장음표시 사용
91쪽
elusi nes ita fugiendae sent, ac si essene errores, mi plenius postea de quaestionibus theologicis disputando, dicemus .
OM Nas scientia circa duo potissimum o
cupata esse videtur,nimirum circa princia pia-conclusiones,ex quibus duabus partibus omnis constat , atque conficitur disciplina . re, ad sacrae Theologiae officium explica dum,quid circae sua principia & suas conclusiones tractet,exponere necesie erit. Et quoniam, mi Philosophus scriptum reliquit, non eadem est principiorum decoclusionum tractatio, non eadem prosecto ratione Theologia circa sua principia & suas concisiones versabitur: vndcduplex oritur Theologiae consideratior una circa principia,altera circa conclusiones. Duo autem sunt quae potissim tim aliqua scientia , de maxime quae est architectonica, cuiusmodi est Theologia,circa principia praestat: primum, ea' declarat, de exponit: cleinde si negentur, & refellantur,ea probat,atque defendit. o loco reuocandum est in memoriam, quod supra diaximus, hanc doctrinam habere principia in duplici genere; altera propria, de intrinseca, ex quibus priuata ratione procedit, & ex quibus constat; & huiusmodi sunt ea, quae per reuel tione
92쪽
tionem habentur : altera extrinseca, quibus, cum sit omnium scientiarum princeps, ad suas conclusiones conficiendas, explicanctas, ac tuen das, o quasi iure,utitur: in quo genere est humana auctoritas,& naturalis ratio. Circa principia propria,quae auctoritatem diuinam continent, quattuor sunt secret Theologiae considerationes. Prima est circa libros canonicos docendo qui sint canonici, qui non: explicando qua ratione conscripti sint, ct quo pacto ab alijsse. cernantur ; & per quos fuerint scripti, S translati: ac defendendo eos ab aduersarioru calum-ni3s . Huc referres considerationem & tractationem de diuinis traditionibus, quae sunt verbum diuinum, non scriptum. Secunda consideratio est circa doctrinam quae libris canonicis,& traditione continetur: in hac considera- tione dantur, ac explicantur regulae necessariae ad veram intelligentiam diuinae doctrinae:fagitur etiam de varietate sensilii in sacrς scriptur . Huc pertinet eiusdem doctrinς defensio, vel contra gentes, vel contra Iudaeos, vel contra hς- reticos . Contra gentes defenditur demonstrando in ea nihil contineri, quod cum ratione pugnet : & ostendendo eas rationes, quς contra afferuntur, nihil necessario concludere. Con
tra Iudςos, & hqreticos, vel per nouam legem Lege Ioa.
demonstrando veterem, mel per veterem de- monitrando nouam e vel per unum librum , Theos
qui admittitur probando ea , qvie negantur. Phur. Terti
93쪽
Concilia- Tertia consideratio est circa convehientiam &tiones in consormitatem eorum, quae sunt in diuinis lit- tota scri--ostendendo signa respondere rebus signa
se,abhini figurata figuris, S ea quq pr esserunt, ijs
Cumiani quς secuta sunt: ut cum Euangelistarum & pr Felirenc phetarum consensus demonstratur. Postrema Iuniliu - con fideratio est circa apparentes contrarietates, August- sectis libris reperiuntur, cociliando Om Abὸ π' M -nia loca,ostendendo nullam ibi eme veram con-eollegit trarietatem': in qua re multi ex antiquis patri- omnes Io bus,& ex recetioribus scriptoribus versati iunt. cos dissi- Hue referres cosiderationem circa loca vel co 4ςη ς rupta vel male explicata, & ad errores ab hqr Co bu, deflexa: in quo etiam aliqui scriptores uti. nu quilo liter operam suam collocarunt . . At vero circa eos dissici principia externa quae inter locos Theologicoste expo' recensentur,considerat, qu nam sint, quid γaleant,& quo modo ex illis arguere liceat. Loci
autem theologici,ut nunc breuiter eos numeremus,sunt isti. Diuina scriptura, apostolica traditio , auctoritas Eccles , auctoritas Pontificis Romani, auctoritas concilij uniuersalis, audi Titas antiquorum patrum, auctoritas scholasticorum,auctoritas philosophorum, humana ratio , de historiet testimonium. Ea autem The logiet consideratio quς est circa conclusiones ex principi js illatas, triplex est. Prima,per quam
variet ac multiplices coclusiones ex varijs prim
b cipijs eruuntur: quo sit, ut hγ doctrina in dies augeatur,& amplificetur magis : & hinc est cut
94쪽
hodie plura cae gnit certa,ac resoluta sint;quam olim erant: cum nunc plura quetrantur, acie
minentur. Est ergo h c confideratio quasi h iusce nostr doctrinet inuentrix &auchrix. Secunda conii deratio, qua iudicium de conci sionibus inuentis sertur, dum docetur quid sit fide tenendum, quid probabile, quid filstim, quid erroneum, & quid verum. Qua consid ratione hqc doctrina quasi perpolitur,ac purgatur et qua in re ij laborarunt,qui errores aliorum damnarunt, dc haereses conflatarunt . . Tertia, quς versatur in colligendis conclusionibus, &anaxime practicis, qu ad mores & vitam corrigendam, recteq; instituendam pertinent: qua in re ij operam collocarunt, qui casus, quos VO-Cant conscientiς, collegerunt: dc hic est quidam Theologiς fritillus sane maximus: quo fructu, is Theologi carent, qui in sola speculatione occupati , QUς ad praxim pertinent, intacta relinquunt. Quorum theologandi rationem Ioannes Gerson, his verbis s posita hac scripturet di uinς sententia, Quae pr cepit tibi Deus,illa cogita semper, eleganter reprehendit in Quod non obseruant multi Theologorum nostri temporis,qui de moralibus,quasi de rudibus materijs studere, vel inquirere dedignantur: sciemus,i
quiunt, talia,cum volumus: cum tamen nulla
sit ad bene resoluteq; cognoscendum scientia dissicilior,propter circunstantiarum innumeras rariςtates. quibus colligere licet quarum
95쪽
Terum cognitionem theologica complectaturicientia. Complectitur itaque primum cognitionem & intelligentiam sacrarum literarum rdeinde cognitionem dogmatum fidei, quo pertinet notitia decretorum Pontificum, concili tum, & sacrorum canonum: praeterea cognitionem traditionum,rituum,consuetudinumq; Ecclesiae, & doctrinae t patrum ; quo ecclesiasticarum historiarum notitia reducitur : Postremo cognitionem casuum conscientiae. Verum,cum pauci sint, ut haec omnia cognoscat,
pauci etiam sunt perlecti Theologi. Ex dictis etiam intelligi sacile licet, quae sint boni The logi munera, ea scilicet circa sua principia
suas conclusiones prqstare, quae iam a nobis sunt expost .
diuisione Theologia, O de scholasticae discipli
ne origin . CV. VI ILEXPLic A τ i si ussis principiis, conclusi nibus, atque muneribus sacrς Theologi , consequens est,ut de eius diuisione aliquid, pro suscepto negotio, breuiter dicamus . Universe igitur Theologiam sumentes, possismus eania partiri in Theologiam increatam, & creatam a Theologia increata est illa, quam Deus habet .
qua seipsum, & omnia in seipso simplicissima atque persectissima ratione cognoscit: de qua Theologi aguntAum de Dei scientia disputanti
96쪽
Creata vero, est ea quq reperitur in creatura ra
tionis participe, ut est homo, & angelus. Hqc duplex est ; altera persecta, cuiusmodi est illa quς reperitur in beatis: altera imperfecta, ut quq inuenitur in hominibus in hac vita existentibus: illa beatorum, h cuiatorum dicitur: illa
est clara & euidens, hςc vero obscura. H crursus duplex est ; altera diuinitus infusa sino opera humana, quo modo fuit in primo parente & in Salomone, & sertasse in aliquibus alijs, diuino amatu res diuinas edoctis:: alia labore & exercitatione acquisita, quo pacto in dost ribus,ordinaria Dei lege,esse solet. Item theorlogia insusa duplex est: una dicitur 4nsus a per accidens, ut est illa, quς cum si diuinitus data ;poterat tamen aliter acquiri: altera per se, ut est ea, per quam ea cognoscuntur, quς vim hiulia-nς mentis excedunt, ut suit doctrina insusa ani-mς Christi, per quam humanas cogitationes cognoscere poterat. Rursus theologia humana, Cap. r.
ut supra etiam diximus, diuidi potest in The logiam philosophicam,& christianam: & hanc in veram, quς est in Theologo fideli, & in fabsam de apparentem, quς est in ii retico: quς Lege Eu- quomodo differant , supra explicatum fuit , . seb. lib. r. Theologia philosophica varie titit olim diuisa, 3 φ ε' de qua re nihil in pr sentia nobis dicedum est. Euthpy Theologia Christiana vera diuidi solet in scholasticam &positivam: quq diuisio non est sum- . s. pta a re ipsa, cum lis duet Theologiς unam & de civi
97쪽
eandem rem tractent, quamuis diuerso ni odo; non quidem intrinseco,sed accidentali. Nam bifariam res diu in , quq utrique Theologic sunt subiectς tractari & explicari queunt: primo genere quodam dicendi mediocre,aequali, sus inde quasi oratorio , non solum ad docendum , sed
etiam ad animos legentium permovendos a commodato: quem modum, cum ad contentionem; &elatum δc quasi tragicum dicendi genus non se attollat,positiuum, & eos, qui hacycribendi 'explicandiq; ratione utuntur, Themlogos positivos vocant: in quorum numero roponeres antiquos patres, qui explicandis sacristit ris,ab expressa,&compressa dialectica disserendi ratione abstinentes, pedestri oratione res explanarunt diuinas. Secundo tractari possunt genere quodam dicendi stricto, feruido, pugnaci, & ut clarius dicam, dialectico ; disserendo, confirmando,ac refellendo, diligenterq; sing la, ut in scholis fieri solet, discutiendo: de hanc tractatidi rationem, scholasticam appellarunt, di qui ea utuntur,Scholasticos: in quorum numero ij sunt,quos paulo inserius recensebo. Ex hac igitur diuersa scribendi, ac tractandi sorma , enata est praedicta Theologiae diuisio. Disserunt ergo Theologia scholastica &positiva, primum, ut ex iam dictis perspicuum est, scri-sendi stylo . Deinde , quia postiua magis inexplicatione principiorum, in diuinet scilicet scripturae expositione, quam circa dogmata,
98쪽
e conclusiones versatur: scholastica vero contra, circa religionis dogmata, quae disputando,& in dubium reuocando examinat,& ab omni errore defendit. Postremo, ut alias disterentias omittam, scholastica a it de rebus diuinis methodice, reuocando omnia ad communes locos, & ad certas materias, de quibus etiam mothodo dialectica displuat: positiva vero, non ita, sed pro Ohcasione, haec, vel illa diuina dogmata explanat . Rursus Theologiam positivam aliqui in duas dissecant partes: quarum, Vn sensum sacrae scripturae historicum, de literalem exponit: altera mero spirituales , dc mysticos sensus inquirit: quam mysticam Theologiam appellantia, . Inter hanc posteriorem de illam priorem explicandi rationem, illud est discrimen; quod hae c voluntatem assicit,& ad pie vivendum magis disponit; idq; vel ex eo patet, quod qui tu hoc expositionis genere mersati sunt, in suis scriptis maiorem pietatis significationem praebere solent: in quo libenter antiqui patres versabantur, quorum vestigia multiph- steriores secuti sunt: illa vero magis intellectu instruit. Quidam, Theologiam mystica hunc in modum descripsit. Est quaedam occultissima sapientia, quam immediate solus Deus hominem in spiritu doceturi Sed quoniam hac de re laon est hic locus disputandi susus; haec breuiter de Theologiae diuisione dixisse susticiat: nunc de origine scholasticae, de qua a nobis s
99쪽
tura est disputatio, aliquid dicamus. Theolmgia scholailica,ne longius eius originem,a num di exordio repetamus, initium habuit a Christo
Domino,& as Apostolis. Siquidem huius doctrinae substantia, in hoc sita est, ut disputando
vera religionis dogmata confirmet, & defendat Perroresq; aduersariorum fefellatri: quod Mar. I 1. Christus non semel fecit: ut cum disputabat cum doctoribus in templo: cum Iudaeis ipsum in sermone capere volentibus, respondebat, αNati. 22. eorum sophismata dissoluebat: & cum verum Deum, & verum Messiam se esse probabato:
In Epi ad Paulus etiam in suis epistolis scpissime dispu-Hςb Q - tando docet: &cum philosophis & Iudaeis det rebus diuinis, de de religione , ut ex Achis AP stolorum discitur, stpe di sseruit . . Subsecuti
sunt postea sancti Patres,qui etiam eandem docendi rationem adhuc magis dialecticae similem imitati sunt. Vt Clemens Alexandrinus ,-A .i Origenes,Athanasius,Basilius, Cyrillus Alexan drinus, Augustinus, Hilarius, Damascenus, de alij. Verum,antiqui patres oratione fusiore dei o i ornatiore,quam posteriores Scholastici res suas memoriae prodiderunt. A quibus etiam in eo discrepant, quod potius auctoritate scripturae, , quam ali)s rationibus,pugnant; Scholastici ve
,i ro alijs etiam locis liberius utuntuW . Pbstea vero,cum iam antiquiores Patres varia, ac fere
omnia religionis dogmata suis disputationibus explicassent, & contra aduersarios confirmas
100쪽
sent ; essetq; eorum do arma in varijs libris, de , opusculis dispersa, & sine certa methodo tradi- ea, qui eos secuti sum: doctores, ut facilius no- .strae religionis disciplina tardisci posset,sancto. rum patrum doctridam ad uuasdam summas,
ct certa capita, locosq; communes Ndemrunt , atque diligentius omnia in dubium reuocan-Ws, singula dialectico more examinarunt,ac Varijs modis veritatem confirmarunx, erroresq; reiecerunt. .a diligentia & arte saetum est , ut nunc fidei dogmata sint multo magis certa de ab erroribus expurgata quam olim erant: dc ut plura paruo, qua olin pauciora multo tempore,& multo securius cognoscere liceat. Anim
tuam autem de auctoribus Scholasticis ahquid dico, obseruadum est, olim in diuinis tabus explicandis quandam schol icam tractandi rationem apud sanistos patres extitisse, Nanque olim quidam patres, cum in scholis rhetorum dicendi artem didicissent , accedentes postea ad
tractandas diuinas literas, oratione grauiore ac ornatiore, non modo ad docendum, sed etiam
ad animos commouendos accommodata ute
bantur : & qui hoc scribendi genus adhibebat, Scholastici, ut colligere licet ex Beda, libro de Beda.
arte metrica,ubi Prudentium, scholasticum vocat , dicebantur. Gennadius etiam in catalago Gennade viris illustribus,quos lana recenset,quos scholasticos nominat . Et diuus Hieronymus ali- Hieron.