장음표시 사용
81쪽
3 8 Lib.LCap.XIV. Sect.I. Expenduntur tria loca sancti rhoras.
Secunda etiam plosta, qua velles dicere ipsum loqui de sola libertate arbitrii speciatim sumpti ; manis
ste repugnat textui . Inquit enim ., cum autem voluntas dicatur libera. Et deinde , Libertas Hluntatis considerabitur , &c. Ergo loquitur de liberatate arbitrii secundum quod generaliter idem est, ac quaelibet libera voluntas, seu de libertate ipsius vo.
quaest. secunda de potentia articulo tertio in principio Corporis. Volun ras inquit in quantum voluntas,cum seu libera , ad utrumlibet se habet. P test enim voluntas agere vel non agere,
sic νci seu facere, velle non velle, oesi re spectu alicuius, hoc Noluntati non conueniat, hoc accidit voluntati, non inquantum voluntas est, sed ex inclinatione naturali, quam habet ad aliquid β-cut ad vitimum Dem, qtiem non potest non νelle . Ex quibus verbis duplex conficio argumentum. Ex prioribus quidem hoc. Namd icendo, voluntas in quantum voluntas , csim sit libera , ad utrumlibet se habet, virtualiter fecit hanc consequentiam . Voluntas in quantum voluntas est libera, ergo prout talis, indifferenter se babet ad opposita. Sed ista
consequentia non valeret, si voluntas ut vult Vincentius ) posset est verissime libera absque ulla indictarentia: ergo dicendum est secundum mentem Diu rhoinae, nullam dari veram libertatem sine inditarentia ad oppositum. Ex posterioribus etiam verbis potest euidenter argui. Nam in illis ut consideranti apparet contrap
nit voluntatem ut operantem ex ne cessitate naturalis inclinationis ad unum, cum voluntate ut Operanto
liberi: ergo sentit liberam non esse, prout formaliter ex tali necessitato
Et si hic quoque glossam aliquim
quis velit apponere , quod scilicet solum loquitur, aut de libertate accidentali , aut de libertate arbitrij: propter easdem rationes audiendus non est. Loquitur namque doctrianaliter, & indefinite, qui modus loquendi aequivalet propositioni uni uersali,ac proinde complectitur omnem veram libertatem. Deinde,quia
etiam ut supra ) expresse nominat
libertatem non arbitrij, sed volunt iis ; ergo voluntarie restringis ad solam lisertatem arbitrij. TERTIUS LOCUS, non unicus aut simplex est; sed potius v rius & multiplex ex pluribν consistens. Inspiciantur igitur omnes &singulae quaestiones, in quibus agit delibero arbitrio Diuino, Angelico , & Humano, & apparebit clare, nullam unquam aliam libertatem in libero arbitrio agnouisse, ptaeter illam, quam Vincentius accidentalem vocat contradictionis aut comtrarietatis. Ergo alteram in eodem arbitrio velle collocare, nimirum libertatem essentialem , quae absque
inditarentia tam contradictionis , quum contrarietatis subsistit, potius est fingere, quam Diui Thomaeve. stigi s inhaerere. Consequentiam tu dico legitimam; & antecedens non aliter probo, quam praecipua loca adducendo. In primis prima parte, quaest. I9. articulo io. volens saluare libertatem arbitri; Diuini, quamuis impossibile sit, quod Deus velit maturria culpae, respondet ad Secundum, hoc non obesse, quia equidem ad opposita se habet in quantum velle potest hoc elevel non esse. Ecce recurrit ad indis serentiam contradictionis, ut salvet libertatem arbitris Divini. Ruisus ad idem, quaest. Is . de Malo, articulo quinto in Corpore. Voluntas Deι inquit non sie fertur ad
82쪽
vuum in suis effectibus, quin quantumo de se, post in aliud: secundum hoc
competit ei libertas arbitrij. Ecce it rum probat indifferentiam , ut probet libertatem arbitrii Diuini. Iterum in Secundo Distinct. an quast, prima, art. primo ad Secundum . Ad libertatem arbitria pertinet, Hassionem aliquam facere, Ner non fa, eere post: ct hoc Deo conuenit, bona
enim quae facit, potest non facere. Ecce probat indularentiam , ut salvet libertatem arbitris Divini. Iterum eodem in loco ad Annib.
arti c. I. in Corpore. Quidquid Deus circa creaturas vult, tale est , ut absque eo nihilominus perfectio Diuma bonitatis salvetur . Vnde patet,quod illud non vult ex necestate natura, sed ex a binis libertate: σ sic concedimus, quod Deus habeat liberum arbitrium. Ecce
iterum, ut salvet libertatem arbitria Diuini circa creaturas, negat Deum illas velle ex neces litate naturalis inclinationis , & per consequens exigit indisterentiam. Et qua putas via, procedit de libertate arbitrii Angelici Prosecto non alia, sed omnino eadem. Argumentum erat prima parte, quaest. 9.art. 3. ad probandum Angelum non esse liberi arbitrio, quia videlicet, liberum arbitrium se habet ad νtruml bet, & illa indisterentia seu indeterminatio videtur repugnare persectioni voluntatis Angelicat, &c. Respondet, negando quod repugnet. Non pertinet inquit ad imperfectionem .angeli, si non babet voluntatem
determinatam respectu eorum , qua infra ipsum sunt. En mani sesiisjime de- laniatam inde terminationem, seu ia- differentiam, ut salvet quoque libertatem arbitria Angelici. Ad idem facit locus ille ex Secundo contra gentes, capit. q8. ratione
prima, ubi sic de subitanti)s intellectualibus fatur . Libertatem necebbeest eas habere , si habent dominium sui
actus, ut ostensum est : ostenderat autem cap. praecedenti, ratione 2. do. minium eas habere ratione volunt,
iis , utpote in ipsa existens agere , ct non agere. Ergo idem quod prius . Sent i libertatem arbitria Anselici non posse saluari, nisi salvetur indiruserentia .
Tandem de libertate arbitri j limmani , nil aliud ipsum docentem inuenies. Prima parte, quaestione 3 I. artic.3. in Corpore. Liberi inquit)arbitrii esse dicimur. quia possumus
man recipere, alio recusato. Ecce r
currit ad indifferentiam. Rursus quaestione et . de Verit, te , articulo primo in quinto argi mento , Sed contra, in hominis potest te est facere a non facere, O ita es liberι arbitrii. Ecce recursus ad indif- serentiam . Iterv in Secundo ad Annibaldum Distinct. 2 a. quaestione unica, articulo secundo in Corpore. Homo vero σ iudicium de Juis opelibus habet πlibertatem in iudicando. Quae quidem
libertas prouenit, cum ex ratione qua ad opposita viam habet, tum ex voluntate quae non es determinata ad unum,
oe pro toto dicitur esse liberi arbitria . Quid clatius Θ Libertatem arbitris humani ex nullo alio capite proue nire ostendit, quam ex indifferentia,
tam rationiS quam voluntati S. In
longum abiret sermo, si singula essent recensenda. Videamus,V incenti, quam glossam hic adhibere possis. Absque dubio dices, Diuum Tho. mam in similibus locis sumere liberum arbitrium , speciatim prout est vis electitia: & in hoc sensu recte ad eius rationem saluandam, exigero indifferentiam contradictionis vel
contrarietatis: cum hoc tamen compati , quod, si sumatur generaliter pro quavis voluntate labura illam
83쪽
o Lib. I.Cap.XIV Sect. I. Expenduntis tria Iora sancti Thaniae,
indisserentiam ad eius essentiam .,
Sed responsio reuera est insessicies&solis terminis ludit. Quod sic stendo. Primo: quia D. Thomas in
omnibus istis textibus a me adductis , non solum nunquam assumit
haec nomina, electis , aut voluntas
prout est vis electua, sed nec recordatur quidem , ut ex littera patet: vel si in uno aut altero illorum do electione loquitur, absque ullo prorsus fundamento restringitur ad vo. Iuntatem clectitiam speciatim sum .ptam, seu prout distinguitur contra voluntatem liberam tinis. Ergiro signirna evidens est; quando in singulis recurrit ad inditarentiam proli. hertate arbitrii saluanda, quod I quitur de libero arbitrio generaliter pro quacumque voluntate libera, &non solum de voluntate libera speciatim electiva. Secundo, quia si in omnibus istis solum loquitur de libertate voluntatis , prout est vis electiva speciatim sumpta; sequitur aperte cum illa
libertas per te, sit tantum accidentalis potens per modum accidentis, liberae voluntati adesse & abesse quod tantum ostenderit Deo, Angelis, &hominibus conuenire aliquod accidens libertatis: & sic conclusio ista illata de Deo in quaestione i6. citata de Malo, ct secundum hoc competit ei libertas arbitrii, seciet hunc sensum, quod propter aliquod accidental in genere liberi, conuenit Deo libertas arbitri). Et similiter illa illata de homine in Secundo ad Annibaldum, erna tanto dicitur esse liberi arbitri , eundem sensum iaciet, quod scilicet homo propter aliquod accidens libertatis, dicitur esse liberi arbitris. Quo quid absurdius & tanto Magistro indignus ἰ qui conclusio. nes suas quant uin possibile est, semper conatur ex rationibuS earli Irta
formalibus deducere Tertio: quia libertas arbitrij π-neraliter sumpti, & libertas arbitri, speciatim sumpti, tantum differunt
ex parte obiecti attacti, non autem
in modo illud libere attingendi, er-
ate unius, petit quoque pro libertate alterius: & sic, si indictren tiam exigit ad libertatem arbitrii specialiter sumpti ut solutio latetur exigit quoque eandem ad libertatem arbitri; sumpti generaliter pro quacumque libera voluntate . Consequentiae sunt legitimae, & antecedens probo. Quia libertas arbitri; gen raliter sumpti, & libertas arbitrii speciatim sumpti, tantum disterunt penes hoc, quod prima, est libera
voluntas circa finem e secunda autem , libera voluntra circa mediata, ἔcum prima, sit liber actus electionis proprie iii mptae,& haec solum sit cisca media . Unde& Diutis Thomas quaestionei de Veritate, articulo i. ad Secundum dicit, Quod habemus respectu sinis vl' i liberam voluntatem, &c. non autem liberum iudiciam
id est arbitrium ) proprie loquendo,
cum non cadat sub electione. Ecce sola in differentiam, ex eo quod una lubertas sit circa finem, altera circa media. Et iterum tertio Ethicorum lect. s. in fine, volumns nos esseDelices
inquit) quod es vltimus finis; sed non
coueuit dicere, quod eligimus nos esses lia es;quia ele Lo non est idem voluntati. Ecce rursus solam ditarentiam ex parte obiectorum; quod una nimirum sit finis, altera mediorum. Ergo
non disserunt illae libertates in modo libertatis, seu libere attingendi suum
obiectum, sed praecise ex parte obiecti attacii. Imo & ex expressa doctrina Vincentii id ipsum patet,dum nullius alterius dii serentiae meminit ,
quam praedictae . . stoteles eandem
a Iunae potentiam inquit in Theriaca
84쪽
n quibus exsili potestatem ladἰ serenili ad rationem libertatli. gr
aiani voluntatem risi generaliter appelii, id laret, in duas quasi facultates, volunta x. e. t 1. temscilicetspecialiter dictum, O libeas. Di ηι rtim arbitriis partitur: ut voluntatis
osscitim sit intendere finem, liberi arbitri3, eligere media adfinis assecutionem. Si ergo solum differunt,ex parteia obiecti attacti ita libertates, non autem in modo illud liberE attimetendi ; plane prolacto sequitur , rationem indifferentiae , quam Diuus Thomas exigit pro libertate unius, exigere quoque pro libertate altorius.
Explico hoc. Diuus Thomas ne, quit exigere indisserentiam ad libe tatem voluntatis , prout vis est ei ctiua , propter hanc rationem k maliter; suod ipsa scilicet sit circa mediar cum etiam circa media detur actus voluntatis absque ulla pro sus inditarentia , quando nimirum medium habet necessariam come-xionem cum fine necessario:amato . Exigit e rgo indisterentiam, sor malissime propter aliam rationem, quia nimirum eis circa media libere, seu modo vere libero. Tunc vltra. Ergo pro voluntate finis, quando ipsa quoque est circa finem ubere , seu modo vere libero; exigit pariter indidirentiam. Patet consequentiaia ,
quia quod exigitur pro aliquo, qua tala est hoc, pro omni tali per se exi- itur. Certe, VincentI,glossie tuae une quaque deficiunt.
Expenditur contra Vincentium locus
famosus ea qussione sexta de Malo , in quo eius sententiam H h
PS R G A M V S deinde ad locum
quendam Sancti Thomae, ex qu, 6. de Malo, articulo unico, cuius de tu,Vincenti, meministi ,& famosum appellas. Inquit ibi Angelicus Praeceptor sic. Respondeo dicendum, quod
quidam posuerunt, quod voluntas homianis ex necestate mouetur ad a Fquid eligendum et nec tamen penebant,quod voluntas eogeretur. Non enim omne necessarium est violentum , 1ed solum id
cuius principium est extra. Vnde σ motus naturales inueciuntur aliqui necesse saris, non tamen violenti. Violentum enim repugnat naturali, sicut o voluntario , cuius viri que principium es --tra et violenti autem principium es emtra . Haec autem opinio est haeretica.Tollitenim rationem meriti O demeriti inhumanis actibus: non enim videtur ese meritorium vel demeritorium,quod alia quis sic ex nece state agit, quod vitare non possit. Est etiam annumeranda inistre extraneas Philosophiae opiniones a
quia uon soliam contrariatur fidei; sed subuertit omnia principia Philosophia
Prosecto quando hunc locum attente considero, nil aliud concipere possum , quam ipsam tuam sententiam hic censurari, Vincenti, quantum ad id quod in ea de libertate humana dii curris sub efiicacis gratiae tractu. Ut supra capite secundo retuli, duo de libertate humana sub illo statu doces . Primum , quod, quando voluntas in via per praedo terminationem gratiae essicacis ali
quid eligit, tunc in illo instanti soingerit illa necessitas, quae in amore beatifico interuenit. Et cum illa necessitas talis sit, ut vitari non possit; doces secundo & consequenter omnino, quod voluntas in via,quam do per praedeterminationem gratiae emcacis in unam partem flectitur, in alteram se reflectere non possit, nisi
praedeterminaticine excusta, non ea
retenta. Et certe quod sic discurras, minime miror, supposita tua sententia a
85쪽
tia, quod scilicet ad veram liberi, rem potestas ad oppositum non requiratur, imo di tam arcta necessitas sufficiat,qualis conspicitur in productione Spiritus Sancti. Sed vis nunc videre qualiter idipsum D. I homas in hoc loco, ut
haeresim anatem atrael. ρ Argumentor sic. S. Dotior dicit, este haereticum, dicere voluntatem in via, cde necessitate age e. quod boc Meare non post , potentia scilicet nec consequente nec antecedente: sed si opinio tua vera est, voluntas nostra in via, sic de necestate agit, quod hoc secundum neutram potentiam Nitare possit : ergo iuxta mentem D. Thomae
potius haeresim aflirmas, quam dogma Thomisticum aut Catholicum. Consequentia est legitima, & maior est D. homae:minor autem est tuum proprium dictum et ut namque dixi,
Coces voluntatem praedeterminatam
tali necessitate agere , quali agit
mens beati in amore beatifico Iea autem talis est, ut amorem vitar non possit nec potentia antecedente nec consequente,ut tumet cum Tli mistis fateris: ergo aperte doces vinluntatem in via sic de necessitate agere , quod hoc neutra potentia νιtare
possi. Deinde ut expressis terminis fateris voluntas praedeterminata in
unam partem, in alteram se reflectere non potest, nisi prsdeteramnatione praesentι excussa non ea reicula: ergoaterum ponis , stante N perseuerantegratia efficaci , nullam in voluntate veram potentiam essa , ut possit actum vitare : patet consequentia , quia si stante gratia adhuc vera P tentia in voluntate esset ad vitandum I iam vere pollet in oppositum non solum praedeterminatione praesenti excussa sed etiam ea retenta . Quod est contra te.
Respondes, haec quidem vera esse, sed minime cadere in censuram D. Thomae: nam ipse ut tu ex iras solum loquitur in casu ponentium
voluntatem sic ex necessitate agere , sicut agunt bruta .
Sed hanc fugam duplici argumento euerto. Primo sic. Nam esto ibi damnet necessitatem brutalem; ra tio tamen illam damnandi, eademinuenitur in necessitate, quam ponit Vincentius: ergo non soliim brutalem sed etiam' Vincentis necessitatem in re danaiaat. Probo antecedens. Ratio damnandi necissitatem bru- talem , tamquam facultati electiva hominis inimicam, est, quia secundum eam ponitur homo sic ex necessitate agere , quod vitare non possit: hanc enim & non aliam D. Thomas in istis verbis assumpsit: at huiusnam di,etiam est necessitas inducta a Uin
centio, ut doctrina eius testatur: e go ratio damnandi necessitatem brutalem eadem inuenitur in necissitate Vincenti .
prius, quod nece istates tamquam Erroneae damnatae & libero Arbitrio repugnantes, sunt potissimum tres: necellitas nempe Stoica seu Fatalis
sub qua brutatis quoque comprehenditur & neccilitas Manichaea,& necessitas Calamistica. Omnes hae necessitates, in uno, quod maxime ad rem facit, conueniunt; licet in alio, quod ad rem non ita facit, discriminentur. Conueniunt quidem, quatenus quaelibet illarum tam arcta est , tamque valide hominem in operando constringit, ut facere non
possit oppositum illius, quod semel ser istas necessitates statutum est .loc namque dicunt uniformiter &Stoici & Manichaei di Caluinistae . Sed discriminantur in assignanda causa seu origine huius tancessitatis. Stoici enim illam reducebant in fatum: intelligentes nomine fati, seriem ineuitabilem causarum naturρ-lium
86쪽
-σuaest. 6.de Malo,in quo eius sententiam, e. 43lium & praecipue Celorum influxum qua de causa N dicebant ut testatur ex Aristotele D. Thomas in hoc a ticulo unico de Malo ) quod talis est
voluntas in hominibus, qualem inducit Pater νirorum Deorumque, id est Calam Hlsol. Manichaei vero illam reducebant in animam malam, ita s cum animam hominis bonam abripientem, ut eam non nisi malum velle sineret. Sed Caluinistae eam reducunt ad causam increatam, videlicet in motionem Diiunani , seu in Decretum Dei. Itaque praecise ditarunt hae necessitates ex parte causarum ν& omnino in eo conueniunt, quod quaelibet illarum constringit arbi trium sic, quod eam vitare non post
Hoc supposito, sic argumentum factum dilucido. Praedictae necessi. tates , quoad p sens spectat, nor tam damnantur propter earum causas, quam propter intrinsecam earinii ineuitabilitatem, taliter ut non tam sint malae de damnatae, propter id in quo disserunt, quam etiam propter id in quo conueniunt: imo necessitas Calministica ex parte causae in qua differt, nil damnabile conti.
net: reducere namque necessitatem
eligendi si quae talis reuera esset
in causam prunam & increatam , damnabilecta nequit. Damnantur ergo, sormatissime loquendo; quoad punctum libertatis , quia quaelibet illarum absolute ineuitabilis est, seu quia facit hominem, sic ex necessitare agere, quod vitare non posset; ista enim impotentia vitandi , ex quacumque causa extrinseca proueniat, si reuera talis est, tu solute hic&nunc non possit homo in oppositum maxime libertati electionis repu- nat. Cum ecqO Vincentius inqua-ibet electione viae fateatur, talem se ingerere necessitatem pro instanti. elcctionis, ut reuera hic di nunc homo eam vitare non possit, aperte sequitur sententiam cius in re hic a Sancto Thoma damnari. Secundo principaliter impugno solutionem hoc argumento. Nam eo ipso,Vincenti, quod ponas voluntatem viatoris , sic ex necelsitato agere, ut oppositum pro illo tunc agere non possit; ponis necessario. quod agat sicut brutum quantum ad modii in agendi; licet iloia sicut brutum quantum ad substantiana operis : sed non sollim est haereticum di. cere, quod agat sicut brutum, quan-ttim ad substantiam operis;sed etiam quod agat sicut brutum, quantii mad modum agendi: ergo censuram Dim Thomae non euadis. Discursus
est legitimus ; si maior & minor pror
Probo itaque in primis maiorem,& quidem dupliciter. Primo: quia Diuus Thomas quarto contra gentes capite 36. ratione quinta arguen&contra Macharium Antiochenum , qui non ponebat nisi unam tantum voluntatem in Christo ; sic eum redarguit.' Sι in bristo voluntas humana no a fuit; sequitur quod nequesecum dum naturam assumptam, liberi arbitrii
fuit loquitur aperte de libero arbitrio prout non solum nominat nudam voluntatem , sed etiam prout
propriam suam facultatem operandide non operandi superaddit) igitur immediate inseri non agebat chria
Ilus bo no ad modum hominιs,sed ad motam aliorum animalium, qua libero ambitrio carent. Nihil igitur in eius actibus virtuosum laudabile aut nobis imat dum fuit, contra illud Matthaei II. discite a me σe. En breuissime
inserti si Christo homini potestas a bitrii ad agere Sc non agere defuisset quod ipse ut homo, operatus fuisset non admodum hominis, sed ad mo
dum aliorum animalium. Sentit ergo manitae ex delactu talis indisterentiae .
87쪽
rentiae,optime deduci modum aget di brutalem: de ex consequenti iuxta mentem ipsius, qui ponit hominem
invia prae determinatum, ex neccl-sitate agere, ut oppositum non possit; ponit eum agere, sicut brutum quoad modum agendi , seu ad modum aliorum animalium, dc non secundum modum proprium hominis . Imo hac de causa expresse dicit
quaest. 22. de veritate art. I. ad s. in contrarium; quod voluntas in quantum es rationalis, ad opposeita Ie habet, hoc enim est considerare ipsam, secundum hoc quod est ei proprium. En qualiter modum agendi cum indifferentia ad utrumlibet vocet proprium modum operandi voluntatis humanae: sicut Zc I. a. quaest. Io.art. I.esau tem alius modus causandi proprius ν luntati,qitie est domina sus actus, praeter modum qui conuemi naturae, qua es δε-rerminata ad unum. Ergo sentit voluntatem non agere modo sibi proprio seu modo humano, sed potius
ad modum agentis naturalis seu bru- talis , quotielctimque agit cum tali determinatione ad unum, ut Oppositum non possit. Secundo probo eandem maiorem. Nam D. Thomas quotiescumque agit de modo agendi brutorum animalium & de modo agendi h minis in via, numquam:ponit aliud discrimen, quam quod bruta animalia agant ex rudicio ab intrinseco d
terminato ad unum,ita ut ex vi illius hic&inunc oppositum agere non possint; homines vero in via agant
iudicio libero , indifferenter se hahente ad multa, ita ut hic de nunc ex vi eiusdem in oppositum possint. Sic docet sorte mille in locis: de videri potest in hac quaest.6. de Malo, articulo unico citato in Corpore; & ad
3. dc I. p. quaest. 83.art. I. in Corpore, dc I. 2.quaest. I 3. t. a. etiam in Co
Porς, quaest. M. de Veritate art. a.
per totum. Ergo qui Ponit volunt
tem hominis in via, sic ex necessitate agere de cum tali determinatione ad unum, ut hic dc nunc oppositum agere non possit, ut tu Nincenti; p nit necessario ipsam agere sicut bru tum, quantum ad modum agendi. Ac proinde vera est iuxta mentem . D. Thomae maior propositio, quam in secundo argumento assumpsimus. Sed iam probo etiam minorem, videlicet non solum esse haereticum, dicere , quod voluntas nostra agat sicut brutum, quantum ad substantiam operis; sed etiam, quod agat sicut brutum, quantum ad mOciun agendi ..Nam profecto in hac parte Caluinus damnatur ut haereticus ;non quia dixerit hominem sub motione Dei agere ut brutum, quantum ad substantiam operis , hoc enim nescio, si unquam somniauit: certum namque erat ipsi ut tumet Vincenti fateris) actus nostros submotione Dei esse actus intellectus , 8c voluntatis, ac subinde substantialiter diuersos ab actibus brutorum: quod ergo ut haereticus damnetur, ideo est , quia asserebat huiusmodi actus sub motione Dei cum tali determinatione ad unum a voluntate prodire, ut ex vi motionis non relin queretur potestas ad oppositum; ac proinde quia ponebat in voluntato necessitatem brutalem, quantum admodum agendi, qui est cum intri seca determinatione ad unum , seu absque indifferentia. Ergo non solum est haereticum, dicere quod agat voluntas nostra sicut brutum, qu ad substantiam operisci; sed etiam, quod agat sicut brutum, quoad mo dum agendi.
88쪽
ex quas.&de Malo, in quo O eiur sententiam, . que
dam a tergo quasi rigens, ea in Wam partem astigat: & Caluinum peccasse, ex eo quod similem modum necessitatis in voluntate nostra posuerit. Di
cebat enim ais ) sub impulsu Diui
ni Decreti voluntatem nostram, fa In The tali quodam impetu, σ necessitate coa-E' ' a Gua sic ab ipi , H actus eius liber in ,. . t. potestate non esset.
υμι Certe mi Vincenti, bella haec ver- α' ba sunt: sed magis Scholastica vellem audire. Dic,quaeso te, quid in re si nificet voluntatem determinari ad unum ἔ modo quodam seruili,
necessitate quadam a tergo quasi HSente , in νnam partem assui3 Estne aliud, quam voluntatem ita ab extrinseco agente determinate moueri ad unii, ut in o positum non poisit Z Et rursus, quid in re significat, sub impulsu Diuini Decreti eam fatali quodam impetu, O necessitate coaetiua sic abripi, ut actus eius liber O in potestate non sit Nonne idem quod prius p Uidelicet eam ab extrinseco agente sic determinate moueri ad unum , ut in
oppositum non polsit Ergo qui hoc amrmat sicut te assi mare ex dictis tuis probaui) in re prosecto Caluinistice loquitur; licet non tanta verborum phrasi onustus, sicut deceptor ille. Explico hoc. Caluinus non ponebat voluntatem nostram ex impulsu Diuini Decreti co*i, coactione omnino rigida, & violentante : siquidem fatebatur, eam concurrere m
tu spontaneo ad suas operationes. Similiter non ponebat perfectum iudicium rationis ex influxu Decreti perturbari & abripi: si quidem docebat non omnes actus humanos esse primo primos ,& iudicium rati
nis antevolare. 3. non ponebat voluntatem esse inlitumentum inanim ,
seu mere passive se habere, ut erat error Lutheri; sed potius allerebat eam active concurrere, α modo vitali. Haec tria,Vincenti, tumet in iri Th. tua Theriaca de mente Caluini esse i. e. Cingenue fateris. Ergo de primo ad sect. a. vltimum Caluinus in re fatebatur, sub Diuino Decreto actus nostros a
voluntate exire, tamquam vere voluntarios. Probo litam consequentiam; quia motus exiens a voluntate , ut active de spontanee operant ex persecto iudicio rationis, exit ab illa, ut vere voluntarius: cum nil
aliud ad rationem vere voluntari, desideretur. Tunc vltra , ergo nil aliud restare potest , propter quod haereticus ille damnetur; quam quia ponebat talem necessitatem induci a
Diuma motione, ita ut actum suum voluntas ultare non postet: licet alias vere voluntarium altereret. Qui ergo fatetur ut tu Vincenti) voluntatem a Deo taliter praedeterminari in
unam partem, νt in alterum,eadem prDdeterminatione retenta, se re ectere non
possit, vere Caluinisticum dogma a profitetur , quantumuis rationem persecti voluntari) saluet. Nec valet dicere λ Caluinum persectam rationem voluntaris minime
saluasse; quia activitas , quam illo voluntati concedebat vi tu ais tamestrenis praeceps erat,visub ea volum sect. ..εtas raptu quasi fatalι, potius ageretur, quam se ipsam ageret; te vero ratione
voluntarii perfectissime saluare,quia '' activitatem ponis ut iterum ais )molliorem ct tractabilio em , qua ν luntas humana perfectu spontanestate ita sie agat, ut in habenis potestate
Non inquam valet: nam hoc it rum eit verbis tantum discrimen assignare & non reipsa. Probo sic. Nam siue activitatem Caluin illicam effrenem di praecipitem voces, siue non , ea tamen erat reipsa vera activitas ,& potentiae quidem vitalis, & vitali- Νter operantis cum perfecto iudicio rationis: noea enim negabat Caluinus volum
89쪽
voluntatem sub motione Diuina active & vitaliter cum pleno intellectuali iudicio ad suas operationes concurrere. Ergo reuera ponebat se mouere, ea in primis activitate,quae requiritur ad quodlibet vivens:& insuper modo quodam speciali, qui in
solo vivente intellectuali & volunt,rio reperitur. Quid ergo mali, aut
quid damnabile hic subesse potuit pProsecto nil aliud, quam hoc quod
hucusque inculcauimus, dc quod D. Thomas ut haereticum condemnat ;nimirum,quia simul cum ista activiatate & modo agendi intellectuali, ponebat voluntatem ex impulsu D creti , sic ex nec state agere, quod i r um vitare non posset. Quam certe necessitatem sic estrenem & praecipitcin tumet in re concedis,Vincenti, licci verbis mollioribus & tractabilioribus utaris. Si enim doces, voluntatem motione Diuina taliter in νriam partem praedeterminari, vi in alteram eadem praedetermisIatione retenta ,1 e reflectere nou posta quid iuuat alios verbis dicere, eandem volunta- tepa, Uecta spontaneitate ita se agere,dit in habenis O potestate sua motum suum, Vtineat Si motum suum stante tali praedeterminatione in alteram partem reflectere non potest; quomodo illum sub tali praedeterminatione in habenis & potestate sua retinet Rideo sane, nam rem nil ris persuadere , omnino lucredibilem, videlicet equum in potestate , sua, motum suum retinere, qui tamen tam valide ab insessore in unam partem impellitur , ut in alteram se reflectere non possit. Sed iam audio propositionem illam tuam a te explicari : & dicis, ruod saltem quautum est ex parte m
i agendi,voluntas praedeterminata
potest in oppositum se flectere. o Thomistica & vera explicatio lSed prout a te asseritur mustinetur, verbalis tantum: quod enim ineata nec Thomisticum nec verum aliquem sensum habere possis; ostendo multipliciter, si tua principia teneantur .
Thomisticum ; ex eo redarguo primo: quia in tantum Thom istae saluant, voluntatem praedeterminatam in instanti praedeterminationis posse se flectere in oppositum, quantum est ex parte modi agendi; in quantum aD serunt ad omnem actionem vere luberam , ad quam voluntas praedeterminatur, concurrero iudicium indisserens de bonitate obiecti, quo iulud non necessario amandum iudicatur , etiam in eodem instanti, in quo libere in actum suum exit: hoc enim iudicio instructa voluntas , licet ex vi praedeterminationis in unam pamtem infallibiliter quo ad actum secundum exeat; tamen quantum est ex modo agendi, per iudicium videlicet sic indisterens , potest imme diate ex parte actus primi, in partem alteram : at in tuis principi;s omnino contingit oppositum; nam asseris expresse voluntatem in instanti quolibere operatur, se determinare iudi- . rcis quodam ita necessaris , ut in illo in- ii a. l. Ianti aliud medium immediatὸ Hilers e. 23 6. non possit, imo ita necessario , heut est iudicium regulatiuum amoris beatifici; quod nulla ratione indisseis rica .rens est, neque ex parte actus secundi , neque ex parte actus primi: ergo insensu Thomistico saluare non potes , voluntatem praedeterminatam poste in oppositum, quantum es ex parte modi agendi. Secundo: quia Diuus Thomas in loco citato ex hac quaest.sexta de Malo in Corpore, expressE dicit , quod
Deus voluntatem mouet fecundum eius 'it
conditionem , non ut ex necestate ; sed ut indeterminato se babentem ad multarac proinde non mirum Thomistas saluarea
90쪽
saluare, voluntatem, quantum est ex parte modi Uevdi, retinere potentiam ad oppositiun : siquidem asserunt cum suo Duce, illam ex parte modi, moue ινι insterminatEIe habintem; at in tuis principios tu asseris directissimc contrarium, siquidem amr-maS, eam moueri ut determinate se habentem ad unum in instanti in quo operatur, & quidem tali necessitate, qualis est iii amore beatisico: ergo in sensu Thomistico inditarentiam quanium ιs ex patre modi agi ndi, lau
Tercio: quia Diuus Thomas postquam variis in locis & praecipue
quaesi. de Veritate, articulo 3. in 3. argumento dixerat, qtiod libe timarbitriam ιβ potentia ad o p in is actus se habens, de aliiS in loc is, quod cst, facultas rationis σ νοιδεηι iam, tandem I. P. quaesi. 8 ἐ. arta a. ad Secundum illam cciinitionem explicans , sic fatur. Adj ι unatim dicendum quod facultas nominat quandoque potestatem expeditam ad operandum , Et sic tacui. tas ponitur Iri destillione libert aν buri; .
Haec Diuus Thomas. Cui ego hoc
notissimum superaddo et nim Irum , quando voluntas nostra In via sub adiutorio graciae Oneratur, quod vere tunc Opcratur laberum cius arbitrium, etiam prout est vis electiva. Quis catholicorum hoc neget se ocombanando hoc cum doci rinai tui Thomae, necesse est, quod in illo tunc Operctur, cum potestate expedita ad oppositum. Quod si ita est; ergo ite-I ima non mirum, rhonustas vero sal uare in voluntate nostra, sub adiutorio enicacis gratiae, indatarentiam, ne p. quantam es ex parte modi acent: si- Prodro quidem asserunt cum suo Duce,adel-
U se simul potestatem ad oppositum expe
pag.xi. ditam,icu proximam: at tu,Vincenti,s. . Ot omnino nega, voluntatem sub praeri . . dux rminatione gratii proxιαὶ ad om positum ι euitana permanere z ergo velis, nolis, inditarentiam Thomisticam quantum est ex parte modi agendi, saluare non poteS. Deinde quod non solum insensu Thomistico; sed nec in aliquo vero sentu, indiffercntiam, quantum est expaue modι agendi, saluare possis; sic probo. Cuia ut rei veritas habet,& tumet fateris voluntas nequit se ri in incognitum : unde si quam in disterentiam habet lx modo agendi, nequit sane illam habere; nisi pro illo tunc reguletur aliquo iudicio, etiam indisserenti quoad modum repraesentandi bonitatem obiecti di si
enim N honitas repraesentata sit determinata, & etiam modus illam r prstentandi sit determinatus ad eam necessario prosequendam ἔ qua ratione modo quodam indisserenti v luntas illam prosequetur ξ Nisi forte quis velit eam ex modo agendi, Op rar circa incognitum , Quod est absurdum. Qua de causa Diuus Tli mas constantissime semper affirmat,& praecipue quaestione aq de Veritate art. a. in principio Corporis, qu)d tota ratio ι bertatis ex modo cognatoris dependet: quia videlicet nulla liber tas potest reperiri in modo agendi v luntatis circa aliquod obiectum, nisi adsit indisterentia intellectus, seu ii diciam modo illud repraesentandi; at tu fateris, quod in ultimo instanti, quo voluntaS operatur, nulla indis. ferentia adsit ex parte intellectus seu
iudicii, sed potius pro illo tunc I tu τιε
determinet iudicio ita necessa io ,-Vt ii, taliud immediatὸ eligere non po pt: ergo 's. qua via secundum veritatem defen- ε m dere potes, voluntatem in illo instan- 'ti, scrobiectum illud prosequi, ut
quantum est ex purae modι agendi ,
actum suspendere possit Dic quaeso, in
Vincenti, si voluntas ex Vna parte λ:
non potest serri in incognitum , de ex alia,nullo modo ei ostenditur POL ea: nsibilitas suspensionis actus, rationi