est, quado S apud quos, & quatenus, seruare debeat id, quod diuus Petrus docet, cu ait, Par ti semper ad satisfactio- I.Pet. 3.nem omni poscenti vos rationem de ea, quae in vobis est spe,& fide: sed cum modestia,& tim re , c. H0c Leonidem m x tyrem Origenis pa- Eusebius trem seruasse legimus, qui cu a filio adhuc par- Caesi tauulo multa acute interkogaretur,ad ea,quae ari te
592쪽
tem illam percipere non posse animaduertebat, Epist. ryo non resp5aebat. Et diuus Bernardus quendam doctorem in hac re peecantem, his verbis et ganter reprehendebat. Dum paratus est de omnibus reddere rationem, etiam quae sunt supra rarionem, dc contra rationem praesumit,& contra fidem. Quid enim magis contra rationem, P quam ratione rationem conari transcendere 3 &quid magis contra fidem, quam credere nolle . quicquid non possis ratione attingere 3 Prosun-L. eotra diores sensus,ait Origenes, celamus, & silentio Celsum . praeterimus in coetu eorum,qui opus habent la- . Quae autem celari idiotae debent,sunt dis.ficiliora dogmata, magis a nostra ratione rem Dion. Α- ta: reuelata arcana quae traditione habentur, &sacramentorum mysteria, ut passim antiqui pa-d diu his monet τοῦ de qua re legendus est priuatim , mi. Cyrillus Hierosolymitanus in suis catechesibus. Praesar.in Solebant autem antiqui patres plura catechumi C-xe h. nis manifestare,quam ethnicis, & plura iam ba-Cyr. lib. ptismo renatis,quam catechumenis. Cauendu . contra itaque est, ne detur sanctum canibus, Sc ne ma
nimi d. pQ ςi poterendae proij ciantur: sed sana Spie .san. sanctis manifestentur, quod perpetuo su
Sixtus 3. antiqui patres obseruarunt. Decima conclusio: Illa quςstio censenda est theologica, quae rerum diuinarum fide comprehcsarum ,rationem,m dum,ac conditionem, quantum humanae vires patiuntur,inquirit,ac docet. Quod quaestionum
genus, si quis stultum,& infructuosum, siue t
593쪽
merarium esse putaret, is proculdubio theol giam destrueret; cum eius sit ex iis, quae fide tenentur, quaedam alia,ad explicationem eorum, quae creduntur, ratiocinando concludere. Illud autem quaestionum genus, quo de rebus diuinis,di mysterijs nostrae religionis quaeritur,rem
ipsam ita este supponit per fidem, quae est istaruquaestionum basis ac fundamentum: re ipsa supposta, sine ulla temeritate, ut alias diximus, huiusmodi quaestiones exci tantur,& tradi antur, Scpr cipue,cum aduersariorum improbitas cogit. Hanc conclusionem hae lucu letae patrum auskoritates confirmant. Eam, ait Clemens Alexandrinus, quae una cum fide conuenit quaestione, quae supra sundamentum fidei superaedificata, splendidam, ac magnificam veritatis cogniti nem , optimam esse scimus. Et Origenes eius
discipulus,libro tertio Periarchon, cum dixisset Apostolos quaedam omnibus manifestissime tradidisse, & rationem a Tertionis alijs, qui Spiristus sancti dona haberent inquirendam reliquis.se, haec adiecit verba, Deo aliis vero dixerui quiadem, quia sunt, Propter quid autem,aut unde sint, siluerunt prosellio, ut studiosiores quoque ex posteris se is amatores sapientiae exercitium habere possent, in quo ingenij sui fructum ost dere valerent; hi videlicet, qui dignos se & c paces sapientiae praepararent. Huc pertinet etiahicTertulliani locus:Qu ramus ergo in nostro, i & a nostris, & de nostro ; in eo dum taxat,
594쪽
quod salua religione fidei potest in quaestionem deuenire. Ex quibus intelligi licet,quo nam pacto accipiendi sint patres illi, qui nolunt rationem qu rendam esse earum rerum,quas fide tenemus: nimirum,nisi prius credantur,& salua , religione,quaerantur. Vltima conclusio: Qua
dam sunt quaestiones theologicae, quae proponi quidem a theologo possunt: sed tamen earum explicatio, dc notitia theologiae diuinae, & be torum relinquenda est. Huiusmodi,ex Athanasio, est quaestio illa, de ratione, qua Filij generatio a Spiritus sancti processione differat, quamuis Scholastici eam explicare conati sint. Itaq; nos qui ex parte sapimus, qui videmus per spoculum in aenigmate,nolimus plus sapere, quam oportet sapere, sed quaedam ijs, qui vident omnia,qui persectam habent theologiam, explicanda relinquamus. Caueamus igitur, Ut prudenter admonebat Rufinus, ne dum inaceita lucis fulgorem pertinacius scrutari molumus , exiguum ipsum, qui nobis diuino munere est concessus, aspectum perdamus . Ex ijs ergo robus, quae in Theologia quaeruntur, aliae sunt; quas omnes cognoscere debent: aliae quas viri
docti, & Theologiae candidati: aliae denique, quarum intelligentia & ratio beatis spiritibus relinquenda est .
595쪽
Ueruntur, ac soluuntur nonnulla dubitationes circa ea, qua dictasurata. Cap. XVLVT adhuc multo magis conclusi es superius allatas confirmemus,nonnullae rationes, quae contra afferri possunt, explicandς nobis sunt. Et primum contra id, quod dicebamus,non licere Theologo passim philosophicasqucstiones examinare: ij qui aliter ac nos docemus faciunt, his rationibus suam consuetudinem defenderent. Primum, Theologia est veluti Regina aliarum scientiarum, quς ad eam se habent tanquana ancill ad dominam : ergo pro suo arbitratu poterit quς in alijs disciplinis tractantur,examinare,& explicare, ut de illis iudicium serat. Hac argumentatione solum id eui citur,licere Theologo uti rebus,quae in philosophia tractantur, ad res suas explicandas ; & eas examinareqnςstiones, in quibus male Philos phi senserunt,aut quas ipsi non attigerunt,quod ei concedimus: sed huiusmodi quςstiones rariores sunt. Deinde, in sacris literis agitur de omnibus rebus, quς in alijs scientijs tractantur, ut de mundo, de coelo, de anima, de elementis ut patet ex primis capitibus Geneseos; & in omni sere scriptura sermo habetur de rebus anima utentibus, inanimis, &generatim de speciatim: idem dicas de actibus humanis, & de ijsquet ad omnes moralis philosophi οῦ partes perti, Ll a nem;
596쪽
nent ; igitur non erit alienum ab instituto Theologico hisce de rebus disserere, cum earum coagnitio ad ipsa diuina eloquia explicanda maxime conserata, . Facilis est solutio: primum, si haec ratio omnino concluderet, licere Theol go de natura cuiuscunque rei, de qua in diuinis literis fit mentio disterere : frustra essent aliqscientiae, vel Theologus acta ageret: & quod absurdum omnino est, ratione sui obiecti amit. teret,& terminos suae facultatis transiliret: quinniam de quavis minima re, & cuique arti subie cta materia, ei disputandum elle . Persistat ergo in qu rendo intra suos cancellos; & cum res naturales ad sacras scripturas dilucidandas
vult tractare, ministerio utatur ancillarum. Est
etiam alia dubitatio contra id quod diximus, qu stiones quasdam es itandas esset,& si proponantur , eis nos respondere non debere: quonia
Christus *pe respondit stultis & curioris quPstionibus ab Hebr is sibi propositis: &sapiens
aliquando dixit, respondendum esse stulto. F cilis est solutior nam, ut Christus inter tu huicquςstionum generi respondit, ut is, qui optime
hominum corda & oportunitates cognoscebat, ut interrogantium saluti consuleret; ita etiam
aliquando eorum quaestiones elusit; & aliqua-do ad eas nihil respondit. Sapiens etiam alibi dixit, non esse respondendum stulto. Et si qua- do ei respondere licet, respondendum est, iuxta eius stultitiam, ut eum ad suae fatuitatis cognitionem
597쪽
aionem inducamus. Rursus dubitares, si occultiora mysteria non sunt propalanda, ut supra ex sanctis patribus docebamus, cur ipsi ea in luce suis scriptis protulerunt,ita ut non solum ad manus fidelium,sed etiam alienigenaru venςrint . Hanc dubitationem dissetvetes, dicimus, id eos secisse necessitate, de aduersariorum improbit te compulsos: ut & hqreticorum , dc gentius nefarias opiniones, &blasphemias in ipsam religionem , & veritatem, euerteret: vi fecit Origenes respondens Celso, Cyrillus respondendo luliano, dc alij pariter scribendo contra ii reticos,vel reprimendo philosophorum calumnias. Sed compellimur, ait Hilarius, ii reticorum dc blasphemantium viiijs illicita agere,ardua scandere, ineffabilia loqui, inconcessa praesumer . Haec oportebat abscondere, ait origenes, dc ii medium non proferre,sed hqretici nos, ut celanda efferamus, in publicum, quia tecta sunt utiliter apud eos, qui adhuc paruuli iuxta animς qt tem sunt. Praeterea, diceret aliquis, si tantus est
habendus quaestionum delectus, qui fieri id potest 3 cum tanta sit personarum locorum, temporum ,rerumque varietas, atque diuersitas λ ita ut non videatur humani ingenij esse, ita singula singulis comparare, ut semper quae sit cogrua quaestio,videri queat. Fatemur sane non elie sa- le semper, & ubique videre quae sit congrua qu sti0: idque non mediocrem prudentiam requirere: verum,si quis ea animaduertat,quq n'
598쪽
supra docuimus,aut in congrua qu stionem non tractabit, aut certe leuiter in hac parte peccabit. Neque ad cogruam & laudabilem qu stionei constituendam necesse est singula personarum'. aut locorum de temporum dilcrimina obseruare: ac proinde, si ea quq diximus prudens Theologus tenuerit,d aliquam prudentiam adhibuerit, laudabiliter quaerere poterit. Sed hoc loco Inaior quaedam ramanet explicanda dubitatio, circa quaestiones theologicas: quoniam nullata, videtur esse quaestio, siue conclusio theologica, quod hac ratione probatur. Demonstratio theologica, hoc est ratio firmissima,cuius consequetia ex praemissis necellario colligitur, aut fit ex duabus praemissis fidei lumine cognitis, aut saltem ex una propositione eodem lumine cognita,& ex altera lumine naturali perspecta: sed in neutro argumentandi modo insertur conclusio quae sit theologiae propria, igitur nulla est comcluso theologica . Non priore modo,quia cum cognitio praemissaru sit caussa cognoscendi conclusionem, si prςm ista cognoscantur lumine diuino,etiam conclusio eodem lumine cognosco tur: pertinebit igitur talis conclu so ad lumen fidei, non autem ad lumen theologicum. Non posteriore modo, quoniam concluso, ut Dial
elici docent, sequitur ignobiliorem partem: atqui, ignobilior est propositio lumine naturali cognita,ergo talis conclusio pertinebit ad natur 4em scientiani,no autem ad Theologiam: Nublatae
599쪽
i' li igitur erit conclusio, siue quaestio, quae sit pro prie Theologica . Ad hanc dubitationem expli- eandam, statuo haec dicta. Primum dictum: ad nstituendam conclusionem theologicam duo lumina intercedere debent, alterum diuinum,
quo saltem una ex praemissis immediate, vel me , diate cognoscatur, alterum humanum : nam si unicum tantum lumen concurreret,id quod cognoscitur pertineret omnino vel ad fidem, vel humanam scientiam. Secundum dictum:cum ambae praemissae cognoscuntur lumine fidei, necessitas conclusionis cognoscitur lumine huma- no: & ideo, cum ad hunc effectum producendum duo lumina concurrant, diuinum se habeti tanquam caussa uniuersalis, humanum vero i
quam caussa proxima: quo fit,ut talis conclusio 1 lub lumen humanum scietiae theologicae cadat: cu essectus magis proprie tribuatur caussae proximae, quam remotae. Quare, sicut in scientijs humanis conclusio scita resertur in lumen scientificum immediate,& mediate in lumen princi- , piorum ; ita etiam in nostro proposito, probata conclusio proxime reuocabitur in lumen huma' num . Tertium dictum : quamuis coclusio quae: colligitur ex praemissis duplici lumine cognitis, si minus theologica, quam quς solum lumine'. reuelato cognoscitur: tamen simpliciter loque: do theologica censeri debet. Quod sit minus theologica ex eo patet, quia non solum redu- . citur in principia Theologiet propria, sed etiam
600쪽
in principia communia cum humanis scientijs . Quod autem censeri debeat theologica, probatur, quoniam conclusio sequitur propositionem minus euidentem, cuiusmodi est illa praemissa, quae lumine fidei tenetur. Adde etiam, quod raemissa naturaliter cognita adhibetur ad pr andam conclusonem in Theologia, tanquam ministra, siue instrumentum; & ideo eius cognitio resertur ad conclusionem theologicam,quae ob suam obscuritatem est magis similis praemis-st, quae sub fidem cadit. Sed diceres, magis ce
sequetuW, cum sit debilior,& minus certa. Concessis eo, quod in
argumento sumitur, negatur complessio: nam in consecutione,non tam attenditur certitudo, quam euidentia, cuius vi assentimur conclusioni: euidentia autem consequentiae a lumine pedet humano. Quartum dictu: Conclusio the logica,non solum dicitur ea, quae ex una vel altera lumine fidei cognita demostratur, sed etia, qu ex alijs coclusionibus theologicis iam probatis deducitur: Vt s probares Christum ess fletus capacem, dc ratione prςditum, ex hoc
rincipio de fide, quo scimus, Christum este ominem. Quinctum dictum : Nihil prohibet, quin principium fidei aliqua demonstratione a posteriori demonstretur. Ut si probares Christum esse mortuum, quod pertinet
ta est praemissa quae fide, quam quae liturali cognoscitur; igitur concluso