장음표시 사용
421쪽
Lib. V.Cap.XV. Soluitur argumentum Ianseni
requiri ad demeritoriam libertatem, vel potestatem cessandi a malo, vel si adsit impotentia, quod ea sit contracta ex causa voluntariae voluntate personae, ut sic etiam salvetur potestas cessandi saltem in causa . Quod virumque est ipsissima nostra doctrina, quam toto hoc opere toties inculcauimus.
SED ADHUC urgentissimus est locus,in quo & auream illam doctrina in Angelici nostri Pr eptoris do duplici consideratione volutatis, scilicet vi natura est, ct ut voluntas est ;Seraphico suo ingenio plausibiliter
Omnano tradidit & approbauit : do. cens actus procedentes a voluntat ut natura est, non subesse potestati eiusdem, ac proindoenon esse liberos; licet eidem subsint, sintque liberi illi, qui procedunt a. voluntate H vo. Iunias est. Imo quod caput est; expresse declarat, illam propositionem Hugustini; nil tam es in potestate nostra quam ipsa volontas, quam toties
inuictissime Vt putat circumsert
ansenius; non csse intelligendam de voluntate ut natura est, sed de voluntare,ut volnγtaS est, secundum quam sormalitatem inquit noster Thomas ut Sanctus Sancto consolaci esin. cserens ad utrumlibet. Non credet Iansen ita auditui nostro , inao potius visui, nisi litteram Deo dant Pinai . Visam S repertam ipsi ad oellum in i .iii. osseudero. Est igitur tenoris sequentis. Vcile in nobis inquit dupliciter Musi cccipitur , o modo H nominat actum fri, tentiae sectivae, ut est quadam potentia nataνalis en voluntatem conside '' ' retiam ut natura est, & Velle pariter, tab ea prout sic procedens. liomedo ut nominat actum liberi arbitrij,
cn voluntatem consideratam ut vo .luntas est, seu ut est potentia libera. Ti imo modo velle aliqhid dem est,quod ci circa illud. rito modo velle idemus, quod eligere tutellige de eligere sumpto generaliter ut supra declara- supiauimus in Vnde secundum hos duos actus I. 4.c.ε. distingvitar in nobis voluntas appetitus voluntas eligentiae .: Non quia simim nobis istae duae voluntates, essentialiter ς-p.
di ferentes, sed quia modus volendi est maliter aliter. Scilicet penes modum volendi naturaliter , & penes modum volendi libere. Dico igitur quod verbum Augustim non intelligi νde voluntate apsentus ut nempe est potentia naturalis sicut praemiserat λqui aliquando adeo adbaret at cui rei, ut via vel nunquam possit.ab ea separari; Ied hoc intelligit de voluntate elici gentia , qua aliquis vult se velle quod vult vel noller oe hoc semper est in uostra potestate. En iuxta mentem Bois nauenturae, sicut& iuxta mentem , T homae, duplex velle voluntatis i v-num voluntatis ut est potentia naturalis , seu terminis Diui Inaomae, ut est natura, & hoc in nostra potestate non est: alterum voluntatis, ut estis voluntas eligentiar, seu terminis Diui Thome, ut est voluntas formalia ter, & hoc in nostra potestate est. Et
de hoc intelligitur inquit Bonaventura dictum Augustini , qu)d nihil tam est in potestate nostra quam ipsa νο-luntas. O Diuinam. plane concordantiain Seraphici & Angeli ilini id
restet amplius quam ut dicamus; en duos Cherubin aureos : cherub νnus Exod. est in latere πιιο, riter in altero. 'trumque latus libertatis.tegund , C pandentes alas, & Operientes oraculum Iansem'rum seu potius obmutescere facientes, respiciuntque is mutuo versis vultibus in propitiato
locis in contrarium obiectis satisfa
AD PRIMUM de libertate ac Supta actione,respondeo sicut supra ad Di- liri, .uum Thomam dictum est. 3
422쪽
Bonaventura ibi non loquitur de necestitate prout dicit absoluram determinationem ad alterum extremit
contradictionis: verbi gratia, ita adiacere ut absolute non iit indifferentia ad non lacere,sicut Ian senius perperam supponit: quo sensu sol iam . poterat nobis contrariari; sed loquitur de necelsitate, tum immutabili. tatis , quae libertati non obstat, ut Supii constat ex dictis supra, tum etiam specificationis ad bonum; quae pari-- ... ter libertati obitare nequit. Undo
illa propositio , liberum arbitrium diacitur libervim, non quia sic νelit hoc, ut post velle eius opposivum, potest re-krri , vel ad immutabilitatem in v lendo, vel ad ad necessitatem specificationis quoad bonum: & in neutro sane sensu nobis quidquam obest. Non in primo. Quia tunc sensus erit, liberum arbitrium non dici liberum; ex eo quod sic velit, ut possit sua . volitionem mutare: quod utique nos latemur: cum longe aliud sit, posse absolute hoc velle & non velle,& po se volitionem semel habitam mutare. Primum ad libertatem desideramus, minime secundum. In secundo ctiam sensu patet quod nil officit; nam tunc signincabitur, quod notia dicitur liberum, ex eo quod sic velit hoc, quod possit velle cius oppositum, secudum contrar ietatem; quod iterum verissimum est,cum ad liberatatem susticiat, sic velle hoc, quod possit velle cius oppositum secun
id quod supponimus, nimirum Bonaventuram solum loqui de necessitate immutabilitatis ; & insuper
quamuis simul de alia necessitate lo. quatur, quod non loquatur de maiori, quain quae eli specificationis quoad bonum.
Primum trobatione vix indiget, nam expressu afluant hanc proposi-
ex auioritate Sancti Bonaureturae. 3 79tionem, necesssitas in duplex, viaelicet coactionis ct immutabilitatis,& statim; necessitas immktabilitatis libertati arbitris non repugnat. Ergo negari nequit , quod loquatur de neces litat immutabilitatis. Seci indum; qiiod etiam si simul l quatur de alia necessitate,non loquatur tamen de maiori, quam quae est specificationis quoad bonum, potest inaniteste quoque probari ex argumentis sed contra , quae ibidem praemiserat. In eisdem namque probans, liberum arbitrium polle etiam efforetpectu actus necessarij, nullum argumentum adsert, probans aliatri necessitatem, quam solius specificationis, vel absolutae vel ex suppositione. Specificationis quidem absolutae, dum primo sic fuit argumentatus . Sed contra Augublinus in Enchyridion. Erit homo sic, νι νelle male non posit, nec tamen ideo libero carebit ar. bitrio . Et paulo post; neque autem voluntas non est, aut libera dicenda non
est, qua beati sic esse volumus, vi esse
miseri non soli m nolimus , sed nequa-avam prorsus velle posse us. Ergo ex hoe expressὸ colligitur , quod liberum
arbitrium est respectu actus etiam nec se sarit . En argumentum concludens quidem necessitatem non repugnare libertati actus, caeterum non fit mentio de maiori necessitate, quam qtrae est specificationis ad bonum I licet omnino absoluta sit, seu ex habitudine terminorum,ut in exemplis patet. De necessitate quoque specificationis , ex suppositione tantii nata, patet per aliud argumentum, quod ibi sequitur. Item non est meritum inquit siue actu liberi arbitris: sed Mequi fecit bonum, vult se secisse bonum , ct hoc ipso meretur: si igitur hunc sectisse bonum , demonstrato illo qui fecit; est necessarium videlicet ex suppositione quod secit liberum arbitrium est respectu actus necessaris, secundum statum
423쪽
38o Lib.V.Cap.XU. Soluitur argumentum Iansenti
meriti. En argumentum quoque de necessitate specificationis ad bonum, sed ex suppositione tantum. Ergo satendum est, Bonaventuram in illa
quae itione in contrarium oblecta , non componere cum libertate actus, aliam neces Patem, quam vel immutabilitatis , in eo quod actus semel positus non possit retractari, vel specificationis, in eo quod si semel debet poni , necellario debeat elle bonus: quorum utrumque nos quoque libentissime satemur.
Sed iam mihi facescit negotium dictum illud, quod actus liberi arbitris, xt liberum es ; non solum potest esse cim ea necessarium; I d etiam necessarius in
se. Hoc enim iuxta mentem Bona-
uenturae non videtur poste intelligi, nec de necessitate immutabilitatis, nec de necessitate solius specificationis ad bonum:ergo debet intelligi de necessitate quoad exercitium. Antecedens probo,nam ut ex contextu ibidem apparet contraponit in necessitate actum liberi arbitrij, ut liberum est, & actum liberi arbitrii, ut deliberans cst: asteritque primum posse esse necessarium in se, minime
vero secundum: quin potius de isto assirmat, quod semper est contingens. At si solum intenderet, quod actus liberi arbitrii, ut liberum est, potestes le necessarius necessitate immutabilitatis,& etiam 'ecificationis, nullum quoad necessitatem subsisteret discrimen inter illum actum, & al terum arbitrio, prout deliberans est, cum actus arbitris prout deliberans est, possit etiam utramque illam necessitatem habere . Ergo . Minor ista patet in Demone,quando voluntate deliberata exit in nouum actum distinctum a primo, quo se in prauum finem semel conuertit; tunc ille secundus actus est a libero arbitrio, ut deliberante :& tamen immutabi
lis est, de insuper elicitur, necessitate specificationis quoad malum: ergo habet utramque illam necessitatem, tam immutabilitatis, quam specificationis .
Respondeo ex ipsis verbis Bon uenturar. Loquitur namque ut ii solutionibus argumentorum videro
est de libero arbitrio deliberant
secundum statum viatoris seu focu udum flatum vertibilitatis oe mutabilitatis. Et de illo prout sic verum est dicere, quod neutram necessitatem habet, nec immutabilitatis , nec specificationis, sed potius omnis eius actus est simpliciter contingens. Deli bcrans enim in via circa aliquem actu,
potest non solum illum ponere & noponere, sed & semel positum mutare
de in actum contrarium exire. Vnde
semper subsistit discrimen inter hos actus, & alios liberi arbitrii ut mereliberum est. Potest namque aliquis actus arbitris, ut mere liberum est,& non deliberans,ellain in via his re necessitatem specificationis : ut patet io actu quo quis appetit sinem ultimum seu beatitudinem in communi. Ille cum sit circa finem, non est a libero arbitrio ut deliberante, cum illud prout sic, solum sit circa inedia: est tamen a libero arbitrio ut absolute libero, cum cliciatur cum indisterentia quoad exercitium, non
obstate quod sit in se necessarius specificative. Haec est claristima mens
Bonaventurae, sicut 3c veritas omniano communis: contrariumque velle
ex dictis eius elicere, potius est ven num falsitatis ex melle Seraphico sugere , quam fauos veritatis Theolonico more com p Cre.
Praeterquam quod si ista solutio
non placet;aliam adhibet Gabriel in secundo, distinctione vigesima quin ta , quaestione unica articulo pri mo, dicens Bonaventuram loqui de libertate largissime sumpta, scilicet prout dicit immunitatem a sula coaction ,
424쪽
ex authoritate sancti Bonaventurae
& in hoc sensu inquit ipse verum
est quod necessitas omnimoda non repugnat libertati arbitrii; quia sic
solum importat meram rationem voluntaria, quam etiam libertatem, ut scilicet distinguitur cotra coactionem,uocat alio loco, in distinctione prima,quaeilione sexta, notab. secundo, libertatem improprie.
Ex dictis etiam patet ad id quod
tertio loco obijciebatur; nimirum a
Bonaventura admitti, actum voluntatis necessarium, esse meritorium.
Patet inquam ) hoc non aliter ab ipso admitti, quam loquendo de
actu necessario, necessitate suppositionis: ut euidentissime patet consideranti argumentum, ex vi cuius illud admittit: sicque hoc nobis obij-cere, est omnino extra chorum ca
Ast restat & aliud, quod Ian senius adducit ex tertio sententiarum, distinctione duodecima, quaestione prima , littera C. Vbi argumentum erat huiusmodi ad probandum in Christo peccabilitatem. Nullus laudatur in bis quae facit de necessitate, sed Christis erat laudabilis in operibus suis: ergo non faciebat ea necessario, ergo poterata bonis oe debitis operibus necessario, cessare, hoc es obmittere: ergo potuit peccare. Ad quod sic respondet. Dicendum quod est necessitas quae repugnat Noluntati, scut necestas coactionis quae rinrt ab extrinseco, oe est necessitas quae subci voluntati ct ista est
necessitas qua venit ex voluntatis ιmmutabilitate .: Cum ergo dicitur quod laus non est in operibas necessitatas, dicendum quod vertim est de necestate pr o modo dicta , sed non de secundo.
itinctione decima octaua, quaestione secunda, littara B. Vbi rursus argumentum erat. Mereri vi facere opus degenere laudabilium, sed potentia d Wrminata adivnum tavium, non babes laudem in actu illius, sicut patet in omnibus potetitqs naturalibus: sed liberam vi bi trium Christi ab ipsa conceptione determinatum fuit ad opus bonum: eigo non potuit exire in opus de genere laudabilium : ergo nec in opus meritorium. Ad quod iterum respondet. Dicendum quod deurminatio potentiae ad ν-num , potest esse dupliciter, videlicet per necestatem natura, ct per confirmationem gratia. Si sit per necustatem naturae, tunc tollit arbitris l=bertatem , ac per hoc tollit libertatem meritis se autem sit determinatio potentia per confirmationem gratia , cum talis confirmatis innuisset cum libera voluntate, sic non tollit ab ipso opere bonitatem moris. cun Isis voluntarium ac per hoc nec qualitatem meriti. In cisisio autem fuit liberum arbitrium determinatum ad Nnum, non per necestatem natura, sed per confirmationem gratia. Respondeo nec illa etiam loca, vel in minimo communi nostrae sententiae obesse . Non primum ; nam in illo saluat laudabilitatem Opertur Christi, etiam illorum quae crant debita ex praecepto; quia proueniebant ex voluntatis immutabilitate in bono, intellige secundum genus, quae secum compatitur indifferentiam pCnes facere & non facere illa Opera absolute, licet excludat indit ferentiam ad alterum extremum contra rietatis,quod est malum. Vt namquc asserit idςm Bonaventura in eodem Tertio, Distinctione vigesima, quae mone prima, littera A. Necestas ιmmutabilitatis in bono , non arctat potentiam ad oppositum, sed eam determinat
ad tale propositum. Quasi apertissime significans, quod libertatem inditierentiae non tollit, quia videlicci non arctat volentem ad alterum oppositorum, nempe aut ad facere, aut a lnon facere, sed potius relicta absoluta in disterentia, solum habet ex prinptia: volutatatis dispositione cui sub
425쪽
j8r Lib. V.Cap.XVI. Soluitur argumentum I fenii
est, ipsum volentem determinare seu resoluere in partem quam vult. Quod& marori claritate expressit in illo loco, quem supra adduximus: dum de libero arbitrio Angelorum dixit. Liberum arbitrium conlirmatum, est adhuc ad opposita contrauictoriὸ ,νtpote ad facere σ non facere. Et ideo naturalis eius potestas est sicut ante. Per quod etiam patet ad Secundum ; nam si determinatio ad unum per sonfirmationem gratiar in bono tantum, est adhuc ad opposita contradictorie;rectissime de Christo dixit, ex ri illius nec libertatem, nec laudabilitatem operum eius tolli . Tolleretur tamen, si est et huiusmodi determinatio per necessitatem naturata quia tunc reuera etiam indisterentia quoad opposita contradicto. rie deestet.
Soluitur Argumentum eiusdem, confectum ex auiboritate Henricia Gandauo .
DAVO praeterire potest: vt- eap 1 . pote ui nantia tradit sicut Iansenius fatur in quibus vestigia Iansentanae doctrinae manifeste lucent. PRlMO : quia libertatem arbitrii ex illo considerari vult , quod coactionis impatiens est, & delectabiliter in actum suum prodit . Volunias inquit dicithr liberum arbitrium, quia Oholota es ab omni coactione ψ-Jam impediente , ct comν ante in sua
actione. Voluntas enim omnis, ut libe-νὶ tendit in suam acti ovem , delectabilis est: nec stas coactionis contristans.
volantas erit libelrima in Beatis , ubi natura erit obediens bona νoluntati, Vapropria desiderio oe complacentia, naturalem impetum natura liberae trabet in finem suum: a quo, quia continet in se omnem rationem omnis boni , propter naturam concomitantem,nullo modo poto se diuertere. En asserit, volunt
tem Beati in amore ultimi finis liberam esse, licet ab illo diuertere nullo modo possit. RESPONDEO, me Oleum & Operam perdere , antiquos illos
Scholasticos recensendo, cum omnino concordes in communi nostra sententia inueniantur. Sed quia pertinax nimium aduersarius noster ,
ad Henricum quoque dico, nihil ex ipso pro contraria opinione conum.
de libertate a coactione respondeo a supt, sicut ad Sanctum Thomam supradi. libr. 3.
A D SECUNDUM , vocat voluntatem Beati in amore ultimi finisi ibera m , t ibertate complacentiae, utamen liberam, libertate de se sussi. cienti ad meritum, sicut nos dispu
Et ut appareat, qualiter dicta taementi ipsius omnino consonent; haec pauca in medium proserre libet. PRIMVM, quod ipsemet ex Anis selino refert,& approbat sub hac sorma i Vnde dicit Anselmus de casu Diaboli capite decimo quarto, sicut non ese set voluntas iniusta, si vellet Inc uenientia, quando haec non posset non velle et ita si vellet contienientia, non idcirco set iusta voluntas, quando sc accepisset , ut non posset aliter velle. Sic ex Anselmo fatur Henricus Quodlibeto octavo, quaestione decima,circa medium Corporis. Et aduerte quod iulam doctrinam adsert,ad confirma dum , quod sicut primus actus a voluntate recta non imputatur iustitiae volentis, sed bonitati Dei: sic si primus actus esset obliquus a voluntate
426쪽
ex auiboritate Henrici a Gandauo. 383 aliqua , non imputaretur iniustitiae volentis, sed malitiae Dei. Ex quo
omnino consequens fit, ipsum sentire,quod ad meritoriam & demeritoriam libertatem, requiratur potestas indisterens faciendi & non faciendi. Si namque non est voluntas iniusta, seu culpabilis, quae sic inconueniens seu malum vult, ut non possit nota velle; sicut laudabilis aut iusta, quae sic bonum vult,ut non velle non possit; qua via poteli ad meritum de demeritum hanc potestatem indisterentem non exigare e
Item probans Quod libeto tertio, quaestione vigesimatexta per totam, quod homicidium commistiam in ebrietate, sit voluntarium, seu quod ipse idem reputat imputabile; nullam aliam rationem adfert; quam quia respiciendo ad causam, potuit ebrius eandem non ponere. P ecese sarium est inquit ut reducatur impu. tabilitas ad aelum voluntatis qui tunc fuit, quando se inebriavit, σιηθfuit non inebriari ct ita non cauore in se dispositionem malitiae. Imo id ipsum ibidem probat ex Augustino, Damasceno, & Philosopho. Ergo sentit liberiatatem imputabilem. leu demeritoriam non subsiliere absque potestatefaciendi & non faciendi. Rursus quodlibeto primo, quaest. decima sexta, probans quod electio. nis libertas, quae apud ipsum idem est atque libertas meritoria sua de caiisa & negat Angelos in primo actu meruisse, quia non habuerunt actum electivum) non est nisi in sola voluntate, & nullo modo in ratione:
sic discurrit; Ratio inquit) cognitiuam quantum huiusmodi, libera non est enecessarid enim mouetur simplicibus apprehensis nee est in eius potestate ea non apprehendere. Ex quo concludit, nullo modo ergo voluntas babet principium
libertatis d ratione sed a se ipsa prιmo . Et sic electio libera, rirtutes σ malitiamo les non tantum non sunt in rati ne
cognitiua ut m subiecto , sed nee viiii causa in principio. Nonne hoc est aperte sentire,ad meritoriam seu demeritoriam tib rtatem requiri vim indifferentem faciendi Ne non faciendiὸ Patet consequentia, quia alias norecte libertatem clectionis a ratione relegasset defectu istius indifferentiae, ii illa essetiale requisituita ad meritoriam libertatem non estet.
His accedit id quod habet quodlibeto duodecimo. quaestione vigesima tertia ad Primum. Ubi loquens de eadem libertate; illa actio valuntatis inquit dicenda est esse simpliciter
ex necestate O nou ex libero arbitria, postquam stante sua causa proxima, nullo modo posset per liberum arbitrium νοωluntatis ιmpediri. Quid breuius,quid clarius contra Iansentanam liberta tem dicere potuit8 Requirit ad libertatem , non qualecuinque poste ad non facere, sea poste proximum seu stante sua causa proxima.
Unde resolutorie dico; si alibi attribuit libertatem actibus elicitis absque indillarentia; nil aliud intelligit
nomine libertatis, quam voluntaria complacentiam voluntatis, sicut &intellexit Scotus: quo sensu non est acl rem, cum nos de vera seu meritoria libertate disputemus.
soluitur Argumentum eiusdem, confectum ex auit oritate Thomade Argentina.
EANDEM suam doctrina a conatur Iansenius deducere ex verbis Thomae de Argentina. PRIMO: quia distinctione trigesima octaua secundi sentent larum , articulo primo sic habet. Illa potestia
427쪽
Lib. V.Cap.XVII. soluitar argumentum Iacentilia est principaliter libera,quae nullo modo potest cogi seu libertate priuari, sed sola voluntas sic est libera , quod neces- stari non potest necessitate coactιonis ,
quia secundum Be nardum in libro de arbitrio, voluntati datus est intellectus, ut illum instraat, non ut deservat: de strueret autem si iam ei necessitatem
SECUNDO: quia in tertio distinctione decima octava, articulo tertio, sibi opponens quod christus in omni actu suo determinatus esset ad bonum, S: proinde non magis me reri posset, quam agens naturale determinatum ad unusi risie respondet. Agens naturale non probibitur a merito , ex hoc quod est dete minatum ad rinum, sied ex modo determinationis, pIta quod necessario, non voluntari)sendit in illud unum ; Ied chrisus qhilibet ingratia confirmatus, licet determinatὸ tendat in bonum, tamen νθ-luntates oe libeia tendit i psum, huiusmodι enim non minuit voluntatem σιibertatem, sed potius auget, ideo talis determinatio non repugnat merito.
I RIMUS LOCUS, quantum ad id quod dicit de libertate a coactione, explicari debet , sicut Sanctus Thomas iam sorte ad nauseam
Advorte tamen, ibi ab Argenti na. approbari locum illum Bernardi tibi. t. quom nos supra in fauorem nostrum adduximus, in eo quod Mellifluus Q Doctor ait, quod ratio seu intellectus, libertatem voluntatis destrueret, si ullam ei necessitatem imponeret, quod reuera in actibus necessa. rios cotingit, ob omnimodam determinationem iudicia, qua tunc intellectus voluntati praelucet: imponit namque propter similem determinationem, voluntati talem necessita. tem , ut se ab actu cohibere non post sit. Unde sicut Bernardus in tali casu entit libertate in actus destrui; ita id ipsum sentire debet Thomas de Argentina , in eo quod huiusmodi dictum Bernardi approbat.
potest clariis me explicari hoc modo . Nempe quod agens naturale non prohibetur a merito , ex hoc quoa sit determinatum ad unum secundum genus, verbi gratia, ad bonum sensibile, sed ex modo determitinationis puta, quia taliter ad bonum secundum illud genus determinatur, t ex parte actus primi nullam etiam habeat indifferentiam respectu huius vel illius boni in particulari: quam rationem Argentinas infirmat,quan .co dicit: puta quod necessario o non voluntariὸ tendit in illud unum. At vero inquit in Christo non sic contingit . Licet namque determinate tendat in bonum,videlicet secundum genus, ita ut in malum non possit Itamen voluntarie & libere seu cum indifferentia tendit in bona particularia , ita ut ea facere possit & non sacere pro mera sua voluntate. Sed ut veritas huius explicationis appareat; consideretur quaeso argumentum, cui praedictam doctrinam pro solutione adhibuit. Argume tum erat huiusmodi. Illud agens quod in omnisus actu es ita determinatum ad νuum oppositorum, qu3d nullo modo ps-test iu alterum; boc nullo suo actu potes
mereri: propter hoc enim agens naturale me eri non potest, quia est determinatum ad unum ; sed Christus tu omni suo actu est ita determinatus ad bona, quia nullo suo actu potest facere malum ergo. Ad quod sic respondet. Ad tertium
nego maiorem. Quia ad illam maiorem sequeretus, quod nec Maria, nec aliquis ingratia Deι confirmarus, potuisset me erem, cum esset in hac via. Quae verba
Ianseatus omisit, solum reserens id quod
428쪽
ex authoritate Thoma de Argentina . 3 8 squod immediate subiungit; ad probationem dicendum quod agens naturale non prohibetur a merito ex boc quod est deterininatum ad νnum, Oc. Verba inquam illa priora Iansenius
ini sit, & indubie particulari studio; quia ex illis manifeste satis colligi.tur sensus explicationis traditae, quae ipsius dogma iugulat. Nam instans seu falsificans hanc propositionem maiorem; illud agens quod in omui suo
acta es ita determinatum ad νnum U- positorum, quod nullo modo potest in auterum I hoc nullo suo actu potes mereri;
nem , excplo Beatae Virginis & ali rum confirmatorum existentium 'nvia, qui sine dubio ratione confirmationis non prohibentur posse haec vel illa bona facere vel non lacero; aperte denotat, sensum illius malo. ris no procedere de agente determinato ad unum secundum numerum, sed solum de agente determinato ad unum secundum genus. Si namque de prima determinatione procederet; reuerapropositio talibus exemplis non falsificaretur; cum posset ar-uens dicere, se in maiori obijcere,e agente determinato ad unum secundum numerum, & a respondente
solum adserri instantiam de agentibus determinatis ad unum secudum genus: ergo signum manifestum est illam maiorem argumenti non inniti alteri principio; quam quod ageus determinatum ad unum secundum genus, non est capax meriti: quod certe rectissime soluit Argentinas, dicendo hoc falsum esse, & manifeste instari in Diva Virgine & aliis confirmatis viatoribus: illi namque ad unum secundum genus , scilicet ad bonum sunt determinati; & tamen meriti capaces esse, ipse arguens negare non potest. Per quod postea descendit ad Christiani, dicens sicut
nos explicuimus , ipsum quoqucio
minime ex illo capite debere argui tamquam meriti incapacem; qui a licet sit determinatus ad bonum secundum genus, ita ut in malum non possit; bona tamen in particulari facit voluntarie & libere seu cum indiselarentia ad non facere, non minuῆ quam quilibet alius confirmatus i via existens. Cui accedit, quod etiam in minori argumenti subsumpsit Argentinas hoc modo: sed Christus in omni suo adiues ita determinatus ad bonYm, quod nutilo suo amι potest facere malum. Vbi nota quod no dixit; qu)d non potest omittere bouum; quae est necessitas quoad exercitium; sed, quod nullo suo actu p test facere malum , quae est tantum n cessitas specificationis. Ergo manifeste datur intelligi, quod argumentum de sola necessitate specificationis procedebat, ac proinde solues illud , dicendo, quod talis necessitas seu determinatio, merito non repugnat ; solum est mens illius, dicere quod non repugnat merito necessitas specificationis. Quod & nos utraque manu amplectimur; si quidem posse malum facere , nec est libertas nec pars libertatis. Et certe Argentinam alijs in locis clarissime exigere ad libertatem, id quod communis sententia exigit ;postlim multis probare. Primo: quia in Secundo, distinctione prima, quaestione secunda,ante articulum primum, obiicit sibi argumentum,ad probandu quod Deus non potuerit libere producere muri. dum ab aeterno; sub hac serma. N 'apotens non producere non producit libe- se, sed ex naturali necestate. Sed si Deus mundum ab astrua produxisset, tunc non potuisset non producere, ergo non produxisset liber8. Patet maior,quia
sicut illud quod non potest non esse,necesse est esse; ita illud quod ston potest maproducere, de necessitate natura produ-
429쪽
j 86 Lib. V.Cap.XVII. sotatum argumentum Iansemit
tit m non libeQ. Minorem probo. Quia stante illa hypothesi quod Dehs mundum proiluxisset ab atmo; si dicitur potκsse
non producere, illa possibilitas aut competebat ei, antequam produceret, aut eum actu fuit producens, aut postquam produxit: non primo modo, quia tunc non produxisset ab aeterno, eum aeterno
nihil sit prius. Nec secundo modo, quia sicut omne quod es, quando est, necesse est ege ; sic omne quod producit, quando
producit, necesse eb producere. Nec tertio modo,quia hoc solo priuatur Deus ingenita facere, qua utique genita sunt, id est non praeterata facere , qua praeterita sunt, vi patet sexto Elbicorum . Vbi aduertendum, quod hoc ipsum ar- umentum nobis obiecit Ian senius apra capite tertio, ad libertatis in- dii serentiam euertendam. Sed quid Putasne quod eodem conuincetur Thomas de Argentina; sicut Moder-nuς noster conuictus fuit 8 Nihil minus profecto. Respondet igitur inta fine articuli quarti eiusdem quaestionis hoc modo . Ad argumentum principale nego minorem. Ad probationem deto, quod cum potentia rationales seu intellectuales sint ad opposita; ideo Deus, cum agat per intellectum oe voluntate,
in eodem instanti quo agit, potest non agere, non quod post agere is non ageressimul csniunctivn , sed disiunctim; quia potest hae vel hoc: de in illo priori naturae, quo Deus praebabuisset effect m,
antequam produxisset, praeeligere potuit alteram partem liberὸ , CT secundum suam electionem producere vel non producere. En non solum supponit ad libertatem requiri indisserentiam penes posse facere & non facere; sed de insuper ipsissimum argumentum Iansenti communi solutione soluit&dissoluit. Iterum in eodem Secundo, Distinctione vigesima quinta, articulo primo probans, quod voluntas utpot
libera, sic aliquo modo sui ipsius motiua; assumit hunc discursum Quia potentia purὸ Dassiua non potest esse libera, cum non habeat in sua potestate pati vel non pati, sed necessario patitur ad praesentiam activi: sed secundum Augustinum tertio de libero arbitris,nihil tam in nostra potestate est, quam nostra luntas. Ergo voluntas cum sit libera, debet esse aliquo modo sui ipsius motiva, & non pure passiva. In quo di. scursu rursus duo habet capitalitecsententiae Iansmij inimica. Primum in maiori: nam probans potentiam pure passivam non posso esse liberam, ex eo solum quod non habeat in sua potestate pati vel noria pati; euidenter supponit essentiale re-
requisitum libertatis esse huiusmodi
indisserentiam. Secundum etiam in minori: nam
subsumens ad illud propositum do indisserentia , istam propositionem Augustini, nihil tam in nostra potestate est, quam nostra voluntas; clarissime denotat per illa verba Augustinum. nil aliud, quam potestatem indistorentem intellexisse; cum tamen Ial
lenius in sensu longe dissimili illa im
nam, quam ibidem habet ad Quariatum Henrici de Gadauo contra Egidium. Quod uamuis voluntas reo ctu ultimi finis non habeat libertatem contradictionis, sicut babet respectu e rum quae sunt ad finem; babet tamen re- spes tu ritimi finis libertatem complacentiae um necesitate immutabilitatis ;quia quamuis finem non prist non velle , νult tamen ipsum non violenter , sed
complacenter, in maximὸ voluntrees,
O per consequens libeνrim/. Vbi libertatem & quidem maxiniam adstruit
cum necessitate quoad exercitium,
seu absque potestate ad velle & non
nam in illa doctrina solum nobis op
430쪽
ex aut boritate no de ingemisi
ponitur quoad modum loquendi , mini m. autem in re, de qua disputamus. Nodus loquendi in eo estiquod cum Scoto vocet liberum, id quod fit complacenter, liberum inquam non absolute, sed libertate
complacentiae. Qui modus loquendi , utrum rectus sit nec ne, parum in toto hoc opere curo: dummodo com siet similem libertatem non esse Iussicientem ad meritum & demeritum humanorum actuum, cuius contrarium contendit Iansenius.
Et quod Thomas de Argentina illam vimet ad hoc ect insuisicientem, duplex eius locus euidenter
sinctione vigesima octaua, articuloptimo ad Quintum contra Secundam: ubi sc loquitur. Ad gremium
dicendum , ad quoemuis precator non post cauere, qAm mcIdar in aliqua no Napeccata , tamen peccathm nouum sint imputandum . Sicut enim ebrius peccans, non est mmunis, dato quod non habear potentiam tes exds, dum ebrim est, via tamen ebrwtatem νἰtare ρ
' tau er non fecit ; sic in propcsuo, quia primum peccatum lius peccatoris fuit in sua potestare σα En ubi pro impu. tabilitate saluanda, recurrit ad hoc, quod ista potentia merit ipsi volun. taria voluntate personali in primo Peccato, quatenus illud vitare potuit: ac proinde supponit ad demeritoriam libertatem requiri, posse faccre & non facere,potentia vel actu li, vel quae saltem actu titit in causa libere volata, sicut communis senten-Supri tia requirat, ut supra ad longum ex
SECUNDUS est in quarto distin-
ι ctione quadragesima nona, lectione tertia, a. sic lo temo, ubi conclusio rima N iucunda sunt, quod omnisomo actualiter recte considerans quia importatur nomine beatitudi- nis, naturaliter & necessario appetit beatitudinem, ita ut non pomi non appetere . Contra quas conclusiones ponit duplex argumentum. Primum huiusmodi. Si beatitudo cad rei sub naturati demerio , ut videtur dicere prima concluso; tunc desiderandoleatitudinem, nullus posset mereri. Consequentia patet tertio ethicorum, νbi d eitur quod ex puris naturalibus nec lamdamur nec vituperamur. Sed falsitas consequentis es nota. Secundum verinnulius meretur in eo quod Nitare non potest, ergo vel disseris finis stu beatitudinis M v meremur, vel huis modi des-derium possumus vitare. En duo argumenta procedentia ex hoc principio , quod ad meritoriam seu demeritoriam libertatem requiritur potestas faciendidi non facie di seu uitandi. Et quam putas re sponsionem adhibet Θ An IV Mezando illud principium, & cum Iansenitis dicendo, huiusmodi potestatem .
indifferentem ad meritum non I
dum , quod aliquid esse naturale, potest dupliciter intelligi: νno modo simplicitero pucl. Sicut illud quod nec secundum se nec secundum 1uas causas a principia est iu hominis potestate. Et hc aliquis
dicitur naturaliter ignorare vel natur
tis fatutis μι destructa1n habet fantasia
a principio nativitatis suae. Atio modo
non simpliciter, puta quando aliquid pro nunc in evitabiliter adest bomini, cuiustamrn causas si voluiset debiu attenuiseι, potuit praeuenire. Et sic en
rintra elaeniens ex ebrietate, dicitur naturalis . Circa naturalia primo modo nec est laus nec rituperum,nec meritum nec
demeritum: haec tamen bene posseunt ese
circa naturalia secundo modo dicta.Tropter quod ait Philosophus tertio Et hic rem . nullus eum improbat caeco natura: Ied magis miserebitur . Eum autem qui ex Nini potatione, vel alia Diconti-B b a nentia,