장음표시 사용
121쪽
Et dic iterum ne ipsam etiam si
gligere videamur quid quaeso sonat
ista propositio: unde σ liberum nomia natur arbitrium, quod liceat versari in his pro arbitrio voluntatis Potestne similis Grammatica cum proprietate sermonis verificari respectu actuum tam necessariorum , sicut sunt spiratio Spiritus Sancti, & Amor beatificus p Ubi est voluntas essentialissime determinata ad unum, ita ut illud evadere nequeat; imo de tali modo debeat attingere, ut quouis alio non possit; diceturne ibi licitum esse ver, lari pro arbitrio voluntatisZSane qui sic Grammaticam torquet, licet Priscianum non mactet, Grammatillestamen est egre3ius. Ductum sequitur liberi sui arbitris, non artem . Verba illa euidenter sonant, voluntatem in tantum, & non aliter dici liberam, in quantum potestatem habet faciendi hoc vel illud, faciendi Scnon faciendi, faciendi sic vel aliter,&qualitercumq; voluntati visum fuerit.
Imo quam aperte mellifluus Doctor idipsum senserit, in eodem capite apparet adhuc manifestius , si quaedam alia eius verba ponderentur. Post propositionem iam dictam, sic ibidem prosequitur. Inde homo ad promerendum potest: omne etenim quod fecerit bonum , malumne, quod quidem non facere, liberum sit, merito ad meri-rum reputatur. Ecce luce meridiana
clarius, tuum dogma breuissime iugulatum. Non dicit Bemardus uniuersaliter, omne bonum quod homo facit, esse meritorium; sed solum illud, quod sic facit, ut tamen non facere, tini umsit.Videtur sane in mente habuisse ipsos actus bonos necessarios, de quibus nos disputamus. BO-ni quidem ij sunt, ut maxime apparet in amore beatifico : & homo e-
tum eos facit, sed quia non facere, ipsi liberum non est; meriti capaci tatem non obtinent. O bella, o B tis & robusta Philosophia , quae omnia, Vincentio, crepitacula, quibus Sanctum Bernardum circumstrepit, silere iubet & diffrin3it. Diuinus ergo est sermo ille , sed non sicut aduersarius diuinauit. In contrarium n
s i praeliatoris versa est sententia. Ast eamus nunc ad praeclarum illum libellum de libero arbitrio, quem etiam asseris, Vincenti, tuae Philosophiae peculiariter dedicatum et crede mihi non cedet tibi foeticius dedicatio, quam diuinatio. Vita sen sus, inquit ibi cap. ad appetitus,m moria , ingenium,os qua sunt talia,eo ipso subiacent nec sitati, quo non plan subdita sunt voluntati. Et post pauca rnec tardum ingenium, nec tabilis memoria nec inquietas appetitus, nec sensus obtusus, nec vita languens, reum per se statuunt hominem, sicut nec contraria innocentem. Et hoc non ob aliud,u i quia haec necessaria , ac praeter voluntatem
posse prouenire probantur. O sente tiam melliflui vere melle Philosophico totam plenam3 Omnes illae res enumeratae inquit liberae nobis non sunt; & qua de causa Bernarde pNon ob aliud, nisi quia haec necessariae. Et qua necessitateZNulla alia, quam quia, non planὸ subdita sunt voluntati,
ac prater voluntatem p e prouenire probantur. Hoc euidentissime est diacere , me esse viventem, me habere
memoriam & similia, mihi libera non esse, nulla alia ratione quam quia mihi insunt, velim nolim. Age hic ergo , Vincenti,& nobis edissere; quid magis ex his duobus sit, non subditum voluntati,vita Dei, an Pr ductio Spiritus Sancti ' Dicesne magis subdi istam productionem,quam illam vitam λ Certe qua ratione hoc dici queat, tu ipse videris. In vera namque Philosophia, omnino aequalis necessitatis sunt qualitercumque
122쪽
HI non est potestar 4d oppositum . ibi non es libertas. υ
consderantuo Deum esse viventem, de Spiritum Sanctum produci: sicut namque plane non subditur Diuinae voluntati, quod Deus sit Deus, ita pari omnino lege, eidem plane non subditur , quod Deus sit vivens, &quod Spiritus Sanctus producatur. Ea enim omnia quae Deitatis sunt,
sine ullo respectu ad creaturas existentes, in uniuersum nullae subiacent voluntati, ncc Humanae nec Angelicae, nec Diuinae. Licet enim teso Diuo Thoma I. parte quaest. 'I. art. I. in corpore Deus voluntate sit Deus:
in hoc sensu, quod vult se esse Deam , O vuli se generare Filium , & vult soproducere Spiritum Sanctum; tamen nullum horum voluntati eius subditur , quia voluntas ut voluntas is malitcr, non est horum principium. Et ideo Arriani inquit ibidem Diuus Thomas volentes au hoc deducer O , quod Filitis sit creatura ; diaethnt quὸd Pater genuit Filium volAntate, secundum quod voluntas σε gnat principiAm. bis autem dicenaum es, od Pater genuit Filium non voltrtate sed natura , scut & ad tertium docet quod Spiritus Sanctus producitur non Vo-Iuntate ut voluntas est, sed voluntate ut natura est. Si ergo Bernardus a libertate eximit, hoc quod est Deum esse viventem utpote qui vitam hominis a libertate eximit humana , prosecto quomodo libertati Diuinae subiicere potest Spiritus Sancti productionem , quae eque necessam ac vita Diuina conspicitur pNec valet Dicere, productionem Spiritus Sancti ablatis tamen imperfectionibus subdi imperio Di.
Dinae voluntatis , utpote cum actus
sit, quem ipsa voluntas ex seipsa sibi imperat ex perfectissimo iudicio rationis: quod tamen de vita Dei ali)sque eius rersectionibus necessari)s dici nequit.
Non inquam valet a nam ut iam ex Ditio Thoma dixi, di insta latius ostendam actus ille est a voluntate,
non ut voluntas est sorinaliter, sed i .s M. ut natura est: ac proinde, sicut nil naturale est ex vero imperio volum 'tatis, sed omnino praeter illud; ita & actus ille productionis, cum naturalissimus sit, di non minus naturalis quam vita Dei: nullo modo Diuinae voluntatis imperio subdi potest. Scio hic, Vincentium posse euasionem intendere ex distinctione duplicis imperi); sed facillimo negotio infra praecludam, quando rationibus agetur. s.. Necdum cum Bernardo finis. In eodem libello cap. 3.ostendens, qualiter Christus libertatem habuerit in moriendo , & etiam in perserendo miserias humanas,expresse hoc pr hae per hanc causalem Ptophete oblotus est quia ipse voluit. Super quem locum , fuit itaqne inquit) o ipse sub istis
lege miseriae , sed fuit quia is uir.Simi- 1liter cap. 6. probans Adamum libe- re peccasse, sic fatur. Peccauit anim, quia libertim ei Dit, nec aliunde pros cto tibertim , nisi ex libertate arbitria. Et qua via hoc constat Bernarde ,
Nam etsi peccauit inquit ex posse
qhod accepita, non tamen quia potuit,sed quia voluit. Ecce iterum utitur e
dem causali ad probandam actus li-hertatem I Pia nempe illum elicuit. qnia voluit. Et ne hic confugias ad libertatem status Innocentiae, quam fateris sine indiflarentia non subsistere ; accipe aliud simile in natura lapsa. Nam capite p. eodem modo argumentatur ad probandum , P trum libere negasse Christum . Fat tur quidem, ipsum ad negandum fuisse compulsum , sed non ab alio quam a propria voluntate: & hoc libertati dicit non obesse. Vim quippe
ait quam ipsa sibi intulit, a se pertulit . Porro quod isse voluntas peraulit, ex xoluntate fuit et quod ex voluntate. ν
123쪽
suis; iam non ex necessitate, sed volontarium fuit: si autem voluntaritim; liberam. Sed dic iterum Bernardo, quomodo probas compulsionem illam seu vim ex voluntate Bisse de quidem libera λ Hoc scire desidero, ut Vincentio Philosophiam tuam , aliter quam ipse intelligit,ostendam:
compuljus est inquit quia voluit. En
iterum eandem prorsus causalem . . Sentit ergo aperte,libertatem volui
talis etiam in natura lapsa non saluari, nisi ubi saluatur veritas praedictae causalis. Sed tunc vltra; saluaturne hone , Vincenti , veritas praedictae causalis in actibus voluntatis omnino necessarias ρ Spirantiae Pater &Filius, quia volunt 3 Hoc est prosecto secundum D. Thomam loqui cum haereticis. Audi ipsum in primo ad Auibat. dist. ri. quaest. unica art. I .in Corpore,ubi clarissimis verbis haeresim improbat lic loquenti. Si Spiritus SanIIM inquit procedit a
Patre, quia P.zιιν voluit; hic modus est, quo a Deo creaturae procedunt. Sequitur ergo Spiritum S anctum esse creaturam Θ quod est haereticum Vacie ergo,
Vincenti, & ne dixeris, Pater spirat quia vult, sed dicas cum D. Thoma, Pater volendo spirat, Pater spirat quia potest, non quia vult, sicut vice versa Bernardus dicit de Adamo, quod peccauit, non quia potuit , sed
quia voluit. Dic ergo iam, Vincenti, praefatum Bernardi libellum, tuae Thil ο-phia esse peculiariter dedicatum . Ceriste vcrim me id assirmaueris, si tamen dedicationis nomine , potius abdicationem tui dogmatis intellexeris .
praeterire non possum. Cap. a. est ratio data xesuntati inquit ut instruat
illam, non defruat: destrueret autem,
si necessitatem eι vllam imponcrct, quominus liberὸ pro arbitrio sese voluere L. M. in amore beatifico ratio omnimodam necessitatem voluntati imponit, cum tanta euidentia proponat bonum infinitum, ut pro arbitrio suo nequeat se voluere voluntas in oppositum : ergo euidentissime sentit quod ratione iudicij seu intellectus sic ad unum determinati, libertas in illo amore destruitur . Velis nolis, Vincenti, nulla est hic fuga aut euasio. Et si plura ex eodem Bernardo desideras, plura certe non deerunt, si tractatum eius de praecepto & dispensatione inspexeras. Placet & nunc videre, qua in Phialosophia suerit contemporaneus eius D. Aelredus p Inspice librum eius primum Speculi charitatis, & pr secto nec vel umbram tuae opinionis in lympido illo crystallo inuenies. Duas tantum sententias speculandas obhcio, ne longior sim. Prima est.Si homo careret iudicio, quo id quod vult, discernat ab eo, quod non vult;hosset inquid furtὸ voluptuosa tantum
appeιι te, carne more iumentorum senis
tue, non autem illis rationali quodam iudicio coiqentire , vel dissentire,quod est libera arbitris.
Secunda. Patet fallor ratis,quod
necgratia ιιberum arbitrium destruat, nec liberum arbitrium gratiam minuat.
Quomodo enim gratia liberu arbitrium auferat, cum gratia non nisi in libero operetur arbitrio Z Nsque enim gratia ista, det qaa loquimur, aut in brutis ania malibus , aut in rebus operatur insens-bilibus, sed in bis tantum, qua prac
ptionis , aut prohibitionis capaces audiunt , fac hoc ODe illud, oe noli hoe
ct noti illud: quae proculdubio non dicuntur , nisi his, quibus inest liberum a Lli tum , quo possint velle hoc aut il-
v traque ista speculi sententia,tam limpide, tamq; per icue ostentat, potestatem ad oppositum esse de e sentia libertatis, ut addendo verba, Brte
124쪽
larte maculam adderem, non nit rem obnubilando potius quam enubilando . Ad alios Patres transea-
Eadem Nili phia, Prosperi, Fulgentino Mchardi Sancti Viriris: Vbi non est potestas ad oppositusit,ibi non est libcrtas. HILOSOPHIAM etiam hanc a
maioribus, ad Prosperum, Ful gentium , di Richardum Sancti Victoris deuenisse , & ab eisdem constantissinae defensatam, nemo est qui iure potest dubitare. Sed ponamus prius motivum, Vmcenti , ex quo Prosperum ad partes suas traxit. Adducit igitur quςdam ipsius verba ex libro contra Collatorem , capite 38. quibus asserit contra Semia pelagianos, ideo liberum arbitrium non auferri, quatumuis ponatur Diuina gratia indigere: quia hoc non
obstante, volentes oramus, volentos lo-uimur, volentes operamur salutem m-ram, volentes denique Deum diligimus O proximum. I, The Ecce inseri Vincentius) quoties r H ca i, pluat, illud volentes, ct ideo libertatem iis pitti arbitris in oraudo, loquendo, operando,cipio. digendo, gratia non euerti dicit; quia volentes omnia ista facimus. Quod quid aliud est . quam voluntatem esse liberam,oe nos omnia libetia agere , quae valantate agimus Quamvis subintellige) absque potestate ad oppositum,
ut contingit in amore beatulco. Doctor Catholice, vis vid erit Ialiter toto coelo a mente huius Sancti
viri aberresὸ Scias igitur ipsu in loqui lde Voluntate, non ut natura est, sed lde voluntate, ut voluntas est formaliter; qua ratione nullo modo con tingit ipsam velle sine potestate ad oppositum,etiam pro eodem instanti quo subest gratia, ut infra demonstrabitur. Instat. Ex apertissimis verbis Prosperi, a. e. Q. hoc tibi notum facio. Eamus adli. Mii,3 brum eius a. de Vocatione gentium;& plurimis in locis praedictum a me
sensum ibidem inuenies. In primis cap. decimo, loquens de Iustis, qui in exordio mundi fu runt, sic fatur. Vnde apparet, quhi iste populus spiritualis antea fuit, ea utique voluntate, cui Spiritus Sanctus prasede bat, impendens moderaminis sui regia men , Ni declinandi ad vitia nou ad meret potestatem. En sermonem de voluntate, adhuc sub tractu gratiae potente ad oppositum. Deinde capite duodecimincertissiamὸ noverimus, multis qui tam iudicis rationis utuntur, ideo tiberum esse, diascedere,ut non discnsiste sit praemium.Et νt, quod non potes nisi cooperante via ritu Dei fieri, eorum meritis deputetur, quorum id potuit voluntate non fieri. En iterum, qualiter opus supernatur
te, quod non fit nisi Spiritu gratiae
cooperante, possit nostra voluntate non fieri. Rursus capite et g. Qui ad obedien dum ibi, ipsum velle sic donat,ut etiam a peis eraturis illam mutabilitatem , qua potes nolis,non auferat. Quid es rius p Deus donans actuale velle per gratiam, mutabilitatem ad oppositum non austri.
Et in eodem capite. Si ergo defectu ra erat fides tanti Apostoli, nisi pro eo cissus oraret, inerat ei proculdubio mutabilitas,qus posset in tentatione muttare. En idem quod prius. Iterum ibidem. Et licet mnumeris Sanctis suis donet virtutem persevera di que in finem Diuina protectio, d nutalis tamen oscu, quod ipsis repugnat m
125쪽
seipsis,ut in omnibus Iudqs eorum atque conatibus1semper inter se velle o nolle
Iterum. Quamuis auxilio Dei steterint; tamen quia inse habebunt de caderent, inorum est meritum, quod
Tandem cut& sie lacum conchisdam Igitur sicut qui crediterunt, imnantur νι in fide maneant , sic qui no dum credidertini, iuuantur H credantro quι admorum illi in sua habent potestate, ut exeant, ita O isti in sua habent νotestate, ne riniaηt. o quam breuiter, de quam di istincte omnia. Uidesne obsecro Lector, quantum distet hic serino, ab eo, quem intu- Iit falsa imaginatio obloquentis pNonne quasi studuit, eae quae recti L e Sanctus Prosper secundum communem Sentantiam dixit , noua quadam re exqtorsita intelligentia corrumpere Z Si dixit, ideo liberὸ ,
quia volentes oramus, volentes diligiamus, Nolentes operamur, prosecto uera se ostendit volu tate locutum, de qua omnibus iliis in locis praericar, operari eam ista omnia cum Pot state ad oppositum: non Bluin in eo sensu ut Vincentius somniat excussa praesenti praedeterminationi , non ea retenta οῦ led etiam pro eodem instanti, quo praedeterminatio adesucum expressissime Io matur de voluntate actu credente, cui Spiritus san- Ius moderaminis sui regimen acta impendit, cui actii velle donat, 'c pr inde de voIuntate actu a diuina gratia,praedererminata Imo quod plus est, si iuxta mei rem Prosperi, sub ipso instanti pra determinationis, potestas ad oppositum non adesset scia remaneret; ergo praedetet minatio pro tunc potestatem illam aufert; ut hoc sentiti, quod id quod erae antea potetas , facit non esse potestatem pro tunc: quod
si Grum est, quomodo non sibi contradicit, dum ibidem asserit, quὁs Diuina protectis seu gratia , ὰ nutus aufert, quod ipsis repugnat ex se ipsis,
ut in Omnibus udus eorum atque conatibus semper later se velle o nolle docertet Θ Horum enim Verborum se sus euidens est, quod adiutorium . gratiae a nemine aufert illam repugnantiam, quam sibi ex se ipsa potest voluntas facere, ut scilicet dum actu vulz ,possit per nolle repugnare , non simul nolendo & volendoec hoc enim contradictionem respectu eiusdem implicat sed volendo & simul retinendo posse, vino Iit Vade ergo, Vincenti, nam non tibi sed nobiς Pro per est prosper.
Duo tamen adhuc adducere non dubito, quia nimis manifesta sunto Primum desumo ex responsionibus ad obiectiones Vincentianas obie ctiona inta: ubi probans Deum, non esse auctorem nostrorum peccatorum, sic loquitur. igitur cvivsquam peccati auri or est,sed naturae cre tor est.aus cum potestatem habuerit nos
delinquendi ,sponte deliqui , O deceptori suo proprio ,propria Hluntates subdidit. Non vides ibi maniseste ausumptum noltra: Philosophiae principium , videlicer naturam humanam sponte seu libere deliquisset, ex eo quod potestatem habuerir non delinquendi Z Ergo aperte sentie, quoKnon libere deliquiiser, si potestate illa ad oppositum caruisser. Nec valet dicere Sanctum ProspGrum ibi istum Ioqui de libertat Adami tu statu Innocentis, non a tem de nostra. Non inquam vaser: nam quam tum ad hoc eadem est ratio de nobis ac de Adamo. LicEr enim ipse persectiorem habuerit potestatem nos delinquendi,quam nos modo habeamus ut supra ex doctrina Augustini notaui tamen reuera mens Prosperi non est, eum ii re deliquisse, quia
126쪽
tabueritpotestatem non delinquendi tam persectam, sed quia habuit potestatem non delinquendi absolute & simpliciter: ac proinde pari loge sentit, nos quoque minime libere peccaturos, si Potestas non pe candi absolute di simpliciter, nobis
de et . Secundum desumo ex responsi nibus ad Excerpta Genuciasum dubio quarto: ubi postquam dixerat, Multi audiunt verbum veritatis , sedalis credunt, alij contradicunt, probans
postea, ab illis hoc fieri libere, sic
subiungit. Et temn illi quia voluerunt, crediderknt ; illi quia noluertint. non crediderunt . Lia qualiter ad probamdam libertatem, assumat eandem supi causalcm Bernardi : quae tamen cuilib- r. silpra demonstram)nequit in actibus omnino necessari)s veriscari. De cum B.ν mente .ego Prosperi dubitare , fas
Prospero succedat Fulgentius. Lib. secundo de Veritate praedestinati nis, & gratiae, capite secundo sic hahet . Neque tamen libera voluntas ideo
non es in homine , priusquam sanetur
opere Diuina conuersionis quia morbo magis vult sibimperare, quam medico;
cum eo ipso quod obtemperat homo, vel non obtemperat, liberura sibi inesse a bitrium evidexter ostendat. Probat nil obesse libertati hominis in natura lapsa, ipsum magis inclinare ad O temperandum spiritualibus morbis, quam ad obtemperandum spirituali medico ; quia lacet ratione prauae concupiscentiae magis ad hos, quam ad hunc inclinet; tamen in hoc ipso, quod tandem obtemperat, vel non obtemperat, se liberum omnino stendit: vi pote cum actus illi oppositi, a pro pria voluntate orti , sint signit in intrinsecae potestatis, quamia habet ad opposita , di in qua ipsa . essentialis liuertas consistit. Non nohoc est, diser tis verbia ostendere, li-bcrtatem actuum non radicari nisi in principio, cui prout sic & sormalia ter, inest ad opposita potestas Conscquenter ad hoc subiungit in capite quarto ad illa verba Isaiae: Si istis Lγo ueritis , .audieritis me, bona tem ηerta' ra comedetis: qιξ inolueritis aec au- diei itis me ; gladius devorabit vos: su
iungit inquam his verbis quibus diacithr , si volueritis , o si nolueritis r cultabiolobei tas humani dcclaratur ambitris: velle enim o nolle,voluntatis esse inul lus ignorat. Qua si dicat, ubi est velle de nolle, ibi abefiectu ostendi- fur voluntatis libertas:quia videlicet illi actus oppositi, non nisi in pol state ad .opposita radicantur , quae potcstas vera & essentialis libertas est; licet actus ipsi accidentia tantum sint, libertatis ostensilia , ut ex Pr sesso declarabo insta. Instat. Et nota, quod ad inferendam li-bertatem, non assumpsit velle tan- suditum: sed velle di nolle simul: tacite i. p. a innuens, solum velle non esse sgnum 'libertatis, nisi exerceatur simul.cum 'potestate ad nolle circa idem obie
Bgmen Sanctorum Patrum claudat Richardus Sancti Victoris, nobili illo tractatu primo de Statu primi hominis.Ibidem exponens locum illom Isaiae, Omne caput languitam,
G omne cor moerens a planta pedis, Sta comparat liberum arbitrium capiti, consilium cordi, de carnale desiderium pedi. Sed vide, quam apte ad
rem nostram. caput inquit capite a. toti coipori jtipe eminet , O liberum arbitritim omni actioni praesidet: imos alpetistit; quia etiam cuυ mauegeius, cum iam foribus peccatum afuerit , Iubter te tamen erit appetitvs elus,
ct tu dominaberis illius. Quid est, erit subter te si sub arbitrio tuo Eouod quiuis appetitus in aectum non pr eat sine nutu spontaneo ct consensu ν luntario . Et quod per nutum spont ii a n ma
127쪽
neum, consensumque voluntarium ,
nil aliud intelligat, nisi vim seu potestate in faciendi & non faciendi; patet ex his quae subiungit cap. 6. ubi comparans potestatem liberi arbi vij, potestati Regiae omnibus imperanti , sic prosequitur , Vniuersa itaque terrae Rex iste videlicet liberum arbitrium imperat:quia cῖm c
tera omnia corporis membra, motus sm
nis ei ad nutum deseruiat , illud etiam
scilicet carnale desiderium) quod solum ei pro voto non obtempOat, sed in magna saepe contradidi. ne rebellat, ps-tes praeceps ab actu refraenare O efis natum graκi ultione percutere, σanimo sitatis erus audaciam forti casti. gatione frangere ct emollire. Sic itaque
nee ipsum eius potestatem planὸ fugit,
qhod eι impudenter contraicit, fortiterque resistit. Rectὸ ergo H arbitron e piti a imitatur, quod caeteris omnibus principatur. En apertissime Philosophia in nostram. Liberum arbitrium inquit omnibus imperat, Se etiam carnali desiderio; quia potes Cr praeceps ab actu illud retrana .Sentit ergo non exerceri sormaliter libertatem, ubi talis potestas ad Oppositum non
Sed clarius adhuc capite decimo
tertio . Uyn autem arbitrium hominis ait idcirco ιιberti in dicimus, quia promptum habeat bonum vet malum facere sed quia liberum habet, bono vel
malo non consentire. Et post pauca , potes enim consentire, vel non consentire aspirationi Diumae, si1mliter o Iuggestiona Diabolicae. Virumque quidem
ex l: bertate, neutrum autem oportet ex
nectustate . Nonne hoc est splendidissima verborum luce veritatem nostrae Philosophiae pandere λ Conuenitne cum dictis nutus modi illa tua, Vincenti, qua asseris, adhuc liberum esse arbitrium, in casu quo altera contradictionis pars, ona inocontradictionem implicat Vbi vo. Iunias tali necessitate consentie . Hi non possit non consentire, sicut via dere est in actibus spirationis , &Amoris beatifici prosecto haec cum
apertissima sint, miror summopere, te hominem alias doctum, in tanti luce deseptum. Verum in fauorem tuum serta obi cies sententiam illam, quam h bet capite vigesimo tertio, cuius tibi superficies patrocinari videtur . Docet ibi Richardus hominem non modo libertate non carero ; sed &magnam imo summam libertatem possidere,idoue non alia de causa, quam quia voluntate agit quod cumque asit, absque eo quod potestatem indifferentiae ullatenus comis memoret . Verba eius sunt tenoris sequentis. Si igitur nulla violentia a bitrium potes sua priuare libertate;conflat illud summam libet talem habereta . Nihilominus tamen ut superius democratum est voluntas νoluntati comtradicit, o voluntas voltintati resistit, ct alia ab alia impugnam', nunc haec nunc illa captiuatur. Sed in huius congregionis certamine, sicut voluntas est, quae oppugnat, O voluntas quae' oppugnatur I sic νο'μntas est, quaesuperat,σvoluntas qua superatur. Sed in his omnibus manet libertatis integritas, quia semper Diumphat voluntas. En ubi probat voluntatem libere contradicere,
libere resistere , t bere impugnari, libere captiuari; ex nullo alio capite, quam quia voluntas ipsa est , quae omnia ista facit, & peragit: sentit ergo potestatem indifferentis ad libertatem non requiri; sed lassicere
Respondeo ad hunc locum , sicut in principio dixi ad locum Prosperi: nempe Richar dum loqui de voluntate ut voluntas est formaliter :quo sensu idem est, voluntatem aliquid agere, & agere illud cum potet te ad oppositum , ut infra pate-
128쪽
γM non est potestas ad Oppositum, ibi ais est libonis
bit. Cudd autem loquatur de voluntate , ut voluntas est sermaliter;
. adeo perspicue clarescit ex ipsa lita
. . tera, ut ostensione non egeat: nam
sermo ipsi est de voluntate, ut seliniam impugnante , ut sibi ipsi contradicente , ut deni'; de seipia per m
tus contrarios triumphante:quq om. nia non conueniunt, nisi voluntati, ut voluntas est formaliter, non verόvoluntati ut natura est,cum haec comtrariorum motuum incapax sit, utpote ast unum tantum motum sibi naturalem di conuenientem determinata . Igitur Vir grauis, Doctor sapiens,
rax M aser cui Verbis Prosperi contra Collatorem capite trigesimo te tio , concludam ) redde nobis Cathesiacam demitionem horum SS. Patrum,& noli amplius concordem ipsorum mentem, a communis sententiae s eietate, priuata tua intelligentia dia uidere. Abunde enim ut arbitror his testimoni js demonstratum est, quantum Dominus adiuuit, non in obscuro aut in ambiguo esse , quid de natura libertatis senserint; si omnes eorum sententiae, quas pro modulo nostro, sine ulla prorsus salsit te adiicere curauimus , tranquillo intuitu, & pacata mente conspiciat tyr.
Debere elici, vel imperari cum potestate ad Oppositum contrarietatis vel contradictionis. CAp UT PRIMUM.
Proponitur multiplex acceptio libertatis.
au inritate , non solum Thomisticae Scholae, sed etiἴ Sanctorum Patrum , opinione Vincentij, non erit opero sum ostendere, verane sit an falsa. Scd vi certa ab incertisse paremus, explicanda erit prius multiplex acceptio huius nominis
libertas: tum quia eius ignorantia posset sertE confusonem parem;
tum etiam, quia non abs re erit, ut variae locutiones Patrum in hac ma
teria debito sensu intelligantur. Libertas igitur potest sumi multiplicia
Primo semitur pro immunita a culpa: & haec dicitur libertas gratiae . In quo sensu soli iusti dicum tur liberi; quia inmitines pro statu iustitiae, ab omni culpa, iuxta illud
ad Romanos se io, Liberari autem dpeccato, Sc. Quo sensu ctiam Augu- sinus voluntatem eo dicit esse liberio in , quo in a culpa remotior. Vnde illud Epistolae 39. Voluntas ι bera tanto erit liberior, quanto sanior διanais ahum sanier , quanto Diat mia
129쪽
ss Lib. II Capa. πρέαρ multiplex acceptis libertatis
sericordiae, gratiaequesubiectior. . Secundo sumitur pro immunitate a miseria: & haec dicitur libertas gloriae. In quo sensu soli beati dicuntur liberi, quia pro statu beatitudinis, immunes ab omni mii ria, iuxta illud ad Romanos octavo, Ipsa creatura liberabitur E eruituto corruptionis in libertatem gloriae Fili
Tertio sumitur pro immunitate a iustitia: & haec vocatur u D. Th ma ad Romanos 6. lectione q. libe
ras apparens, seu quantum ad opinionem. In quo sensu seli peccatores,qui certo proposito peccant, dicum tur liberi. Nam illi qui ex infirmitate vel passione peccant, aliquo adhuc staeno iustitiae detenti, peccant; ita ut non videantur a rustitia omnino liberi Qua de caula, de peccantibus ex certo propbato, ait ibidem Apostolus, cum Iemi essetis peccati , liberi falsis iustitiae, id est, u fraeno iustitiae quasi immunes de soluti, iuxta illud Iob ii. Vir vanus in superbiam erigitur, o tamquam pullum onagri, iubernio se putat. Quarto sumitur pro immunitato a lege: di haec dicitur libertas exemptioL is. Quo sensu dispensati & priatii legi ii dicuntur liberi,quia immi nes ab obligatione legis . Quinto, sumitur, pro immunit te a coactione. In quo sensu omnin coactum seu spontaneum potest Dii titii dici liberum. Sed coactio ut recterius in notat Durandus) adhuc dupliciter
a. ii iii. sumitur : uno modo, ut dicit solam a
P impeditionem alicuius ab actu con- ιη . uenienti, ad quem inclinatur ; puta cum lapidi supponitur columna, da-citur cogi, ne descendat: quia a motu deorsum sibi conuenienti per c Iumnam impeditur . Alio modo, ut dicit compulsionem ad actum inclinationi repugnantem . Sicut est
in lapide silusum proiecto . Et hoc
etiam potest exempIificari in voluntate: voluntas enim in profundo altiquo somno , dicitur coacta primo modo: uia scilicet impeditur cognitio , N impcdita cognitione impeditur volitio, cum voluntas non possit serri in incognitum. Secundo autem modo cogeretur , si aliquod agens
extrinsecum eam compelleret ad actum suae inclinationi repugnantem. Quod tamen ut communiter tenent
Theologi &ex prosesso ostendit D.
Thomas quaest.2 a.de veritate art.s.
impossibile est. Cum enim ipsa v luntas sit quaedam inclinatio, eo quod est appetitus quidam, non potest contingere, quod voluntas alti quid actu suo velit, & inclinatio eius non sit in illud:& ex consequenti impossibile est, quod compellatur adactum inclinationi suae repugnatem,
Quae ratio etiam conuincit de quatrubet potentia in ordine ad proprium suum actum. Cum enim quslibet potentia in ordine ad actum sibi proprium sit quaedam inclinatio; nulla potest in ordine ad actum sibi proprium contra inclinationem suam
compelli. Licet verum sit, quod adhuc quantum ad hoc, est discrimen inter voluntatem & alias potentias. Nam in actibus illarum, licet nolia possit inuenire coactio seu compulsio per comparationem ad ipsas et
potentias, inuenitur tamen per comparationem ad suppositum. Id est,ticet intellectus verui gratia, in nulla intellectione possit cogi; homo tamen in aliqua intellectione inte dum potest cogi: at vero in actibus
voluntatis nec potest esse coactio reupectia voluntatis; nec respectu totius
suppositi, id est, quod non sol tim voluntas sed nec homo ipse in aliqua volitione potest cogi . Sit exemplum , ut nouitius possit percipere. Verbi gratia intellectus assentitur alicui vero eludenter concluso per
130쪽
Lib.II.Cap.LProponitar multiplex acceptio libertatis 8
demonstrationem: tunc ipse intellectus non cogitur, cum eius natur
iis inclinatio sit ad intelligendum . omnia: sed homo in illo casu potest interdum dici coactus: puta, si v luntas serte imperabat oppositum assensum, vel ipsi oppositus assensus
propter certa motiva magis place bat. Ratio autem huius discriminis traditur a D. Thoma loco citato ad 3.quia nimirum, non intellectus aut quaevis alia potentia,sed10la voluntas ipsam inclinationem hominis nominat:
de quidquid sit Iecundum voluntatemst secundum hominis inclinationem, &quidquid fit contra voluntatem, fit
pariter contra hominis inclinati nem : quia tamen inclinationes aliarum potentiarum ipsam inclinationem totius suppositi non nominant; possunt actus illarum csse conformes ipsis,& tamen non consermes inclinationi totius suppositi et ac proinde comparative ad illud possunt dici coacti. Et sic dicitur s. Metaplusicae, uod intellectus cogitur, ut afiquide necessitate teneat: cogitur inquam respective ad voluntatem seu ad inclinationem suppositi, cui tale
Sexto sumitur libertas pro immunitate a necessaria determinatione ad virum. Et in hoc sensu nil aliud est, quam facultas ad opposita, siue
contrarie siue contradictorie: contrarie quidem, ut ad bonum vel malium, ad amorem vel odium, ad velle vel nolle: contradictorie autem, ut ad amorem vel cessationem amoris, ad velle vel non velle, agere vel non agere dcc. Et in hoc sensu sola voluntas dicitur libera formaliter, intellectua autem radicaliter. Voluntas
quidem serinaliter, quia ipsa est su biectum, in qua est praedicta facultas ad opposita, vel verius dixerim, ipsa met est huiusmodi facultas. Vnia ce & dixit Damascenus , quod liberum Arbitrium, per essentiam est ipsa
voluntas, ut refert D. Thomas in Secundo ad Annibal. dist. et . quaest unica art. a. ad a. intellectus autem radicaliter,quia causa,& radix inditae rentiae voluntatis, est indifferentia iudicii intellectus. Cum enim voluntas sit potentia caeca, sequens cognitionem ; quod sit determinata vel indifferens ad opposita, proueniri debet ex determinatione vel indisserentia ipsius cognitionis. Vnde &D. Thomas I .a. quaest. I7.art. I. ad
secundum Radix libertatis est voluntas sicut subiectum; I ed sicut eausa est ratio. Ex hoc enim voluntas liberὸ potest ad diuersa ferri, quia ratio potest habere diuersas cognitiones boni. Et iterum . quaei di . de Veritate arci et . in Co pore Troia ratio libertatis ex modo cognitionis dependet. Et paulo post; Totius libertatis radix est in ratione constru
Septimo tandem sumitur Iiberum pro omni eo quod est vere & proprie
voluntarium. Est autem vere & pr prie voluntarium teste D. Thoma I. 2.quaest.6.art. I.& a. id cuius principium est intra cum cognitione finis . Et in hoc sensu tam bruta quam homines dicuntur agere libere, quia
agunt vere voluntarie , cum motuSeorum sint a principio intrinseco
cum cognitione finis. Sed vere voluntarium diuiditur in voluntarium persectum & in voluntarium impersectum. Persectum definitur, quod est ab intrinseco cum periecta cogniti ne finis. Impersectum vero,quod est ab intrinseco cum cognitione impe 'secta. Intelligitur autem nomine cognitionis persectae, cognitio intellectiva, non qualiscumque, sed illa quae plene & persecte dijudicat de bonitate vel malitia obiecti; sicut denomine cognitionis impersectae, intelli itur cognitio sensitiva, vel et iainteuectiva, non plene seu persecte