장음표시 사용
401쪽
osse, non ambigo. Dixi ex motivo onesto naturali; quia ad Vincendam etiam quamlibet leuem ex motivo honesto supernaturali, gratiam per modum potentiae antecedentis desiderat fides Catholica contra Pelagianos. Praecipuum istud, nempe gratiam tamquam dantem posse, non desiderari ad victoriam cuiusuis graui Lsimae tentationis diuisiue & ex moti-uo honello naturali, sed potius hominem hoc posse seu illam potentiam antecedentem habere ex propriis viribus , mihi constans est obrationem supra factatri. Nam dum tentatio non absorbet iudicium rationis , sed tantum obscurat , nihil obstat, quominus intellectus ex naturali virtute possit voluntati proponere , passionem seu tentationem non esse sequendam; ac proinde &voluntas potest eadem naturali vim tute illud dictamen sequi & sic tentationem repellere & ex consequenti adcli potentia antecedens ad viactoriam illius. Est doctrina expressa Diui Thomat Prima Secundae, aestione decima , articulo tertio, ad
secundum. Cum in homine inquit dua sint nathrae, intellectualis uilicet σμηsitiua; quandoque quidem es homo aliqualis uniformiter secvndum totam animam: quia scilicet vel pars sensitiva
totaliter sub citur rationi, sicut contingit in virtuosis: vel e converso ratio tot
liter absorbetur a passione, sicut accidit in amentibus: sed aliquando etsi ratio obnubitetur a passione, remanet tamen all- quid rationis liberum: ct secundum hoc potest aliquis vel totaliter passionem repellere,vel saltem se tenere ne passionem sequatur. In tali enim dispositione, ahomo secundum diuersas partes araxma diversi Odὸ disponitur , aliud ei videtur secundum rationem O aliud secundum pQionem. Quasi aperte indicans quod ratione tantummodo obscuru
ta , possit intellectus iudicare , aut bonum rationis esse sequendum, omissa pastione, aut bonum passionis, posthabita ratione: in quo iudicio ipsa potestas voluntatis antec dens fundatur.
Quibus hoc accedit, quod quando
Diuum Thomam supra docentem . l. audiuimus , esse haeresim Mani- ichaeam, asserere, non posse hominem virtute naturali vitare omnia
peccata mortalia diuisive; profecto Sanctus Doctor loquitur omnino absolute & sine ulla restrictione, devitatione cuiuscumque peccati , etiam in praesentia cuiuscumque te: tationis:ergo sentit in tali casia,etiam virtute naturali, peccatum huiusmodi, ad quod grauis tentatio inclinat, posse vitari saltem potentia antece
potenti per modum actus primi in aliquem actum , debitum est auxilium, quo aliqua lo applicetur ad illum: qua ratione igni ad calefaciendum, homini ad ambulandum, & sic de ali)s, debetur concursus .' quia nempe ad praedictas operationes h bent potentiam per modum actus primi sufficientem. At potentia antecedens , est potentia per modum actus primi sussicientis ad actum: e go si homo lapsus illa gaudet ex pr prijs ad victoriam grauis tentationis;debebitur ei auxilia estica x, quo aliquando de iacto applicetur , ut graui tentationi resistat: & ex consi rueti tale auxilium v me debitum .aecialis gratia non erit, sicque nec desiderabitur gratia ut det Polemtiam consequentem.
sic opponere: nam distinguo maiorem : si potentia sit facilis, expedita& magis inclinata ad actum, quam ad eius oppositum, concedo maiorem; si impedita iidificilis & magis
402쪽
ex eo quὸd concupἰscentia motus repugnarent liberian. 3propensa in oppositum; nego mai rem i & sub eadem distinctione minoris,nego consequentiam: quia potentia per modum actus primi competens homini ad grauis tentationis victoriam , non est facilis seu expedita; sed dissicultatibus plena, & alias Iris ad succumbendum, quam adendum propensa. Ex quo etiam collige , dissicultatem esse antecedentem I impotentiam vero, non nisi consequentem . Sic communiter Thom istae ad quaestionis centesimae nonae,Primae Secundae articulum tertium . Estque exemplum in eorum doctrina a sensu contrario, in auxilio requisito ad aliquando bene moraliter operandum, nec non in auxilio requisito ad aliquando bene operandum supernaturaliter supposita gratia iustificante. Huiusmodi nam-ue auxilia in sententia Thomistica ebita sunt&non sunt speciales gra. tiae, quia tam pro aliquo opere bono morali verbi gratia, facili, quam Iiro aliquo opere bono supernatura i supposita gratia Histificante , extat in homine potentia non qualitercumque potens , sed insuper expedita , facilis & proportionate inclinans ad illa opera: cum igitur a sensu contrario, extet quidem pro victoria grauis tentationis, in homine potentia antecedens, non tamen
facilis, aut expedita, sed mille difficultatibus plena, & alias magis ad
succumbendum quam ad resistendum propensa; fit consequens, auxilium ad aliquando vincendam gra vem tentationem ei non deberi: sicque semper verificatur,gratiam desiderari ut det potentiam consequentem, licet ex proprios viribus verum posse adsit per modum potentiae antecedentis.
Et per hoc tandem patet ad id quod ultimo Ianseniuς exclamat. Vt Ψηid grauissint peccatores inquit t tis medullis flagrante libidinis motu clamant , se voluntatis infirmitate non posse non cedere, O eos rerum dicere, non
semel Augustinus docet Respondeo & ego,huiusmodi peccatores verum dicerer stequenti namque riu dicimus inquit Anselmus nos non posse aliquid, non quia nobis est
imposbile , sed quia sine discultate
non possamus. Vel dic aliter, eos dicere , se non posse; qnia nimirum non possunt potentia consequento; licet alias possint potentia antec
Soluitur octaua ratio eiusdem , ex eo quod sequatur , omnes habitur oco uetudines animissiue bonas diuemalas direm repugnare libertati.
Nam seqititur omnes habitus σconsuetudines animisiue bonas siue malas , directὸ repugnare libertati. Probat assumptum. Quia directὶ ripugnant indiscientiae et siquidem proprium habituum munus est facilitare & inclinare in unam partem. Tum etiam , quia ea de causa non veretur Augustinus huiusmodi consuetudines seu habitus malos multis suorum scriptorum locis peccandi nec tales& iacturam libertatis vocitaro . Quod non est aliud , quam si claris verbis diceret, indifferentiae interitum: assigit enim ad alteram partem
habitus diminuere dumtaxat aut tollere inditarentiam contrarie tatis, hoc est boni & mali, non autem contradictionis, hoc est agendi, de non agendi.
403쪽
solutionem nostram tradit. Qualitates aiιtem si pertienientes sunt, silent bubitus O pasones,secundum quas aliquis
magis inclinatur in νnum, quam in alterum En habitus tollit indifferentiam inclinationis ad utrumlibet tamen
ista etiam inclinationessubiacent iudicio rationis. Et huiusmodi etiam qualitates risubiacent,in quantum in nobis est tales qualitates acquirere, Vel causaliter vel dispo tiu , νel a nobis excludere. Et sic nihil est,quod libertati arbitris repugnet. En non tollunt libertatem, quia non tollunt inditarentiam elicientiae pe-sc. Quamuis verum sit immediate per
habitus primam indiscrentiam tollI,mediatὸ tamen etiam secunda diminuritir. nonntinquam tollitur. Et posma. Habitus malus non solum impotentiam adducit operandi beni, quod ei contrarium est, quasi solam contrarietatis indiferentiam tolleret , sed potentismὶ creberrimeque νrget, ad operandum malum, ut ab eo abi inere non sit liberum , nec salua maneat indisserentia contradicti nis , quae ante habitum fuit.
RESPONDEO argumentum hoc lana ex doctrina praecedentis capitis
iam ex doctrina praecedentis capitis tollunt IniamULC-1uia1-west Iutum sicia namque ibid ma nes posse agerς contrarium, mos scI- ostendimus , motu& cosic piscentiae licer per actus con rarios excludet
do & expellendo. . Rursus Prima Secundae, quaesti ne quinquages una, articulo tertio ad Secundum, audi ipsum sic loquentem. Bruta animalia. inquit ar tione bominis per quandam consuetudianem dispunnntur ad aliquid operandum in s minime libertati repugnare, i sic vel aliter. Hoc modo an brutis ani- uia non auferunt inditarentiam eli- malibus habitus quodammodo poni poscientiae, licet auferant indifferentiam suηt. Vnde Augu inus dicit in libro
Mn prae Horit et incli joctoginta trium quaestionum , quoa vid
etiam vehementissimos non repu- nare libertati: Quia licet auferant n. differentiam inclinationis, non tamen auserunt indisserentiam elicientiae, in qua libertas consistit; ita pariter manifestum esse debet, habitus siue bonos siue malas etiam intensissimos, minime libertati repugnare inclinationis. Habitus bonus Incliquidem potentiam ad bonum, sicut habitus malus ad malum; neuter
octoginta trium quasi um, quθd vid mus immanissimas bestias a maximis voluptatibus abstinere dolorum metu a
ramen aufert a potentia potestatem quod cum in earum consuetudinem vernon assendi, imo nec potestate agen-ititur, domatae ma ueta Nocantur. di contrarium: sicque uterque relin-iDeficit tmen ratio habitus,quantum ad ovit utramque inditarentiam tam ivstim voluntatis, quia non habent domi- contradictionis penes posse agere &imum utendi, νel non νtendi, quod vide- non agere, quam contrarietatiS pe-itur ad rationem habitus p rtineae. Enes P csse agere secundum inclinatio-iideo proprie inquendo, in eis babitus senem habitus, & polle agere contra inon possunt. NMi vides hyc, brutas ve-
inclinationem habitus. Et certe velle cordato viro persuac ere, habitus viae eo posse pertingere, imo & de facto aliquando pertin re, ut utramque istam indit ferentiam omnino tollant; est omnino in Philosophia monstruosum. In primis patentissime repugnat doctrinae S. Thomae,dum prima parte, quaestione octuagesima tertia, articulo primo ad Quintum sic egregie
ram & propriam ratione habitus d negari, quia carent dominio utendi illo vel non utendi 8 Quod non citaliud, quam claris verbis dicere, ensentiam habitus claudere ex parte subiecti potestatem indisserentiae penes potic agere ta non agere secundum habitum: & ideo in brutis proprie non reperiri, quia illa potulfato
carent. Sentit ergo habitum in subiecto ratione utente nunquam a
404쪽
ex eo quod balitas ct consuet udines repugnarent libertati astilibabitationis, Hique deprimentis sen- um multa cogitantem; nece se habent etiam qui persedlacres iη hac mortalitate videntur en viros habitibus virtutum
ornatissimos confiteri oe dicere, tumultis ottendimus omnes. Qua propter orant oe ipsi, siue intermissione dicentes , adventat regnum tuum : quod non erit vel in ipsis consummaIum, quosque peccatum non solum non regnct meorum mortali corpore, sed ue sit omnμno , nec esse possit in immortali iam corpore. Nonne hoc est, absque ulla prorsus nube obscuritatis lateri, hominem etiam Sanctissimis moribus habituatum , quamdiu est in hac mortali vita, posse peccare & a bono deflectere λ Manet ergo iuxta Ber- nardum sub persectissimis etiam habitibus potestas contrarietatis ad
errore cotra Tridentinum Ian senius
hic excusari possit. Sessione sexta capite duodecimo sic aperte statuit.
Nemo quoque , quamdιu In hac mortalitate vivitur, de arcano Diumae praedestinationis msserio usque adeo praesum re debet, ut certo saluat, se omnino esse innumero p aede sinatorum ζ quas Nerum esset , quod rustificatus aut amplius peccare non possit, aut se peccauerit, ce tam sibi rιsipiscentiam promittere debeat . En Sacrosancta Synodus pro vero non vult admittere,iulliflaatum amplius non polle peccare, quamdiu in hac mortalitate vivitur. Ergo sentit, nullum habitum viae, eo Inclinationis de determinationis posse pertingere, ut potestatem peccandi
Et quid quaeso de indisterentia
contradictionis , seu de potestate ad agere & non agere λ Nonne probata iam indifferentia contrarietatis ad malum, manet a sortiori probata inditarentia contradictionis Sed accipe N hoc speciale , quod Sanctus
eo posse pertingere, ut potestatem
illam austrat ' . . CDeinde repugnat etiam ipsi At sustino & Commentatori antaquillinio Philosopho . Quod iterum probo ex Sancto meo I homa. Audi verba eius Prima Secundae, quaeillone Quadrape sima nona articulo tertro in Α rgumento sed contra. Sed contra
est inquit quod Augustinus dicit in ti .
bro de bona coniugati, quod habitus es , quo aliquid agitur, cum opus es. Et
commentator dieit in tertio de anima
quod habitus est quo quis agri cum να- uerit . Quibus verbis docet, iuxta mentem Lucustini & Commentato ris requiri ad rationem habitus, co-
minium viendi illo vel non utendi iuxta libitum voluntatis,nuando placuerit vel opus fuerit. Ad quid ergo Iansenius mihi ex Augustini menteis inculcat, habitum ista potestate indifferentiae , voluntatem priuare λDenique monstruosa est eius doctrina , quia euidentissimam experientiam euertit de conculcat. Nonne quotidie experimur , viros etiam Sanctissimos , habitibus virtutum
undequaque rectistinae dispositos, posse peccare & a bono ipso denectere Z Imo quoties historiarum autho. ritate didicimus , ipsos de facto peccasse & deflexisse λ Nescio quisnam
ille eremi cultor,qui tota scrine vita, virtutibus & bonis consuetudinibus assuefacitis, tandem in articulo mortis desecisse traditur. Quis ergo sanae mentis Theologo persuadebit, habitus virtutum bonos, inditarentiam ad bonum & malum quandoque tollere ΘΑudiamus Bernar dum disserentem de gratia & libero arbitrio capite quarto. In quantum ergo regnum gratiae dilatatur,in tantum peccati potestas minuitur.In quantum vero minus est
adhuc propter corpus mortis quod aggra- arat Mimais, o ob necessitatem terrena Diuiti
405쪽
Thomas, communis Philosophia & insuper experientia ipsa testatur. Habit. 1 inquit Prima Secundae,quaestione quinquagesima tertia, articu
lo tertio in Corpore diminuuntur νel etiam tollutatur totaliter per diuturnam
cessationem ab a Iu, vi patet etiam inscientia , in virtate. Ex quo omnino consequens fit , liberum esse ab actu habitus, siue boni siue praui ab. stinere, ac proinde inditarentiam contradictionis ex vi illius non eripi, quandoquidem eum iptum perdiuturnam cessationem ab actu totaliter tolli continetat.
isentiam contrarietatis & contradictionis, qua Ian senius per habitum quandoque tolli dicit , non esse illam , quae consistit in potestate agendi contrarium, aut etiam in potestate agendi de non agendi; sed aliam longe diuersam, nimirum quae consistat in aequali propensione, seu inclinatione potentiae ad utrumlibet oppositorum .' quam sanὰ per nonnullos potentissimos habitus, quandoque tolli,nemo inliciari potest.
libro de natura S gratia, ca pite quadragesimo septimo, aut ego nθn interuligo quid dicat, aut ipse. Vel enim in toto illo capite citato, recte principia Scholasticorum impugnat, vel non: si non: ergo ipse non intelligit quid dicat, cum intentuin eius nil aliud sit, quam principia Scholasticorum in materia libertatis non solum impugnare, sed& confundere. Si autem Acte illa impugnat: ergo necestario loqui debet de in disterentia , prout dicit potestatem agendi &non agendi; non autem prout dicit aqualem inclinationem ad utrumlibet. Patct ista consequentia; quia nullus Scholasticorum libertatem constituit in illa aequalitate inclinationis ad utrumlibui; sed in aequali potestate agendi, & non agendi:constans namque est cuilibet Scholastico mediocriter erudito, non solum p tentissimos habitus , quandoquαν aequalitatem inclinationis tollero, sed tollere eam, quemlibet quantumuis infirmum, si vere uabitus sit. Cum namque de essentiali ratione habitus sit, esse inclinationem p
tentiae ad unam partam contrarietatis , vel contradictionis , necesse omnino est per quemlibet habitum,tolli aequalitatem inclinationis ad virum. libet. Et ex consequenti stultum omnino foret, libertatem in tali aequalitate constituere. Constituunt ergo scholastici illam in aequalitate pol statis aetendi & non agendi, quae cum inaequalitate inclinationis & propensionis rectissime subsistit . Si ergo Iansenius putat recte se Scholastic rum principia impugnare, loqui debet de aeqnalitate potestatis agendi& non agendi, non autem de aequalitate inclinationis aut propensionis. Dicta igitur recapitulando, fateor , quod habitus bonus determi te inclinans ad bonum, & similiter habitus malus determinate inclinans ad malum , tollunt inditarentiam inclinationis ad bonum & ad malum nego autem quod tollant indifferentiam elicientiae penes posse agere &non agere. Nec eontra hoc conuincit probatio ex Augustino aducta. Quod enim ipse habitum malum v cci peccandι necessitatem, hoc ideo est; non quia potestatem operandi bonum , aut non operandi , ablolute tollat; sed quia vehementer ad malum inclinat, quando in subiecto radicationem obtinuit. Rursus quando eundem vocat i arcturam libo talis; non loquitur de libertate, prout dicit potcstatem indisterentem aetendi& non agendi, seu ut inquit Sanctus Thomas ) quae jequitur naturam potentis; sed de libertate, prout di
406쪽
eo quod beati nullum consiliam implerent liberὸ 363cit inclinationem , seu qua est ex habitu ipsam perficiente.
Soluitur nona ratio eiusdem , ex eo quod sequatur, meritum bonum malum eὸ miniss esse, quo quis effficacioribus gratia motibus tractus, O tu bono vel malo fixioribus babilibus radicatus fuerit. To. l. ΟNO ARGUIT ibidem. Nam, .l sequitur meritum bonum ma tum eo minus sicax esse ae decoloratius I 1- ην quo quis in bono vel malo fixioribus babilibus radicatus fuerit, vel escaciorι-bus gratia motibus tractus et grauissim rum proinde peccatorum delicta ese minora , Sanctorumque actiones eo esse in promerendo praemio deterioris nata, quo habitus aut gratia motus eos magis ex aequilibrio indifferentis illius libertatis extraxerint , ct m alteram partem siue ad agendum, siue ad non agendum inclinauerint. Meritum enim ac demeriatum ex arbitri' libertate quam maximὸ ponderatur omnium hominum iudicio,
νum , quandoquidem intereunte liberim te , prorsus intereat. cesse est igitur, ut imminuta quoque libertate, minuatur, o eadem aucta, augeatur. Iam autem declaratum est, indigerentiam ii bertatis per quidlibet quod in alteru- nam partem determinaia trabit , --nui , o per id solum augeri posse , quod eam ad illud libertatis ad virumlibet indiserentis aequilibrium accedere fa-
est .REsPONDEO , sequesam istius
armamenti minime concedi postis ;videlicet meritum bonum & malum eo minus esse, quo quis in bono vel malo fixioribus habitibus operatur. Est hoc directe contra s. Thomam Secunda Secundae, quaestione centesima, octuagesima secunda, articulo secundo ad Secundum , ubi sic habet. In statu felicitatis futAra homo peruenit ad perfectum: ct ideo non relinquitur locus proficiendi per meritum. Si 'tamen relinqueretur, eruet escacius meritum propter maiorem cbaritatem .
Qtio loco elare supponit Sanctus D ctor, quod maius merstum habet ille , qui operatur ex maiori seu fixiori habitu charitatis seruata tamen in-d tuerenta agendi & non agendi, qua ibi supponit) quam qui operatur ex habitu non ita firmiter radicato.Vn- . de nego contrarium sequi , ex eo quod Scholastici inditarentiam ad libertatem requirant. Et argnmentum peccat ex sal so supposito. Supponit namque, per fixiores liabitus minui indillarentiam , quam Scholastici requirunt ad libertatem : cum tamen per illos solum minuatur indisserentia inclinationis,quam SchOlastici ad libellatem non requirunt. Distinctio patet ex his , quae duo bus capitibus praecedentibus dixi
Soluitur decima ratio eiusdem, eo quod sequatur , nullum consilium ut
consilium, d beatis liber impleri. ECIMO ARGUIT. Nam G.
videtur sequi, etiam nullum con- ii silium , ut consilium, d Beatis cum im Mi- ais disserentia libertatis impleri . Assumis triptum probat:non enim uberum est beatis mentibus, Dei consilium de meliori bono praetermittcre. Qu9d iterum pro
407쪽
364 Lib.V.Capx soluitur decima ratio Ianfenii , ΡRIMO Quia deest illis torpor
agendi, eest ille negotio rum vel circvm- flautiarum concursus , qui nos subindo perplexos ct 4 consiliis adimplendis auersos tenet, quamuis ea spectatis omnibus circumstanths, Deo Patiora esse
omnibus consideratis,optimum ad agendum esse dictat veritas, quam clarc vident , possent praetermittere;in quo quaeso id praetermittendum esse cernent, nisi rursus in ipsa incommutabili veritat 3 in autem dict.it veritas hoc optimum se ad Omittendum , sed agendum: Ad
agendum igitur adstricti sunt O ad non agendum non sunt liberi. TERTIO. Nam immobiliter stante finis intentione, fieri non potest quin electio medii consequatur: ergo si fims ορ- timo excellentissimoque modo intendatur , sicut intenditur a beatis, necesse est apti simi medis electionem sequi . Tunc vltra ; sed nullum aptius eo esse spotest; quod aptisimum esse consistentι-bus respondet aeterna veritas: hoc igitur non possunt praetermittere.
Supri RESPONDEo nos supra fuse
i ε ς ε ostendisse , Christum quantumuis impeccabilem: cum vera equidem indifferentia libertatis, adimplesse, praecepta: ac proinde a fortiori dici debet, beatas quoque metat S cum vera indifferentia adimplere consilia:cum respectu subiecti impeccabi. Iis , tam urgens ratio non sit in consi- Iijs sicut in praeceptis : siquidem ex omissione consilis uo sequeretur peccatum : sicut sequitur ex omissione
Vnde ad tormam argumenti nego sequelam . Ad probationem , quia non est liberum beatis mentibus Des cou-jilium praetermittere , nego absolute hoc ipsis non esse liberum . Licet namque re In cadentem sub consilio, kr maliter prout est consilit, leu prout est Deo gratior, iaciant necessitate in fallibilitatis seu consequentiae, ratione persectissimae conformitatis suae voluntatis cum Divina; non tamen eam faciunt necessitate absoluta, seu tali quae destruat potestatem omittendi illam rem absolute & secundum se. Et hoc ex eo manisestum
esse potest , quod opera consili j ex
parte rei volitae utpote versantia circa Diuinam bonitatem ut est ratio diligendi creaturas non proponuntur voluntati beati ut habentia necessariam connexionem cum ultimo fine clare viso: ac proinde ad sui executionem non necessitant , sed potius absolutam indifferentiam relinquunt , sicut S: quodlibet aliud medium non necessario cum fine amatoconnexumTstque hoc ipsum expressa doctrina Diui Thomae prima earte , quaestione decima nona articulo tertio in Corpore. Ea inquit quae sunt ad finem, non ex necessitato volumus, νοlentes finem, fusi sint talia,
sine quibus finis esse non potest . Sicut
volumus cibum, volentes conservationem vita , ct natrem volentes transfretare. Nonsic autem ex necessitate ν
lumus ea, sine quibus finis esse potest, sicut equum ad ambulandum , quia sino hoc possumus ire: π eadem ratio est de aliis. Ex quo etiam insert: quod cum
bonitas Dei sit perfecta oe esse post me
aliis , cum nihil ei perfectionis ex alias accrescat, sequitur quod alia ase Deum velle, non sit necessarium absolute. Cum igitur opera consili; versentur circa bonitatem creatam, vel circa Diuinam ut est ratio bonitatem creatam diligendi, quae prout sic inuoluit alis quid secum non necessario Conn xum ἰ consequens etiam esse debet quod beatum huiusmodi opera vente , non sit necessarium absolute iudsolum ex suppositione quod Deo gratiora sint & hic & nunc ipsi pisceanx : licet alias possint absolute non Platare. Nec contra hoc urgcnt proba-
408쪽
probationes induciae . NON PRIMA. Nam quod beatis mentibus dest torpor agendi &concursus ille negotiorum subinde a consilijs adimplendis auertens; hoc set in arguit necessitatem infallibi litatis seu consequentiae, quatenus videlicet ita expediti ab Omnibus impedimentis, nunquam consilia dolicto praetermittent; non autem quod absolute praetermittere non possint . Sicut namque nos ratione illius torporis S negotiorum concursus, non ita neccsmamur ad comsiliorum omissionem quin illa abs lute adimplere possimul, ita a sensu
contrario beatae mentes propter carentiam horum, non ita necessitanis tur ad consiliorum executionenia;
quin illa absolute eo sunt praetermittere. Et ratio a prior rest: nam torpor agendi & concursus ne otiorum non se tenent ex parte actus primi seu virtutis agenda, tamquam illam immutantia'; sed solum ex parto actus secundi seu actualis operationis, tamquam causantia impotentiam consequentem, quominus iusti in statu viae illa continuo adimpleant sicque a sensu contrario, quando toris ror ille & concursus negotiorum desunt , sicut contingit in beatis; solum inserunt in fallibilitate potentiae consequentis in consiliorum executione, relinquuntque omnia requisita ex parte actus primi, tam iudicium intellectus quam facultatem voluntatis , omnino indifferentia, sicut re uera bonitas illorum operum, non necessario cum ultimo fine connexa, exposcit.
est inefficax: nam dico, quod beati etiam in ipsa increata veritate vi dent , se illud opus absolute post praetermittere. Ad quod sane nor requiritur, quod scritas illud de facto octet omittendum, sud Iussicit uod licet de facto dictet laciendum
ictet tamen faciendum, non necessario, sed libere. Sic enim dictatur , ut possibile omitti. Et certe si probatio aliquid conuincit; imo solum conuincit, nullum consilium impleri a beatis cum indifferentia, verum nec ullum opus bonum: quod tamen aperte est contra Diuum Thomam. Qui sicut de Deo dicit, quod bona qua facit potest non facere ,& de Christo, quod poterat hoc vel illud bonkm facerect non facere ; ita indubie id ipsum sentit de quolibet beato; nimirum quod multa bona facit, quae tamen potest non facere : & ex consequenti, quod non omnia faciat absque indifferentia. Quod autem con rarium huius conuincat probatio, si aliquid conuincit I probo manifeste: Nam teste eodem Diuo Thoma quaestione vigesima tertia, de veritate, articulo octauo in Corpore voluntas beatorum , qui sunt in continua contemplatione Diuma bonitatis, ex ea regulant omnes suas assemοηes, utpote plena cognoscentes uniuscuiusque deisderandoram ordinem ad ipsam, conformantur Diuma voluntati in quolibet suo volito et omne erum qhod sci sent Deum νelle,νο- irent absolues Osine aliquo motu in contrarium . Quibus verbis docet, beatos,utpote in continua Diuinae bonitatis contemplatione existentes, regulare omnes suas actiones iuxta ea
quae Deus vult, & quae stiunt ipsum velle, ac proinde nil facere, nisi quod aeterna veritas dictat esse faciendum. Si ergo ea de causa Iansenius putat
esse consequens, nullum opus conalia fieri a Beato absque indit rentiai
quia nimirum aeterna veritas dictat, quodcumque este optimum ad sa-ciendum , non ad omittendum: pariter consequens esse debet, nullum opus bonum fieri a Beato absque indifferentia, siquidem quodlibet dictat veracas, esse bonunt ad iaci curdum a
409쪽
TERTIA quoque probatio deficit: nam distinguo antecedens ex doctrina Samn i Thomae, quaestione d cima nona primae partis, iam tradita & citata. Immobiliter stante finis imtentioηe , fieri non potes, quin electiomedij consequatam distinguo, si medium sit talis conditionis, ut finis sine illo esse non possit, concedo antecedens : si potius vice versa , ita ut sine illo esse possit; nego antecedens. Et distinguo consequens eodem mo. do: Ego si sinis, optimo excellentissumoq; modo intendatur, necesse est, aptismi medii electionem sequi; distin. quoi si illud aptissimuin de necessitate sit aptissimum , ita ut illo aptius esse non possit; concedo : si tantum de facto sit aptissimum, ita tamen ut aptius esse possit; nego. Itaque dico, Beatos optimo quidem excellentissimoque modo finem ultimum
clare visum intendere: caeterum media quae . eterna veritas de facto & ex
vi ordinis statuti dictat esse aptissima, non sunt aptissima absolute, ita ut aptiora esse non possint, si ipsi ve ritati placerent; sed tantum sunt apiatissima ; quia iuxta ordinem statu. tum, de facto tamquam aptissimae sunt electa. Et ex consequenti voluntas Beati intendens necessario illum finem, non necessario eligit illa me. dia, necessitate absoluta, sed solum ex suppositione, quod tamquam aptissima sint a Deo ex vi statuti ordi. nis electa. Principium cui ista sol tio innititur, nimirum media illa , quae Deus de facto elegit, tamquam aptissima ex vi statuti ordinis, non cite aptissima absolute , ita ut illis aptiora esse non possint , expresse traditur a Sancto Thoma in Primo ad Annibal dum, Distinctione quadragesima quarta, qt stione unica, articulo tertio, his verbis: Modus quo
D usfacis res, potes inicitigi dup 'icitet. Vno modo ex parte illa qua operatis emi ab operante: sic non potest Deus mellari modo facere res quam facinquia modus ille sequitur bonitatem O sapientiam facientis, quae est insinua.Alio modo ex parte facti; σ sic absolui I quendo , Deus potes facere res meliori modo quam facit, quia potest eis meli rem modum essendi tribuere: sed ex suppostulone Divini ordinis, qua unicuique Dem certum praefixit, non potest steri meliori modo. En ubi docet Deum poste facere seu eligere absolute m liora seu aptiora, licet ex suppositi ne statuti ordinis optima seu aptissima elegerit.
Soluitur Argumentum eiusdem , concfectum ex authoritate Magi riSententiarum.
strum sententiarum suae opini ni ita clare & aperte furere, ut non nisi obtorto collo, imo glossis textui aperte repugnantibus alio torqueri
PRIMO: quia in Secundo, Distinctione vigesima quinta, docet liberum arbitrium dici liberum , quia necessitatis, hoc est coactionis immune est. Si diligenter inquit hispiciatur, liberum videbitur dici arbitrium, quia sine coactione O necestate valet appetere vel eligere, quod ex rationO decreuerit. En ubi libertatem arbitria , in eo soluti scollocat, quod sine coactione possit eligere quod decre
SECUNDO: quia voluntarium &spontaneum , liberum atque voluntarium in rationali creatura confundit, imo idcirco libera messe tra dit:
410쪽
Lib.V.Cap.XI. Soluitur argumentum Iansraii ex Magistro, . 3 στdit: quia voluntario spontaneoqMe motu fertur in obiectum suum. Liberum ergo dicitur arbitrιum, quantum ad voluntatem, quia voluntariὸ more
ri , ct spontaneo appetitu ferri ad ea po. te', quae bona vel mala iudicat vel laia dicare verit. Non ergo Magister Sententiarum indifferentem requirit potestatem, sicut nos requirimus. RESPON DEO, nullius esse momenti similia, & Bilicienter a nobis esse explicata supra libro tertio, dum in Sancto Thoma easdem propositiones inueniri,& Vincentio minime fauere ostendimus. Et certe, ut Lector quilibet videat, quam sutiliter Magister Sententiarum pro Ian- seniana libertate adducatur; perpendat tantum has duas propositiones, quas in eadem Di istinctions vigesima quinta habet : quae sine ulla prorias falsitate sunt tenoris sequentis.1N PRIMA sic loquitur. Potestas ipsa ct habilitas voluntatis, quam supra diximus esse liberum arbitrιum , libera est ad utrumlibet: & quare λ Quia libe- νὸ inquit) potest moueri ad hoc vel ad
illud. Nonne hoc est euidenter sateri, voluntatem pro tanto osse liberam. , Pro quanto est indisterens ad utrumlibet, seu pro quanto potest moueri, ad hoc vel ad illud e Et ex hoc itatim infert: Liberum ergo dicitur arbitrium, quantum ad voluntatem, quia voluntarιὸ moueri oe spontaneo appetitu ferri ad ea potest quae bona vel mala rudicat, νel iudicare velit. Vbi ista verba, voluntatia moueri σ Jou. ramo appetitu ferri, non dςbent sumi
ut ineptissinia sumit Ian senius pro
puro voluntario, seu praeciso ab in . diiserentia; sed prout cum indisterenti voluntate coincidunt. Siquidem eo sensu sumi debent, quo cum Praecedentibus connectuntur; in praecedentibus autem aperte fit mentio de voluntate indisserenti. Ergo sic, di non aliter sumi debent; nisi velis non solii in obtorto collo ea trahere;sed &a propria intentione sui Authoris diauidere & alienare.
huc cst euidentior; Hoc autem scien dum est inquit quos libertim arbitrium ad praesens vel ad praeteritum non rebertur ; sed ad futura contingetitia. Quod enim in praesenti ea, determinatum est, nec in pote late nostra est, ut tιαρ sit vel
non sit quando G ; potest enim non esse vel aliud esse postea : sed non potest no esse dum est, vel aliud esse dum est, id quod est. Sed in futuro, au hoc sit vel illud, ad potestatem liberi arbitrii spectat. Nec tamen omnia futurasubpγ- testate lιberi arbitris veniunt, icdea tau- tum , quae per liberum arbitrarem possune
fieri vel non fieri. Quid disertim,quid expressius, quid manifestius dicer potuit Θ Sola illa sutura inquit) sub potestate liberi arbitria veniunt; quae per ipsum fieri possunt vel non fieri. Nonne hoc est dicere , solos illos actus esse nobis liberos; quos possumus facere & non facere Quo ergo standamento, iuxta mentem eius, dicuntur ad liberam voluntatem pertinere etiam illi actus, quos tali necessitate elicit, ut non elicere sit omnino impossibileὶ reuera quando haec& similia in Magistro occurrunt; plus stellit animus, durum caput aduer-lariorum admirari, quam ad obiecta respondere.
SED INSTAT Iansenius , se ea de re minime dubitare: videlicet illa tantum sub potestate liberi arbitrii venire , qua per liberum arbitrium ρή- sunt sieri vel non fieri. Ast inter ea ia-uit quae a libero arbitrio polluateri vel non fieri, in primis cit ipsum velle, siue firmiter de obstinate, siue bhaesitanter velit. RESPONDEO, inter huiusnodi res,minime pol se numerari illud velle, quod ita per liberum arbitriumis fit a