장음표시 사용
91쪽
si, i humani Peneris ι lutem periclitarici l s. dion iane ita paratragoediaria tus est hi auctor, si memor lusit et JGratiami illius, de art. p et. v. Sy.
v. s , 'I exponi tragicis res convia non
vult. ν Lusit, ut iam ad g. 47. no. I. Ob seruartim cli. ec satinam :cripsit, rLκ- TvLLiANus. Nempe iucunditatem ex eo captant & leporem poetae & Satirichii de rebus minutis magnifica oratione viantur. Hinc venustas quarti G mὁicon, quod apia in velut res publica quaedam describitur. Hinc placent Anglorum Hudibrat, Pulpitum PollAEI, Ri cachn-mvmachia tum Graeca illa, tum Gurmanorum, Vulpecula BGncche e. L g. a.
Dicendi LV. Sextam denique orationis ideam HERMOGi Nes II. 9. vis. ΔM ό es vel DICENDI VIM adpellat. Ea nihil aliud est , qnam
aptus ac dccorus rcliquarum id carum usus. Quod si cnim quis suo loco perspicua, gratii, morata, pulcra, concitata oratione uti' nouerit, & in omni re vidcrit, quid deceat, ei δωι tribuati Quadita ΠεRΜOGENES ' . Ceterum quum non cadcin omnes de cat or stili divi- tio : alius stilus esse dicitur τεχνικις vel ι τοῦ μυονικος, vulgo philo M. sophicos, alius laeωκος, hisoricus , alius διαλογικας, vulgo distio si-ctis, , oratorius , alius πιλιακος, civilis, alius , epi laticus, alius denique m. 1πικος, poeticus. De i gulis pauca.
in Hiine deest auctoribus .a omnibus, qui Latine quidem nec ineleganter scripterunt; led digno materia sua charactere non usi si t. Non ergo σε or est IERT UI.LIANus , qui , quum docere velit, perspicuinatem n gligit, nec reo Rus, qui, tristoriams plurus, poetico silo utitur , nco erccentioribus I ipsius, qui etiam, ubi docet, vel rhetoricatur, vel comicumagit. Dialogos enim scribit eosque , quantum capit materia, e*hilarat, quaeipla δεινα πιε pars est. G. Sane aeque inepti hi vidantur, ac comici , qui reges tunica rustica , ru:ticos purpura , matronas meretricio , meretrices matronali habitu indutas producunt in scenam. Elegans cli praeceptum v VINCT ONL In l. orat. lib. XI.
cos. r. sit: i prodis , esse verba e Latina , O significanua, ct nitida, si- -
ris etiam nit risque elaborata, nυῖ in iis, in quae inicem duci 1Drmar que volumus , ccccntiant ' Si gentis sum lime dicendi partiis in caressis , paruum limartimque grandibus, lactum tr; stribus , lene asperis , minax stippicibus , Iubmisson concisatis, trux αque violentum tuis ι undis adhibeamui Hi monalitas ct maris garitis ae se longa, quae sunt ornamenta feminarum, deformenιur viri, nec ha bisus triumphalis, quo naui excogitari pies augustius, seminas udeear.
. i. I. PHILOSOPHICVS stilus adhibendus in omnibus scri .s; ibiti ptis didacticis ). Satis laudis meretur, si sit pro Erius ' γ, pu-
υhieui. rus , perspicuus. ). Elogantiam non adiectat, nec tamen sponte se offerentem negligit ). Praecipue tamen vitat figuras patheticas , & quidquid ad persuadendum potius, quam ad demonstrandum lacere videtur ).
In hoc dicendi ge- Graecis x o HON in oeconomicis, Hii Ure reliquis Omuibus p eserense s que Diptis didassicis, inter Latin
92쪽
Cαws, qui de arte medica, & COLU MELLA, qui de re rustica pura ac tersa oratione scripserunt. Nec plane contemnenda quin praeserenda longe omnibus , G. dictio CiCERON is , quam in libris de osciis & in totieir aci ineue titim adhibuit , quamuis ' in illis aliquando ad oratorium dicendi genus ad: ir-gat. In reliquis seriptis philosophicis ili-lus TvLLii propius ad genus dicendi vel vel ii τροναρι accedit. Sed
etiam in uis sunt disputationes longi res , in quibus obteritatur stilus philosophicus. G. ) SENECA acutus,eli, sed
non lain docet, qua n rhetoricacur. I. A
Ca a Na ius purus in plerisque α elegans, sed nee is ab oratorio stilo abstinet. Et hoc plerorumque patrum ecdlesiastico.
rum vitium rit, ut etiam, quum do Cere volunt, concionentur , magisque persuadeant, quam iustia demon lirationibus conuincant.
a translationibus, maxime longe petitis. Quum enim docentium sit , chirasae distinctii retum ideas in audientibus excitare : facile patet, huic fini non
conuenire metaphoras. Hinc iam supra obseruaui, laudem meruisse scripta Epi-Cum , qui nusquam usias sit translato dicendi genere. Equidem de rebus ad mentes & spiritus pertinentibus fiepe nobis desunt verba propria: sed & hie
danda opera, ne metaphoris audacioribus, & rem non satis exprimentibus Hamur. Sic si quis adbaeitis vocat eom-m uises animi , iisque opponit mentis Oiletem di tranqui citatem , metaphorice
quidem loquitur; sed ferendus est. Qs quis adfectus cum Stoicis animi tu
mustus , aut perturbationes I aut animi quietem induciar eram mente factas ab pellaret merito reprehenderetur. I- deae enim inde nascuntur vel fallae, vel certe obscurae ac consulae.
η Caue ergo existimes , docentium esse, stilo licco & barbaro uti. Non magis hic character docentes de
εἰςt, quam philosophum pallium & ρο-
Nemeccii Fundam. Cubilia Ladn.ra Diogenis. Non unguenta redolent . viri lapientes, ted nee sordes amanti Non serendi ergo in tanta litterarum luce, qui, si theologiam vel plutos
iii lcant, nec quidqua in doceri poni, putant, nisi ubique tyllogismos , am
quam tela , vibrent. Paetantiimuin hoc
lapit, s venia sit verbo in , oc ingenium
barbariet adicietum , non secus, ac ica rabaeus est sordibus illis. ramum abest, ut Paedant limi reus sit, si quis& ipse sectetur di commendet aliis tale genus orationis, quod intellisi suturis etiam saeculis queat ab omnibus, 'qui
normam Latinitatis aureo saeculo atque argenteo constituram tenebunt cum
illa heroica , si Dis placet, turbandi omnia A conculcandi legem dicendi libertas, post saeculum tuum breuius longius , ad piper de tus amiciendum
ablege:ur. G.) Docuerunt sane e nostratibus GR. CAMxTus , e reformatis Io. CALVINus, posse etiam de rebus
theologi eis puro ac terio orationis genere dicteri. Feliciter idem. in iuris
rius scribere docuit. Quis ergo hodie
in tanta litterarum luce umbrasiles ii los doctore. imitaretur, &, stage re
perta, glandibus vesci mallet l Quid iuuat docere, si :nte, ligi nolis t Perspicua e veteribus sunt
scripta xRNoptio XTIs , fCic ElONIS, Q. I NC ri LIAM, G. ) dc COLVM rL AE, e recentioribus cARTrsri, quo non t mere quisquam cogitationes suas diiu-cidius cum aliis communicauit. Hi omnes cum voluptate leguntur. At quis sine taedio legerit Lura II somnia, aut HELMONTH, α HENM MORI , m. L ditau
93쪽
ditationes ' Non omnibus promiscue NOPHONTEM, & ARMARI disertat neshaec scripta, aiunt, sed initiatis , ad- Epicteticae r i d ne iocos quidem ac ia-duntque illud , ORAT ii Carm. III. I. cutias liberales adspernantur. Noti sunt Ous profanum et u sus areeo. Socratici siles, de quibus videndus ci-Sed, ut vera fatear, si, specta mihi sem- CER. de usi. . I, 3 o. de crat. II, 6 7. Hi per est obscuritas, & plerumque pa- ita placuerunt antiquitati , ut si quid rum sapientiae latitat in tam spillis nu- sestiuum atque urbanum vocare vel-bibus. Nulla est veritas tam si blimis , lent, Socraticum adpellarenti omne sci- quae non verbis possit enunciari diluciis licet itilit punctum, qui misscuit utile dii dis, alias enim ne ab ipso quidem do- G. Vnde merito ipίe scurram egit, centu concipi, adeoque nec doceri posi quisquis tanto fuit supercilio, ut Soer,set. Notum est, quantum antiquis obf. tem ideo scurram Atmerim vocaret, Cr-curitatis caussa vapularit HrRAcrarus , CER. den.rt. Deor. I, 36. Adhibendus ud quae volebat dicere, ουτε λέγων, ουτε tamen ει luc modus, videndumquc, eἰπ- , --ἀ μαιν o, nee Eare elota quid deceat. Quod quum non iaceret' vns , nec occultans, Dd innuens, quod DIOGENrs Cynicus , A M- pie de ora pulis pronunciauit apud iAM- ριΠου , Socratis svrentis nomen accepit.
BLicu VM de nil r. At rapi. p.79. Pul- in primis abstinendum est ab eiusmo-chre LVCRET. I, 6 o. de Heraclito, di salibus in rebus grauibus, quales
Clarus ob obgcuram linguam magis in- sunt sacrae dc theologicae. Tentarunt ter inanes. etiam hae in re aliud BALT. fCHvp- Euamae graries inter Graios, qui vera PIVs & io. v A L. ANDREAE, sed & hi mrequirunt. multorum reprehensionem incurrerunt. Omnia enim stilii magis admirantur, Quamuis forsan eos excul et ingenium amanisse, ad urbanitatem natura factum, α tem-
diuersis quae sub verbis latitantia cer- pora, quibus vivebant infelicissima, demini, quibus iure repetas illa I v v ENALIs Sat. Veraque constituunt, quae Hlle tangere I, 3 o.
possim Di cile es sati ram non scribere Au es, ct tepido quae sunt fucata δε- Aliud est renesonatorii mn re. dicendi genus, aliud πιπνικὸν vel phil Sed obseruandum etiam illud obscuri- .s phictini. illud contentum est argumentis ratem quandam csse non ab auctore li- Verosimilibus, quae tamen tantis verbo-bri, sed a se re. Ita scripta Mathe- rum phaleris vestiuntur,ut demonstrati malica & Physica quaedam stant obscu- nes videantur. Hoc nudam proponit veri-xa principiorum ignaris. Ita bene & tatum, eamque demonstrationibus accu- emendate scripta Latina obscura sunt rate susidicit. Diud oratorias, hoc phi- his, qui as lueta sunt ea tantum audire losophicas amat connexiones, id est ,
& legere, quae verbolenus vernaculae veritates omnes ex genuinis ac veluti
consuetudini respondent , & epistolis domesticis principiis ducit. Illud dele-
obscurorum virorum similiora sunt etat & mouet; hoc docet & conuincit quam Tullianis. De hoc genere obsi Nec tamen figuras omnes respuit me-curitatis disputare me memini in prae- thodus paraenetiea , quam vocant, quip-fatione ad VORSrra librum de Latinita- pe cuius finis itidum est movere ρκ', re sebcta vulgo nemina. G.ὶ siladorta Attamen & tunc magis allue Non solum verba elegan- sponte sua inter dicendum i se obtulistiora atque acumina non negligunt phi- se , quam operole excogitaiae videri deis Io phi, si se sponte osserant, ut do- bent. Sunt lane in ARRIANι dispertatio-zent 1OC Tu distis tauonta apud Ax- nitetur Epidiciι eis quaedam pulcherrimo
94쪽
dicta, sunt figurae elegantillimae , sed tanta cum simplicitate coniunctae, ut orationem naturali quadam pulcritudine adfiargere, statim adpareat. Illud sallit 1, hoc bona fide agit. Exemplo sit SENECA , qui, declamatorio dicendi genere usus, miram prae se fert sapientiae lpeciem: & tamen si remotis in. uolucris propius eum inspicias, non d monstrationes inuenies , sed acumina quaedam parum solida, non res & v ritates, sed verba sonora, id est, sul-
gur e pelui. Id quod iam dudum ob.
tianis. Vereor, ne idem dicendum sit de plerisque patribus eeclesiasticis, quibus nimius oratoriae amor imposuit,
que, de quibus legi meretur BARBET-RACil praefat. M versian. Gallic. Ριι sis. n. VIIII.
LVII. A philosophico seiungendus est stilus HISTORICVS ). Sit is
qui non in ocio puritatem ), sed & concinnitatem amat. Decet praeterca illum perspicuitas , grauitas ' 9, pulcritu- 'do 'l), minime vero vehementia iit , parenthyrsus illi γ& hyperbole
Singularis de fila bigorieo ex stattractatus C As P. sciomi, sed in quo frustra praecepta quaeres. Solet enim iste homo ubique aliorum vitia , tamquam quisquilias colligere. Non itaque docet, qualis esse debeat illa historicorum oratio, sed qualis sit apud eos, qui parum adcurate lcripserunt. Paullo meliora , sed tu pauciora sunt, quae de inito historieo praecipiunt QVIN D
rER. de Dis 1I, s. p. I s. O ia Gymn. p. 3s.seq. Addendus etiain voss. de a te hos. 26. s P Aureus vero libellus ille scioPri I, qui nec praeceptis caret, & per exempla tanto docet escacius. Subiectus est ipsius Infamiae Famiani, qui ipse quo que liber ostendendis rarii ANr erroribus & vitiis in simili cenere scribendi
versaturum iuuat miri tace. Etiam Lu-CIANi sunt multa praeclara praecepta& eXempla. De IO. BO DINO & reliquis Artis historicae scriptoribus MoRHor. Polyh. II, 4 , 3. p. 3 o. G. Quemadmodum omnem in πιniuersum Latinitatem, ita dc stilum historicum maxime commendat PURITAR
Miligendi.m ergo la verbis P ucis:
sed non vetendum tamen vulgaribuε aetabernariis, ut recte monet LUCI AN Us. Ceterum & liillorici I. luas habent dictiones, quas non temere reperias R-pud oratores. Unde iam olim, testo ATHENAEO , D ipn. II. PARTHEsius quidam libellum conscripsit -, rei et i Doli λεξιων. de vocabulis his coriim. Nos quaedam tantum , exempli causa, dabimus. Animaduertit A vGusTIN. SATVRN. Alorc . may c. X, 9. vocem v lox aliter sere ab histori,
cis, aliter ab oratoribus, aliter a poetis, usurpari. Hi dicunt vel pedes, illi velocibus pedibus, isti velox pddibus. Sic & stequentilsima historicis est constructio profunda maris, incerta Gaae , a quibussere abstinent oratores. Frequentissimae etiam connectendi sermulae : quo fa Cium es, interiecto tempore. In primis hue pertinet formula hilloricis sere propria : ceterum mos eius rei Fenes auctores eris : de qua Conrius ad Sallust. p. 97. Formula pluria b Oricorum , ubi ad praesta ionein Ieribere nolunt. Seneca de breuit. vir. e. I . Neque semper pro signo verbositatis O neglectus rerum es
habenda. Vide Io. CHRISTOPH. BE NANN. Praecogn. mor. e. s. Immo in re
dubiai discisi, O per alios ς ognita, sere
95쪽
s. nper actibetur. MIN. Uit'. nat. XXVIII, 1. in immo externa quoque & barbaricos altus indagabimus. Fides tamen
c. Aut q. od historici saciunt, α ipse faciam. Illi quum multa mentiti sunt ad arbitrium suum , unam aliquam rumnolunt spondere, s d adiiciunt : pcnes Q iuris f. l. i criti Adde ema:λ m de mc re Caxa i e. i. PLi N. lib. VIIII. pist.
uua oc II. fguras sibi vetuit proprias amant his lorici, in q:.ibus haud postrema cli nussage hi fini: isti pro imperiecto vel quocumque tempore praeter suturum. G. ) indicativi, de qua SERV.
bri ιιitate doleis. Diffusiores tamen aliquando sunt Μ Eros , Liv Ius, & qui alias satis pressus eme studet, TACITUS. Monumquam etiam incisim Sc membratim scribunt, quoties vel rem celeriter gestam rescriant , vel aliorum verba obliquo dicendi genere recensenti
quam madii me necesaria. Vnde cauum dias perturbatior verborum ordo, quem etiam in Ovcxoroa nonnulli reprehendunt. In orationibus praesertini& iudiciis : nam ubi narrat, perspicuus est. G. Perspiculis maxime cΘR
1 ὶ Graiti as, ut iam sirpra diximus, maxime decet historicos pr2gmaticos.
Et hinc eam virtutem miramur in P LYBIO, TACITO , Tu VANO. CONNAEO& nonnullis aliis, qui pragmaticas d
derunt hirosias, di non modo eue tus, Ihd L eorum causas, pcrthnarum characi cres, ccnsilia, similiaque adcu
tem 5c mem sarem iii pra distribuerimus, hic addendum est, illam, quam hanc, hiltor co est. digniorem. Elegant immus est Liv Ius , CVmus potius venustus vide ur. Vbique enim adsectatsbpla illicum quoddam ac declamatorium dicendi genus. Nimius in descritationubus locorum, fluminum, sontium Iniamius in conscelandis sententiis , quae tamen historicum non decem, nisi si tim ad hypothesn transferamur. De
eo nemo aequiore Ioue iudicauit BER-GII o de natur. pulcr. Orat. p. 37s. 4 r.
seq. s 7. qui hic merito adhibendus in consilium. mil) Abstinendum ergo ab increpationibus hominum, quippe quae ad declamatores pertinent. Hi sic riei non est, vel in homines inuehi, vcl eorum virtutes collaudare, ςd res gestas, procul habito odio aut amore , Narram Ineptus ergo VEO εrvs PATER CULUS,
qui ubique in iniicet panegyricos: in
plus etiam FLORVs, qui nonnumquam
salces & secures in viros grauissit nos expedit. ludicium tamen de hominiabus & eorum saetis in erponere solent
dc ut quisque optimis est similior. G. 44lt omnes figurae, quae adse-
rebus mouendis inuentae sunt , historicum dedecent. Nimirum in quantum est linitoricus, ncque orationes viatorum clarorum stilo suo efflagit, ubi suos unici riqire affectiis tribuere virtutis S artis est. G. Vnde nec laudem in historia merentur interrogationes , ex elamationes , & quae sunt huius generis aliae. Frigidum ergo est, quod
ri Davs saepe exclamationes narrati
nibus, quali per parenthesin , interserit. Veluti lib. I. e. 3. ye, rarum a/ras δε- cui l) Urius manti parta victoria es. Et .
96쪽
tavit pretis , dignus P oscio, quini multa frigide, multa putidi, multa sne mente saetna liquut: m increpitaret gra:iit ire O' incitissaret L. G Sitis Graeimus, cera vir it dicii, O tandem aliquando mi hi, qui cc mendant acumen illius venustatemqur, i e rent, res gisas Romanorum capitu alimrepsias, illinc esse confiderandas , non statim imitatione tam praua e gendum. cap. 7. Eminentia forte papa:ισνm capi ra vii Euia ex. MHni, quum per hoc mu clii interficiendos eo in rigi vellet, quae
niam . quianza velacitate' Frequentis limae quoque apud eum sunt tuterrogationes. Exemplo esse potem eap. g. lib. I. totum paene interrogationibus composi-ium. Talia etiam nonnulli notant inc Tlo, cuius proli dia exclamatio Exstat lib. IIII. ere. I s. g. lo.
te, maxime in historia. Hanc quoque in ri ono supra aliquoties notauimus. Sed nec cunTius ab hoc vitio abhorret. Quis quaeso seret hiliori cum rese-rkntem, Alexandrum in Aegyptum pro-
LVIII. Stiles DIALOGICVS familiares amicoriam sermones imittatur. Sed nempe amici illi & familiares sunt diuersorum ge- ἡ; log
nerum. G.) Vnde facile adparet, eum esse tenuem , Rhodium , moratum . & nonnumquam iocosum ac urba-
num ). Quare non temere imitandi PLATO dc CICERO ),
sed e Graecis xENo pilo N '' ), dc LUCIANus e Latinis veteribus comici , de in his maxime TERENT ivs 'li' ). e recentioribus ERASMus, cuius colloquiis nihil potest reperiri urba
nius Praecepta de stilo λαλὴμ οῦ haud
poenitenda suppeditavit DF METR. PHAI FR. de et otibi. a r I. D. Nos veluti sundamenti laco ponimus. dialo s imitari familiares amicorum confabulatim Vnde facile adparet, I. stilum di Iogicum tenuem esse debere. Nemo sane in colloquiis cothurno incediti Attamen quum & stilus tenuis nonnumquam si ablilior, nonnumquam elegantior acutiorque sit: diatio habenda ellpersonarum. Vnde PLAUTus omnes quidem comoedias suas tenuiter scripsit, sed aliam tamen crationis idem heris,
s7am filiis similias, aliam militi glorioso, aliam mere: icibus, aliam deni que seruis, lenonibus, parasitis, tribuit Idem obseruare nos decet in dialogis , di adcurate, quantum video, id obse uauit ERArΜvs. Attamen & medi erem aliquando esse posse dialogorum elaboratiorum stilum, supra g. 48. Obseruauimus. Tales sane sunt dialogi
uili quodam de quotidiano genere dicendi utamur. Nempe apud hos S L 3 cratiss
97쪽
crates suos familiares quam familiariss- me de vita communi ec virtute inte rogando & explorando docet. Apud PLATONEM idem Socrates sophilias irretit, & confundit, abditam rerum naturam explicat &c. G. Multum interest, quas personas quis loquentes inducat , ct qua de re inter te termocinatae elle fingantur.' ) Atii cum dicendi genus paullo est i geniosius , Asatieum operosius ,
quam ut dialogos deceat. Quum ergo in colloquiis familiaribus non praemeditati, sed ex tempore sermones ede re soleamus et contequens eli , ut II. stilus Rhodiui quam maxime deceat dia- Iogos. Hinc maiore cum voluptate legimus tolloquia LRAsMI & LUCIANI , quam CICERON is , qui aliquando vix
etiam in dialogis ab Asiatica illa ubertate abstinet. Non a stilo eli, quod
to , quod varium & saepe nugax est apud illos, oc pro peribnarum dignitate aut leuitate tractarum e apud hunc
praue , philosbphicum aut rhetoricum, ipsum quoque prauiter , uti decebat, explicatum. Utrique praeclare rem gessere. Sed plerique lectores iocos magis amant, oc nugas, quam seria. G.
) Ηine in dialogis ubique debent elucere eloquentium amor , mode
Ilia, wracitas. Quin mores , quos ἡ-buit Colloquentibus historia , vel qui
conueniam conditioni & characteri personarum ficharum et qui possunt este dulatores , Importuni , Latrones dic. G. ) Maxime e comicis notandae sunt sermulae, quibus in familiari colloquio se inuicem excipiebant amici. Quemo admodum cnim hodie nobis iamiliarea sunt formulae salutandi , bene
Precandi, petendi cet. ita nee Romanis illae desuerunt. Nos specimen huius rei daturi , vel ex unica TERENTII Andria quasdam huius generis decerpemus. AEL I. p. I. Dictum puta r ne
p. vii id uit, liuellico, quid Nesis, ne
pe iubes, ut. si in tu undi verbo die ' quod me velis. Heus , puer , dic sodes. O di tam bene s Mass. 2uam timeo φιουrvn evadas Sat es, curabo. Ach. II. i. Aime te per amicitiam =-amorem o ero. Reddidisi animum. Acy. II, et. Ale vide, id est fide mea promitto. Aff. II. Je. n. s. Neque sic u que alibi tibi et Atiam erit in me mora. Facis ut te decet. Aci. III. P. 3. Ah
ne me obsecra, quas hoc te crando a me impetrare op rteat. Merim te semper maximi Dei. Afi. III, 4. II in numnam periimus ' AiI. IIII, 4. Hem praedi- ω, es. Tales formulae in dialogis incredibilem venultatem habent, si commode adhibeantur.
Genus hoc dicendi iocosiam& urbanum, dici non poteti, quanta
voluptate legentes aeque , ac audientes adficiat. Unde cic veteribus eiusmodi facetiae salus dicuntur, eo, quod non minus sermonem, quam sal cibos condiunt. Quamuis vero natura hic utramque faciat paginam, nihilque sit seisiadius iocis, invita Minerua excogitatis; plures tamen fuerunt, qui totam artem iocandi praeceptis quibusdam includere ausi sunt. Exstant IA C. MAsEMI Arsutiae familiares. Exstat etiam VAUAsso Ris politissimus de dictione maiora libellus, quo tamen maxime comicam illam & scurrilem linguas corrumpendi licentiam, quam Galli vocant tartesque, exagitat. Et per hanc occasionem quidquid apud optimos scriptores Graecos δc Latinos iocose dictum
est, percurrit, atque eX alio gonere, non ex illa orationis corruptela petitum ostendit. G. Sed reliquis omnibus hac in re praeserendus ciCERO Morat. II, 38. A. O ad diuers. lib. m. I. 32. etiam lib. I. Ose. cap. 29. MMACROB. Satti . II , 2. O 3. quibus nemo curiosius iocandi sontes indaga-
uiti Copiosissimus antiquorum est QVINCTILIANUs VI, 3. G. Unde digna CICERONI s commentatio visa est
98쪽
suo de ridiculis praeclaro commentario illustraret. Ap. Eo. Stiph. cIDIDXciv.
Lenioriso'. G. Nos horum ductu praecipuos hic iocandi modos trademus. Ridiculum vel in corbis cit, vel in ipsa re seu sementia. Primus verborum lincus est I. Ambiguitas. Sic olim de seruo iocatus est Nero , solum esse, cui de viles sit nee obsignat tun, nec occlusum.
cimii si finiri te vidis, extemplo doler. Mater M. Bruti quum pretiosum aere paruo landum ab tulisset a Caelare , subiiciente hastae bona ciuium : non effugit tala talum Ciceronis: equidem
quo melius emttim sciatis, comparatiit Seruilia hune fundum , Tertia dedi Cia. Te tia vero erat Seruiliae filia , in quam aeque, ac in matrem lasciuiebat Caesar, MACROB. Saryn. II, 2. II. Verbi pronuntiatio vel quando vocabulum deprauatur. Quodam dicente : eamus deambularum, at
ter respondit: quid opus es dis p Cui ille et immo vero, inquit, quid opus es te'
CICER. de Orat. II ,63. III. Interpretatio nominis, CICER .pro Sex . Roscio cap. 43 rimo mine at an- reum ilhul nomen Chrysogoni. IIII. Test nonizim , proitertia, s mentiae auctorum commode adhibita. Antonius, quum testis a se prosectam pecuniam diceret, Sc hie haberet stium delicatiorem de prodigum , Peroppor tune usurpauit illa comici: Seni In' lenem esse tactum triginta mi nis' ciC. de orat. II, 6 . Post Mutinensem fugam interrogatus Furius Abbinus , qDiu ageret Antonius t respondit: Quia eanu in Aempto, ni Bir α
tentiam. Quaerente cenIore Catoner
v vii animi sententia, tu uxorem habery
Non hercle, inquit L. Porcius Nasica,
ex animi mei An. entia. cicide cro . H,
vitari simi sunt. MacROB. Sa tirn. II, 2. VI. Immum io verbo uni, quum immutatis verbis sententiam . relin muri Rui ea , quum legem ferret annalem , dissuasor M. Servilius et . e Vilis, inquit,AI. Pinaa i , num , si contra te dixero, mishi maledicturis es, it cereris ' Vt smin tem soceris, ita metes, inquit. CIcER. de
VII. Translatio, quum metaphora habet insignem aliquem . iocum. Atqui de Metaphora hic sermo non est, sed de ea , quae Mi talepsis L. Transsum. tio dicitur Qui Nou.IANO ε, 3, 2. Vbi ponit eXemplum , Imminarium dictum , quod alias Congiaritim vocatur, ad exiguitatem illius de malignitatem deci randam. G.) Corinthiis Scipioni promittentibus statuam eo loco, ubi reliquorum essent imperatorum : respondit Scipio : mrmales mihi displicem. IDEM , ib. Vt II. Relatio contrariorum vel retorsio, dicente Libone: Evando, tamdem , Galba, de triclinio tuo exibit Etium tu, inquit, de cubiculo ali nο. Et hi quidem verborum loci: sequuntur rertim vel sententiorum. Talessimi: I. Festita narratio. Talis narratiuncula Crasti de Memmio lacertum Largit
deuorante exstat apud CICER. de orat. II, 39. II. Collatio. Sic ei CERO pater Romanos homines similes aiebat esse Syrirum venalium: ut quisque optime Graece sciret, ita eo nequissimum. CICER. de orat. II, 68. Augustus, quum ei
quidam libellum trepidus oferret , &modo proferret manum, modo retraheret : Putas, inquit, te a seni elephanto
99쪽
Numantἰam stomachatus cum Metello, di xule dicitur, si qtitutum pareret ma3eretur, Uinum surge parituram. IlIL Arguta sigii ratio, quum rem obseuram callide oc argute significamus, cum C. Fabricio Ρ. Cornelius, homo surax M auarus, sed egregie so tis , gratias ageret, quod se consulem inimicas feci: l. . Miu is, inquit, q:ωἐmihi grai ar agat, si ma ita compilarι,
blius Mucium, in primis malevolum quum vidit i Iosito tristiorem: Aut Misem, inquit, n Icιo quid incommodi accessse, viti uJcio cui aiFLἰ boni. MACRO a. Mum. II, 1. Faullus, Sullae filius, quum soror eius eodem te inpore duos moechos haberet, Fului uin, fullonis filia. α , α Pompeium Maculam: Mi. ror , inquit, sui rem meam hab re ma- cassam, quam Iulionem habeat. . Iron a vel υrbana dia uisio. Scae uola Septumuleio, cui pro Gracchi capite erat aurum repensum, roganti, Ut
1e in Asiam praesectum duceret: Euia tibi m , inquit, infane t Tama malarum es multutida cucium, V tibi ego hoc con-1Pm m, si Romae ma Uxu , re patui
an .i's at maximas p. eumar esse venturum. CICER. dI Ora . II, 67. Quum Vettius monimentum paἰris exarasset: ait Au- eustus: H e es vere mυnimentum parrisco ere. ΜΑcROR. Sattirn. II, 4. VI. In re inhonesta verbum rei honos . Africanus censor tribu movens Centurionem , qui in pugna non adsuerat, quum diaeret, se cum ad caussa in ca- siriu in insisse, q inreretqIe , cur ab es no ta eici Nin a7ns, inquit, nimium dii,
VII. Cmma volanta em responsio. Quum Tarento amisse arcem tamen Iaiuius retinuisset, multaque ex .o praelia praeclara iecisset, & aliquot post annos F abius Μaximas id oppidum recepi let, rogaretque eum Liuius, Ut meminisset, opera sua se Tarentum re
disses. cI c. l. c. VIII. Falis intellectio. Quaesitus non nemo : qualis et idetur tibi in adulterio ac preberisus y tardus, inquit. CICER. l. e. Quaestio erat de crimine, respondens minus se intelligere simulabat , de quo quaereretur, cic rei pontit de homine. Non minus facete Augullus, quum multi a Seuero Callio accusati absbluerentur , dc architectus sori Augulli exlpu-ctationem operis diu ueheret, ita iocatus fertur : V siem, Cassas ct meum Inrum accuset, ut demum absoluatur.
perata interrogationi & eadem mordax. G. ) Opimius, qui adolescens in te audiuerat, ad Aegilium , qui mollis videbatur, nec tamen erat: quid tu , Aegilia mea , quando ad me venis cum tua eoru er lana Cui hic: non pol, inquit , mdco. Nam me ad famosas vetuit
mater acredere. CICER. de Ora . II, s 8.
X. Ab1mnaita ridieuli sulpicio. Catulus
oratori cuidam malo, roganti, Videreturne misericordiam mouisse Ae magnam quidem , inquit , neminem enim puto ese tam durum, cui non mθῖranda tua vise sis ora: io. ID. l. e. 69. XI. Morositas ct lenitas. Socrates colapho percussus a petulante iuuenermaeo, inquit, mihi in posterum eum galea inredendtim.
XII. Sasa stultiuar reprehensio. Siculus , cui Scipio praetor patronum dabat hospitem hominem nobilem, sed 1tultilliinum e quaeso, inquit, praetor, aduerJario meo da ist:ιm patronum, deindemitu nemnem dearis. CICER. de orat
II, 69. Nomenclatori luo , obliuioso admodum, dicenti: nt ιmq:us ad sortim mandar Augustus respondit : Aeeipe
commendatinas, quia illie neminem nosi. MACROB. SALII, 6. XIII. Coniacturalis explanatio. Quum Scaurus ascularet Rutilium ambitus,
postquam ipte conlut erat factus , ille repulsam tulerat , & in eius tabulis
vilauderet litteras A. F. P. R. idquo. diceris
100쪽
aeraret esse r actum me P. Rutilii; Rutilius autem r .ania factum , pos relatum. C. Caninius Eques Rom. cum Ru- adefiet , exclamat: neutrum illis litteris declarari: Quid ergo' inquit Scaurus, Aemilau secu, preetuur Rura ιtis ID.
XIIII. Diserepantia, seu ignoratio elenchi. Eiud hala abes, mUi res Ovirtus i ci C. de cir. II, TO. XU. Familiarιs r. prehensio vel iam nitio. Patrono malo , quum vocem indicendo obtuditiet, tua sit Granius , Ut mullum frigidum biberet, simul ac d mum rediit et: Perdam, inquit, vocem, si ι.i feeero e Melius es, inquit, gram
reum. CICER. de strat. II, 7o.
XUI. Dictam consentaneum , id est, rei vel personae conueniens. Scaurus bonorum possessionem contra tabulas nactus, Belitae ea ustam itaque patronus agebat. Funus, quum duceretur, accusator Memmius ; Viae , inquit, Scaure, mortκus rapitur ,s potes elle possessor. cICER. l. e. XVII. κατουσὶ, κνω , contra exspectationem renon io. Scipio, quum ei M. Flaccus P. Mucium iudicem tuliti et . eiero, inquit, iniquus es. Quum esset admurmuratum t Ah , inquit , P. Cnon ego mihi illum iniqtium eiero, verum Omnibus. CICER. l. e. Servius G
minus videns deformes L. Mallii, o timi pictoris filios : non similiter , imquit, Malti, pingis suis. Cui Maltius et in tenebris enim singo, inquit,
luce pingo. MACROB. Saturn. II, 1.
XVIII. tum rei impossibilis. M. LOpidus, quum, ceteris in campo exercentibus , in herba ipse recubuisset enltim hoe esset, inquit, talorare. ID. II.
XVIIII. Lenta O tarda responsio. Minime vero tarda , sed frigida & sine affectu , qui tamen expectabatur , prolata. Lentus est tardus ad irascendum. G. in Exemplum est apud CICER. de orar. II, II.
Atque hi quidem sunt praecipui lociae sontes urbanae ac iocosae dictionis, inmcu Fundam. ltiori Lastu.
a CiCERONE ostensi. Nescio tamen , cur ciCEno omiserit ἱ--ιφα u. prae cipuum iocorum α. facetiarum sontem , quando duae res iunguntur, quae consistere non posse videmur. Huc Pe tinent ioci Cl CkRoxis et Frater metu dimitis minor es, quam lom . Hoc con seruura ιν est Reruitus, ut quadrerem' qui bus e furibus costii stimur. MACR. δε-
ιurn. II, 3. ubi oc similem iocum refert Laberii, qui quum isdile quaerens, ex cIcERONE audiuillet : recurs .m trinVi an se sederem, respondit . mirum. .
si angu e Ades, qui Dies duabus fluis re. Cavendum tamen , ne ioci fiam illiberales. Tales sunt I. cum iniuria coniuncti, II. profani , veluti si seripturae locis abutaris, III. cum imitatione gestuum & deprauatione oris coniuncti, IIII. obsceni, V. parum in xenioli , & lola stultitia mouentes clinium, VI. epistodia & loquutiones nullius sensus. Sic virum grauem non decet iocus PLAUTI Crpt. pria. v. I. seq. Hor, quor videtis stare heie eaptiuos
Illi, qui a sani, ii sani his ambo, non fident,
Vos vos mihi reses estis, me verum loqui. Risum enim haec mouent, non quia
ingeniosa, sed quia nullius lenius sunt. In primis hoc dicendi genere delectatus est ex Graecis EPICHARMus , ex LM tinis p x AvTUS , quem ideo ad exemplum Siculi proeterare Epicharmi , dixit
nec non iocos PLAvTI : Dimi homini di sunt propitii, ei non esse irator P . item : Otianta mea Dpuntia es, e ma lis multis, malum, et Ad minimum est, id minimcim est malum. At ne CICERO
quidem eo loco abstinuit , in illis ad Atticum': Noli putare, pigritia sacere me, quod non mea manu scribam : m me