장음표시 사용
391쪽
eroo impersectior imperfecte tollit; nata est consequentia. Nam antecedens est verum in sanctitate gratiae
consummatae, quae intrinlccam peccabilitatem perfecte aufert et conse. quens vero falsum, in sanctitate gratiae puri viatoris, quae siue maxima siue minima in illa linea, nunquam vel in minimo intrinsecam peccabilitatem tollit: omnis namque purus viator quantumuis in gratia confirmatus , ab intrinseco peccabilis est, ut tradit Sanctus Thomas quaestione vioesima quarta de Veritate, ari Iculi, nono in Corpore. Sic pariter philosophandum est de gratia esticaci in ordine ad perfecte vel imperfecte tollendam essentialem indisteretiam libertatis. Dico enit quod perfecta
gratia ut est in Beatis illam pers
cte tollit ab actu beatifici amoris;
nulla tamen gratia viae eam vel in minimo tollere potest; quia quantumuis crescat, vel decrescat, semper modo proprio agentis liberi remanet proportionata: utpote quae teste Sancto Thoma non ex necestate ad unum determinat, ex parte principit, sicut gratia consummata; sed potius motum voluntatis liberum di contingentem relinquit.
His SIC HABITIS, puto sextum argumentum sussicienter solutum esse. Rcitat nihilominus , ut Lectori Scholastico ob oculos p nam corollarium, quo Iansenius illud absoluit . uregia fanὸ Philosopbiii inquit praeclara gratiae laus,
ra defensio humanae libertatis , recondita utriusque reconciliatio, ut altera alteram perfecte destrarat, σ nonnisi iudiminutis gradibus consistere queant . Nimirum Deo πigilanter prospiciendum est, ne gratiam avenis,libertatem subnertat. Parada sunt hae, antiquitatio Ecclesiae inaudi a.
niti sundamento, ut namque ex iami a
dictis constat, gratia siue persectiori
siue impersectior,nunquam essentia tem indisserentiam libertatis vel in minimo laedit; sed in quocumque eradu cum eadem consiliit, dun uno do ad aliud genus eisicaciae, transitus non fiat. Et sane Deo circa istum transitum vigilanter prospiciendum non est , quasi ipsi incauto poli et sor. te excedas aliquis subrepera ; hoc enim de infinita Maiestate potius blaspheme dicitur quam vere : di nescio
quo genio pol sit simi sis impostura Scholasticis assinia . Prospieit igitur
Deus, ne similis transitus circa Lausas liberas fiat, non tamquam studio aut anxia sollicitudine ad uigilans, sed quia ipsa essentia infinite lus Prouidentiae, qua fortiter & suauitendi , sponit omnia. deficere ab huiusmo di prospectu nullo modo potest o Vc
enim cum debita oc iolita reuerentia Princeps Scholasticorum Thomas in loco citato ex Prima Secundae, Ad
Horudentiam inumam pertinet naturam rerum non corrumpere , sed istim rare viae omnia movet fecundum es umeonditionem, ita quod ex causis necessa 's per motionem Diuinam consequun tur efectus ex necessitate: ex causis au tem contingentibus sequuntur effecius contingenter. Quia igitur νοluntas est activum principium non determinatum
ad unum , sed indiJerenterse habens ad multa ; sic Deus ipsam mouet quod nouex necestate ad Puum determinat, sed
remanet motus eius contingens, re non
necessarius , nisi in his ad qua naturali ter mouetur. Non audis hic, in primis Deum prospicere ne natura8 rerum corrumpat, sed seruet Et ruritis, quod naturam causae liberae seu indifferentis corrumperet, si illam tam efficaci gratia moueret in orda ne ad obiecta, ad quae se habet:coim tingenter seu libere, sicut mouet in
ordine ad ea, ad quae se habet necessario seu naturaliter, sicut indubio in via
392쪽
ex eo quὸd DiuIna gratἰa repugnaret libertati. 349 via Sancti Thomae est bonum infinitum elare visum in Patria λ Non sit
ergo viro docto inauditum aut paradoxum, hoc quod huc usque diximus : nimirum quod gratia seu in tio emcax cum libertate non consisteret, si ad gradum aliquem ossica
ciae ascenderet, quae voluntatem ex necessitate ad unum determinaret,sicut determinat in amore beatifico .
Si Doctor Eeclesiae Aquinas hoc tam egregie nouit & disseruit; reuera nonnis monstruose omnino, potest id ipsum ut Ecclesis N antiquitati inc gnitum proclamari. NEC IUVANT Iansenium loca quaedam Augustini, quibus videtur
innuere contrarium: ut est priecipue locus ille ex epistola octuagesima iamna. Haec voluntas libera tanto erit libertor, quanto sanior: tanto autem sanior , quanto Divina misericordiae gratiaque subiectιor. Quibus verbis ad struit tanto liberiorem rcddi voluntatem , quanto magis Diuina ei gratia dominatur: ac proinde sentire videtur non posse usque adeo essicaciam eius excrescere, ut libertatem actus eripiat.
similia ipsum iuuant, nam sine communis sententiae praeiudicio cuidentem admittunt explicationem.
PRIMO dicendo Augustinum loqui, non de libertate naturali de qua nos disputamus sed de libertate a culpa & a miseria. Ita ut sensus sit, voluntatem tanto reddi liberio. rem a culpa & a miseria, quanto Diuina gratia illam magis sibi subiicit. Quod utique verit simum est: unde &Lib. ii. alibi idem Augustinus, loquens de ne emi. libero arbitrio Beatorii; Magis quippe η ς c., erit liberum , a delectatione peccandi ad '' delectionem non peccandi indeclinabilcm liberath m. Magis scilicet liberum a culpa, non magis liberum libertate naturali. Et haec explicatio, vi maioris fidei sit, accipe locum ex Diuo Thoma,prima parte, quaestion. ocimagesima tertia, articulo secundo, ubi expressis terminis ab Angeli. co Praeceptore adhibetur. Obijciens
namque in tertio argumento locum
quendam Augustini, quo dixit, quὸd homo maia utens libero arbitrio, o se perdidit o inum , sic respondet. Ad
tertium dicendum quod bomo peccando liberam albitrium dicitur perdidisse,non quantum ad libertatem natura em quae est a coactione sintellige ut dicit in Se- In i. adcundo ad Annibaldum, in quantum Aia ib. homo non impeditur quin possit hoc facere vel non facere sed quantum ad attie. 1. libertatem quae es a culpa O a miseria . ad ι. En ipsissimam explicationem. Si ergo Sancto Thoma teste) Augustinus asserens hominem liberum arbitrium perdidis te peccando , solun vult, perdidiste illud quantum ad libertatem a culpa & miseria; non quantum ad libertatem naturalem ., ergo pariter u sensu contrario, quando allerit illud per potentiorem gratia perlectius recuperari, solum vult, recuperari persectius quoad libertatem a culpa, non vero quoad libertatem naturalem . Similem explicationem non velle suscipere , potius est,in cortice litterς luxuriando,Sanctum viruin in priuatos errores ab ducere, quam communis veritatis
patrocinio honorare. Et pro eius uberiori intelligentia nota ex Diuo Thoma in Secundo ad Annibal dum distinctione vigesima suinta, quaest. unica articulo quarto, in Corpore ; quod liberum arbitrium habet quandam libertatem qme I equι- tur naturam potentiae, scilicet libertatem naturalem , per quam est liberum 4 coactione: in quantum scilicet non impeditur, quin possit hoc facere vel non facere. Habet vero aliam libemtatem ex habrtu ipsam perficiente, qMiababiitis iustitia Iacit libertatem ad bo
393쪽
j so Lib.V.Cap.VI. SOLItursexta ratis Iansentintim, id est inclinationem , habitus
tem culpa libeν toti m ad malam. Et
postea ac tertium subiungit. Quod sci titidum diuersos status libeνvm aibiatrii in diuosis balatibus set citur, secandum quos dii e Ia libertates , seu uacilitationes, disti uuAturr nam ante peccartim perficiebacur originati iustitiarpos peccatum ante reparationem , instratia naturalι: post reparationem H o tu-sima graιuita: sed in statu gloria institia coltim mala. Tamen in omnibus his
statibus, libertas Pares ex natura potentiae, stilicet libertas naturalis sa-ciendi & non faciendi, eadem manet. Quid clarius p Libertas naturalis secundum Diuum Thomam, etiam in statu ploriar eadem & inuarista manci, licet ibi magis libera dicatur voluntas , prout libertas nominat inclinationem p rc uenientem ab
habitu: est namque in statu gloriae promptior, incla natior, & firmiorm bono ac proinde & liberior a malo , ratione habitus gratiae consummatae. Hoc ergo di mi Miud voluit Augustinus. Sed secundo potest dici; Augusti. nirna loqui non de gratia absolute seu dc Cinna genere gratiae, sed solum de gratia proportionata agentibus liberis, qua scilicet Deus voluntate mouet, ut indisterenter se habentem ad multa,non qua illam mouet in his ad quae se habet naturaliter & determinate . Ita ut sensus sit, voluntatem tanto esse liberiorem adhuc liberi, te naturali, quanto Diuinae gratiae, scilicet agentibus liberis proportlO- natae, est subiectior, non quanto cuilibet gratiae absolute est lubiectior. Vt nainque clare ex Diuo Thoma ostendimus , datur aliquod genus motionis seu gratiae efficacis, minime modo agendr libcre proportionatum: ac proinde cum tali essicacia ncquit libertas in actu consistere, licet sub quocumque gradu alterius gratiae non solum consistat sed & me illam de ex illa causetur. Quo sensu accipi debet illud eiusdem Augustini libro de correptione & gratia capite
octavo, Hlantas humana nou libera te consequitur gratiam sed gratia potius libertatem: & rursus, secundum gra tum Dei, non contra illam libertas deis fenditur voluntatis. Quia nimirum iulud particulare genus gratiae seu motionis, qua Deus concurrit cum
tibus liberis, in ipsissima causa libertatis . Non enim solum facit ut faci mus, sed etiam ut libere faciamus: primum namque liberum per essica.ciam huius gratiae debet esse causa &substantiae actus Se modi libertatis, tu quocumque libero secundo laucreato. Vt enim egregie iterum Sanctus Thomas,prima parte, quaest. Octuagesima tertia articu l. primo ad
tertium. Non es de necessitate libertatis , qhod siι prima causa sui, id quod liberum est: sicut nee ad hec quod aliquid sit cavsa atterim , requiritur quod sit prima causa eius. Deus istior est priama causa movens nathrales causas oe voluntarias.Et sicut naturalibus co sis, movendo eas, non aufert quin actas earum simi naturales, ita moriendo causas voluntarias, non ofert quin a Itones earum sivit voluntariis ed potius hoc
in eis facit en modum libertatis camistum operatur enim in unoquoque s
candum eius proprietatem . Cui comsonat illud Auguilini, libro primo de gratia Christi,capite vigesimo qui to, Non solum Deus posse nostrum dona
vit atque adiuuat, Ied etiam velle σορ νari operatur in nobis.Velle inqua voluntate ut voluntas est, quod icem est ac velle libere seii cum indifferentia ex parte principi; ad volenduntati non volendum. Hoc igitur velle tanto magis latarum est,quanto gratiae illi causatrici, seu operatrici est sublaetius, non suanto cuilibet gratiae absolute, est subiectius.
394쪽
ex eo quὁd Diuina Iratia repugnaret liberi.ui. ITertio potest dici, adhue ad misisquod loquatur de omni gratia abs lute; sed dicendo, tunc sensuita est e, non quod volutas in illo etiam actu, quem ex subiectione ad potentissimam oratiam et icit, qualis est amor beatificus; sit liberior ut Ian senius
imaginat ut sed quia ex subiectione ad hunismodi gratiam , liberior fit
inordine ad alios actus, qui ex tali amore oriuntur. Quod rursus veris. simitin est. Nam cum ex vi talis gratiae, voluntas reddatur in eccabilis
in alijs electionibus; tk polle peccare sit potius desectus libertatis, quam persectio, fit conse luens in similibus perfectiorem libertatem obtiner , utpote solutam ab isto libertatis desectu , qui est potentia peccandi. Et hoc iterum est expressa doctrina Sancti Thomae, prima parte, quaestione sexagesima secunda, articulo octauo ad Tertium, ubi ea de causa docet,li- herum arbitrium perfectius esse in beatis Angelis, qui peccare non possunt, quam in nobis, qui peccaro possiimus. Uerba accipe,ne dubitaS. Liberum arbitriani inquit sis se babet as elKendum ea suae sunt ad finem, sicut se hibet intelletius ad conrlusi'u Irma festum ess autem, quod ad Pirturem intellectus pertinet, ut tu diuerssis
conclusiones procedere pinsit sie dum principia data non deflectendo scilicet a vero sed quod in aliquam conclUonem procedat, praetremittendo st
dinem principiorum id est errando a vero Me est ex defectu ipsius. Unde
quod liberum arbitrium durersa eligere
possit struato ordine finis hoc est non deflectendo a bono ) hoc pertinet ad
perset honem libertatis eius , sed quod eligat aliquid diuertendo ab ordine finis, quod est peccare, Me pertinet ad defectum libertatis, Unde maior libertas ambitris es in Autelis qui peccare non possunt, quam tu nobis qui peccare possumus. Hoc idem igitur & nil aliud
vult Augum ius : nempe Mod. eo perfectius redditur liberum arbitriuin aliis electionibus, quo Per potentiorem gratiam firmius adhaeret bono fini absque potentia peccandi, v pote cuin tunc ab illo desectu libem
ratis , qui est peccare, sit simpliciter
Soluitur septima ratio eiusdem, ex eo quod sequatur , omnem concupiscentiae motum directam habere repugnantiam cum libertate.
N seqMitur, multo mys omnem concupiscentia morum mini re diare tam habere repugnoriam ctim libemtate . Probat hoc modo sequelam . . Nepagnat enim ex diametro millerentia valuntatis, cum bae ejiciat blanit-tiss motus sui, ut qui ad agendam Ur usa agendum, ante motum quoquo esset ιudi ferens , ipso motu libMinis in alteram partem Instar aequi. ib is, cui pondus additur , mr ellatur. Quod certὸ tam ea: denter νMusculas enuciat conscientia, H omui probatione a 'tius cla uir.
Quid enim s prolequitur J alioquiu
cta tanto discιlior, quanto tentationis motus est violentior, quod lautis quot die clamoribus poscimus, O ne nos m- ducas intentationem, si tentationis motus nos tollit indiseremiam agendi erum agendi, quam antes trebamus λTERTIO. Ut quid dicit Apostolus νnumquemque tentari a c ut σι-
seentias ua abstractum illectum, si re-ιinquit ammum iu eadem iuiferentiae libertate
395쪽
31 a Lib.V.Cap. VII. soluitur septima ratio Iansensi QV ARTO. Vt quid dicitur ab eius coapostolo lex peccati, vis quia ut
Augustinus exponere solet animum indi erentem non verbis sed pe iculosismis motibus tubet O quodawmodo cogit vi peccet pinv I N T O. Vt quid denique re
centi ores ιρβι pro Peuttir tentatio vibus
grauibus siue gratiae adiutorio discilliamum esse resistere λSEXTO. Vt quid grauissimi peccatores totum eduliis gagrante libidinis
mutu clam .itit, te voluntatis infirmitate non posse non cedere, er eos vrrum dicere non semel Auxit fistus docet ; nisi quia grauigimus sit in alteram partem impulsus libertatis, cui ad aequilibrium reducenda par vel maior gratia delecta-tra necessaria est λULTIMO. Ita vero angeri posse concludit motum titillantis cupiditatis , νι non post ei indigerentis libeν- ratis nisu amplius reprenati, siue sanado imae violatione negari nequit. Respondeo in toto illo ar umento vix unu in verbum Scholas ice dici aut ad rem. Et quidem a posteriori illo puncto incipiendo , nimirum tentationem taliter posse augeri, ut illi non possit homo resistere aut re-ougnare ; non solum sine sanae doctrinae violatione negari potest, sed omnino debet. Audi Anselmum capite sexto dialogi de libero arbitrio, id negantem.
Proponit ibi in persona Magi liri hac quae litonem suo discipulo. Quomodo
tentatio cogit voluntatem velle λ Anita vi possit ea quidem nolle, sed uon si ne grau molestia λ An ita ut nullatenus
possit nolle Cui discipulus sic respondet. Quamuis me fateri oporteat, vos aliqv.uido sic premi lcntationibus , νιβ- ne dissicultate non valeamus nolle, quod suggerunt et non tamen possum dicere, quod se nos unquam opprimant, utquὸdmovent, nullatenus nolle posmus. En
qualiter discipulus ibi apertissime
fateatur , nunquam sic voluntatem ex vi tentationis cogi ad velle, quin semper remaneat vera & absoluta
potestas ad nolle: ac proinde qui ita possimus repugnare ἐκ restitere. Sed& Magi lier Anselmus huiusmodi responsionem approbans, itatim sui, iungit ; nescio quomodo psis det ei; videlicet sic nos unquam opprimi a
tentatione, ut nullatenus nolle possi mus . Et postea; tentationibus consentimus, non ex impo sibilitate, sed ex diffficultate . Frequenti namque usu dicimus , nos non posse aliquid, non quia n
bis est impossibila, sed quia sime di petita
tale non politumus. Non a Choc cit itaris limis verbis negare, ut quod tanta confidentia affirmat Iansenilis; videlicet polle motum tentationis ita augeri , ut non possit ei amplius. rciisti aut repugnari ZAudi sanctum Thomam & idet rieadem clanitate negabit. Prima Secundae, quaestione decima, articulo tertio quaerit, Vtrum volistas moueatur de necessitate hoc est absque potentia cohibcndi motum, ut conii ad
ex contextu b inferiori appetitu Θ Erridetur, Quod sic tu quit in primo a gumento . Dicit Apostolus Roman rum septimo, non enim quod volo bonum , hoc ago , sed quod odi malum , itilud facio. Quod dicitur prUter conci piscentiam, qua es passio quaedam. Ergo voluntas ex necet date mouetur aprisone, ita nempe ut non eo: sit repugnare . Et quid quaeso respondet pAnne affirmando sicut Ian senius pAd primum inquit in dicendum , quod etsi voluntas non post facere, quin motus constupiscentiae insurgat, de quo Apostolus dicit Romanorum septimo, quod odi malum illud facio, id est concupisco;
tamen potes voluntas non velle concupiscere, aut concupiscentia non consem
tire. Et sic non ex necessitate sequitur concupiscentia motum. En luce meridiana clarius, contradictoriam rela-lutio.
396쪽
ex eo quod concupiscentiae motus repugnarent libertati. 3 sylutionem. Sanctissimus Theologus relatuit posse voluntatem motibus concupiscentiae non consentire, posse non velle concupiscere, quod utique est poste repugnare, & resistere ς &Ιansenius ad haec ita augeri posse motum titillantis cupiditatis, ut non possit ei amplius repugnari, sinesanae doctrinae violatione negari nequit . Vade Doctor mirabiliter singularis. Ast libet ostendere, etiam veritatem fidei, hic a Iansenio negari: &suppono tria.
PRIMUM: quod dicturn illius non procedit in casu, quo totaliter absorbetur iudicium rationis, sicut Diuo Thoma teste contingit in his,
qui propter vehementem iram, vel co cupiscentiam furiosi vel amentes fiunt. In his namque manifestum est, motus titillationis vel concupiscentiar, ita urgentes esse, ut repugnare illis non possint; sicut & manifestum est, eadem de causa, illos non peccare , concupiscentiae consentiendo. Nam
de talibus inquit ibi Sanctus Thomas ) eadem es ratio sicut o de anima
libus brutis, qua ex necestate sequuntur impetum passonis. Excipe casum; uando pastio illa necessitatem in-ucens, fuisset a principio voluntaria. Tunc enim reuera peccaret,propter libertatem in causa. Vt iterum apertis verbis tradit Sanctus Thomas, Prima Secundar, quaestione septuagesima septima, articulo septimo in Corpore, sic inquiens, Passio quandoque est tanta, quod totaliter aufert num rationis, sicut patet in his,qui propter amorem vel iram insaniunt, Otunc si talis palpo d principio fuerit voluntaria , imputatur.actus ad peccatum,
quia est voluntarius in sua causa , sicut etiam de ebrietate dictum est. Si vero causa non fuerit voluntaria, sed naturalis , puta cum aliquis ex aegritudine, vel aliqua huiusmodi causa incidit in talem pabionem, qua totaliter aufert ν-
sum rationis, actus omnino redditae inuoluntarius , per consequens totalitera peccato excusatur. Itaque suppono dictum Iansen ij, in casu illo, quando
totaliter aufertur usus rationis, non procedere.
nec etiam procedere in casu illorum motuum, qui a Theologis vocantur primo primi: licet alias subiectu habitualiter usum rationis habeat. Tucnamque eadem via manifestum est, voluntatem huiusmodi motibus, ut primo surgentibus non posse repugnare,cum ad illos rapiatur ex venementi passione & subita apprehensione intellectus , absque iudicio de ulla prorsus indifferentia. Vnde & S. Augustinus libro nono de Ciuitate scapite quarto eos vocat,passiones ρ venientes mentis rationis oscium; subiungens etiam, quod sapientis annmus eas necessitate patiatur.
TERTIO SVPPONO, nec etiam loqui in casu, quo non curreret obligatio resistendi tentationi aut concupiscentiae. Si enim huiusmodi casus admitteretur; nullum inconueniens iudicari deberet, sic hominem a sua concupiscentia tentari, ut illi resistere non posset.
ita posse aueeri motum concupiscentia, ut non possit ei amplius repugnari; debet intelligi si aliquid ad rem velit concludere; perseuerante iudicio rationis&stante obligatione resistendi . Et sane clarissime ex verbis eius, huiusmodi sensus deducitur, cum aperte loquatur de homine, prout illectus & abstractus a similibus concupiscentiae blanditus,peccat. Ergo
supponit, hominem, ut ratione ute tem,&insuper ut obligatum ad re- . sistendum.
Sed hoc sensu propositionem eius veritati fidei repugnare, probo multipliciter .
397쪽
ΡRIMO: quia sic seri commune placitum Theologorum, ut videro est in Ioanne Ildephonis, Thom istacgregio & plane crudito. Qui Prima
Secundae, quaestione decima, articulo tertio, disputatione centesima vigesima sexta, fragmento primo, numero centesimo trigesimo, hanc habet
conci usionem. De fide est quod assuente iudicio π aduertentia rationis ad bonitatem vel malitiam rei, quae proponitur , nulla est adeo νebemens pagio σrentatio quae libertatem voluntatis id est in eius phrasi, potestatem consentiendi & non consentiendi D-peret σ eam necessitet ad exercitium actus. Asseritque se hoc dicere, contra haereses nostri temporis,& nominatim Lutheri asserentis voluntatem necessario trahi a passionibus appetitus & nihilominus mortaliter peccare. Quod sane idem in re dicit Ian- lanius: utpote sustinens & omnino inculcans, hominem illectit inconcupiscentiae blanditi Js peccare, etiam
in casu quo tales tamque vehementes sint, ut eis amplius repugnaro non P ssit.
SECUNDO: quia aperte contradicit assertum hoc, expressis testimoniis scripturae: ut est precipue illud Genesis quarto, sub te erit appetitustatis tu dominaberis ιllius. Ex quo loco sic argumentatur D.Thomas in argumento sed contra articuli iam citati ex Prima Secundae,quaestione decima . Sed contra est inquit quod dicitur Geuess quarto, subter te erit appetitus tuus o tu dominaberis illius . yton ergo σ voluvias hominis ex necessitate mouetur ab appetitu inferiori. Cui
consonat illud Augustini loco etiam citato. Mens, ubi fixa est issa senten-ria, nullas perturbationes, etiam si aecidant in i erioribus animi partibus, tu se contra rationem praeualere permittit: quin imo ipsa dominatur,eιsque non consentiendo dia potius resisseno, regnum septima ratio I fenii
virtutis exercet. In eodemque sen. su est Bernardus sermone quinto in quadragesima. Potest inimicus exciatare tentationis motum, sed in te est si volueris , dare seu negare consensum. Rursus ad idem Gregorius libro Moralium capite vigesimo secundo: in foribus quippe peccatum adess, cum in cogitationibus pulsat . cuius appetiatus subter est, eique homo dominatur, si cordis nequitia inspecta,citius prematurct priusquam ad duritiam crescat, reluctanti menti subitatur. TERTIO. Quia non minus con tradicit definitioni Concilii Tridentini Sessione quinta, Cataone quinto, ubi sic loquitur. Manere autem in baptietatis concupiscentiam vel fomitem, haee Sancta Synodus fatetur sentit: quae cum ad agonem relicta sit, nocere non consentietibus oe viriliter per C, sti Iesu gratiam repugnantibus non ν let: quin imo qui legitim certauerit, coronabitur. Vbi euidentissime supponit Concilium quod homini concupiscentiae motus non noceret nec
ipsi tamquam peccatum imputaretur , si per gratiam Christi de communi lege paratam illum vincero non posset. Ergo qui cum Ian senilis assirmat, adhuc consensum in istos motus imputari, in casu quo homo
nulla via eisdem repugnare valet, reuera definitioni concilij non satisfacit.
PRIMAM supra libro secundo late prosecuti fuimus . Nullus enim secundum fidem Catholicam peccat in eo, quod vitare non potest. Si ergo homo perseuerante via rationis, concupiscentiae quantumuis urgen tissimae consentiendo, peccat, iuxta
illud Iacobi primo , concupiscentia
cum conceperit, parit peccatum; euidens fit, ipsum cuiuis concupiscentis poste resistere.
398쪽
ex estqvδd eontupiscentia motus repugnareat libertati. 3 is, ALIAM quoque superaddere Iibet . Nam manente usu rationis in
homine, intellectus potest iudicare esse bonum non operari iuxta passionem , sed iuxta dictamen rationis, di hoc potest proponere voluntati rergo voluntas poterit ferri in illud
bonum rationis non consentiendo passioni. Antecedens est certum ,
quia nil potest obstare, quominus homo illud iudicium effbrmet , &voluntati proponat. Et consequentia probatur; quia voluntas, dum proponitur obiectum sub indifferenti a boni di mali, potest admittere vel respuere illud: ergo sicut potest admittere obiectum passionis, quia dei filii, respuendo bonum rationis, ita potest admittere bonum rationis ;quia expedit ani mae , respuendo b num delectabile. Et hoc est quod dixit S. Thomas articulo illo quaestio. nis decimae in Corpore; tu quantum ergo ratio manet libera, ct palsovi non
subiecta,m tantum voluntatis motus qui manet, non ex necessitate tendit ad hoc
ad quod pQο inclinat. Et rursus articulo septimo quaestionis septuagesimae septimae; quandoque veris p sanon est tanta, quod totaliter intercipiat Uum rationis, o tunc ratio potest passionem excludere, diuertendo ad alias cogitationes, vel impedire ne suum consequatur lectum , quia membra nona plicantur operi, nisi per consensum rationis. Quasi clarissime testificans ,
non posse usu rationis manente in homine, tentationem usque adeo excrescere, quin semper homo possit illi repugnare & resistere. Horum omnium certitudo & vGritas , coegit Sanctum Thomam sex centis ali)s locis veritatem istam Catholicam lateri. Lege quaestione vigesima secunda de Veritate,articulo nono ad Secundum. Ex ipso corpore inquit aliquo modo voluntas inclina-ιur , licet non necessario: quia resistere
potes: sicut cholerici ex naturali complexione inclinantur ad iram tamen aliquis cholericus potes resistere per voluntarem isti inclinationi. R ursus ad Tertium I Incontinens non dicitur vinci dpasonibus, quasi ipsae pasones cogant,
vel immutent nece arao voluηtatem ;alioquin incontinens non esset puniendus, quia poena non debetur inuoluntario sed dicitur incontinens vinci a paDmbus, in quantum earum impulDi voluntariὸ id est cum potestate resistendi
cedit. Iterum ac Sextum. Pa nesvoluntatem inclinant, non tamen de necestate immutant;quia in potestate πο-luntatis es , huiusmodi comprimere, utrius rationis non impediatur, secundum
illud genesis quarto, Subter erit appetitus illius ,scilicet peccati. Lege etiam quaestione vigesima quarta de Veritate, articulo duod cimo, ad Duodecimum e Cupiditas
inquit non potest intelligi esse cogens
absolutὸ liberum arbitrium , quia semper est liberum d eoactione, Ied icitur
cogens propter vehementiam inclinationis , cui tamen potest resisti, licet cum di cultate. Iterum Prima Secundar, quaestione septuagesima septima, articulo tertio ad I crtium . In potestate voluntatis es, assentire vel non assentire his in quae passio inclinat, O pro tanto Lcitur
noster appetitus sub nobis esse. Rursus in Secudo ad Annibal dum, Distinctione trigesima sexta, quaest.
unica, articulo tertio ad Secundum, Motus concupiscentiae non es peccatum
ut est passio, sed prout est in potestate νο-luntatis existens, auae potes eum prolabere , vel non probibere .
Seet quandonam finis,si omnium eius dictorum ratio di numerus hisce paginis deberet appendi λ Hoc unum firmissime & Catholice teneamus . non posse stante iudicio rationis, Nobligatione resistendi, passionem ,
concupistentiam, aut tentationem
399쪽
usque adeo excrescere & augeri, quin homo possit cis resistere & repugnare. Vide quae supra contra Vincentium suse satis peregimus. Nunc vero in particulari ad argumentum Ian senil descendamus. Sequitur inquit si indisserentia requiritur ad libertatem; quod omnis concupiscentiae motus diret Iam habeat repugnantiam cum libertate. Respodeo negando sequelam . Ad probationem, quia voitatem impellit in alteram par- em ; distinguo antecedens ex tradita
doctrina Sancti Thomae, impellit in
alteram partem, per modum inclinarionis , cui tamen potest resisti, concedo antecedens. Per modum coactionis seu necessitatis, cui non possit resisti; nego antecedens. Ergo pugnat cum inditarentia,vel nego consequentia, vel explico consequens: pugnat cum indisserentia inclinationis; concedo consequentiam; cum indisserentia elicientiae quoad ad actum & non actum, in qua nos libertatem ponimus; nego consequentiam. Eodem prorsus modo explicat D. Thomas verbum illud Lucae decimo uarto: compelle intrare. Ex quo vi ebatur sequi, voluntatem adeo sertiter adduci ad spirituales nuptias, ut non possit reniti . Compsthio illa inquit quaestione vigcsima secunda de Vcritate, articulo nono ad Septi. mum ) de qua ibi fit mentis,non est coactiο auserens scilicet potestatem re sistendi sed e cacis persuasionis, vel
per aspera, Wι per leuia, cui nempe reniti voluntas potest. Sic pariter dico de motu impulsionis proueniente a concupiscentia. Illa quidem impellit voluntatem in alteram partem ; sed ista impulsio non est coa.ctionis aut necessitatis aularentis potestatem repugnandi, sed blandientis suasionis, seu inclinationis, cui utique resistere& repugnare voluntas potest. Et quod arguentem hae in partes videtur decepisse, est inconsicieratio duplicis illius inditarentiae . Una
quoad inclinationem non magis in hanc partem suam in alteram. Altera quoad elicientiam tam actus qu non actus. Prima contingit quando voluntas consideratur nude & secuniadum se ante omne quod illam possit impellere aut inclinare in hoc potius , quam in illud. Tunc enim est indisserens quoad inclinationem, viis pote non magis astecta, hute extremo quam alteri. Et in tali indiflerentia nullus Scholasticorum essentialem libertatem constituit: hanc enim tolli per vehementes motus concu-iscentiae, imo & per quemcumquoabitum, omnibus indubitatum est; cum tam motus concupiscenturi qua habitus superadditi particulariter ω determinate inclinent vel in bonum, vel in malum: ac proinde talibus f
perinduta voluntas, non manet a
plius aeque inclinata in utrumlibet, sed potius specialiter propendet in alteram partem contradictionis aut contrarietatis. Est igitur secunda indisterentia quoad elicientiam ἔquatenus nempe principium seu potentia aequeipotens est absolute loquendo, agere vel non agere. Et ista est, in qua Scholastici liberi tis rationem constituunt. Sed hanc nec per motus concupiscentiae, nec per ullum habitum viae tolli, etiaIT . manifestum esse debet: quiscninu. nisi ipsi experientiae renuntiare VClit dicci me absolute impotentem esse ad non ambulandum , ex eo quod forte ex aliquo motivo vehementissime ad ambulandum inclinere Certe si rationis usus, volu tas , & potentia gressiua in me integra perseuerant , nullus sanae meum tis potest idipsum contendere. Maneat ergo , argumento Iansenti nil
ad propositum concludi; siquidem. dem
400쪽
ex eo quod concupiscentiae motus repugnarent libertati. yy 7 eidem via sustinemus, sub quocumque motu concupiscentiae, stante rationis usu & obligatione resiliendi, manere in voluntate illam indist rentiam quoad posse consentire redissentire. Et ex hoc evanescunt omnes eius potius Rhetoris exclamationes, quITheologi probationes.
alioquin ca Us es, νι magisρulsati qua
Nacui tptatione peccemusὸ Dico in causa esse,non quia potestas non peccandi desit, sed quia voluntas ad bonum sensibile tentationis tam proci illis est, ut potius eligat voluntarie cedere, quam cornu suae potestatis viriliter cimicando exerere. Dicitur incontinetis sinquit Sauctus Thomas) viu-ci a pasonibus, in quantum earum imis pulsui νoluntariὸ cedit: nou quasi ipsa
sibi vult lucta tanto dissicilior, quanto tentationis motus est violentior. Dico in causa esse non quasi deficiat potentia ad resistendum, sed quia adeo vehe. mens est inclinatio, quam tentatio excitat. Cupiditas inquit Sanctus Thomas dicitur cogens propter vehementiam inclinationis cui tamen potessresisti, licet cum discultate.
dicit Apostolus unumquemque tentari a concupiscentia sua abstractum illectum' Dico in causa esse, quia concupiscentia reuera abstrahit a bono incommutabili & allicit ad bonum co- mutabile: neutrum ex necessitate sed utrumque ex libertate. Potea enim
voluntas inquit Sanctus Thomas
concupiscentia non consentire.
quιddicitur ab eius coapostolo lex peccati , nisi quia ut Augustinus exponere solet) periculosissimis motibus iubet crquodammodo cogιt ut peccet Dico cu
ideo Mines seu concupiscentia dicitur lex peccati, quia habet si inites et sectus legis: sicut enim lex inducit ad bonum faciendum , ita fomes inducit ad peccandum Z Et quod Augustinus vocet istam inductionem, quasi iussionem & quodammodo coaetionem rhoc apertissitne cst pro nobis. Nam si quodammodo tantum cogit, non
cogit absolute, sed putest illi relicti liacet cum discultate , inquit Sanctus
quid denique recentiores ipse profitentur tentationibus grauibus sine gratia adiutorio, discillιmum resistere DICO hoc eos verissime profiteri ; nam licet dissicillimum sit imo& impossibile impotentia consequente, sine gratiae adiutorio, graui
tentationi resistere; fatentur tamen omnes, tempore tentationis, hominem absolute resistere posse potentia antecedente: de hoc uno ex duobus modis,.vel ex propriis viribus, vel ex gratia dante posse , semper tamen quantum est ex parte Dei parata : iuxta illud primae ad Corinthios decimo, fidelis autem est Deus quι non patietur vos tentari ultra id quod potestis. Si autem l me quaerat Iansentanus, quidnam ex his duobus tenendum iudicem; Respondeo primum, utpote doctrinae D. Thomae con r-mius . Itaqtae dico, quod licet nunquam continget de facto, quod homo vincat grauem tentationem sine adiutorio gratiae, quod est,esse victoriam illam sine gratia impossibilem impotentia coosequente; tamen sine gratia & ex propriis viribus habet potentiam antecedentem ad cuiusuis grauis tentationis victoriam, diuisiue, & ex. motivo honesto naturali. Dixi diuisive, quia ad omnem grauem tentationem collective,gratiam