장음표시 사용
441쪽
384 Lib. V.Cap.XVII. soluitar argumentum Iacentitia est principalii ter libera,quae nullo mο- do potest cogi seu libertate priliari, sed Dia voluntas sic est libera, quod necessitari non potest necessitate coactιotus , quia secundum Be nardum in lιbro de arbitrio, voluntati datus est intellectus, ut illum instinat, non ut destruat: de frueret autem si ullam ei necessitatem
SECUNDO: quia in tertio distinctione decima octava, articulo tertio, sibi opponens quod Christus iii omni actu suo determinatus esset ad bonum,& proinde non magis mereri posset, quam agens naturale d
terminatum ad unum sie respondet. Agens naturale non prohibetur a merito, ex hoc quod est dete minatum ad num, sed ex modo determinationis, preta quod necessario, non voluntari)oendit in illud unum ; Ied christus quilibet ingratia confirmatus, licet determinatὸ tendat in bonum, tamen νο-luuialia oe uberὸ tendit in ipsum, limiusmodι enim non minuit voluntatem σιibertatem, sed potius auget, ideo talis determinatio non repugnat merιto.
PRIMUS LOCUS, quantum ad id quod dicit de libertate a coactione, explicari debet , sicut Sanctus Thomas iam sorte ad nauseam
Advorte tamen, ibi ab Argentina subf. pprobari locum illum Bernardi , tibi. ' quem nos supra in fauorem nostrum adduximus, in eo quod Mellifluus Q Doctor ait, quod ratio seu intelle.
ctus, libertatem voluntatis destrueret, si ullam ei necelsitatem impone rei, quod reuera in actibus necessa. riis cotingit, ob omnimodam determinationem iudicij, qua tunc intellectua voluntati praelucet et imponit namque propter similem determinationem, voluntati talem necessita. tem , ut se ab actu cohibere non post sit. Unde sicut Bernardus in tali casu
sentit libertatem actus destrui; ita id ipsum sentire debet Thomas de Argentina , in eo quod huiusmodi dictum Bernardi approbat. sECvNDVS LOCVS etiam .
potest clariis me explicari hoc modo . Nempe quod agens naturale non prohibetur a merito , ex hoc quoa sit determinatum ad unum secundum aeniis, verbi gratia, ad bonum sensibile, sed ex modo determi inationis puta, quia taliter ad bonum. secundum illud genus determinator, ut ex parte actus primi nullam etiam habeat indifferentiam respectu huius vel illius boni in particulari. quam rationem Argentinas insinuat, quan .co dicit: puta quod necessario o non voluntariὸ tendit in illud unum. At vero inquit in Christo non sic conia
tingit . Licet namque determinate tendat in bonum,videlicet secundum genus, ita ut in malum non possit; tamen voluntarie & libere seu cum . indifferentia tendit in bona particularia , ita ut ea facere possit & non sacere pro mera sua voluntate. Sed ut veritas huius explicationis appareat; consideretur quaeis argumentum, cui praedictam doctrinam pro solutione adhibuit. Argumeaiatum erat huiusmodi. Illud agens quod tu omni suo ritu es ita determinatum ad νuum oppositorum, quod nullo modo p te i tu alterum; boc nullo suo actu potest
mereri: propter boc enim agens naturale mereri non potest, quia es determinatum ad unum; sed Christus tu omni suo actu est ita determinatus ad bona, quod nullo suo actu potest facere malum ergo. Ad quod sic respondet. tertium
nego maiorem . Quia ad illam maiorem sequeretus, quod nec Maria, nec aliquis in gratia Dei confirmat us, potuisset me ereri, cum esset in hac via. Quae verba
Ianseatus omisit, solum referens id
442쪽
ex authoritate Thma de Argentina . 38squod immediate subiungit; ad probationem dicendum quod ageas naturale non prohibetur a merito ex hoc quod est deterininatum ad unum, Oc. Verba inquam illa priora Iansenius
ini sit, & in dubie particulari studio; quia ex illis mam feste satis colligi.tur sensus explicationis traditae, quae ipsius dogma iugulat. Nam instans seu falsificans hanc propositionema maiorem; illud agens quod in omui suo
actu es ita determinatum ad νnum U- positorum, quod nullo modo potest in aruterum ἱ hoc nullo suo actu potest mereri;
nem, excplo Beatae Uirginis & ali rum confirmatorum existentium in via, qui sine dubio ratione confirmationis non prohibentur posse haec vel illa bona facere vel non lacero Iaperte denotat, sensum illius malo. ris no procedere de agente determinato ad unum secundum numerum, sed solum de agente determinato ad unum secundum genus. Si namque de prima determinatione procederet; reuera propositio talibus exemplis non falsificaretur; cum posset ar-uens dicere, se in maiori obiscere,e agente determinato ad unum secundum numerum, & a respondente solum adserri instantiam de agentibus determinatis ad unum secudum genus: ergo signum mani sellum est illam maiorem argumenti non inniti alteri principio; quam quod agens
determinatum ad unum secundu tria genus, non est capax meriti: quod certe rectissime soluit Argentinas,
dicendo hoc falsum esse, de manifeste instari in Diva Virgine & aliis confirmatis viatoribus: illi namque ad unum secundum genus , scilicet ad
bonum sunt determinati; & tame . meriti capaces esse, ipse arguens negare non potest. Per quod postea
descendit ad Christum, dicens sicut nos explicuimus , ipsum quoquω minime ex illo capite debere argui
tamquam meriti incapacem; quia licet sit determinatus ad bonum secundum genus, ita ut in malum non possit; bona tamen in particulari facit voluntario & libere seu cum indiselarentia ad non facere, non minusquam quilibet alius confirmatus ii
Cui accedit, quod etiam in minori argumenti subsumpsit Argentinas hoc modo: sed Christus in omni suo adiuest ita determinatus ad bonYm,quod nullo suo actu potes facere malum. Vbi nota quod no dixit; quὸd non potest omittere bonum; quae est necessitas quoad exercitium; sed ,quod nullo suo auu ρο- test facere malum, quae est tantum necessitas specificationis. Ergo mani- seste datur intelligi, quod argumentum de sola necessitate specificationis procedebat, ac proinde solues illud , dicendo, quod talis necessitas
seu determinatio, merito non repugnat; solum eli mens illius, dicere quod non repugnat merito necessitas specificationis. Quod & nos utraquα manu amplectimur; si quidem possumatum facere , nec est libertas nec pars libertatis. Et certe Argentinam alijs in locis clarissime exigere ad libertatem, id quod communis sententia exigit , postlim multis probare. Primo: quia in Secundo, distinctione prim, quaestione secunda,ante articulum primum, obi)cit sibi argumentum,ad probandu quod Deus non potuerit libere producere mun. dum ab aeterno; sub hac forma. Noa potens non producere non producit libe-ia , sed ex naturali necestate. Sed si Deus mundum ab aeterno produxisset, tunc non potuisset non producere, emo non produxisset liberri Patet maior,quia sicut illud quod non potest non esse,neces
se est esse ; ita illud quod ston potest ma
443쪽
tit re non liberia. Minorem probo. Quia
stante illa hypothesi quod Deus mundum produxisset ab aeterno; si dicitur potκ Iemn producere, illa poskbilitas aut competebat ei, antequam produceret, aut
cum actu fuit producens, aut postquam
produxit: non primo modo, quia tunc non produxisset ab aeterno, eum aeternombil sit prius. Nec secundo modo , quia sicut omne quod es, quando est, necesse est esse; sic omne quod producit, quando
producit, necesse e3 producere. Nec tertio modo,quia hoc solo priuatur Deus ingenita facere, qua Hique genita sunt, id est non praeterita facere , qua praterita sunt, vi patet sexto Ethicorum . Vbi aduertendum, quod hoc ipsum argumentum nobis obiecit iansemus hipra capite tertio, ad libertatis indictrentiam euertendam. Sed quid Putasne quod eodem conuincetur Thomas de Argentina; sicut Mode nuς noster conuictus sui ep Nihil minus prosecto. Respondet igitur in I
fine articuli quarti eiusdem quaestionis hoc modo . Ad argumentum 'in Opale nego minorem. Ad probationem dico, quod cum potentia rationales seu intellectuales sint ad opposita; ideo Deus, cum agat per intellectum oe voluntate,
in eodem instauti quo agit, potest non agere, non quod post agere is non agere simul csniunctim, sed disiunctim; quia potest hoc vel baci rati in illo priori natura , quo Deus praehabuisset effectum,
antequam produxisset, praeeligere potuit alteram partem liberE , σ secundiam suam electionem producere vel non producere . En non solum supponit ad libertatem requiri indifferentiam
penes posse facere & non facere; sed& insuper ipsi illinum argumentum Iansenti communi solutione soluit &dissoluit. Iterum in eodem Secundo, Distinctione vigesima quinta, articulo primo probans, quod voluntas utpoto
libera, sit aliquo modo sui ipsius motiua; assumit hunc discursum. Quia potentia purὸ passiua non potest esse libera, cum non habeat in sua potestate pati vel non pati, sed necessariis patitur ad praesentiam actiuις sed secundum Augustinum tertio de libero arbitrio,nihil tam in nostra potestate est, quam nostra να-luntas. Ergo voluntas cum sit libera, debet esse aliquo modo sui ipsius motiva, & non pure passiva. In quo discursu rursus duo habet capitalitecsententiae Ian senii inimica. Primum in maiori: nam probans potentiam pure passivam non posso esse liberam, ex eo solum quod non habeat in sua potestate pati vel non pati; euidenter supponit essentiale requisitum libertatis esse huiusmodi indifferentiam. Secundum etiam in minori: nam
subsumens ad illud propositum di indisserentia , istam prorositionem Augustini, nihil tam in nostra potestate est, quam nostra voluntas; et aristi me denotat per illa verba Augustinum nil aliud, quina potestatem indis mrentem intellexiste; cum tamen Iai
lenius in sensu longe dissimili illa in
nam, quam ibidem habet ad Qua tum Henrici de Gadauo contra Egidium. Quod quam iis voluntas respectu ultimi finis non habeat libertatem contradicitionis, sicut babet respemi e rum quae sunt ad finem; babet tamen res diu risimi finis libertatem complacentia,cum necestate immutabilitatis; quia quamuis fruem non post non Pelle , vult tamen inum non violenter , sed complacenter, ct maximὸ voluntares,
ct per consequens liberrim/. Vbi libertatem & quidem maximam adstruit
cum necessitate quoad exercitium,
seu absque potestate ad velle & non
nam in illa doctrina solum nobis op
444쪽
ex aut hastate ram de Argentina ponitur quoad modum loquendi ,
minime autem in re, de qua disputamus. Nodus loquendi in eo est, quod cum Scoto vocet liberum, id quod fit complacenter, liberum inquam non absolute, sed liberta complacentiae. Qui modus loquendi , utrum tectus sit nec ne, parum in toto licci opere curo: dummodo connet similem libertatem non esse Iussicientem ad meritum di demeritum humanorum actuum, cuius contra-xium contendit Ian senius. Et quod Thomas de Argentina illam nucum ad hoc esse insuffcientem, duplex eius locus caedenter
PRIMUS EST in Secundo, Distinctione vigesima octava, articulo Irimo ad Quintum contra Secunam: rubi sic loquitur. Ad quintum
ἐαendum , quod quamvis peccator non prist,cauere, Nun mcidat m aliqua no uia peccata , tamen peccatum nouum vi ipsi imputandum . Sicur enim ebrius peccans, non eli Immunis, dato qvod non
habeas potentiam iesi odi, dum ebrius
est, cura tamen ebrietatem νuare potan non fecit ; sic in proposito, quia primum Peccatum istius peccatoris fuit in sua potestare oec. En ubi pro impu. tabilitate saluanda, recurrit ad hoc, quod ista potentia fuerit ipsi voluntaria voluntate personali in primo Peccato, quatenus illud vitare potuit: ac proinde supponit ad demeritoriam libertatem requiri, poste iacere ta non tacer potentia vel actuali, vel quae laltem actu luit in causa libere volata, scut communis senten-Surri ita requirat, ut supra ad longum ex-
SECUNDUS est in quarto d istin
.αι z ctione quadragesima nona, lectione tertia, a. iaculo tertio, ubi conclusio rima N iucunda sunt', quod omnisomo actualiter recte considerans
quid importatur nomine beatitue, nis, naturaliter & necessario appetit beatitudinem, ita ut non possit non appetere . Contra quas conclusiones ponit duplex argumentum. Primum huiusmodi. Si beatifudo caderet sub naturati destderio , ut videtur dicere prima concluso; tunc doderando
beatitudinem, nullas possiet mereri. Consequentia patet tertio ethicorum, ubi d eitur quod ex puris naturalibus nec laudamur nec vituperamur. Sed falsitas consequentis es nota. Secundum vero; nullus meretur in eo quod vitare non potest , ergo vel des ario fuisseu beatιtudinis non meremur , vel huiusmodi dem derium possumus νιtare. Di duo argumenta procedentia .ex
hoc principio , quod ad meritoriam sta demeratoriam libertatem requiritur potestas faciendi de non faciei di seu vitandi. Et quam putas responsionem adhibet λ An negando illud principium, & cum Ian nitis dicendo, huiusmodi potestatem indifferentem ad meritum non requiri λ Minime.
dum , quod aliquid esse naturale, pus dupliciter intelligi: νno modo simplicitero purE. Sicut illud quod nec secundum se nec secundum suas causas a principia est in hominis potestate. Et sic aliquis
dicitur naturaliter ignorare vel naturalis fat-s qui destructam habet fantasia
a prιncipio natiuitatis suae. Atio modo non mpliciter, puta quando aliquid pro nunc ineuitabiliter adest hominι, cuius
rauetra eueniens ex cbrietate, d/citur naturalis . Circa naturalιa primo modo nec est laus nec vituperaum,nec meritum nec
demeratum: haec tamen bene possunt e Iecirca natur alta secundo modo dicta.Pιopter quod ait Philosophus tertio Et hic
rem . nullus enm ιmprobat caeco natura: Ied magis miserebitur . Eum autem qui ex νιm potatione, vel atra Di conti-
445쪽
nentia, omnis increpabit. Ad formam tan desiderio naturali, quod non exelu ipitur argumentι dicendum: quod desiderium beatitudinis est naturale secundo modo. Et ideo noeanda est consequentia, actualis enim consideratio de beatitudia
ne G causa aliquo modo sui desiderii. Et huiusmodi consideratio G in potestate ipsius hominis: posset enim homo alia considerare si vellet, o per consequens
non habere acts elicitum circa hoc obi ctum quod est beatitudo, quamuis naturaliter desideret eam, etiam actu eliciam, supposito quod actualiter consideret eam. Et ideo bonus homo qui volunt riὸ sequestrat suam considerationem de amas rebus tota deuotione considerat, nalis O quanta es beatitado, quam nobis daturus est Deus, in desiderio is titudinis multum potest mereri: quamuis supposita eius actuali consideratione,non possit ipsam non desiderare. En ape tissimὲ, euidentissime, ti clari nune confugit ad ostensionem indisseremtiae, ut meriti rationem seu libertatem meritoriam in illo desiderio indemnem saluet. AD SECUNDUM autem non minori euidentia sed breuius. Ad se- cudum inqui valet per ιam dicta, quia desiderium beatitudinis possumus vitare, quia possumus de ipsa in considerare. Nonne est hoc ipsum, commvn m nostram Philosophiam clarissima luce pandere, declarare & profiteriὸ
Non ergo nobis mentem Tnomae de Argentina tamquam contrariam &dissonam obi)ciat Iansienius.
Ast quamuis haec omnia ita sint, susscienterque & veraciter constet coctorem hunc in nostra esse sententia; hoc tamen addere libet, quod etiam opinionem Ian seni non reiicit, sed potius ut probabilem iuxta aliorum placitum relinquati in alia scilice solutione,quam lecundo loco ad primum argumentum subiunxit. Qua sic habet . Etiam potess dici, quod congequentia non es vera loquendo dedit omnem libertatem, sicut es in pr posito. Quia desiderium beatitudinis .
quamuis excludat libertatem contradia Itonis, tamen non excludit libertatem
affectuosa complacentia, qua stat cum immutabilitatis nece state. En qualia ter in ista solutione expressissimis
verbis opinionem Iansenio admittat, videlicet absque libertate etiam contradictionis stare meritu in illo actu, per solam libertatem complacentiae, omni indisserentia sublata. Nec quisquam obiiciat, me hic a ma contrari)s praebere, utpote reis rendo & pandendo Iocum usq; adeo ipsis fauorabilem; cuius tamen nee Iansenius, nec Vincentius , nec ullus aduersariorum meminit. RESPONDEO, hoc veritatis αsynceritatis amore a me fieri. Neque enim fraudulenter aut captiose age re volui, aut mini; licet alibi a contrariis idipsum factum fuerit circa locum quendam S. Thomae, quem supra supra commemoraui. Erat tot gemina solutio, in quarum Prima& ι.εelth principaliori nostram, in posteriori t. ea. r.
autem contrariorum doctrinam traia Lect. 'debat: sed prima relicta,pollariorem
tantum, utpote sibi fauorabilem , contrari) recitariaut . Non sic ego.
Duplicem solutionem in Thomade Argentina inuenio, primam pro nin bis, secundam pro ipsis; sed utramque recito, utramque pando, non fraudi, sed synceritati studens. Ex quo tamen nil lucri amplius, parti aduersae accrescit, quam quod Doctor ille, semel doctrinam e si tradidit, tamquam ex mente aliorum, tunc temporis probabilem, sicut de alibi S. Thomam fecista supra demo' ubi si, straui. Et sane quod Argentinas inia Na. simili solutione non expresserit mentem propria; sed potius placito ali rum deferre voluerit, hoc ex eo manifestum esse debet, tum quia non
446쪽
Lib. V.Cap.XVIlI. Soluitur argumentum Iansenti ex Dionysio. 389
dixit, dicendum, sicut de prima solutione; sed; etiam potest dici, quod accommodationem alieno placito is nare videtur. Tum quia secundo argumento non nisi primam adhibuit, cum secudam quoque resumere potuisset. Tum denique, quia non nisi semel ipsam adhibuit, nostram autem varios in locis vel supposuit vel expressit.
Soluitur Argumentum eiusdem, confectum ex auiboritate Dionysi, Carthusiani.
SIANO pauca profert, quamquam & ca non Dionysi, sed Alberti Magni sint. Dicit ergo Dionysius ex Alberto
PRIMUM, quod quatuor sunt status libertatis , ea liberi arbitrii in homine . Unus ante peccatum, secundus sub peccato , tertius 'biratia, quartus mgloria: atque in omnibus his iudicio meo libertas a coactisve eu necestate squaliter manet in homine propter lιbertate voluntatis;quam δε homo amittere ,peccatum eius non esset peccatum. Sed quis hoc neget ρ Minime contra nos militat . Si namque liberetatem a coactione homo amitteret, cum ea sit de essentia libertatis, licet sola ipsa ad actum liberum non lassiciat, utique essentiam liberta. tis perderet, non minus quain homo deperdita ratione animalis, perderet essentiam rationalis : qua ergovia peccatum eius posset esse peccatum
ra deprimentia ad peccandum, O nihil elavans contra ea; necesse est quod depri-
mentia vincat faciant eum labi deorsum. Ita est in libero arbitrio gratiam eleuantem non habente ; sed propriam infirmitatem oe culpam trabentem inferius et tamen non cadit, nisi electione propria voluntatis: non necessitate coactionst. Ideo dicti Gregorius, peccatum quod per pet uentiam n yn deletur, pondere suo mox Dabit ad aliud.
Quis & hoc neget, si legitimo sensu capiatur λ Intentio Alberti est, quod homo existens in peccato, necessitatem habet aliquando labendi in nouum peccatum; si gratia sanans , aut vires depressas eleuans ,
non adsit. Sed qualis quaeso est ista
necessitas An ne quae hominem absque vera potestate resistendi, compellat peccare Z Minime gentium . Tantum eli necessitas non compellens sed inclinans, sicut habidus aut dispositio, cui tamen absolute resistere potest: sicut etiam supra saepe
bertum quam Carthusianum in nostra communi esse sententia.
Albertum quidem, tum propter dicta superius libro primo; tum quia vi ipse Carthusianus in Secundo ,
Dillinctione v igesin a quarta , quα- stione tertia in fine de eodem refert quaerit quodam in loco, quid sit liberum arbitrium secundum definitionem et & adserens definitiones nonnullas ex Augustino, Bernardo, & Anselmini uter ceteras hanc adiungi, quam & asterit esse Beatissimi Petri Apostoli in itinerario Sancti Clementis , disputatione secunda contra Simonem Magula Liberum arbitrium est potestassecus animae, babens virtuntem, qua se possit ad quos Poluerit actus, inclinare. Et postea declarans, su iungit; omnes ista definitiones sunt bona ; sed prima, qua est Beati Petri, maingis dicit substantiam liberi arbitro: Oquia ait secundum sensum anima, tu
447쪽
uo Lib. V.Cap.XVIII. Soluitur argumentum Iansenti triligit defensu spirituali, oui est appre
hensio faciendι, vel non faetendi. En Episcopus ille Ratisponensis indifferentiam faciendi & non faciendi,non solum asserit ad substantiam, seu eL sentiam libertatis pertinere ; sed de
insuper ex mente Beati Isimi Aposto- Ioriun Principis, hoc verum esse contendit.
Sed quid de extatico Doctore Carthusiano λ Prosecto tanta euidentia Philosophiam nostram pandit ut nisi breuitati studercni liberet integram quandam quaestionem cx eo huc transcribere . Licet nec ipsa breuitas rationi praeponderare tantum misit aut debeat, quin principaliora saltem Wincta recensear . Quaerit igitur in Primo, Distincti ne prima, quae itione sexta. An fine ultimo sevssummo bono, voluntati crea
voluntas ex sua natura liberrima virium animae: ergo a quocumqui
obiecto sibi ostenso potest se lidere
potest in utrumque oppositorum , nec determinatum est ad unum ill rum ἰ ergo voluntas potest se a fine sibi ostenso, tam libere auertcre , quam libere potest se ad illam con.
TERTIO: natura de voluntas sunt principia opposita, ut Secundo dicitur Physicorum. Natura autem determinatur ad unum, ut sertur ibidem ; non ergo voluntas necessitatur ad alterum oppositorum, praesertim cum necessitas ta libertas mutuo OP
QVARTO t secundum Augustinum primo libro Retract. nihil tam est in potestate voluntatis , quam ipsa voluntas, quod intelligendum est de voluntate quantum ad actur illius , non quoad eius naturam rpotest ergo actum suum elicere &cohibere proposito sibi quocumque
obiecto. En in prunis quatuor argumenta Cartiuisiani contendentia voluntatem Beati in amore Dei clare visi es le liberam; & hoc non alio stylo verborum , quam supponendo id quod nostra Philosophia continuo inculcat; nimirum idem esse, voluntatem circa aliquod obiectum vertari libere , & versari circa illud cum potestate eliciendi actum , & actum cohibendi . Unde & a sensu contrario pro eodem reputat, versari circa aliquod obiectum necessario, seu cum determinatione ad alterum oppositorum,& non versari circa illuci libere, cum
necessitas ct libertas inquit a mutuo
Sed pergamus ulterius ad questio nis resolutionem. Resert itaque primo loco opinionem Scoti, allarentis voluntatem in Deum clarE visum notendere actu necessario, sed libero; ita ut in potestate eius sit, tali obi cto sic ostensio non seni. Deinde rein citata sententia Sacti Doctoris Thomae ex quinque eius locis, in quibus manifeste docet oppositum, nemPQ
voluntatem tendere in Deum clare visum, naturaliter, necessario, & no
libere; finem discursui suo imponit
hoc modσ. Haec Thomas. cuius dicta videntur salidioribus ac Hrioribus sumdamentis imasti, quim pratacta opinio Scoti. Sed scripta Petri,Aegid , Ricb ardi consionant Thomae. En sententiam Sancti Thomae,nempe volunta tem Beati in amore beatifico non esse liberam, approbat ut solidioremta veriorem, nec non ut aliorum Authorum scriptis contoriam.
Deinde reserens aliam opinionem Henrici Gandauensis; qui dixit v luntatem serri quidem necessario in Deum clare villiin; sed simul cua hoc
448쪽
ex authyliate Dianyrii caribusiani. 39et hoc libetE; sic iterum subiungit. Hae
Henricus: cuius positio Nidetur cencordare cum Thoma in re, quamuisbnon omnino in verbis; nam dicit voluntatem
ad finem ultimum libere ferri; Thomas
autem naturaliter oe ex necesstate. Quod concordatur, si libertas illa coa- Ictionem tantum excludat: sic enim Eeati in Tatria Deo glorioso ct Sant Io libe- M perfruuntur. Nempe non coacte, sed maxime complacenter; di statim concludens. Itaque es tenendum sinquit quod Noluntas naitiraliter velit beatitudinem o vltimum finem feti bonum ua generali, sectindum modii in veris
bis Thema expressum ite quod fummo bono sibi elard ostenso non possit non inci, sed mox de necestate diligit illud.
Et tandem; Hoc. Sactus Bemardus,Hugo de Suncto Uictore ct alis maini Patres senserunt. Imh ut Sanctus ille Eer- nardus in libro de consederatione tisatus
cordia ita praeueniuntur interd&m,ct ra- sumtur in Deum,ut iam quasi sopita amitris libertate, non possint no inflamma-νi absorberi in ilIO: sicque etiam quoad exercitisi actus, quodammodo qHada necestate mouentur d summo illo bono ad horam. Vbi duo notare Iibet. Primum, quod non obstante diuersitate in nomine, inter sententiam Henrici& Sancti Thomasaserat nihil ominus Dionysius, tenendum esse secundum modum in veibis Thomae exis pressum; nimirum in illo actu libemtatam non esse; licet concedi posset cum addito, si libertas illa coactionem Supri tantum excludat . iniae est ipsissima OEi b. nostra doctrina, quam supra libro se tuni. cundo ex prosecto tradidimus. Imodi ex hoc caetera omnia dicta quin rundam Antiquorum in concordiam
Secundum, quod asirmet id ipsuu Bernardo, Hugone de Sancto Uictore , alijsque Magnis Patribus , sis fuisse ii.dicatum: ncmpe liberi tem voluntatis circa Deum clare visum, quantum ad illum actum am ris sopiri & absorberi, quatenus non potest non continuo illo inflammari&accendi. Quod pariter nostra Philosophia iam toties inculcauit,ut pote exigens ad veram libertatem actus, potestatem eliciendi & cohibendi. Nonne ex his perspicuum es debet cuilibet sine passione iudicanti , extaticum illum Carthusiae Doctorem, non minus pro communi cula sententia, quam quemlibet alium ex antiquis Doctoribus iam praenominatum p Ast inspiciamus amplius soluti nem eius ad Tertium positu a principio, quod & argumentum est Ian- seni; ut supra vidimus) contendentiSpropter oppositionem voluntatis &naturae, nullum actum posse a voluntate elici naturalem; sed omnem debere elici libere. Prosecto hoc diu soluit Dionysius ipsissimis etiam verbis Sancti shomae, & nostris.Ad te itum inquit) quamuis voluntas n tura sint distincta causandi principia ,
quoniam aliter fiunt qua naturaliter, quam qua voluntariὸ producuntur: tamen in quodam conveniunt, praeserit quia o i a volantas in aliqua fundatur natura en verba Sancti Thomae, Prima Secundae, quaestione decima,
articulo primo ad Primum quaedam vis naturalis consistit: ideo mod mnatura aliquo modo participat, se i
eum quod proprietas causa o prioris , a cau)atos posteriori participatur. Et
immediate concludens; binc νolu
tas inquit circa stimmum bonum
per modiam naturae movetur. En in
posterioribus ipsissima quoque verba nostra : cum multoties dixerimus , voluntatem in amore beatifico summi boni, non agere ex parte
modi, modo sibi proprio seu prout ab aliis naturis in modo operandi
449쪽
dissert, sed potius modo quodam determinationis ad unum, in quo per
modum naturae cum alijs naturis
Hinc factum est, quod in Secundo , Distinctione septima, quaestio ne secunda in fine, loquens iterum de Bcatis, eandem nostram doctrinam tradiderit. In Beatis inquiens satiuatur proprietas rationalis potestatis aelibertatis, in quantum possunt boc factare σ non sacere, quamuis non possint in ista opposita bonum malum. Et
iterum . k oluntas Beatorum non sic
determinatur ad unum quin possis hoe facere a non facere, stu hoc aut illud peragere, nisi in actibus coniungentibus In quibus iterum duo facit, instituto nostro egregie & praeclare
tem in Beatis, pro quanto possunt hoc sacere & non facere: quod reu ra est sentire, veram libertatem in ipsis non suturam, si huiusmod i indisserentiae potestas undequaque eis deesset.
SECUNDUM : gaudere Beatos Iibertate faciendi & non laciendi in
omni actu , qui non coniungit eos fini ; hoc est pli rasi nostra, eos esse liberos,praeterquam in act ibus,qui habent necessariam connexionem cum Deo clare viso, quales sunt omnes it. li; quibus feruntur in attributa Di-ilina secundum se, seu prout important perfectiones Dium S necessarias, sine respectu ad creaturas cxistentes: quod supra nos suse quoque tradidimus . .
Accedat his omnibus id quod docet in Quarto, Distinctione quadragesima nona, quaestione Prima, paraurapho Praeterea quaeri potest. Vbi di putans, an quis appetendo beatitudinem mereatur,distinguit expresse ex doctrina Sancti Thomae, dupli cena tarmalitatem seu respectum in illo appetitur unum naturalem, tacundum quem semper est rectus; ad terum vero liberum seu rationalem , secundum suem potest sic vel sic etiaci,& non elici. Sub primo docet meritorium non esse,bene autem sub s cundo : quod iterum est constantissi me doctrinam nostram profiteri.Videatur etiam in Tertio, Distinctione decima octaua, quaestione prima , , An Chrsus potnit in hac vita mereri λVbi ex Alexandro de Hales, eandem doctrinam de potestate indifferentiae , requisita ad rationem meritoriae libertatis expresse refert & probat .
Soluitur Argumentum eiusdem, eo fectum ex auioritate Marsili de Iethen.
senius ) etiam ex professo D ctrinae Sancti Bernardi & Magistri insistit.
Marsilius doctrinae Sacti Bernardi &Magistri insistit. Nego tamen quod insistat Doctrinae Iansentanae . Sed probat ipse quinque propositionibus Marsilia, quod sic: puto tamen,quod non solum impertinenter, sed & captiose & fraudulenter.
Prinia Propositio Marsi ij inquit
Libertas voluntatis non attendιιur penes
boc,quod potes deficere siue peccare.P tet quia tunc Deus non esset libera voluntatis, quia γtique peccare non potest. Dico quod haec est extra rem ac proinde impertinens. Quis nostrum ponit libertatem in potentia peccandi, cum teste Damasceno, posse peccare nec sit libertas nec pars liber, latis Z
450쪽
ex authoritate Marsilii de Ingian. 393
Secunda eiusdem. Nec libertas ν Iuntatis attenditur penes hoc,qhod omne
quod potest velle, possit perficere.
Dico quod & haec aeque est Impertinens . Quis nostrum libertatem , collocat in tali potestate Θ Si verum hoc esset; posset utiqne voluntas, facere impossibilia, cum utcumque ea velle possit.
Tertia. 2 c libertas creata volunt iis attenditur penes hoc, quod non possit immobilitari in bonum vel in malum. Dico esse quoque impertinentem. Audiuitne unquam Iansenita exora
nostro, vel alibi in scriptis Thomisarum legit, immobilitationem siue in bono siue in malo , repugnare eL sentiae libertatis 3 Prohibet hoc Augustinus, prohibet Beruardus, Thmmas, Bonaventura & reliqui Patres. Quarta. Nec libertas ut aestimo in hoc conmit , quod ultimum finem Beatificum clare visum lege communi possit
Dico & hanc extra chorum ess . Imo & Scotus eam fatebitur; licet alias ponat amorem illum ab intrinseco, & ex natura rei contingenter fieri. Quinta tandem propositio . Vndetur quod naturaliter libertas sit sua essentia. Hac est prias posita in primo notabili secundi articulι. Et statim adi)cit, quod non sit possibile, ut voluntatevemanente Deus eius libertatem austrat,
quia ut dictum es, voluntas est sua Iibertas .
Dico hanc non solum impertinenter adduci, sed & staudulenter & captiose . Impertinenter quidem adducitur, quia contra nos non est,cum ingenue fateamur , quod voluntas sit sua libertas & quod illa manente, nequeat haec auferri, scilicet respectit omnis sui actus. Captiose vero &fraudulenter;etiam patet ex ipso textu Marsili): nam non habetur propOdulo illa vi recitat Iansenius , scd alio modo ipsi capit liter inimico. Quin ta propositio inquit Marsilius )xul
tur quod naturaliter libertas sit Iua essentia. Haec est prius misita in primo no . tabili secundi articuli. Et hoc m quantum nata es pro statu viae liber velleis . id est praesentarum sub ratione boni , secluso ultimo fine, velle o non velle, σpraesentatum sub ratione mali, nolle σnon nolle, sive refutare σ non refutare. Vide Lector, qualiter toto coelo,haec propositio sic relata, distet a priori. Sed Iansenius posteriora haec verba scienter subticuitin, cum explicatiomem in eis conspiceret, priuato suo sensui ex diametro repugnantem. Si Marsilius vult, voluntatem ine suam libertatem; profecto hoc non contendit de voluntate sub quacumque consideratione; sed solum de ea inquantum est nata liberὸ velle, velle σnon velle, nolle o non nolle. Quod
utiq; est ipsissima nostrae Philosophiae
Haec pro mente huius Doctoris sufficere poterant ; sed quia nullus Antiquorum quem ego viderim expressus aut eficacius libertatem incisterentiae confirmat; libet plura ex mente illius in m 'am proferre.
Eamus ergo ad articitium secundu naque nil ipsemet in quinta propositione citat,& duas ibidem conclusi nes tamquam duo tela ignea, Osi a , neruosque Iansentanos penetrantia reperienans.
Prima concissio inquit Marsilius)circa hoc I An voluntas tibcra sit libemtate oppositionis, id est contradictionis, ut paulo ante praemiseratas uamuis voluntas hominis sit libera libertate oppositionis; tamen nullum ess ectum vel astum potest, nisi virtute alteritis agintis principaliter concurrerit1s comproducentis. Haec conclusio duas habet partes. Sed secundam tamquam extra propositum relinquamus. Prima vero est, quod voluntas sit libera libertate