장음표시 사용
101쪽
18 Lib.LCap.XV. ostenditur, Vlarentiam contra se
nius tot iteratis vicibus a capite ad
- calcem euoluendo'. Vt namquoi .p.qu idem met alibi fatur; qui sunt sortioris
3 s. art. intellectus, ex palicis multa capere pos Iunt: sortioris aurem intellectus tim' r' ter Scholasticos omnes, Angelicum nostrum suisse, certissima deiiotione
mihi perlitasum habeo, praesertim si
candor castitatis eius profundumque humilitatis perpendatur attentius rutroque enim illo, in gradu tam superexcedenti dotatus fuit, ut dono rum potius quam simplicium virtutum rationem tam castitas quam humilitas in eo habuerint. Quae proinde cum ad plenitudinem intellectualis luminis, dispositiones sint in ptimae & pulcherrimae; quis vel leui. ter dubitabit, eum Hrtissimi & essicacissimi intellectus fuisse Θ vidit erso, percepit, intellexit plura casti simus & humillimus Doctor Tho
mas, paucioribus serte vicibus Augustinum meditando; quam Ian2nius tot iteratis cursibus in littera pertinacius insudando. Ita ut & iure
merito de ipis dici possit, id quod
prima parte quaest. 8. art. 3. in Corpore, Angelicis mentibus attribuit: quod nempe statim in primo Wpectu
principiorum , totam νirtutem eorum comprehendunt, intuendo quidquid ex
eis Duluixari potest. Sic Aquinas utpote Doctor Angelicus in primo
aspectu Augullini , totam virtutem scriptorum eius quasi comprehendit : quidquid ex eis Syllogyzari poterat , cla isti me intuendo. Sit igitur argumentum hoc, viro Theologo omnino efficax , Augustinum ac proinde & Sanctos reliquos, est contra Vincentium; si contra ipsumen Doctor Thomas. Accedat huc admirabilis illa vi toninu, quam iterum Diuus Antoninus, bi sit. Alberto de Brixia contigisse resert. Conspiciebat is Augustinum & Thomam sibi simul apparentes: sed rei causam ignorans, supplexque ab illismi sterium quaerens, responsum habuit ex ore illitis, qui Pontificalibus insignitus cernebatur. Quid Miraris Afferte λ Ego sum Augustinus Docto νEcclesiis, quι sum in sus ad declarandam gloriam Tani Thomae. Is est qui, mecum est, qui doctrinam meam pqstolicam in omnibus secutris est: qui t tam Dei Ecclesiam suae doctrina frigoriabus mirabiliter illustrauit. En ipse Augustinus fatetur doctrinam Sancti Thomae,suae in omnibus con sormem esie . Quod si rursus hoc verum est uti pro verba Sancti uimo Antonino resertur per eandem omnino viam incessit uterque & Thomas di Augustinus : proindeque qui a vis . Diui Thomae, ut a via quoque admiarabilis Praesulis Augimini aberret,
Ad hoc idem respexisse videtur Vrbanus Quintus, dum in Bulla ad Academiam Tholosanam hoc nobile dedit de Sancto I honia testinam Bullanium. Attendentes quanta a Deo seleis. Vib-Ditia dotatus, ordinem Fiat um Trinti a- Vniue
torum o uniuersalem Ecclesiam illu- fitatem Araverit, ac Beati Augustim vestigia in 'Q secutus, eandem Ecclesiam doctrinis σscientiss quamplurimu ornauerit, ere. En Pontifex eandem doctrinae Ang lice cum Augustiniana conssirmitatem, apertissime fatetur. Quo ergo iundamento poterit pro opinione aliqua adduci Augustinus. Contra . quam euidentissimis verbis pugnat Sanctus Thomas λNonine etiam Sixtus Senensis debita omnino laude proclamat, huic uni vere Diuino viro Thomae Aquinati tantam assertionum sententiarumque securitatem diuinitus obti si iret, gisse, ut in lectione eius, lector omni Senesi juspicione erroris liber, citra ullam os A. viri. 'usam thius er securus expedito graduexyatiari possit, veluti per νiam regiam communi Ecclesiastuorum NIrum in
102쪽
quoque habere sanctos Patres,ed ex quod contra se habeat S.Thomam. τ' 'erga tritam λ Vocat Sancti Thomae
doctrinam, viam regiam , via Ir communem Sanctorum Patrum, &audebitne Scholasticorum aliquis eosdem Sanctos Patres sibi Duces &Patronos praesumere , ubi a Sancti Thomae Doctrina longius aberraro comprobatur λEulla Rem concludo ex Bulla quadam Pii V Pij V. in qua Pontifex hic fatetur , Ei,ii ' quod praedecessor suus Ioannes vigesimus secundus', adductus miraculo-ι Dιηι rum signis 4 Diuo Thoma editis, O ceri 1β7 ima regula Christianae Doctrinae , qua Doctor Sanctas Apostolicam Ecclesiam illiorauit; ipsum in Sanctorum numerum retulit. Ubi pondero Sancti Thmmae Doctrinam, vocari certissimam Christianae Doctrinae regulam . Quo sane sicut nil excellentius potuit, de ipso Sedes A postolica declamare; ita quoque ad rem nostram, nil accommodatius. Si namque scripta eius,
certi ssima sunt Dotarinae Christianae regula; profecto & lydius lapis e debent, ad quem ipsa mens sanct
rum referenda & examinanda sit :ac proinde qui eum sui placiti vel
Patronum vel inimicum habuerit , eadem quoquo lege Sanctos ipsos, aut patronos aut inimicos est habi
Thilosopbia Augusti u. Vbi non est potestas ad oppositum , ibi non est libertas. OV A M VIS sapienti veroque
Theologo sorte sufficiant ea , quae superiori capite diximus', circa. mentem Sactorum in generali,quod nimirum ea non debet credi alia amente Diui Thomae; tamen ut etiam in particulari hoc ita esse appareat, libet vIterius per diuersa capita idipsum ostendere: nominatim singulos Patres recensendo,& praecipue illos , quos Vincentius sibi Duces &Patronos praesumit. Prodeat primo loco Princeps &Imperator omnium Augustinus;&eadem ex hoc Doctore verba assismo,quae tibi, Vincenti, fauere existimas. Ut expresse fateris in tua Theriaca; Augustinus lib. 3.de libero ar. bitrio cap. r. fic distinguit inter motum voluntatis, qui dicitur liber, &
inter motum, quo lapis deorsum ruit. Motus HIuntatis non est riique
naturalis , sed voluntarius: in eoque similis est illi inolui, quo deorsum versus lapis fertur, quod sicut se proprius ea lapidis, sic ille animi: verumtamen iueo dissimilis, quod in potestate non habet lapis cohibere motum, qua fertur inferius: animus vero dum non νHt,nouita mouetur, vi su erroribus derelictis
inferiora deligat: iIeo lapidi naturalis est ille motus, animo vero iste volunta rius. Dic modo. Nonne hic sumit Augustinus , voluntarium pro eo
quod nos vocamus liberumZw: quid quaeso docet 8 Nonne apertissime; ideo motum lapidis non esse Iiberum seu voluntarium, quia lapis in potestate non habet illum cohibere, ad differentiam voluntatis, quae id ipsum respectu sui motus in potestati habet Θ At huiusmodi causalis esset omnino inepte allignata, si potestas illa cohibendi, non sor et ei sentiali requisitum libertatis, ut tua Philosophia contendit:ergo directe contra .
Augustinum Philosopharis. Minor ista subsumpta ostendi potest euidenter. Nam si potestas cohibendi non est essentiale requisitum pro libertates sed solum signum ostensivum illius , & tale quidem, ut sine eo actus vere liber elici & existere possit; dicat ergo aliquis in vi causalis, siue a priori siue a posteriori, ideo hoc nou
103쪽
es vivens, quia nou habet potestatem currendi; nonne omnino inepte &ignoranter loquetur, cum talis potestas, nec causa nec ratio sit vitae , nec vita per se & inseparabiliter cum illa connectatur tamquam cum este-etu suo necessario Ergo si potestas cohibendi, nec causa nec ratio est libertatis, nec libertas cum ea perie de inseparabiliter connectitur, omnino inepte 3c ignoranter locutus fuit Augustinus, dicendo, ideo motus lapidis n, n ess voluntarius seu liber, quia nou habet lapis potestatem, illum cohibendi. Patet consequentia; quia sic libertatem negasset propter absentiam alicuius, sine quo adhuc vera .
libertas potest subsistere: sicut si rationem vitae alicui enti denegares, propter hoc quod currere non potest: cum tamen vere uiuentia sine potestate currendi, mille Ze mille inueniantur.
Hoc unum prosecto vere in re is iis faceret; sed ut superabundans sit satisfactio ; accipe te alia non minus certa. In codem ergo libro tertio de Libero bitrio poli longam disputationem cum suo Euodio, de causa, quae facit voluntatem liberam pem care , tandem cap. I 8. praescribit ipsi hanc compendiosam regulam . Si inquit taboriosum est, omnia maσε dare memoria, hoc breuissimum tene. Quaecumque ista causa est voluntatis, simu ei potest resisti; sine peccato ei ceditur :si autem potest, non ei cedatur, ct non peccabitur. An fortὸ fallit incautum p Ergo caueat , ne fallatur. Astanta fallacia est, ut caueri omutno uoupost λ Si ita est, nulla peccare sunt. mis enim peceat in eo, quod nullo m9
ueri igitur potest. Quid clarius P In his verbis tradit hanc insallibilem . regulam. Voluntas libere Peccat;
ergo peccatum cauere potest. Peccatum cauere non potest; ergo non
peccat. Sed haec iterum non subsisse, rent, si daretur vera libertas sufficiens ad demeritum, absque potestate ad oppositum, siquidem staret,
voluntatem libere peccare; dc tamen peccatum non posse cauere: sicut perte, Vincenti, stat Patrem in Diuinis libere producere Spiritum Sanctum,
de non poste productionem cauere rergo perspicue omnino Augustino
Oecurrit huic loco Antesignanus Cotisti. tuus Cornelius Iansenius, Se asserit, laus en Augustinuin hanc regulam lolum tradere pro peccatis naturae integrς; eoiam non vero pro peccatis naturae lapsae: 3o ita ut sensus sit, quod homo in natura integra nullo inodo peccasset, si peccatum cauere non potuisset. Exuo proinde non habetur, quod mo-o quoque in natura lapsa, ut peccet, debeat hanc potestatem cauendi
Sed contra hanc glossam obstant
Primum; quod in terminis estifisiuiset Caluini, ut infra lib. s. c. 23. declarabo. Secundum; quod verba Augustini, ipsa sua generalitate aperte clamant, regulam praedictam tradi unia uersaliter ero omnibus de pro omni statu . Inquit namque. Quis enim peccat tu eo quod nullo modo caueri potes, pEstne quaeso ista modus loquendi de
homine integro tantum p Amice Lector, si tibi dicerem; Quis enim currit sine pedibus dii nunquid statim intelligeres , mentem meam esse ; quod nullus omnino cuiuicumque sit conditionis, sine pedibus currit, nec mulier nec vir, nec pauper, nec diues,
nec ullus alius p Ergo si Augustinus doctrinaliter asserit; Quis enim N cat, in eo quod uulgo modo caueri pote ιῶ . mens eius in dubie est, quod nullus omnino in tali materia, quam vitata non potest, peccat, siue sit homo lapsussDis tiged by Coc
104쪽
Hἰ non est testas ad oppositum, ibi non υὶ libertar. salapsus, siue integer, siue quilibet
Tertium: quia lassicit in contra sola auctoritas Sancti Thomae, qui citatam regulam Sancti Augustini saepissime adducit, & semper intelligit etiam de homine lapso, siue in statu naturae lapsae. Uide eum si placet in I a. quaeit. Tq. artic. secundo,& quaest. Io9. art. 8. in primo argumento . Et in disputatis quaest. 14. de Ueritate art. I a. in septimo argumento Sed contra. Pergo ad alium locum ex eodem libro tertio de libero arbitrio, capite a S.Certe non minus conuincit quam praecedens.Sic ibidem loquitur. Quia voluntatem non allicit ad faciendum
quodlibet, nisi aliquod visum; quid autem quisque sumat, vel respuat, est in potestate ; sed quo viso tangatur; nulla pote as est: fatendum est ex superioribus σ inferioribus visis animum tangi, ut rationalis substantia ex utroque sumat, quod voluerit, ct ex merito stimendi, vel miseria, vel beatitas subsequatur. Quibus verbis ut notat glossa ma
ginalis ibid.) ponit disterentiam inter sentire obiectum, & assentiri biecto : & asserit secundum ; nempe assentiri obiccto, esse in nostra potestate: primum autem, nempe lentire obiectum in nostra potestate non esse. Quia videlicet circa sentire obiectum, non potest rationalis animus facere quod voluerit; si semel sensus ab obiecto applicato tangatur: hac enim applicatione supposita, vel it, nolit, lentiet visus. Circa secundum autem, quod est assentiri obiecto; potest quod voluerit facere: verbi gratia, assentiri, vel ma a Lsentiri: ergo aperte sentit, non esse in nostra potestate, ac proinde nec liberum, id circa quod non exercetur potestas ad Oppositum. Quod idem manifestissime confir
mat libro de Spiritu, & Littera ad
MarcelIinum cap. 3r . Vnde inquit hoc quisque m potestate babere dicitur , quod si vult ; facit, si non vult; non facit. Dic quaeso , nonne istis verbis exprimit essetiale requisitum libertatis, seu liberae potestatis p Et Bono Deus t Qualiter huiusmodi verificari possunt, de actibus omnino ne Llarijs, sicut sunt amor Diuine Bonitatis beatificus , & spiratio Spiritus sancti Posieme sanae mentis Theologus dicere: Pater si vult, spirat; si non vult, non spirat Prouecto qui talia diceret, non Theologiam; aed otius haeresim amrmaret: fit enim enses, quod spirat quia vult , seu
quando vultrita ut voluntas, in quantum voluntas Brmaliter, sit principium , seu causa mouens ad spirandum: quod ut infra ex Diuo Thoma ostendam' haeresim insert: licet enim verum ut, quod Pater volendo spiret, quod solum sonat concomi. tantiam voluntatis, sic ut & volendose esse Deum, est Deus; falsissimum tamen & erroneum est, quod spiret, quia vult, aut quando vult. Ergo si Augustinus ad potestatem liberam requirit 3 quod voluntas faciat, si velit ; non faciat, si non velit: quae tamen de talibus actibus verificari nequeunt; sentit sine dubio i ibertatem actibus huiusmodi non inesse. Accedit ex eodem capite id quod in fine eiusdem dicit ad illum locum
Ioannis i 9. 'u haberes in mepotestatem, nisi data tibi cset desuper . Explicat sic: Sed cum potestas datur, non necessitas utique imponitur. Et hoc probat exemplo. Vnde cum David ii quit Saulis occidendi potestatem accepisset , maluit parcere , quam ferire. Ecce probat in Davide non necessitatem, sed libertatem adfiaisse, quia cum utrumque posset, & ferire, di parcere: maluit parcere quam serire.
Estne hoc dicere quod stat libertas absque potestate ad oppositumZ
105쪽
Rursus inspice librum secundum de peccatorum meritis & remissi
ne,cap. I 8. Quap= opter nisi obtineamus
inquit nou solsim voluntatis arbitrin, quod huc atque illuc liberam flectitur, atque in eis naturalibus bonis est, quibus O malὸ Hi, malus potest; sed etiam νο Iuntatem bonam, qua iam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex Deo nobis es e non posse; nescio quemadmodum defendamus, quod dia Elam est, quid enim habes, quod non accepisti Quo sermone contendit non solum nos diuinitus adipisci liberum arbitrium seu potentiam illam, qualibere volumus,sed etiam ipsos actus liberos bonos, quos vocat bonam voluntatem, scilicet actualem: & per
quid quaeso illud liberum arbitrium scit potentiam illam in ratione liberi constituit ρ Certe per nil aliud quam per hoc, quὸd huc atque illuc lιberum pectitur: id est, quod potest facere Mnon facere, sacere hoc vel aliud. Estne hoc iterum dicere, quod essentialis eius libertas saluatur absque potestate ad oppositum p Eia, Vincenti,
errorem depone,nam mens Augustini clare satis tibi ostenditur.
Verum non possum omittere illud quod habet libro primo operis
imperfecti contra secundam Iuliani responsionem. In ea responsione a capite qq. contendit. Iulianus contra Augustinum probare, infantes non nasci cu aliquo pζccato: ex eo quod ipsemet Augustinus peccatum definita at esse, voluntatem agendi quod iissima vetat, O unde libertim est abstrunere. Argumentabatur autem sic.
Sccundum te Augustine, peccatum est Nollinias agendi, Wuod iustitia vetat, xnde liberum est abstinere: voluntas a
tem prosequitur ) es motus animi in
iure1uo habent f artem alterutram scilicet vel e O noue: qui motus non inuenitur, nisi in eo qui per aetatem iudicio
rarionis G ubera arbitrio uti potes . Ostende ergo haec duo in paruulis posse
constare. Si nullum est sine volunt ite peccatum; si nulla voluntas, ubi non Hexplicata libertas, si non es libertas,dibinon est facultas per rationem; quo mons, o peccatam in infantibus reperitur, qui rationis Uum non habent Θ Hanc esse Iuliani argumentationem, constat legenti citatum librum a capite
. usque ad 68. Et ut unico verbo dicam ; summa est haec. Secundum tuamEt principia Augustine, peccatum est voluntas agendi, quod iustitia vetat, & unde liberum est abstinere: sed in paruulis talis voluntas seu libertas abstinendi non inuenitur,
cum usu libertatis omnino careant:
ergo in paruulis non nisi monstruosis Γmehnsi potest, inueniri peccatum . Quid putas, Vincenti, Augustinum nostrum hic respondereλProfecto te id ipsum ipnorare, nec vel Imuiter dubitare volo. Respondet ergo capitaq7. hoc modo : videlicet se praedicta definitione non definiuisse peccatum in tota sua latitudine, ut verbi gratia comprehendit id quod est peccatum tantum& id quod est peccatum & poena peccati simul , quo secundo sensu comprehenditur etiam originalo;
sed solum definiuisse , id quod est
peccatum tantum, quo sensu comprehendit solum peccatum actuale Adami & etiam actualia nostra, siue ea fiant absque ulla passione incita te , siue cum aliqua passione incitante, siue etiam ex ignorantia,vincibili tamen. Et rationem assignat, quia
omnia ista actualia Originali excepto ) ab hominibus tali voluntate fiunt, ut liberum eis sit ab eisdem abstinere; licet nulli inquio tam liberum sit, qham illi scilicet Adamo Otii Deo
suo,d quo erat coditus rectus, nullo pro sus vitio deprauatus adllabat.
Ex hac eius doctrina sic argumentor ad rem nostram . Si opinionem
106쪽
VM non es potestas ad oppositum, AI non es libertas. 6 tuam sensisset Augustinus; potuisset
illam Liam definitionem non acceptare , non solium pro peccato originali , sed nec etiam pro ullo peccato actuali nostro: potuisset enim dicere se ibi peccatum non definiuisse, serii ethh cundum aliquid essentiale, sed ut tutiaea l. dicis secundum aliquam conditi . - nem ipsi accidentalem, qualis est ii bertas contradictionis consistens in . posse facere & non facere: at hoc non fecit,sed potius definitionem illam , etiam pro omni nostro actuali peccato acceptauit, asserens a quolibet illorum libere posse hominem abstinere, licet non tam libere, sicut potuit Adamus: ergo euidenter sentit, libertatem contradictionis , penes quam peccatum actuale definierat, esse de essentia omnis peccati actualis, tam nostri quam Adami, nec uliatum sine illa posse committi . . Huic loco iterum occurrit tuus bH ' Iansenius, & vult definitionem praeli. 1.e. . dictam iuxta mentem Augustini, nou i 30 esse de quolibet peccato intelligendam, sed de illo solo, quod in Paralis primus Parens summa voluntatis libertate perpetrauit. Quasi aliqua dentur in natura lapsa, peccata vere peccata, a quibus liberum non sit abstinere :cuiusmodi asterit esse, peccata commilla ex inuincibili ignorantia iuris naturalis : qtue secundum Theolo
giam Iansenn vel potius stultilogia)
veri peccati rationem habent, licet bipsis hic & nunc abstinere, libe-xum non sit.
Sed iterum dico, quod haec Glossa ad hanc Augustini definitionem, interminis est ipsiusmet Caluini. Ostendam hoc lib. s. cap.2I. Interim
pro nunc libet probare, qualiter Λ gustino tribui non debeat simile comentum: pro quo caput sequens instituo.
Dilucidantur ex domina Sanim Thomae, quaedam loca Augustini , iuquibus videtur docere, libertatem fuscientem ad peccandum, subsistere absque potestate ad oppositum.
Iulianum, aliquid falli in doctrina Diui Augustini assii mere : videlicet in hoc, quod diximus , ipsum sub
praedicta definitione peccati comprehendisse non solii in peccatum primum Adami, sed etiam omni
reccatum ac tua te nostrum, vere peccatum : quod tamen contra Augustinum esse, probat Ian senius nonnullis , quae secundum litteram satis apparent mani sesta.
illo primo operis imperiecti capite M. cum Iulianus definitionem illam peccati, quae requirit, ut si liberum inde abstinere, suo calculo probasset, ut per eam peccatum originale ad hominem contra Augustinum eue teret; respondet Ausistinus sic. Hla peccatum definitum est, quod tantummodo peccatum es : non quod etiam I na peccati: de hoc quippe agendum fuit, quando mali origo quaerebatur et quale commissum est a primo bomine ante omnes bomines malum. Sed tu aut non potes intelligere, aut non vis. En qualiter definitionem suam explicet de solo primo peccato a primo homini commisso. Et subiungit Iansenius , quod eandem abstinendi libertatem inculcante Iuliano, candem responsionem suam in codem libro Augustinus inculcat. Quod & ego verum esse fateor: imo & libet reliqua ex eodem libro in medium proferre, licet Ians ius ea speciatim ibidem
107쪽
non commemoret: quia omnino iudico, Catholicam nostram sententiam iis ipsis potius firmari quina infringi. SECUNDO ergo probatur idem:
nam capite 47. iterum loquens do praedicta definitione, idem iterum . Iuliano respondet . I e es Adam .inquit quem nostra definitio, qua tibi placuit , intuebatur, cum dicerem ;peccatum est voluntas agendi, quod iustitia vetat, unde liberum es abstinere. Adam quippe omnino quando peccauit, nihil in se habebat mali, quo πο- lans ν geretur ad operandum malum,σpropter quod diceret, non quod volo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago: ac per boc ia egit peccando, quod iustitia νetat, vnde illi liberum fuit ab inere. ei qui dicit; quod nolo malum boc ago : abstinere inde liberum non G. Quid clarius ξ Dicit se imtuitum filiae Adamum, quando peῆ-catum sic per indifferentiam contra
dictionis definiuit: ψse enim inquit
tiberum fuit abstinere, nobis autem in natura lapsa , abetinere inde liberum non est. Ergo aperte sentire videtur, aliqua saltem peccata actualia nostra, subsistere absque libertate contradictionis , seu potestate abstinendi. TERTIO probatur: nam imm diate post verba adduct i, eidem Iuliano dicit; scias aliud e se peccatum, aut ii poenam peccati, aliud Hrumi se, id ess, ita peccatum, ut ipsum sit etiam porsa peccati. Intelligis quid horum Irium pertineat ad illam definitionem λ Peccatum namque isto modo definitum G, non paraa peccati, nau Hrumque. Erso expresse excludit ab illa definitione illud peccatum, quod ita est peccatum, ut etiam sit poena peccati. Tunc vltra, at non solum originale, sed etiam multa actitalia n stra vere peccata, sunt poena pecca
ti, ut de so patet,ergo non solum orbiis ex Doctrina S.Thoma, inale, sed etiam multa actualia nora vere peccata, ab illa definitione excludit. QUARTO probatur: quia addi cens ibidem exemplum de illis tribus , scilicet de peccato tantum, de
poena tantum, de peccato & de poena simul, sic fatur. Hyrtim sanὸ trium generum , si requirantur exempla; priami generis in Adam, sine νllo nodo quaestionis occurrit. Multa quoque sunt , qua agunt homines mala, a quibus eis
liberum est abstinere: sed nulli tam liaberum est, quam illi scilicet Adamo
fuit. Ecce ubi ad primum genus Pe cati tantum, a quo nempe liberum est abstinere; reducit solum peccatum Adami,& ex nostris praecise aliqua, non omnia: inquit enim: Multa quoque sunt e. videlicet illa tantum , quae committimus absque ullo prorsus incentivo alicuius passionis, aut praui habitus, ex pura malitia. Sentit ergo iterum atque iterum snon omnia nostra peccata, sed ad summuna multa esse talia, a quibus liberum est abstinere. V I N To probaturmam capite Ios. diluens qliandam obiectionem Iuliani, qua dixerat sequi ex dicta definitione, nullum peccatum non solum in conceptione; sed nec in moribus inueniri: sic respondet. cam igitur oe illa fateamur in hominibus e se peccata, quae committuntur non necessitate , sed voluettate, aus tantummodo peccata sunt, unde ab eis liberum est abstinere: oe peccatis de ignorantia vel afetitionum necesssitato νenientibus, qua iam non Iolum peccata, verum e tram poenae sunt peccatorum, planum sit genus humanum; quamodo duis definitionibus nostris, peccatum nec in moribus inueniri Ecce ubi clare & perspicue condistinguit, peccata venientia de ignorantiae vel alicuius palli ni S necessitate, contra illa a ciuibus liberum est abstinere:ac proinde eu,
108쪽
quaedam lata Augustin , la quibus xuetur docere libertatem Oe. 6s
denter sentit, non omnia peccata actualia nostra comprehendi sub illa definitione: qua dixerat, peccatum est voluntas agendi quod iustitia vetat,
O vi de liberum es abstinere. Quod si ita est; agnoscit Philosophia Augu- stini, peccatum vere M proprie re
catum, te tamen commi istum absque
potestate indisserentis ad illud o t.
tantia posset eruditum quemque hoc Ioco maxime fallere. Si enim no confiderato Spiritu, sola littera in-1,iciatur,putabitur iuxta sententiam usustini, quaedam peccata tali ne- cenitate a nobis committi, ut ab eis abstinere homo non possit: ac proinde veram aliquam libertatem sussicientem ad demeritum, posse subsistere absque potestate ad oppositum. . 1 Sed monet Apostolus, quod littera Cor. 3 occidit, Spiritus autem fiuificat; unde hunc diligentius consideremus , &diuino prosequente auxilio, claram& perspicuam dabimus explicati
Nullo Duce id fiet securius, quain praeeunte D. Thoma, quem qui si quitur, absque ullo prorsus errore se iii itur. Nota igitur ex eius doctrina pri-μ mo: quod homo in statu naturae integrae, & homo in statu naturae laiapta, quantum ad potestatem vitandi peccatum, in uno conueniunt, &in tribus discriminantur. Conueniunt quidem in hoc, quod sicut homo in statu naturae integrae potuit virtute naturali omnia peccata diuise sumpta absolute vitare,iam mortalia , quam venialia : ita id ipsum virtute naturali, absolute pintest homo in statu naturae lapsae. Hoc
in dictu, quod nullum peccatum in I articulari, leuin indiuiduo signa-ilest, respi ctu cuius homo lapsus propriss viribus , di sine gratia, non habeat veram potestatem abstinendi, sicut & illam habuit homo ii
statu naturae integrae. Imo hoc tania
constanter assirmat Diuus Thomas, ut oppositum asserat esse haeresima Manichaeam, qua tollitur liberum arbitrium. Augi verba eius in Secundo ad Annibaldum Distin. 28. quaest. unica, art. I. in Corpore; & sic resoluentem inuenies. Agit ibidem donecessitate peccandi , & Respondeo inquit dicendum , quod circa hanc quasionem sic cautὸ loquendam est, ut
neque excludendo necessitatem peccandi , necessitatem gratiae tollamus secundum Pelagium, neque necessitarem pe candi ponendo , tollatur liberum arbitrium cum Manichao. Sciendum est emgo , qu)d liberum arbitrium se extendit
ad aliquem particularem actisn , non autem ad totius temporis cursum: in potestate enim liberi arbitrii est, quod nunc velim hoc vel aliud, aut non velim: sed non est in potestate liberi arbitris, quod nullo tempore aliquid voliturus sim: non enim est in eius potestate immutabilitatem habere . Et ideo dicendum es , quod homo etiam sine gratia, in peccato mortali existens, potest consentire vel non consentire in hoc peccatum quantum ad nunc; ct qui contrarium diceνet , tolleret libertatem arbitri; . Sed non potes homo sine gratia firmat e se, νι nullatenus in hoc vel illud peccatum cou- sensurussit: imo haec firmitas non potest ei esse, nisi ex adiatorio Diuina gratiae: σ ideo dicendam es, quod homo in peccato mortali existens, potes singula peccata mortalia vitare ac proinde & sit gula venialia, cum in ordine ad omnia diuisiue nullum extet discrimen )non tamen potest facere, quod omnia νι- tet, quia hoc eius electioni non subditur. Non vides hic ex mente Angelici Doctoris tolli libertatem arbitrij cu Manichaeo, si ponatur talis necessi tas peccandi respectu alicuius actus
in iudiuiduo, ut homo lapsus illum si sine
109쪽
66 Lib.LCap. XVII. Dilucidantur ex domisas. Thomae.
sne gratia hic & nunc vitare non possit Z Ergo quantum ad potest tem et bsolutam vitadi quodlibet peccati m in induuduo, tam homo lapsus , quam integer conueniunt enempe quod uterque absolute potest
propri)s viribus Omne peccatum hic& nunc occurrens, quantum ad hie& nunc vitare, absque ulla prorsus necessitate, hic di nunc cadendi. Et qui contrarium diceret; cum Mani-c haeo sentiret, inquit Sanctus Doctor. Quod etiam in librum Proverbiorum capite 2 o. versu nono annotauit doctissimus Euius his verbis. Gregoriss lib. I 8. Moralism cap. q. sciendam
ιβ inquio quod Jhnt peccata qua a iustis vitari non possunt. Non quod νllum sit nominatim quod θοisim vitari non possit, sed qaia uniuersim sectindum cursum praesentis fragilitatis non ritantur. .. Nam alioquIn error Manichaeorum est, hominem non posse vitare peccatum, o similiter omnium fere haereticorum no stri tempolis. En idem notauit quod Sanctus Thomas: nempe errorem esse Manichaei, ponere talem neces-
state in peccandi , ut homo hic &nunc peccatum vitare non possit. Dicendum ergo est, hominem tam in satu naturae lapsae quam in statu naturae integrae, posse omnia peccata diuisive vitare, virtute naturali seu absque gratia. Sed hac conuenientia non obstante, adhuc disterunt homo integer dc homo lapsus in tribus quo ad nam dum vitandi.
PRIMO: quod in statu naturae integrat non solum potuit singula peccata vitare absolute , sed insuper potuit hoc praestare sine ulla prorsus dissicultate: hoc est dictu, quod respectu nullius peccati in indiuiduo, ratiebatur aliquam difficultatem et ille enim inquit Augustinus contra Fortunatum disp. 2.) sic factus erat,vinihil omnino voluntati eius resisteret, svellet Dei praecepta seruare. Et rursust . de Civit. Dei cap. Io. in illo statuerat devitatio tranquilla peccati, quia videlicet nulla erat in ipso rebellio appetitus sensitivi contra rationem , sed persecta subiectio huius partis ad istam . Unde& in eodem capita io. . primi hom nes nullis inquit) agit
bantur perturbationibus animoriam , nullis corporum laedebantur incommodis . E contra vero homo in statu naturae lapis; licet singula peccata absolute vitare possit; plurima tamen in indiuiduo se osserunt, respectu quorum patitur urgentissimas dissicultates, propter vehementiam pugnae inter utramque illam partem , sensitivam & rationalem, quae post peccatum incepit. Unde & idem Augustinus libr. 3. de libero arbitrio capit. I 8. Iuni reuera inquit omni peccanti animae duo ista poenalia, igno- νὰκtia O di Dultas. Et rursus cap. I9. sibi ex persona aliorum obi)ciens;
quid nos miseri fecimus, ut eum in rantiae caecitate, cum discultatis cruciatibus nasceremur λ Et iterum cap. 2o. ut autem de primo illo coniugio σcum ignorantiaqeum difficultate nascamur rerum Moderatori Summo
Deo iustissimὸ placuit. Quae verba explicans Sanctus Thomas I. a. quaest. 8 . art.3. ad s. dicit, quod Augustinus per ignoratiam & dissicultatem intelligit quatuor vulnera naturae consequentia ex peccato ; scilicet ignorantiam in intellectu, quam exprimit nomine ignorantiae, & malitiam in voluntate, infirmitatem tria irascibili, concupiscentiam in concupiscibili, quae tria comprehendit sub unico nomine dissicultatis : quia nempe ratione horum, maior disticultas bene agendi ipsi accrescit concupiscentia magis exardescit O facilius inclinatur ad peccandum non facilὸ tendit in bonum. Igitur in natura lapsa
licet homo quodlibet peccatu hic de
110쪽
quadam lata Augustini, in quibus videtur docere libertatem cte. 6 nunt absolute vitare possit; summa
tamen dissicultate non caret huiusmodi vitatio, propter vulnera naturae ex peccato inflicta.
quod homo in statu naturae lapis, non solum patitur maximas illas difficultates in vitandis peccatis ; sed insuper est vere impotens ad vitandum omnia peccata collective tam mortalia quam venialia, antequam per specialem gratiam dantem posse, roboretur. Secus erat de homine in statu naturae Integrae: ipse namque sine speciali gratia vere potens erat ad vitandum omnia etiam col Iective. Ratio huius discriminis est: nam homo infirmus non valet ex propri)s ad opus persectissimum lio. minis sani, hoc dictante naturali ratione: at opus persectissimum, quod homo integer & sanus ex propriis vitibus efficere posset, esset vitatio omnium peccatorum collective: ergo ad illud homo lapsus ex propriis
viribus posse non habet. Accedit, quod ad posse vitare omnia peccata collective , requiritur posse vincero omnes dissicultates simul sed ad post se vincere omnes dissicultates simul,
sortiores vires requiruntur, quam
ad posse vincere quamlibet dissicut
talem seorsim;ergo esto concedamus in homine lapso potentiam antecedentem ad quamlibet dissicultatem seorsim, ad omnes tamen dissicultates collective superandas, qualiter ad totam collectionem peccatorum vitandam requiritur, vires lassicientes etiam per modum actus primi,
ex proprijs non habet. Ex hoc nascitur tertium discrime: quod homo in statu naturae lapsae si specialis illa gratia dans posse ad totam collectionem , desit) habet vere necessitatem cadendi in aliquod petacatum vager minime vero homo in statu naturae integrae. Ratio sumitur ex dictis: nam si non habet vera n potentiam ad totam collectionem; ergo necessitatur ad aliquod singulare vage , sub ista collectione comprehensum: taliter ut necesse habeat aliquando cadere , nisi gratia omnem lapsum praeueniat. Et certe ratio infirmitatis naturae hoc etia tria suadet: nam impossibile est, quod homo ex duabus naturis inter se pugnantibus compositus, semper uni conBrmis euadat, nisi ab extrinseco agente & sertiori adiuuetur: at homo lapsus ex duplici natura continuo pugnante coalescit, rationali scilicet & sensitiua , quarum illa pugnat pro bono rationis, haec pro oono sensibili, quod efficacius mouet: ergo impossibile debet censeri, ut sibi relictus & viribus specialis gratiae destitutus, semper conBrmiter ad rationem operetur, relicto b no sensibit i essicacius mouente. Habet ergo neces e, quod aliquando aratione discedat dc ex consequenti peccet. Unde sunt verba illa Diui
Thomae quaeli. al.de Ueritate art. I 2. ad et a Nili homo per gratiam liber tur , necesse habet, quandoque incidere in peccatum. Et iterum ad 23. D sertus a luce gratia; necesse est, ut aliquando cadat. En necessitatem in natura lapsa. committendi aliquod peccatum vage: quae tamen nece sitas minime erat in statu naturae integrae,ratione persectissimae libertatis, uae tunc erat ab omni pugna &dii cultate libera. Secundo nota ex doctrina Diui Thomae, quod nec dissicultas orta ex eugna appetitus sensitivi, nec necessitas cadendi in aliquod peccatum age, auferunt ab homine lapso v ram libertatem contradictionis respectu cuiuscumque peccati in singulari . Utrumque clarissime expressit Sanctus Doctor loco iam citato ex q. 2ε. de veritate. Et primum quidem