장음표시 사용
291쪽
thoritatibus probare licet,Vincenti, , dari aliquod velle liberum, neccum rium tamen & non indisterens qua liberum. Quod autem haec explicatio sit absque ulla ratione dubitandi legitima & genuina Sanctorum men S; nia- niseste patet ex 'uatuor. , c*ῖ . PRlMO: quia cum supra de e eibit rum sensu& sententia egimus, cla-H. & rissimis verbis ostendimus, ipsos ad
dein veram libertatem exigere, volunta- ς ε tem non qualemcumque, aut qualitercumque sumptam et sed voluntatem cum indifferentia seu potestate ad oppositum : ergo & tali modo eandem exigunt hic; nisi quis velit eos in eadem materia sibi contradicere , quod velle non potest, nisi qui
os suum in coetu ponere non veretur.
praedictas consequentias Sancti taciunt ut ex subiecta materia euidentissime constat loquuntur continuo de voluntate hominis viatoris: v luntas autem hominis viatoris ex iudicio rationis operanS, nunquam vult purὰ ut natura , sed semper ut voluntas sormaliter: cum nullum
obiectum, ei in via proponatur, nisi ad minus cum inditarentia exercitij supia circa illud, ut supra etiam ex Diuolt.1.c . Thoma ostensum est.
Eisi Vt Vincentius fatetur, haeretici con- sicarirer ira quos Sanctorum erat disputatio, ponebant voluntatem sub Diuina motione taliter agere , ut potius a, Dco ageretur sicut natura brutatis iergo ut hanc falsam imaginationem S: ncti destruerent , dicendum est eos pro medio assumpsisse voluntatem non secundum illum conceptum naturae, in quo cum bruto, quoad modum agendi conuenit; sed alternin illum voluntatis ut voluntas est
sermaliter, per quem a bruto dii stri: Hoc enim inquit Diuus Thomas soluuntur pecialitere loea . articulo citato de Veritate ad Quintum in contrarium ) est considerare imsam secundum quod ei ιβ proprium. Imo&ipsi haeretici libertatem op pugnantes, propriis suis verbis hunc
conceptum voluntatis latenter seu ignoranter admittebant : dicebant enim nos velle, nos nolle, & quod ipsa voluntas hominis erat, quae hoc
respuebat, quae istud prosequebatur. Ex quo Sancti, quasi propria ipBrum consessione eos redarguentes, argumentabantur hoc modo. VOLmet istemini, vos velle, voS nollo,
volitione scilicet quae proprii est vo litio, nolitione quae propriὰ est no-litio: ergo voluntate vultis,voluntate non vultis , voluntate scilicet quae proprie & formaliter cst voluntas, &non potentia aliqua brutatis quoad modum operandi: ex quo tandem concludebant, crgo libere vultis , libere non vultis; quia videlicet voluit. late vultis, quae sormaliter est voluit. tas, &sic in modo operandi distin.cta a brutis. Et ne me putes fingere, Vincenti; temet in testem voco Vt in Theriaca in Thetua lateris, Cum Manichaeo libertatem ria.l. r. arbitrii oppugnanti, verba ista excidiis c p
eni qhi legem sibi a Deo datam 'lenitis
Iermare noluerit statim excipit exelu 'mat Augustinus; vides in his verbis com sirmatum esse etiam a nesciente quid ἰο- veretur , liberum arbitriumΘ Qui enim seruare legem non vult , in potestate eius est ,si velit. Non enim dixit, non potuerint, sed noluerint. Hoc certὸ quod nolunt seruare legem non a gente ten brarum coguntur: si enim costintur, non nolunt ,sed non possunt. Quid quaeso hoc sibi vult 3 Nonne ipsissimus modus arquendi, quem iam exposui, videlicet Manichaeum istum propria sua consessione ab Augustino redarri qui Z Sic enim quasi arguit; tu Manichaee nescienter libertatem fateris:& hoc probo, quia dicis homine .
292쪽
ss. v atram spectantia ad primam classem
seruare legem nolle . quod si hoc verum est; in potestate , iique eius est struare si velit: quod enim non facimus nolendo nolitione scilicet qua formaliter est nolitio) hoc sacer possumus , quando volumus et ergo velis , nolis; ex propcijs tuis dictis libertatem fateri cogeris. En qualiter pro medio assumat velle di nolle in sensu sormali, prout scilicet sunt a
voluntate, in quantum voluntas est. Alia enim actus oui sunt a voluntate ut natura, non lunt proprie di for maliter velle & nolle: licet desectu terminorum velle & nolle etiam vocentur, quia ipsi voluntati utcumque insunt. QUARTO tandem : nam exponendo Sanctos, sicut nos exponimus,
quod scilicet loquuntur de voluntate secundum quod voluntas est forma liter;ponitur ipsos loqui in sensu sor- mali & proprio sicut vere Theologos loqui decet: intelligentes nomini voluntatis, id quod reuera sormaliter est voluntas, &soli homini proprium , non autem aliquid quod i in modo saltem agendi est commun hominibus & brutis, sicut est conceptus naturae: ergo dignius, verius& excellentius sic exponuntur, quam aliter.
tristae Lovanienses, distincticiae illam de voluntate in quantum natura est, & de voluntate in quantum voluntas est formaliter , csse nimis metaphysicam, Scholasticam &re- duplicativam: ac proinde verisimile
non videri, huius inodi quid ibisse demente Sanctorum Patrum.
Non inquam mihi sic obi jciant,
Nam indigna prorsus est viris sapietibus haec obiectio. Videtur potius este illius idiotae , de quo aiebat Sanctus Thomas primo contra gentes capite tertio, maximae amentia e fletidiota, qui ea qssa a Philosopho prop
ημntur, falsa esse assereret propter hoc
quod ea capere non potest. Concedo ergo libentissime, distinctionem traditam, ese metaphysicam: concedo Scholasticam esse & reduplicatiuam; sed ideone a mente Sanctorum rei, cienda tamquam aliena λ Tamquam
a nobis conficta de a Sanctissimis
Praeceptoribus minime cogitata , t Prosecto si ita est; dicamus Sanctos omnes Metaphysicae fuisse ipnaros, Scholasticas formalitates nelcnseia, sensus reduplicativos non curasso, sine quibus tamen mille & mille veritates Catholicae, nec recte defendi poterunt imo nec explicari. Perpende potissima inisteria Fidei, de ii carnatione , de Trinitate, de praedestinatione&c. Et videbis. Vnde dc recte dixit subtilis Scotus in tertio, Distinctione vigesima quarta, quae stione unica para rapho.silo am de s cundo modo , quod immisceri Philosophia Scripturae Sacrae Sc praecipue metaphysicalia, sine dubio multum valet, νt veritas Scriptui ae de Trinitate o intellirenti;s Asbactis imtelligatur.
Praeterea distinctio quam tradidimus , est ini terminis Sancti Triomae, non semel tantum ab ipso adhibita, sed toties quoties de voluntate libera ipsi sermo luit. Si ergo ipsi placuit,
si tanto Theolono digna visa suit, ut in medium proferretur, pro liberi tis natura explicanda; qua ration in praesentiarum reprobabitur, dum eandem ad Sanctorum Patrum se sum applicare contendimus e Deinde formalitas sensus reduplicatius, nonne variis in locis Augustino usui fuit, ad obiectiones Iuliani diluendasὸ Cur ergo hoc loco tamquam ab ipsius & aliorum Patrum mente, aliena reisciturὸ Dixit Augustinus libro tertio,contra Iulianiri capite septimo, quando ego negaui naturam hominiim esse laudabilem , is
293쪽
uantam homines sunt λ Ensensum reuplicativum. Dixit capite nono, eodem libro, horum bonorum fi dictus homo G, quod in quantum homo dist, bonum est. En iterum sensum redurticativum. Dixit capite vigesimo ecundo, coniugium binum, in qu. ntum contagium , es. En sensum redii plicativum. Et immediate post ; homo siue de coniugio siue adult rio nascatur, in quantum homo est, bonum est. Iterum sensus reduplicativus. Rurisus, in quantum homo est, opus Dei est. Iterum sensus reduplicativus. Si e so toties sensus reduplicatiui sorma-itate utitur; quid Lovanienses Pa tritiae eundem tamquam a mente Sanctorum alienum mihi obi ciuitit pQui nouit hominem ut natum de
stirpe Adae, distinguere a seipso, inquantum est homo formaliter, afferens sub prima ratione malum esse, sub secunda bonum ; an ne idem ignorabit, voluntatem ut naturam, distinguere a se ipsa in quantum voluntas est formaliter; ita ut sub prima ratione sit expers libertatis , subsecunda autem , libera pImo si parum fidelius & attentius Scrii Augustini perpendimus; inueniemus etiam prςsatam distinctionem , traditam ab eo fuisse in propri)s terminis. Considera istud libro de duabus animabus capite duodecimo ; quamobrem illae animae si natura non voluntate faciunt , id est, si libero ad saciendum O non faciendum aκimi motu carent. En in primis voluntatem usurpatam pro eo quod vinluntas est sermaliter, scilicet vi dicit liberum ad faciendum & non faciendum animi motum. Et rursus illud, si mala natara, an xoluntate λ Et iterum illud cum Felice Manichaeo, inmeritis mali , non natura nec statem facit, sed voluntas culpam. Et denique ; ctim Dominus dicit, aut hoc facite
luntatem indicat non naturam. It
quibus locis apertissime distinguit
modum agendi naturae tamquam non liberum & modum agendi v luntatis tamquam liberum: & cum ex alia parte non potuerit ignorare, quod ipsa voluntas etiam natura , quaedam est; quia omne quod in rebus inuenitur, natura quaedam dicitur, ut inquit D. Thomas quaestione vigemma secunda de veritate artici quinto in Corpore; hinc euidenter fit, ipsum quoque in voluntate, modum agendi naturae agnouisse, praeter modum agendi voluntatis ut voluntas est. Ex quo ulterius fit iuxta mentem eius , voluntatem etiam quandoque Op rari non libere, scilicet quando op ratur ut natura quaedam, sicut contingit in actibus specificatiue & elicitive necessarijs : licet semper libere operetur , quando agit ut voluntas formaliter. Vnde idem Augustinus dixit libro tertio delibero arbitrio capite primo, nec enim ulla culpa seu libertas deprela ndipotest, ubi natura
nec stasque dominatur id est ) non .
solum ubi natura aliarum rerum d minatur, sed etiam ubi natura ipsius voluntatis dominatur, in tam ipsa,
quam allae res, suam etiam naturam necessitatemque habeant. In hoc ergo sensu Sancti Omnes, voluntatem sumpserunt, quando ex illa libertatem conclusere; ut scilicet nomine voluntatis intelligerent,non voluntatem ut natura est, sed voluntatem ut voluntas est formaliter. Et cum teste Diuo Thoina, voluntas inquantum νο untas , cum sit libera, in- illarenter se habeat ad virumlibet ;hinc cx volutate hoc modo accepta, recte libertatem intulerunt, non tamen absque indifferentia, ut Vincentius perperam contendit. En igitur,Vincenti, Primam Classem armorum tuorum dirutam; non certe vi aut violentia aliqua extrinseca;
294쪽
seca , sed ex ipsa proprietate mate. riae,ex ipso sensu sanctorum, ex ipsis principijs Theologiae Scholasticae, denique ex ipso scholasticoru*Principe Thoma Aquinate.
Sestiuntur loca Canctorum Patrum ,
spectantia ad fecundam Classem, O per transennam locus quidam Scoti .
quibus Sancti videntur distinguer
naturam contra voluntatem. Ex quo
fiet, quod nullus motus voluntatis poterit cile naturalis, sed potius o m. nis eius motus erit dicendus liber: sicque actus necessarij , clam sint quoque motus voluntatis ; liberierunt, non uaturales, ut nos contendimus .
AD HANC IGITUR CLASSEM PERTINET PRIMO, illud
viliciis AuSustini libro secundo de duabustius in Antimabus capite duodecimo; Ilia Tberia animae quiquid faciunt, si natura; non voluntate faciunt. En distinguit naturam contra voluntatem. Huic loco adiungit Vincentius alia plura; sed ne superfluis immoremur, Omitto.
Bernardi sermone octuagesimo primo in Cantica capite octauo: inter Aeniente peccato aio patitur quandam
Iuntate , non a natura , H nesic quidem vine ii i genita libertate priuetur. En eciamtius ib. distinguit naturain contra volunt rem. Sic Vincentius.
pERTINET TERTIO , propinstio illa Augustini libro tertio de li-
vinctu bero arbitrio, capite primo. Motustius ib. voluntatis non o Hique naturalis , sed voluntarius. En expressissime motum naturalem motui voluntatis Opponit Sic iterum Vincentius. Et Diuus Thomas prosequitur dot- vinctoma Ullad expresse tradens; sic satur Pri . id ma Secundae quaestione decima, arti. culo primo ad primuin. Voluntas diapiditur contra naturam , sicut una causa contra aliam, quaedam enim fiunt nat raliter , quadam voluntario.
Sed adiungit etiam subtilem Sm- status. tum his verbis ex quaestione quod i-betica decima sexta, voluntas semper habet suum modum causandi proprium , scilicet liberE. 'Non magis igitur νο- tuntas potest esse naturasiter alliua id est habere motum naturalem quam natura, νι est principium distinctum costra voluntatem, potest esse libo ἐ activa . Quem locum pariter citatum inue- Comes. nies in Cornelio Iansenio, & tanta . iunici . quidem cum iactantia , ut no medim 3 criter se admiratum fuisse dicat; cum tandem Doctorem istum,quem nondum legerat, omniumque Scholasticorum remotissimurna sua doctrina crediderat; sortissimum eius desei sorem esse deprehendit. Antequam ad huiusmodi respondeamus; scire oportet quod Sanctus Thomas bis sibi obiecit istam consequentiam; quae hic ex Sarictis Patriabus nobis obi jcitur. Consequenti I .uae obi)citur, cst haec. Sancti Patres
istinguunt naturam contra volui tatem , seu naturale contra volunt rium , ut ex locis inductis constane to sentiunt voluntatem nunquam operari ad modum naturae, leu non habere aliquem motum naturalem. Dico quod eandem consequentiam,
vel potius idem principium bis sibi
obiecit Diuus Thomas. Semel P mma Secundae quaestione decima, a ticulo primo, in primo argumento, ad prouandum quod voluntas non , moueatur ad aliquid naturaliter .
Agens enim naturale inquit diuid
295쪽
tur contra volutarum, ut patet in principis fecundi P sicorum, non ergo voluntas ad aliquid naturaliter mouetur. En idem principium seu eandem omnino consequentiam . Dein loquaestione vigetima secunda de Veritate , articulo quinto in sexto argumentosed contra, idem obi)cit, licet alijs terminis , ad probandum subdvoluntas non de necessitate aliquid vult. V in quod de necestare inquit determinatur ad aliquid , naturaliter est determinatum ad illud: sed
voluntas contra naturalem a petitum diuiditur: ergo volantas non de necestate aliquid vult. En iterum idemia prorsus Principium. Sed nunc videamus quid Sanctus Doctor ad haec respondeat, ut & nos stiamus, quid ex mente eius Sanctis Patribus in hac parte respondendum sit. Ad argumentum igitur factum in Prima Secundae, respondet sic . Ad primum dicendum, quod voluntasdruid tur contra naturam , scut ν'ac sa contra aliam. Quaedam enim fiunt naturaliter, O quaedam fiunt volunta- ὸ . Est autem a ius modus causandi proprius voluntati, qua est domina fuiudius, praeter modum qui conuenit naturae , quae est determi ta ad unum: sed quia voluntas tu aliqua natura fund rur , necesse est quod modus proprius natura , quantum ad aliquid participetura voluntate: sicut quod est prioris camsae , participatur a posteriori: est enim prius tu unaquaque re, ipsum esse, quod est per naturam, quam velle, quod est per voluntatem. Et inde est quὀd Hluntas naturaliter aliquid vult. Caiet. Lenses huius solutionis teste Caia. 'o. ,' tano in; voluntas consideraturi. E, dupliciter: scilicet H res, oe ut causa: dis . est enim O in genere rei res talis, puta apta nata velle; ct iu genere cause, causa talis, puta libera. Quum autem voluntas distinguitur contra naturam, Mn distinguitur τοῦ res talis con ra ralem rem, sed ut causa totis contra eam
sanatalem. Id est, quod non distinguitur distinctione reali rei a re ,
quasi eadem res, non possit esse natura & voluntas; sed solum distinctione causalitatis: quia nimirum non potest eadem esse causal itas seu idem modus causandi, quem illa res habet ut natura, & quem eadem habet ut voluntas: ut natura enim, causat quia est, ac per hoc est causa determinata ad unum; ut voluntas au tem,est causa quia vult, ac per hoc est causa libera aci utrumlibet. Ad aliud autem ex quaestione de iveritate respondet hoc modo. Ad sextum dicendum, quod voluntas diuiditur contra appetitum naturalem cum
praecisione sumptum, id est qui est naturalis tantum, sicut homo contra iriquod est Animal tautum: non autem diuid tur contra appetitum naturalem abs
luto, sed includit imum, sicut bomo includit Animal. Senses huius solutionis aliquid explicat sepra primam. Vicelicet quod v0luntas diuiditur
contra naturam seu naturalem appetitum, etiam distinctione rei a reis. Sed tunc debet sumi natura cum prae cisione, pro eo scilicet quod est natura tantum, sicut est omnis alia natura praeter voluntatem. In hoc namque lense constans est; quod non potest esse eadem res, natura & voluntas , sicut nec potest esse idem animal, id quod eu animal tantum, &
id quod est homo. EX HIS HABEMUS pri
cipium istud: Natura distinguitur contra voluntatem, dupliciter exponi a Diuo Thoma. Uno modo, ita ut intelli statur non de distinctione rei are, sed de distinctione diuersoria in . modorum causandi, qui possitiat essectiam eiusdem rei. Alio modo, ita ut intelli atur etiam de distimatono rei a re; sed tunc debet sumi natura cum praecisionu, pro eo, quod est natura
296쪽
Dectantia ad secundam elassem, per transennam Iocus quidam notι. a
tura tantum .,Iuxta has ergo expo.
sitiones dupliciter quoque. respondeo .id loca Sanctorum inducta,& ad omnia similia.
Ruo antecedens argumenti facti, sub hac serma Sancti P tres distinouunt naturam contra voluntatem ὀ istinctione rei a re; nego antecedens : distinctione diuersorum modoru causandi, tui etiam possunt esse in eadem
re , concedo antecedens: ergo sentiunt voluntatem nunquam operari
ad modum naturae, sed semper libere;vel nego absolute consequentiam, vel distinguo; quando ipsa operatur
ut voluntas serinaliter,concedo consequentiam: quando operatur ut natura quaedam, nego consequentiam. Itaque voluntas semper operatur libere , & nunquam ad modum naturae , quotiescumque operatur ut voluntas serinaliter, ut supra sectione praecedenti dicebamus . Cum hoc tamen compatitur , quod sub alio conceptu scilicet ut natura quaedam potest namque uterque ille modus causandi in eadem re esse) interdum
Operetur naturaliter, seu motu naturali non libero. Quod & nos quoque libro secundo late ostendimus. DLstinctio clara est, & omnino vera . Quam etiam sese prosequitur noster Caietanus loco citato. Quando ergo Augustinus dixit, animae illae si natura id faciunt, non faciunt id voluntate; sculibere; sensus esse debet iuxta prima hanc expositionem ; quod non stat
aliquid facere voluntate , ut voluntas est seu liberE; & facere illud admodum naturae, seu voluntate ut ii
tura est. Eodum modo explicanda sunt reliqua.
DAM expositionem, potest & albter dici ad illud antecedens, Nimirum admittendo Gatis, quod Sancti Patres distinguunt naturam conta , voluntatem, etiam distinctione rei are; sed tunc in forma distin quo sic. Distinguunt distinctione rei a re naturam contra voluntatem maturam
sumptam cum praecisione, seu pro eo quod est natura tantum,concedo an tecedens: naturam absilute : nego antecedens. Quia haec absolute clauditur in voluntate,sicut animal absolute clauditur in homine. Ergo lentiunt voluntatem nunquam operari ad modum naturae, dii linguo consequens eodem modo; ad modum naturae cum praecisione, concedo coim sequentiam: admodum naturae absolute,nego consequentiam. Itaque licet voluntas nunquam operetur admodum naturae cum praecisione, sicut operatur id quod est natura tantum; operatur tamen interdum sicut natura absolute, cium etiam in se rationem cuiusdam naturae absoluta
contineat.Quod etiam sufficit,ut non habeat actum liberum; sed aliquando etiam naturalem, quia non λluin id quod est natura tantum, habet actus naturales; sed etiam id quod est natura absolute; sicut non solum id quod est animal tantum, sentit;. sed etiam id quod est animal absolute, verbi gratia, homo. Pariter ergo, quando Ait ustinus dixit; animae illaesi natura id faciunt, non faciunt id νο- tu itate; sensus esse debet iuxta hanc expositionem, quod non stat, aliquid facere libere seu voluntate sermaliter , & facere illud ad eum modum ,
quo operantur naturae aliarum rerum, quae sunt naturae tantum. Quae
utique verissima sunt, & nobis mini
Et per hoc etiam patet ad Iocum inductum ex Sancto Thoma . Iam enim constat, qualiter ibi volutateiri contra naturam diuidat; distinctio ne scilicet non rei a re, sed diuersi
rum modorum causandi, naturalis
nempe dc liberi, qui possutit etiam n
297쪽
eadem re inueniri. Unde & iuxta mentem eius, eadem voluntas inter' dum habet hunc modum causandi, nempe naturalem, & interdum it Ium , nempe liberum.
SED QUID AD DOCTOREMS V B TILEM Dico quod ipse se
cundum Caietanum ubi supra, Diasinxit voluntatem contra naturam, non
solum in genere causae, sed in genere rei, seu tamquam rem a re: ita ut crederet , eandem voluntatem non post habere ad itin liberum & actum naturalem . Vnde quoad hoc , transeat quod Scotus nobis contradicat. POL set nihilominus explicari iuxta secundam sblutionem; videlicet quando diuidit naturam contra voluntatem,distinctione rei a re; quod sumpsit naturam cum praecisioneJeu proco quod est natura tantum cum nullam verbum in tota illa quaestioni Quodlibetica inueniatur , indicans ipsum loqui, etiam de natura abs Iute. Et sic posset dici, quod nec ii hoc puncto nobis aduersatur. Nisi forte in modo loquendi,qui in eo co
sistit, quod Scotus non vult ullum motum voluntatis vocari naturalam, cum non habeat pro naturali , nisi id quod est naturale tantum: nos autem aliquem eluc motum naturalem dicimus , cum existimemus etiam esse
naturala id quod est naturale abGlute
Imo esto etiam quod Scotus distinxisset voluntatem contra nati ram tantum ablotate, ita ut voluntaxnec identice posset ina natura quaedam; tamen adhuc Vincentio quoad principalis punctum libertatis minime patrocinatur. Quando enim docet nullam actum voluntatis esse naturalem, sed omnem liberum; ita ut libera etiam sit libertate essentiali
productio Spiritus Sancti, prosecto nullo modo mens it Ilus est, quod hi modi libertas, praecisa etiam ibbertate contradictionis, sit sussiciens
ad meritum & demeritum , ut Vincentius contendit. Hoc enim nesciosi unquam Scotus somniauit. Vnde claris lime & sine ulla prorsus nubes dubitationis in Secundo, Distinctione sexta,quaestione secunda, S. es viadendam solutionem larum, expressε exigit ad meritoriam & demerito riam libertatem, id quod nos curria communi sententia exigimus, videlicet inditarentiam seu potestatenia ad op positum.
Libet verba eius huc transcribere , ut nemini ambigendi locus remaneat. Loquens igitur in casu, quo Angelus haberet appetitum intellectivum merὸ, vi appetitum talem, O non ut liberum; sic fatur. Talis Angelus non posset nou velle commoda, nec etiam nousummὸ velle talia, nec imputaretur sibi in peccatum. Quia iste appetistis se haberet ad suam cognitivam , sicut modo appetitus ν imus ad visum , necessarib conlequendo ostensionem sius colustius, o incitationem ad optimum ostensum a tali potentia , quia non habeγer r odese refrenaret. Nonne hic apertissimenestat Angelum istum habiturum sufficientem Iibertatem ad demeritum, & non propter aliam causa π , quam quia in tali casu appetitus eius intellectivus seu voIuntas sequeret ductum cognitionis necessario & a s e potestate se refrenandi e Sentie ergo ad huiusinodi demeritoriam libertatem mani seste exigi inditiaren tiae potestatem , sicut nos contendia
Et pauIo post eundem casum prosequens, idem repetit: potentia a
tem aliqua cinquit se msset appetitiua
praecisesequens in actu 1uo inestuationem eius , sicut appetitus risiiuus Iequrtur via sum , eius incunationem, tune licet
illa non posset appetere nisi inrelligibile , sicut appetitas rimus non potest a per re nis ripibile , tamen non posi et tum
298쪽
Ηugo Cauellus, olim Sacrae Theol peccare. Et qua de causa Doctor sub
tilis 3 Quia non esset est in potestate
eius allia nec aliter Upetere, quam cognitia ostenderet inclinaret. O Clarer o distincte pro communi sententiat Imo expressissimis terminis opinionem cotrariam in singulari damnat:siquidem asserit illum appetitum quantumuis regulatum cognitione intellectiua , non fore liberum liber. late suffcienti ad demeritum,quia d eesset illa potestas aliter faciendi, seu aliter appetendi.
accipere potes lector, quam vana sit gloriatio Cornelii Ians enia, qua dixit; nemo es veterum Scholusicorum pG Diuum Bernardum, qui quM scia,
euidentius,resolutius, constantiusq;μ rvam libet talem cum necestate summa
constare posse G rei a constare docuit dec. quam ille totius Scholasica subtili tatis Corypbaeus Ioannes Scotus. Accipe- inquam) potes,quam vana quam inania sint eiusmocli, cum ex locis iam adductis de mente Scoti tibi conet luce meridiana clarius. Vnde
ruod in quodlibetica illa quaestione
contrarios citata, summam libertatem cum summa necessitate constare docuerit; prosccto vidi eti) id intelligi noluit de illa libcrtate doqua inter nos est quaestio,scilicet quae sussicit ad meritum & demeritum ;sed de alia quae in hoc consistit, quod voluntas delectabiliter & complacenter, licet alias necessario, ad actum se determinet. Circa quod parum refert, utrum modus ille operandi, libertas essentialis vocari debeat, sicut contendit Scottis,vel non,
sicut alii Scolastici. In hoc enim so lum potest esse quaestio de nomine; cum de re ipsa constet, minime talem
modum ad nacritoriam aut demerator iam libertatem sussccre. Qua de causa verissimum etiam
tus, scripsit in supplemento ad quae- ωννυ stiones Scoti in libros de Anima; sci--r. licet quod quaestio circa hoc de proceso-
e Spiritus Sanm, utrum sit libera Vel ' non, quae est inter Scotum & alios. magis est de mi do loquendi quam de r ipsa. Quia nimirum in re conuenit Scotus , quod illa libertas quae conspicitur in productione Spiritus Sancti, non sit ad meritum aut demeriatum ex se lassiciens, licet illi nomen libertatis constanter tribuat. Vnde nee audienduS est Vincon ih. stius in epistola sua Circulari, ubi hac eliea 'in parte Cauellum redarguere cona- lari detur his verbis. 'Non ergo in Scoti Iuldoctrina satis constans nubi Disse videtur docti mus P. Cauellus, dum liber, fine talem illam egentialem sic extenuat, ut controuersiam de hac libertate viderimbi non esse de re i a sed de modo laque di afrmet. Dico circa hoc,Vincentium non esse audiendum: nam praeter Cauellum, idem sentiunt antiqui Scotistae, quibus circa mentem Scoti Maior est
adhibenda fides. Lege Gabrielem in primo distinctione decima, quaestione secunda in principio, & sic dicentem inuenies. ciuiderandum est,quod quaestio ista, potius consilit, in quid nsmi nis terminorum, quam tu re. Imo Malios antiquos citat , & insuper sit.
peraddit id ipsum poste sumi ex dictis Doctoris subtilis. SED INSTAT Vincensus,quod
libertas illa cu summa necessitate co- Seoturpatibilis secudum opinionem Moti, in 3. tavera &re ipsa libertas sit, ut Sc
tus alibi dicat; christit meruis leoni- '' 'ni actu secundum naturam humana, etiam actu beatifico, quo secundum portionem superiore fruebatur Deo. Quomodo autem inquit fruitio illa meritoria esse potuit, se solum nomine μ'
299쪽
illam nil contra Cauellum conuit cere: nam ex eo quod Scotus docti rit , actum beatificum fruitionis sui se in Christo meritorium, ac proin de vere & proprie liberum; minime sequitur, illam alteram libertatem essentialem cum summa necessitate coniunctam, vere & proprie libertatem esse. Patet hoc cui uentissime: nam actus beatificus in opinione Scoti , non habet solam libertatem csentialem, sed veram libertatem contradictionis et cum ipse
ut supra vidimus & Uincentius etiam in sua epistola circulari fatetur posuerit huiusmodi actum este simpliciter contingentem: ac proindo recte compatitur, in eius sententia, quod ille actus beatificus meritOrius , & vere liber sit, & tamen vere liber non sit ille alter, qui solam haberet libertatem essentialem, qualis est actus voluntatis simpliciter necessarius. Et certe quando omnia ista dicta modo Scoti, modo Sancti Thomae a Vincentio in suam propriam sententiam tamquam in unum cacabun collecta conspicio ; videntur mihi ut Plauti verbo utar itidem olere, quasi quum vita multa iura confundit coquus . QuJ quaeso conuentcntia illius sententiae Sancti Thomae , quod nempe amor beatificus fit ab intrinseco seu ex natura rei nece sarius , cum illa Scoti , quod huiusmodi amor est ab intrinscco &cae natura rei contingens Z Rursus quae conuentio illius lententiae Vincenti) , quod nempe sola libertas essentialis etiam ablque omni libertate contradictionis , est sussiciens ad meritum, cum illa Scoti, quod amor beatificus, libertate contradictionis gaudens, vere meritorius sitὸ
Vincenti , luristae dicitur , distinguo ten fora α concordabunt iura,
sed coquo dici debet , distinguo
cacabos, & concordabunt pulmei
Solvuntnr loca sanctorum Patrum ,
spectantia ad Tertiam classem.
reduco omnia illa loca, in quibus Sancti videntur docere, actu voluntatis eo ipso esse liberum, quo ducem habet rationem. Si namque hoc verum sit; sequetur intentum Vincentii ; videlicet actus omnino necessarios polle quoque elle vere liberos , cum nonnulli eorum sint, qui ducem habent rationem, imo de persectissimam rationem; sicut cernere
est iu spiratione Spiritus Sancti de
AD HANC IGITUR CLAMSEM PERTINET PRIMO locus
ille Damasceni libro tertio, capite decimo quarto, Orthod. ubi sic fatatur. Enim a ero cum voluntatem dicimus, non eam coactam ac necessitate
constrictam sed liberam dicimus. Vam se rationis particeps est, utique est libora . Perpende illa ultima verba. Facit quasi hanc consequentiam. Voluntas est rationis particeps, ergo est libera. Sentit ergo, quotiescumque ratione ducitur, elle liberam. Nec valet dicere, quod loquitur praecise de voluntate luppositi, seu de libertate potentiae, aut quasi in actu primo, non autem de libertateacius secundi , tamquam nil aliud praetendens , quam suppositum seu potentiam gaudere libera virtute ,
per hoc praecise quod sit partice is
rationis: cum quo tamen compatitur , quod aliquid amplius requir
300쪽
Sc. Patrum spectantia ad tertiam classem.
tur, ad libertatem in actu secundo, scilicet taliter facere, ut pol si non
Non inquam) valet: nam in convincet. tra insurgit Uincentius. Vt apertius in The intelligas inquit) ad actualis quo-x ς que voluntatis libertatem sufficere , ' χ' quod dirigatur iudicio rationis, libro de duabus voluntatibus, & alibi expresse allirmat idem Damasce
scenus, hominem quatenus rationis essparticeps, rationem ducem in appetendo
sequi, liberosque a petitus habere. En inaniselle sermonem de actibus selide motibus ipsis. Deinde libro secundo, capite vigesimo secundo idem prosequitur.
in hominibus inquit Damascenus
utpote ratione praeditis, uaIuralis appetitio , non tam ducit, quam ducitur. Mera enim ac libera potestate cum ratione mouetur; quod νidelicet appeti-riuae cir cognitiua facultates in bomine coniunctae sint. Ac proinde libera pote. state appetit, νult, quaerit, considerat, deliberat, iudicat, ascitur, eligit, ad agendum fertur, ac denique in s rebus, qua natura consentaneae liunt,agit. Ubi Vincet ut iterum ponderat Vincentius) to- in T. tam illatri catenam actu uin volunta-
tis, ab initio ad finem liberam ess definit, quia a ratione ducitur ac mouetur: loquitur ergo non solui de libertate suppositi seu potentiae, sed etiam de libertate actus.
PERTINET SECUNDO locus ille Bernardi libro de libero arbitrio, ubi manere in diabolo, aut homine malo meritum malum probat, quia Diabolus vel homo malus cum vitent σ vigilat ratione, iam quidem merentur; sed non nisi paeaam, pro eo quod a bono dissentiunt. E contra vero sermone octuagesimo primo in Cantica , negat bruta in agedo libera esla,quia iudicio rationis carent, quo appetitus suos regant: Sensu enim aguntur
appetitu . Neque enim iudicium babent quose deudicent, siue regant. Sed ne in- vinaci strumentum quidem ιudic , id est ratio- ibi Lnem. Inde est,quod non iudicantur, quia non iudicant. In eodem ergo sensu est Bernardus; videlicet ad actum aliuem liberum voluntatis sussiceroi rectionem rationis, sicut econtra liber actus reperiri nequit, ubi directio rationis deeit. His Patribus adiungit Vincentius locum illum Sancti Thomae , ex Primo contra gentes, capite octuagesimo octavo, dum dixit ; bomo dicitur
prae cateris animalibus liberum aibstriuhabere, quia ad νοlendum iudicio rationis inclinatur, non impetu natura, sicut bruta. En ubi eodem prorsus modo libertatem humanorum actuum
explicat, videlicet quia proficiscuntur ex iudicio rationis. Pro vera intelligentia; PRAENO
dupliciter potest concludi libertas ex intellectu seu ratione. Uno modo ut concludatur praecise libertas suppositi , quae tantiim est libertas in actu primo, seu liberu arbitrium per modum potentiae, ratione cuius dicitur aliquis pol se libere operari: alio m do ut concludatur etiam libertas ip- isius actus, quae est libertas in actu le-cundo, ratione cuius dicitur aliquis libere operans de facto. Primo in do fieret; argumentando sic: hoc suppositum habet intellectum seu rati nem:ergo habet quoque liberum arbitrium,seu liberam potentiam, S cundo modo fit dicendo; hic actus regulatur intellectu, seu ratione:ergo hic actus est liber. Sed est diuersitas inter istos modos concludendi.
iuxta primum, tenet semper consoquentia, etiamsi nihil ponatur i antecedenti, nisi nudus intellectus seii nuda vis rationalis. Sequitur na-que omnino legitime; Deus habet