장음표시 사용
61쪽
GER ARDI Noo Daedem capitis. Sed & certi condictio vocatur, adi io Si certum petetur l. i. D. covLictionetr liciaria. Unde, nisi a primis Ed dii vcrbis CGo promista a pra: torc haec actio fuit ΘAddam ne & sextum excmplum ex GajoI. 6. D. de transactiouibus ψ addam; maxime, quia in superioribus res tantum cum interpretibus fuit; in hoc vcro etiam cum luris Archiloctis erit. Verba Gait, 'De his contro Persiis qme ex testamento proficiscuntur , neque trali gi, neque exquiri veritas aliter potest, quam ivsspectis cogniti que verbis testamenei. Ex his verbis colligunt Interprete S, paucis CXceptis, plerique omnes, Jure Civili non posse transigi de controversiis ex test mento proficiscentibus, ante non inspectis c-jus verbis: ac, si facta sit transactio, non v
nere. Sed a sentior Jacobo Labitto , Primo Indicis oui uJ v. pM. F97. or seqq. e Xistimanti, post Cujacium lib. 3. O crvat. c. 37. numquam eam Gajo mentem fulsid, quamquam fuisthetiam Juris Architecti velint. Nihil enim
verius est, quam eam transactionem tempore
Gaji valuisth. Et sane, si ad aequitatem respiciamus, quid aequius est, quam lites pastyium consensu bona 1ide sopitas, alter* invi-
62쪽
Jur Ius P Au Lus, &c. 7ta, non resuscitari, ne ob causam quidem non inspecti ante testamenti Θ ullae enim necessitas legatario, verbi gratia, 1 uit, transigere de testii mento, eo non inspecto Θ plane nulla. ante enim , quam transegit, potuit ab herede, ut sibi fieret ejus inspiciendi describendique copia , petere Vel per interdictum De tabulis exhibendis, vel ex Edi isto duem admodum testamenta aperiantur. Id si ncgle-Xerit facere, cum posset, laesusque thansactione sit: habet quod sibi, non quod advorsario, imputet; & ideo, si damnum passus est, quia culpa sua passus est, non intelligitur passi sus esse L ao 3 b. de regulis juris. denique, non habet causim, cur velit, rescindi transi actionem quam volens fecit, etsi eventu laesus sit; modo nil dolo malo factum sit l. 7. g. Io. D. de pactis. Atque ad hanc naturalem aequitatem accedit auctoritas Praetoris: qui generaliter promisit, servare pacta quae neque dolo malo, neque adversus leges, neque in fraudem logum facta crunt l. 7 g. 7. D. de pa-Eis. Nulla autem lex, aut constitutio, aut etiam Juris regula, extat in tota antiquitate, qua transactio de controversiis ex testamcnto proficiscentibus , - utique bona fide, facta im-
63쪽
8 G E R A R D l N o o D et probetur ideo, quod facta sit non inspectis
testamenti tabulis. Mati in contra rescrip scrunt Iinpp. Diocletianus & Maximianus L i9. Cod. de transactionibus, Sub praetextu is frumenti post reperti, tra jactionem bona sde fixitam, refcm- di iura non pati. Id vero si placet in instrumento, & ante non cognito, & post deinum. reperto: quanto Verius fuerit in restanaento, etsi ante non inspecto , tamen ante cognito 'At Gajus obstat d. l. 6. D. de transactionibus.
Fateor; sed vitio Triboniani: qui hoc caput, . quod praeclare animadvertere Cujacius, &Labilius) a suo avulsum titulo in locum plane alienum imperite transinist. Utique, si ejus inscriptio capitis expendatur, quae I scriptio habet, G us lib. XVII. Ad Edictum Provinciale, apparet, id pertinere non.ad Edictum de pactis ac transactionibus: sed ad Edictum de tabulis aperiendis. Nec verbis opus: arguit hoc I. I. in pr. 9 g. I. D. Testa-menta quemadmodum aperiantur: quae est ex eodem Gaji libro XVlΙ Ad Edictum provin- Ciale. praeterea adfert ibi Gajus illud Edictum, & commendat ipsis d. l. 6. verbi S. Intererit, utrumque demonstrasse. Sensus Edicti talis est. Omnibus quicunque de erant
64쪽
Jui ius P Au Lus, &α ς' tabulas testamenti in licere. vel etiam describere, debliciendi, desicribendique potestatem facturum se Praetor pollicetur. Hic Edicti sensus:
Commendatio autem quae non praetoris est,
sed Gaji, talis est. Ratio autem hujus Euicti manifesta est. neque enim sue judice transegi, neque apud judicem exquiri veritas de his controversis quae ex testamento prosciscerentur, aliter potest, quam inspectis cogniti e verbis testamenti. Sic Gajus: & verissa me. Non enim quaerit, an de testamenti tabulis, non inspectis cUnitisve ejus verbis, Jure Civili transigi ponit; & , si facta sit transectio, an infirmetur Civili Jure. Minime. de eo enim nil edixit Praetor. Quid ergo λ tantum ostendit Gajus, id Edictum a praetore summar tionuproponi. quippe eo spectare, ut omnibus quicunque desiderant, testamenti tabulas inspicere, vel describcre, fiat inspiciendi, describendive, copia. Ad quid Θ ut, si de testamento velint litigare apud Judicem , veritas facilius exquiri possit ; sin mali ny Iransgenesine Judice, quam litigare, etiam .con tyψV
stasne Judice componi aliquanto commodius possit. Igitur voluit quidem praetor, aucto-ce Gajo , eos qui hoc agunt, ut litem , de G a tosta-
65쪽
eo G E R A R D I o o D Trestamento ortam , quacunque ratione dirimant, proditis apertis testtamenti tabulis, juvare, ne hedantur: sed non voluit, transactionem , si nihilominus sit bona si de facta, non inspectis testamenti verbis, rescindere ob causam non inspecti ante ic stamcnti. id enim non cogitavit praetor; utique de eo verbum non addidit; neque adeo potuit Gajus, ejus
interpres, nisi dc si perci, dicere: ac proinde si ex Gaji mente, ut debet, cum Verum quaeritur, explicanda sit sive d. l. i. g. i. sive ael. 6. quae ex illa descripta est; apparet, ne tram resistere, quo minus valeat transactio de testamento, etiam non inspectis ejus tabulis C
qu i a Gajus, cum ait, ἰNeque enim sine iudice
tra gi, neque apud judicem exquiri veritas de his controυersis quae ex testamento proficiscerentur, aliter potest: quam inspectis cogniti e ver his testamenti, tantum de facto loquutus est , de jure loquutus non cst. Sed hoc cum mi nus vidisset Jacobus Cujacius I. I. D. de transactionibm, egregie observavit Jacobus La -- bittus, d. oc. & Antonius haber, Rationalib.
66쪽
Pauli I. 4. D. de ag scendis alendis bberis
I Gi Tu R , ut re Vertar e diverticulo ad d. l. q. D. de agnoscendis re alendis liberis a qua longius, quam Volueram. , abduXerat ille observationis elegantia, rectissimc ait Paulus, Necare videri non tantum eum qui partum per-
focat, sed ct eum qui abicit, ct qui alimonia
denegat, ct eum qui publicis locis misericordiae causea exponit quam ipse non habet. Sed male atque imperite illi qui hinc colic gerint , infantis perfocationem , abjectionem, atque e X positionem, pauli tempore obnoxiam homicidii, aut parricidii , poenae fuisse. Non enim id egit Paulus ; sed nec potuit agere, nisi deliraret, palam repugnante fori usu. Quid ergo est 3 Ego vereor, ne Ρaulus non ad ju- ris regulas, sed ad juris praecepta, respexerit. Sunt enim, ut diligenter ostendam infra capite decimo , aliae juris regulae, alia juris praecepta. illie soro serviunt, & legum tabulas sequuntur : ista non ad forum, sed ad ossicium viri boni & sancti, spectant; nec, quid G 3. PG
67쪽
populi legibus moribusque impunc sal; sed
quid pietas, honestas, verecundia , denique ratio, velit, considerant. Et ita est: Paulus vult, regulis juris licitam parentibus csth liberorum expositioncm. nam & abjicere, S per focare eos parcntibus licere. hoc tamen nolle parentcs ; nisi nimis impios : scilicet, ne vitam tollant infelici partui. malle liberos exponere : id enim partum servare alterius misericordiae, & humanius esse. at hunc quoque esse colorem pietatis; sed non verum. nam , si rcm spectes, aeque impiam & nefariam esse infantum expositioncm ; atque abjectionem & persecationem. quantum enim ad ipsum attinet, occidere , qui gignit quidem ; sed quod debet, non tuetur genitum. at hoc non in foro, atque 'ex legum severitate, obtinere et sed convenire praeceptis juris, atque adeo ossicio viri boni: aestimantis,
non quid liceat; hoc est, legibus moribusque indulgeatur; sed quid pium sit. Exposui Pauli sensum , a nullo , quantum scio , animadversum : sed eo veriorem, quod neque a ratione Veterum Jurisconsultorum , ipsiusque adeo Pauli, abhorret: &. in pri iis Coelius Lactantius id jus, cum civile & legum , tum
68쪽
. IULIUS PAULUS, &C. y3ossicii, & conscientiae, in hac &. aliis similibus quaestionibus pro seculi sui secta , ad eamdem prorsus formam tam Claro descripsit, ut non possit clarius. Verba Lactantii, et si1 complutcula sint, tamen, quia rem signant, apponenda existimavi. sunt autem haec ex lib. 6. Divin. Iustit. c. aci. Non enim Gιw occidere Deus vetat , latrocinari nos tantum prohibet,
' quod ne per leges quidem publicas licet : sed ea quoque ne flavi P monet , quae apud homines pro licitis habentur. ita neque militare iusto licebit, cujus militia est in ipsa iustitia: neque vero accusiare quemquam crimine capitali, quia n hil diastat , utrumne ferro, an verbo potius occidas quoniam occiso ipsa prohibetur. Itaque in hoc Dei praecepto nullam prorsus excepsionem fieri' oportet, quin occidere hominem, semper si nefas , quem Deus sianctum animal esse votait. Ergo ne illud quidem concedi aliquis existimet, ut
recentes natos liceat oblidere, quae vel maxiwa est impietas. ad vitam enim Deus in pirat 'an mas, ussu ad mortem. Verum homines, ne quod sit facinus quo manus ouas non pol ant , rudi . bus adhuc , smplicibus animis abnegant lucem non a se datam. Expectit vero aliquis, ut a
lienosanguiniparcunt, qui non 'arcunt suo. heu
69쪽
s GERARDI Noo D T. hi Hie ulla cθvtroversi asceleratio iniusti. suid illi qm falsii pietas cogit exponere Νon pusuvi Dinocentes existimari, qui viscera sua in praecis vicanibus objiciunt, se quantum in ipsis eo, crudelius necant , quam s strangulassent. uuis dubitet, quin impius sit qui alienae misericordiae locum non tribuit δ cui etiaω , s contingat ei,
quod voluit, ut alatur , addixit certe oanguinem suum vel ad servitutem , Vel ad Iupanar. Ouae autem possint, vel soleant accidere in utroque sexu, vel per errorem, quis non tutelligit. quis leuorat φ uuod vel unius Oedipodis declarat exemplum , duplici sicelere confusum. Tam igitur nefarium est exponere, quam necare. Hucusque Lactantius, angustias Juris Civilis in his omnibus cx seculi sui disciplina distin- guens ab ossicio viri justi &sancti. Ad quod pertinet quoque hoc Justini Martyris, Pro Christianis apologia secunda ad Antoninum Pium
pQ o. Nos have ne quem persequamur ne-υe impietatem coinmittamus , pueros etiam recens uatos exponere , improborum esse. dicimus
70쪽
Constitutam animadversionem cujus mentio fit d. l. a C. de infantibus expclptis, non aliunde petendam , quama ex l. 8, C. Ad legem Corneliam de sicariis. Uterque locus diligenter is plene expositus, reje sis Jacobi Cujacii , Jacobi Raevari, avorumque , opinionibus.
SUPERS ST, ut explicemus, quae sit illa constituta animadversio quam in d. l. a. C. de infantibus expositis indigitant Imppp. Valentinianus, Valens, & Gratianus; Cum, Unu ruisique , inquiunt , sobole v suam nutriat. Vuod si exponendam animadversioni
quae oonstituta est, seu acebit. . puto autem, Capitalem esse eam animadversionem, atque ex
lege Cornelia de sicariis infligendam. Quo jure Θ cx auctoritate l. 8. C. Ad legem Cor- .neliam de sicariis, cujus haec apposui verba. Imppp. I alent. P ulcus o Gratian. AA A. ad Pro- . bum P. P. Si quis necandi infantis piaculum ag
gressus, aggressave sit: sciat se coitali suppticio
esse puniendum P. P. 7. Id. F bruar. Romae, Gratiano A. Equitio Coss. J7 . Quamquam nec hoc forte extra omnem este dissicultatem videbitur: quia aliter eam legem interpretantur.