장음표시 사용
251쪽
repugnat. Ex quo & insere quod Deus sua voluntate liberὸ amat seipsum, licet de necessitate amet seipsum. Et deinde quod liberὸ Spiritus Sanctus prooedit a Patre, non tamen possibiliter ; sed ex necessitate. SECUNDO PERTINET , articulus ille quintus quaestionis vigesimae secutaeae de Veritate: ubi id renponsione ad argumenta in contrarium ter repetit eandem illam pro positionem, quod videlicet necessitas naturalis libertatem non de. struat. Ad primum in contrarium m-quit dicendum , quod authstratas tuarii intelligenda de necessitate eoactionis, qua repugnat voluntati: non autem de necessitate naturalis incἰiuationis, qua secundum Augu imum m Quinto de Ciuitate Dei voluntati non repugnat. Ad tertium ibidem . Libertas secimdam Augustinum opponitur necessetati comictionis , non autem natura is lucti it nis. Iterum ad Quartum, necestas naturalis non repuguat dignitati ν luntatis: ed sola necessitas eoactionis. Quod
etiam habet prima parte, qnaestione octuagesima secunda, articulo primo ad Primum. Dicendum inquit quod verbum Augu tini est intelligem
dum de necessario necessitate eoactionis, necessitas autem naturalis non aufert liabertatem voluntatis, ut ipsem)t in er . in me dem libro dicit . Ex his omnibus locistia. l. i. deducit Uincentius, iuxta mentem Sancti Doctoris , acium nocessarium
si necessitate specificationis & exerci- e. D- F. th, vere polle esse liberum; siquidem' ' ut hic apparet) fatetur necenitatem naturalis inclinationis, qualis in huiusmodi actibus reperitur, libertati
STICE, te tam superficialiter litteram Sancti Thome inspicere. Duc paulisper in altum magis seu profundum , mentis duae aciem, & gemmam latitantem nolirae veritatis,
non tuae lalsitatis conspicies. Primus locus ex quaestione deeima de Potentia, iam supra a me euiden- .. ψptatissime explicatus est: loquitur enim
Sanctus Thomas de libertate non . Hine in
stricte & ptoprie, pro illa quae exisseisicit ad meritum; sed de libertate '
prout idem est ac immunitas a coactione. Et hanc dicit compati, cumactu necessatio necessitate naturalis inclinationis , ut est prodiictio Spiritus Sancti, di amor Diuinae Bonit lis. Rationem huius explicationis ne actum iterum agamus vide ibidem, si videre placet melius & prosun
Sed ad reliqua alia ex quaestioni illa de Veritate, & ex prima parte, illam solutionem non adhibeo. Loquitur enim in omnibus illis, ut ex contextu patet, de libertate magis absolute & generaliter, ut etiar comprehendit libertatem vere &proprio talem . Sed quid λ An ne ideo voti tui compos, quia de illa Ioquens, dicit per necessitatem nati ratem non destrui λ Minime . Inspice Vt dixi profundius, & veritatem nostram videbis , non falsitatem .
nem habent, aliam & diuersam, sed absque ulla prorsus ratione dubitandi , utramque genuinam & legiti.
PRIMA SIr &supra etiam at' supratieti γ Diuum Thomam in illis locis libr. i.
solum docere , nec es statem natura-
lis inclinationis non repugnare Iibertati voluntatis: quod verissim iam est; cum naturae potentiae liberae non repugnet habere actum necessari um celsitate naturalis inclinationis . Eadem enim potentia libera, qualiseit voluntas,sicut potest habere actus liberos, ita & potest habere aliquos actus necestarios naturali necessitate. Sed hoc, Vincenti, intento tuo non
252쪽
spectantia ad secunda 1 classem rost
lassicit; nam probandum tibi erat
ulterius,quod & ipsimet actus sic necessarii, dicerentur a Diuo Thoma liberi. Quod tamen in nullo ex praedictis locis, nec vel leuiter semel indicat . Itaque aliud est, quod necessitas naturalis inclinationis, non repugnet potentiae liberae seu libertati potentiae; aliud autem, quod non repugnet libertati actus. Primum dixit Diuus Thomas , hoc nos s temur. Secundum tu ex malo intellectu ei amnetis, di dissitemur. Nam licet principium horum actuum, Vere in re liberum sit, cum sit idem principium cum principio actuum libercrum eadem namque potentia voluntatis libera, & elicit actus necessarios,& actus liberos ipsi tamen actus necessaria, liberi non sunt, nec liberi unquam a Diuo Thoma dicuntur; quando de libertate vera de propria sermonem facit. Haec explicatio est ipsissima doctrina Diui Thomae alio in loco ;quem si perpendisses, Vincenti; in
te ad falsam tuam imaginationem Sanctum Preceptorem trahere minime studuisses.Itaque Prima Secundae quaestione decima, articulo tertio ad primum, explicans quendam locum Pauli, sic fatur. Etsi volnntas non possit facere, quin motus concupiscentia Insurgat, de quo Apostolus dicit Romano. rum septimo, quod odi Malam illud facio, id est concupi)co, tamen potes --
luntas non velle concupiIcere aut concu
piscentiae non contemve, o sic non ex necessitate sequitur concupiscentiae matum.Ex hoc autem loco Apostoli, faciens quaestione sexta de malo argumentum ad probandum, hominem non esse liberae electionis, quia qui fa- est quod non vult,non habet liberam es ctionem : Ied homo facit quod non vult, ad Romanos septimo, quod odi malum , illud facio: ei Io homo non habet liberam
electionem, Respondet hoc modo, ad Odecimum dicendum , quod ille qui facit quod non vult, non habet liberam actionem ;Ied potes habere liberum v
luntatem . Ecce ubi affirmat homunem Aspectu motuum necessari rum appetitus sensitivi seu concupiscentiae, esse quidem liberae voluntatis, non tamen liberae actionis: quia nimirum necessitas illorum motuum licet auferat libertatem ab ipsis motibus I non tamen aufert libertatem ab ipsa potentia voluntatis: nam illa potest concupiscentiae seu motibus consentire di non consentire, alio, scilicet actu a se elicito. Sic paritcrdicimus, mentem illius esse , quando docet, necessitatem naturalem in ipsis actibus voluntatis non obella libertati voluntatis: sensus enim est, non quod illa necessitas non auferat libertatem ab illis actibus sic necessarijs, sed quod non auferat liberi tem ab ipsa voluntate: nam tali necessitate actuum non obstante, potest equidem libere operari, ali)s scilicet actibus. Sed vis nunc videre, qualiter haec explicatio, sit absque ulla prorsus ratione dubitandi, ipsissima Sancti Doctoris mens etiam in locis a te adductis, Vincenti Probo hoc primo ex ipsis verbis.
Nam in nullo illorum gixit, quod
necessitas naturalis non repugnat libertati actus; sed, non repugnat πο-luntati , non repVnat dignitati volunt iis, non aufert libertatem voltilitatis.
Estne hoc dicere, quod nec libertati ipsius actus repugnat Tu hoc somnias, Vincenti, Diuus Thomas non dicit. Secundo: quia i n principio corporis articuli sic fatur. Duplex est nece imias, ne restas Icilicet coactionis, ein volentem nullo modo cadere potest: necessitas naturalis inclinationis, o tali necestate voluntas allaid de necessitate vult. Ecce ubi praecise dicit, neces-O statem
253쪽
statem naturalem posse cadere ii volentem seu in voluntatem. Quid ergo fingis posse cadere etiam in ip- surn actum liberum λTertio: quia argumenta in contrarium solum conabantur probare, quod voluntas nihil poterat velle de necessitate; assumendo pro medio, quia voluntas est potentia libera , seu rationalis potentia ad opposita se habens,& inserendo: ergo debet esse libera in omni suo actu, seu; ergo omne quod voluntas vult, potest velle non velle, o ita non de necessitate aliquid vult. Hoc est ita evidenter intentum argumentorum , Ut contrarium aflerere , sit apertissim velle malignari
vel contumacia contendere.HuIc autem intento satisfacit Diuus Tli mas in omnibus illis responsionibus lub hac forma : concedendo scilicet quod voluntas est potentia libera seu ad opposita se habens; sed ne*ando quod ideo libere debeat velle in Omni suo actu, quia etiam in aliquibus actibus potest aliquid velle necessario , necessitate non coactionis sed naturali, cum necessitas naturalis secundum Augustinum voluntati . nou repugnet aut eius libertati seu dignitati . Ergo sic respondendo , tantum abest, quod actibus illis necessari s tribuat libertatcm , ut Do. tius expressissime ipsos contra liberos distinguat; atterens non obstam te illorum necessitate, libertatem potentiae equidem non laedi , sed Potit S remanere et respectu scilicet aliorum actuum, tuos libere elicit. Quarto: quia Sanctus Doctoris Ium antendit assignare discrimen ii ter actum necessarium neccssitat coactionis, & actum necessarium nocessitate naturalis inclinationis, penes hoc, quod primus in potentiam liberam nullo modo cadere potest, bene autem secundus: at hoc discrimen integre di perlectissime saluatur, absque eo quod actus secundi neris dicantur vere liberi, ut consideranti apparet:ergo Omnino perperam & absque fundamento ex simili bus locis deducitur actus illos neces
sarios, vere IiberCS esle . . . . est
Itaque, Vincenti, iterum libet inculcare mens Diui Thomae est,
actus illos non obstante sua necessitate, elici a potentia vere & secundum rem libera, nimirum i volunt te , licet libere non eliciantur. Vnde libertas quidem potentiae leu voluntatis semper manet, nulla tamen vera libertas ad ipsos actus transit: quia necessitas etiam naturalis, si sit cum omnimoda determinatione ad unum, inimica est libertati actus, tiacet amica sit &socia libertati potentia : ad ditarentiam necessitatis c gentis, quae inimica est utique, &libertati actus & libertati potentiae, utpote cum nullus actus necellarius necessitate coactionis possit reipsa a potentia libera seu a voluntate prouenare, ut supri satis explicatum est.
explicatio, per ouam omnibus istis locis etiam potest satisfieri. Est autem huiusmodi: videlicet admittendo quod loquatur, non solum de libertate potentiae; sed etiam de libertate actus: ita ut sensus sit, necessitatem naturalem nec libertati quidem ipsius actus obesse. Tunc sane debiret dici cum Caietano, quod loquitur de necessitate naturali quoad sp
cisicationem tantum: hanc enim libertati actus non obesie,constans est, cum indisserentiam admittat penes exercitium. Verba Caietam sunt hec. In Responsione ad P ιmmn noIa: quod cum dicitur , quod nocestas naturalis non anseri libertatem ; potest bene σmalὶ intelligi. Male quidem, nitet gatur quod n celsitas naturalis , tam ium Ithe fruam elicitiu)citat cum liber to
254쪽
Spectantia ad tertiam classem. Mi
illius actas:Me rata non est intelligibile.
Bexe vero, intelligendo, quod naturalis necessitas actus quoad specificatisnem seu obiectiu , non aufert libertatem eiusdem,quia stat,quod libere eliciatur. Ita'
de iuxta hanc doctrinam Caietani,cunda explicatio eit , quod necet sitas naturalis inclinationis non aufert Iibertatem; intelligendo videlicet de neccilitate naturali quoad speciem actus tantum , non autem de necessitate naturali quoad speciem, & quo ad exercitium simul: hanc enim , libertatem actus auferre, ita clarum N euidens est,ut contrarium sit in intelligibile. Igitur, Vincenti, dicta recapitulando , hoc tibi dilemma breuiter propono. Vel loca Sancti Thomae,vis intelligi de neces litate naturali quoad speciem, re quoad exercitium simuli vel potius de necessitate naturali quoad speciem tantum . Si primo modo; dico quod loquitur de libertate potentiae,non de libertate actus; quando dicit similem necessitatem, libertatem non auferre. Si secundo modo;admitto etiam,quod loquatur de libertate actus ; sed nil conficis contra nos:quia illa necesseas quoad specificatiotrem tantum, habez admixtam indifferentiam.
IOIuuntur loca sancti Thoma spectantia ad tertiam
tinent uniuersaliter omnia illa loca, in quibus Sanctus Thomas multoties videtur allerere, homi nem naturaliter esse liberi arbitris,per solam libertatem a coactione: ut cst praeci-2ὸ ille locus ex prima parte, suae-ione octuagesima tertia , articulo secundo ad Tertium, ubi inqnit, Quod homo peccando liberum arbitrium dici tur perdidisse, non quantum ad ubertatem naturalem,quae est a coaetione; sed quantism ad libertatem, quae es a culpa eria. Vbi videtur contra nos supponere , libertatem naturalem
seu essentialem saluari per solam lobertatem a coactione.
Huic loco, plures alios agglomerat Cornelius Iansenius in suo Augustino , sed breuitatis causa omitto, quia explicato uno; explicabuntur &reliqui.
locus inductus,& alij similes explic ri debent iuxta doctrinam traditam sectione precedenti in prima solutione. Pro quo nota,hominem retinere libertatem suam naturalem, per hoc
praecise quod maneat liber a coactione; polle intelligi in duplici sensurvno modo, ut per hoc praecise retineat libertatem naturalem quoad potentiam tantum: alio modo , ut per hoc praecise habeat etiam libertatem naturalem quoad actam. In primo sensu verum ell, di sic docetur u Sancto Thonia; in secundo autem falsum est, & non docetur. Itaque amens Sancti Doctoris in illo & alijssimilibus locis est probare, quod homo vere di in re semper manet &mansit cum voluntate sua libera seu libero suo arbitrio, quoad potentiam ex eo quod in nullo statu subdatur aut subdi pollit coactioni . Et haec probatio omnino efficax est & Iegitime concludit: nam essentialis inco-ibilitas,seu hoc quod est in suis inbus non posse cogi, identice seu in re est ipsa entitas voluntatis seu potentiae liberae, cum ilia incogibilitas soli voluntati sit es lentialis, ut supra ostendimus et unde de Diuus Thomas quaestionet vigesima quarta, do
255쪽
Veritate, articulo quarto ad undecimum inquit, quod facultas qua est per
remotionem coactionis, addit determinatam naturam potentiae. Indicans in
hoc , incogibilitatem licet dicatur
per negationem; nominare in re , ipsam naturam potentiae liberae. Erno probando, hominem in nullo statu perdidisse illam incogibilitatem, optime quoque probat, in nullo statu perdidisse potentiam seu voluntatem, qua libere potest operari. Maxime cum ista incogibilitas , sit primum fundamentum & radix, ex qua voluntas habet prolibito suo polle operari de non operari. Ex hoc t men non habetur, quod ipso facto libere quoque semper operetur tria
actu secundo , quotiescumque operatur sine coactione, etiamsi caeter adesint verbi gratia indifferentia
in modo eliciendi actum. Hoc namquc falsissimum est, ut ex toto libro secundo satis constat. Licet enim sola incogibilitas seu negatio coactionis, argumentum sit, hominem habere naturam potentiae liberae, cum incoetibilitas non nisi ipsamet potentia libera sit; sola tamen illa argumentum non est, hominem in actu fecitndo libere operari, si indisserentia exercita non adsit. Nam
idem mei principium seu potentia libera potest etiam operari necessario seu non libere et scilicet quando
Operatur ut natura. Unde licet quotiescumque operatur, operetur sine coactione; non tamen quotiescumque Operatur, operatur libere, nisi
natur operari circa obiecta proposita cum inditierentia Sc ab ue eL sentiali seu intrinseca determinatione ad unum. Et pro hac explicatione, est mihi Iocus euidens in Sancto Thoma primo contra gentes,capite sexagesimo octavo, in fine: ubi aureis plane verbis tradit, ad libertatem in actu secundo non sufficere exclusionem coactionis, si caetera quoque non adsint, scilicet indifferentia seu exclusio determinationis ad unum. Domi
nium inquit ibi elegantissime ) quod
babet voluntas supra suos actus , per quod in eius est potestate, velle vel non
velle, excludit determinationem viriu-tis ad νnum violentiam causae ext
rius agentis. Quid clarius p Quid nitidius . Quid magis ad rem nostram pDominium ait quod habet voluntas
supra suos actus, seu quod idem est γlibertas quam in suis actibus exercet; excludit duo, ct violentiam causae e terius agentis ecce coactionem )σ
ce alterum requisitum . Quid ergo clamatis ex mente Sancti Thomae, per solam exclusionem coasionis, in actibus voluntatis libertatem subsistere,etiam cum determinatione virtutis ad unum Θ Soli tenebras iniicitis, qui hoc commentum Sancto praece
piori assingitis. SED INSTABIS Brte ex quaesti
ne vigesima quarta de Ueritate, articulo primo: ubi argumentum septimum intendebat probare, hominem semel exi stentem in peccato , deinceps non libere peccare, ex eo quod seruitus libertati opponitur, & in tali homine seruitus peccati inueniatur, iuxta illud Ioannis octavo, qui facit peccatum ,seruus est peccati. Ad quod argumentum respondet hoc modo. Ad septimum dicendum , quod seruitus peccati nou dicit coactionem , sed vel inclinationem , in quantum peccatum praecedens aliqMo modo inducit ad sequentia, vel per defectum virtutis naturalis, quae nonpotest se a macula peccati eripere,cui se semel ubdidit :σι deo se- per in homine remanet libertas d coactione, per quam naturaliter est liberi arbitri .Vbi factus Doctor videtur probare , hominem semel existentem in peccato, non soluin habere liberum arbi-
256쪽
Spectantia ad quartam classem. 2I3 arbitrium quoad potentiam; sed etiam quod de facto libere deinceps
peccet; ex illo isto capite,quia peccatum praecedens ipsum ad sequentia non cogit: ergo sentit per totam ii. britatem a coactione saluari libertatem arbitri3, non solum quoad potentiam , sed etiam quoad actum . Patet consequentia , quia supponit illum peccatorem deinceps libere in actu secundo peccare, & hoc non alia de causa quam quia agit nos
Dico verum csse, Sanctum Thomam in illo loco, non solum probare liberum arbitrium quoad potentiam ; sed etiam libertatem eius in
actu secundo; sed scire Oporcet quod
hoc non probet ex libertate a coactione nude sumpta seu prscisa indis.
ferentia ; sed ex libertate a coactio ne, prout simul exercitium in diste. rentiae ad non peccandum adiun.ctum habet. Quod patet tum ratione , tum etiam ex ipsis textu. Ratione quidem; quia loquitur de hominei ψp viatore, in quo ut supra ostendimus
i; 'νε idem'agere non coacte circa Obie. totum. ctum sibi persecte propositiim , &agere cum potestate ad non agendum circa illud. Ex textu etiam;quia dixit, seruitutem peccati non cogere hominem ; sed tantilin aliquo modo ipsum ad peccandum inducere, videlicet per aliqualem inclinationem,
cui tamen ut loquitur ibi articulo duodecimo ad Duodecimum potes resi ι licet chm discultate. Ergo sentit
necessitatem prouenientem a seruitute peccati, talem esse, ut potestatem ad non peccandum , absolute non laedat. Et ex consequenti sub illa necessitate seu seruitute non solum operatur homo non coacte qualitercumque , sed insuper operatur cum
potestate ad oppositu in . Ex quo proinde legitime intulit peccatorem ctiam retinere libertatem suam.
quoad actum: quod te nos quoquo
secundum noliram Philosophiam fatemur . Nam licet dicamus solam libertatcm a coactione in omni suae latitudine,seu secundum se ad veram libertatem actus non susticere,ut se Lficienter in productione Spiritus Sancti, & amore beatifico ollendimus; dicimus tamen caui sitssicero , quando cum potestate indisterentiae in actum exit; sicut semper contingit in via circa quodlibet obiectuin, ubi iudicium rationis non absorbe
concludo cum dilemmate , sicut feci sectione praecedenti. Vel enim loca Sancti Thomae, indicantia liberta tem saluari per remotionem coactionis , vis intelligi de libertate quoad potentiam , vel etiam de libertato quoad actum. Si de libertate quoad potentiam; nil prosecto concludis. Nam cum incapacitas ad coactionem, seu incogibilitas, sit identice potentia libera, & potentia necessaria; recte ex illa sola inserri potest, hominem esse liberi arbitrii quoad
Potentiam; absque eo Quod sequatur, esse peream solam liberae quoque operationis in omni actu, cumta nonnullos habeat, non coactos, necessarios tamen & non liberos. Si autem velis intelligi etiam de libe tale quoad actum, tunc debent explicari, sicut iam statim dixi; videlicet quod non loquantur de incoetibialitate nude sumpta seu precita indisserentia; sed de incogibilitate hominis viatoris, quae semper indisserentiam adiunctam habet, quando i actum secundum exire conspicitur.
Imo ut supra late probaui idem .
est liberum arbitrium hominis via- α ...toris non cogi, ac remanere cum P - is
testate faciendi, & non faciendi.
257쪽
I. uών loca sancti Thoma , D ctantia ad quartam classem.
MAM CLASSEM, reduco il-Ia loca, in quibus ciuxta interpraetationem Vincentii a videtur Sanctus Thomas dicere, quod voluntaS prae mota auxilio efficaci, non possit illo stante seu retento, se flectere in oppositum: cum tamen constans sit, adhuc illo stante, voluntatem libere operari: ac proinde in eius sententia videtur libertas in actu subsistere, licet cum omnimoda determinatione ad unum , & absque indisserentia
x, bi prinς pi operantis eliciatur. Huius Phodi. modi loca, serte plura sunt; sed quia
ad Peta Vnius tantum specialiter meminitutum Vincentius; hinc & unius tantum P g mentionem faciemus.
Loquens igitur Vincentius domente Thomistarum in hac materia a qua tamen absque dubio toto coelo dillat) Magister eo um inquit
Sanctus Thomas , cum sibi obiecisset, nesse posbile vi voluntas non velit id, ad quod Deus eam mouet, non rebpondet, quod vos faceretis, Petaui de
Ricardet , liberum a. bitrium manere
adhuc veluti nutabundum , σβι νAωι, alterum non minus eligere posset: sed si Deus cinquit Sanctus Doctar mouet Hluntatem ad aliquid, impossibile est huicpositiom , ut muluntas ad illud non moueatnr- , ou tamen est impossibilo simpliciter. Vnde non sequitur , quod νoluntas a Deo ex necessitate mouea
hunc locum, aut ullum illorum in hac materia, pro ei lentiali tua libertate possis adducere.
IN PRIMIs consideretrius ver ba , quae ibidem habet in Corpor
articuli. Postquam dixerat, Quod Li m.
Deus omnia mouet secundilm eorum I O. arm
conditionem, sic concludit. Quia Cia ε My-tur voluntas est activum Principium non determ natum ad unum; sed indiffrenter se habens ad multa, sic Deus idisam mouet, quod non ex nec state ad unum determinet ; sed remanet motur erus contingens, ct non necessarius, nisi in his ad quae naturaliter mouetur. Dic obsecro, Vincenti, nonne hic apπ-ti illine docet Sanctus Praeceptor voluntatem a Deo diuersimo e m ueri, in his ad quae mouetur naturaliter verbi gratia ) ad amorem ultimi finis elare visi,& in his ad quae
mouetur non naturaliter verbi gratia ad reliquos actus quos sub directione rationis exercet inviaΘEt in quo quaeso sensu diuersitatem coli cat Nonne euidenter in hoc, quod ad amorem vitinii finis , ipsam ex necessitate determinat ad unum,abiaque inditarentia & contingentiata, Mnon sic autem in ali)s aeribus viae ZQua ergo phantasia iomniare porus, esse de mente Sancti Thomae tua si opinionem de libertate essentiali ,.qua aueris aetus tiros in via foro adhuc vere liberos, quantumuis tali
necessitate voluntas ad illos moue retur, quaIi mouetur ad amorem beatificum in patria Z Dicere sicut hic dicit Sanctus Thomas, volunta tem nostram in actibus viae moueri, seruata inditarentia Se contingentia ad amorem vero beatificum inoueri sine indifferentia & contingentia ἔeitne hoc dicere, sicut tu ex Bellar-mino approbas, in quavis election etiam viri necessitatem illam fe inge- in The ere, qua tu am9re beatifico interum Vade, Vincenti, de si velis dicero citin Sancto Thoma, non approbes q-- madictum illud Bellari ni si forte hoc ν' dixit. sed potius considera & approba
258쪽
ba dictum Capreoli, qui ex mento sui Angelici Praeceptoris Ux onge
ῖ. ad ἰ cessitas dile9ioxus Patraa, quam via. confra hoc idem dixeris, nihil tibi cum fui ' Sancto Thoma in hac materia erit
gnatim commune : nec ullis eum funibus
ς non minus quam tuus Petauius in μ' tuam tuorumque sic determinatae libertatis opinionem pertrahes,priusquam sitam ei praedeterminationem
vera de legitima Sancti nostri D ctoris praedeterminatio λ Omnino dilucidis verbis tibi dicere oportebit, & nescio prosecto qualibus,cum
.caecitas tua vique adeo nimia sit, vii nec ipsa vecta Sancti Thomae solo clariora,tibi advidendum tussiciant. Dicam igitur, per negatronem potius quam per affrinationem, cogitans talem me prae manibus habeae , cui claritatis gratia ne dicati
hebetudinis causa dici debeat, quid
res non sit, ut aliqualiter capiat,quid
Scias ergo, non esse talem mece Lsitatem Titomisticae praedeterminationis, qualis est necessitas motionis, qua voluntas mouetur ad amaneum Deum in Patria: ne certe qualis vllaeit, qua mouetur ad actum specificative ta elicitive ne lariti. Ratio eli manifest .i: de ut appareat adhuc mamicitior) persistamus in exemplo amoris beatifici : duplex namque cilcrimen reperitur secundum viam Diui Thomae in uno Sin altero casu: unum ex parie intellectus seu iudicio, alterum ex pali
Ex parte quidem intellectus seu iudicii consistit in hoc, quod intelle-ous videntis Deum, habet iudicium
SpectantIa ad quartam classem. ary
estentialissime determinatum,dewrminatione et ana ex parte actus primi , tam quoad exercitIum, quam quoad speciem actus. Hoc est dicere, quod dictat non solum necessario Deum cile amandum aut non odio habendum; sed etiam necessario non omittendum amorem aut ab illo cessandum:quia videlicet euidentissimere praetentat sub Oi amoda ratione bona, non istum ipsit mobiectum, sed etiam exercitium amoris circa illud: ita ut in neutro sinat apparere vel minimam rationem mali aut defectu boni.At vero intellectus viatoris adhuc sub instanti prsdeterminationis, habet iudicium indisserens,ad minus
quo ad exercitium actus, inditarentia ex parte actus primi, ut supcii ex- Suprὶ plicaui: quia videlicet a sentii conis l. c. .
tramo, millum eius iudicium, si pistaenam aduertentiam Obiecti habeat, δε tale est; quin ex vi illius sinatur 2p- farere aliqua ratio mali vel desectusoni saltem in ipQ exercitio actus,ut etiam supra ostensum est. Unde rectissime Angelicus Praeceptor in secundo lententiarum, distinctione vigesima quinta,quaeillone unica, articulo secundo, in corpore,dixit,quod
in his qua ad finem ultimum Oidinanturn bi. inuenitur adeo mesu, quin aliqhMbutium admixtum habeat, nec aliquod adeo bonum, quod in omnibus justiciat. Unde quantumcumque ostenditur bonum per iudicium scilicet vel ma- tum sempir potest voluntas ) adhinereo sinere in contri ium. Itaque iudicium in Patria cil determinatum, etiam determinatione ex parte acti primi, in via autem circa quodlibet obiceium est indissercus seu ex parte actu, prinis in ecterminatum, saltem quoad exercitium. Ex quo nascitur secundum discrimen ex parte voluntatis, consiliens similiter in hoc, quod voluntas videntis Deum visione retenta oc po o Que- Diuili oc q
259쪽
seuerante, nullam habet potentiam expeditam aut proximam, nec in sensu diuisio, nec in sensu composito, ad omittendum proprio motu amOrem , aut suspendendum illum. Di co motu proprio ; nam alidis poterit omittere di suspendere etiam in sensu composito, si Deus concursum ad
amorem neget; voluntas vero viatoris praedeterminatione retenta di perseuerante verbi gratia ad am rem habet ex se ipsa potentiam expeditam & proximam ad amorem tario etiam motu omittendum, in saltem diuiso: non taliter ut Vincentius glossat) quod sit proxime potens ad negationem amoris facta diuisione praedeterminationis a
potentia, seu praedet minatione cxeris.
1a; hoc enim in Schola Thomistica
ridiculum est; nec Caluinus hoc ne gare potuit: imo & in beatis huiusmodi potentia ad non amandum inuenitur: excusa videlicet vision Onon ea retenta sed in alio sensu lon pe diuerso: quia videlicci adhuc prae. ccterminatione retenta, ctim illa &sub illa remanet aeque proxime potens ad non amandum et sicut ante praedeterminationem ex se ipsa pro xime ad hoc potens erat. Praedeteris in inatio enim ad amorem, quantu
muis insuparabilis infallibilitatis sit;
cum tamen moueat iuxta naturamia& conditioncm potcntiae liberae, non tollit indillarentiam iudicia aut naturalem facultatem voluntatis, cui superuenit: ac proinde nec tollit potentiam proximam ad amandum :ciria scita illa duo, nimirum indisserentia iudicij & naturalis facultas
voluntatis, ad proximam potentiam non amandi sussicitarat, quocumque alio secluso. Ex quo criam habes, cur sub visione non maneat voluntas proxime potens ad negationem amoris: quia videlicet, licet lub visione remancat naturalis facultas voluntatis; deest tamen illud alterum requisitum , nimirum indiflarentia iudicii, quae ad proximam potesta-ἰtem non amandi indispensabiliter stiam requiritur. Igitur ex mente Sancti Thomae, praedeterminatio gratis emcacis non est talis , quae austrat vel impediat potestatem proximam ad oppositum ut Uincentius imaginatur) sed potius illam illaesam relinquit, tamque proximam sinit esse ad negationem actus, quam ad eius positio: nem. Ad differentiam motionis, qua
mouetur voluntas Beati ad amorem Dei. Haec namq; cum moueat iuxta
naturam intellectus perfusi lumine gloriae, & ad unum determinati, minimeque inditarentis; mouet utinue nullam sinendo in voluntate subsistere potentiam proximam ad negati nem amoris. Vnde communiter a Thomistis solet dici , quod voluntas Beati stante visione , non solium
non est, non amatura ; sed nec potest non amare: voluntas tamen viatoris praedeterminata, licet stante predeterminatione non amatura non
sit llante tamen cadem potest noti
Glanditur , etiam errare in Schola I bomisica cina materiam libertatis Petauium cardum : δε- mulque declaratur , qualiter P mca praedeterminatio libertatem nouiadat.
X lmus voluntatem viatori S adhuc sub praedeterminatione ad amo
260쪽
rem , esse proxime potentem ad non amandum, ita ut verum sit dicereis , ipsam retenta praedeterminatione ad amorem, posse proxime non amare. Hoc tamen non sic dici velim, quasi ipse etiam non amor, retenta prae-
determinatione sit cum illa pol sibilis seu simul compossibilis; id enim est commentum Petauij & Ricardi. qui dicunt liberratem actus non sal uari , nisi ipsa etiam negatio actus ponatur compossibilis , cum omnico quod ante actum praerequiritur, cuiust nodi in sententia nostra , es praedeterminatio. Quod sane Schola nostra Thomistica non docet. Constantissime quippe tenet ad liberam elicientiam actus pro aliquo instanti, sussicere, quod voluntas sit proxime pro eodem potens non agere, li. cet pro codemmet ipsa negatio actus sit impossibilis, ratione alicuius prae requisiti tunc existentis, & cum quo
ipsa negatio actus essentialem habet repugnantiam. Itaque aliud est,uoluntatem retenta praedeterminatim ne ad actum, posse proxime in e dem instanti, non agere; & aliud, quod ipsa negatio actus, etiam rein tenta praedeterminatione ad actum .
sit in eodem mei instanti possibilis. Primum Thomistae fatemur , nimirum quod retenta praedeterminati ne proxime potens sit voluntas ad non agendum; hed secundum dissit mur, nimirum quod retenta praede, terminatione sit pro tunc possibilis negatio actiis. Declaremus hoc, quia sorte secit doctissimos hallucinari. Dicunt Physici , partem substantialem verbi gratia formam, etiam extra totum
cile vere potentem ad componendum : sed in quo quaeso sensu e Anne quia extra totum sit possibilis ipsata, actualis compositio Hoc sane implicatorium est, cum actualis cornpositio non extra sed solum intra totum possibilis sit. Solum ergo volunt, quod pars extra totum sit vere potens aci componendum, in hoc sensu quod habeat quidem potentiam ad componendum, etiam in statu quo est extra totum, licet actualis compositio in illo statu nunquam sit post sibilis. Et si quaeratur, quomodo ista stare possint , nempe potentia pro hoc statu, & quod extremum pro eodem statu possibile non sit; Respondeo rationem esst: nam ad hoc ut alia cui insit pro aliquo statu seu duratione, vera pCtentia ad aliquid, non . requiritur, quod illud aliquid, etiam ro illo statu seu duratione sit possi- ille, sed lassicit quod sit postibile absolute. Potentia namque non specificatur ab extremo possibili pro omni statu sed ab extremo possibili absolute. Vt patet manifeste in Deo: ipse namque, adhuc supposito decreto de non creando a lio mundo, habet vere potentiam ad creandum alium mundum: quia alitis mundu3,
licet supposito illo decreto possibilis non sit; est tamen possibilis absolute. Sic ergo pars, etiam in statu quo est
extra totum, habet veram potentiam ad componendum, licet extra totum
actualis compositio possibilis no sit, per hoc praecise quod sit possibilis absolute. Hoc nota bene & eodem prorsus modo quoad rem nostram Philosophare, si Thomistice loqui velis de sensu composito de di-
ullo in materia Physicae praedeterminationis. Voluntas quippe nostra, etiam is statu quo actu retinet praedetermina tionem ad amorem , est vere proxi meque potens ad non amandum. Sed
in quo quaeso sensu λ An ne quia iubillo statu etiam sit possibilis actualis
positio non amoris Hoc sane implicatorium est: cum in via Diui Tn mae praedeterminatio enicax in tallt- bilem di insuperab:lem conlacvi O-