장음표시 사용
441쪽
RΑDVL. ARDENTIL at studi ii mortis estis. Clitillus quippe in morte dc in sepultara sua, qua si complatatus est ad similitudine grani, quod in terra sepultum di mortuum, in melius resurgit: crescitta renouatur . Sic de Dominus noster Iesus Christus, in morte di sepultura quasi plantatus est, dc unde perire visus est, inde magis auctus di renouatus est. Unde ipse cooparans se grano frumenti, ait: Nisi granii frumenti cades Dan. ra. in terram mortuu fuerit, ipsum solii manet. Si aute mortuum fuerit,multu fructum assert. Et alibi: Simile est rc- Mat.13 gnum ciniorum grano sinapis, quod cum sit minimum/ M .4-ter omnia graua, abscosum in terra excrescit in magnam iarbore, ita ut aues cili requiescat in ramis eius. Ita fratres mei, Christus qui prius reputatus est minimus,opprobriu hominu de abiectio plebis , mortuus de sepultus,quasi plantatus resurrexit, de crevit nomen eius per uniuersum mundu. ita quod in virtutibus eius di doctrinis spirituasles viri requiescui. Ita de sancti martyres, qui in hoc mundo viles. & quasi purgamentu dc per ipsema reputati sunt in passione de morte quasi platati in melius renouati fiunt, di excreuit nome eoru longe latcq: per virtutes miracula. ita quod de spirituales viri in moriae de virtutibus eoruper imitatione immorentur. Ita de nos fratres mei .amemus esse viles, pauperes. de abiecti in hoc seculo propter Deum : ut quasi plantati per baptismu dc poenitentiam, mortificationes di passiones, resurgamus, renouemur, dc fructificemus, de hic de in futuro: ut homines csti amatores, etiam in nostrarum exemplis virtutum delectentur.
Sequitur pars tertia, in qua quae obscure dixerat Apostolus, explanat, dices: Scientes quia vetus homo noster mulcum Christo crucifixus est ut defruatur eorpus peccat h. vi
ultra non serviamus peccato. Dicitur autem vetus homo noster, hominis nostri vetustas, id est. concupiscentia de rebellio carnis. Quae quidem vetustas vocatur,vel quia a vetere patre nostro Adam in nobis inueterata est: vel quia . ' vetustati similis est. Vetustas vero tria facit,corpus incuruat,sensus hebetat, ad mortem trahit. sic de originalis illa
concupiscentia animam a rectitudine sua incuruat, ratiosnem, caeterasq; animae vires hebetat, de ipsam animam asinortem trahit. Haec autem coeupiscentia debet in nobis
442쪽
esse exemplo & virtute crucifixi, crucifixa, per bapti sinum di macerationes carnis. Quomodo Z Vt desistiatur corpus peccati. No ait simpliciter, ut destruatur corpus: quoniana corpus no est Dangendii, sed regendu : ut natura per medioeritate sustentetur, di vitiu destruatur. Pariter ergo peccant, vel qui per nimietate macerationis corpus destruxit: vel qui per nimiu luxum illud in vitiis nutri ut .Tria enim debemus corpori tanqua iumento, ut seruiat spiritui. pabulum, virgam. 6c onus. Pabulum sustentationis, virgam correctionis, onus diuini seiviiij. Sic ergo fratres mei, passcamus corpus nosti u ne luxuriet: sic illud castigemus, ne deficiat. Propterea ergo ait: No quidem ut destruatur coropus, sed ut destruatur peccati, id est, peccato. Quod exponens subdit: Vt vltra non serinavitis peccato. Non autem ait,ut non peccemus: quonia ut ait Ioannes Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, de veritas in nobis non est. Quia enim homo cum posset reasstere peccato, noluit: inflictu est ei ut eum velit non possit. Unde Apostolus Video, inquit, aliam legem in membris meis. resistentem legi mentis mel, dc captiuante me, dic. Propter hoc ergo ait, non, ut no peccemus, sed ut non serviamus peccato. Quoniam primi motus concupiscenstis , in nostra no sunt potestate sed si statim eis resistimus. peccato non seruimus. Qui autem. dc si primo mouetur motu concupi sientiae, tamen eam statim refrenat, ne vesad delectationem, vel ad consensum, descendat secure potest dicere cum Apostolo Si quod nolo, hoc ago non peceo ego,sed quod habitat in me peccatum Q Nos ergo fratres mei, quando ad concupiscendum movemur, statim motum illum cohibeamus, pectus nostrum percutiamus. diuinum sit auxiliis invocemus. Sequitur : Si enim moritii
sumtis cia Christo : cre imus quia etia latuemus cu Christo. Quidam moriuntur in Christo, quidam etiam eum Christo, quidam pro Christo. In Christo moriuntur etiam illi, qui etsi in vita sua suerunt peceatores, tamen in poenitentia ac in consessione Christi moriuntur . Cum Christo enim moriuntur, qui in vita sua aemulatores Christi.
carnem suam crucifixerunt.& mortisscauerunt cum vitiis
ct concupiscentiis. Pro Christo vero moriuntur,qui famguinem
443쪽
guine suum pro Christo fuderut . Nos ergo fratres mei, α si non possumus mori pro Christo et ut Martyres, moriamur saltem cum Christo vi consessores, eorpora nostra peccato mortificantes. Quoniam ut ait Apostolus:Si mortui sumus cum Christo, credimus quia etiam vivemus cuipso, in hac vita spirituali. ct in futuro aeterna: Scientes. inquit, quia Chri ius repugens ex mortuis am non moritur. mors illi ultra no dominabittir : Sicut ei dominata est voluntate,tamen non necessitate. uuia enim mortuus es peccato subaudi alieno tollendo mortuus εsthmel. quod autem vivit, visit Deo id est, ad gloriam Dei patris. Ita de vos fratres qui in Christo baptizati estis , existimate vos
mortuos quidem esse peccato, vivos autem Deo,id est ad gloriam Dei quaerendam , de ad voluntatem eius faciendam. itaque fratres mei, si veli Christiani sumus, mortem dc vitam Christi aemulemur. Ccucifigamus rite bra nostra eum vitiis di concupiscentiis. Crucifigamus cor nostrum, ne unquam male, sed semper bene cogitet: linguam no/stra, ne unqua male sed semper bona loquatur: Manus nostras ne unquam mala, sed semper bona opera saciat: Peades nostros, ne unquam malam viam, sed sempei bonam ambulent. Aures nostras, ne via qua malis verbis sed semper bonis pateat: ut ita cum Christo nouo homine renouati simul cu eo beate vivere valeamus. Quod ipse prae stare dignetur, qui cum patroci spiritu sancto vivit dc re. nat Deus per omnia secula seculorum, Amen.
no intrahitis in regnii coelorsi. Trib' capitulis distinguitur haee lectio fratres charis Primo enim inedit Dominus iustitia Scribatu do Pharisaeor uno suisicere ad habendum regnum coelor v. Secundo supplet quod lex minus videbatur continere.Tertio ostendit quomodo sit Des offerens dum, ait ergo: Aviendico vobis .visi abradauerit ii titia Pastra plusqua Scribaru is Pharisaeorum,so. Porro scriba: de Pharisaei tune putabant se esse iustos,quando princepta legis solo opere adimplebant: putantes de solis operibus, non de cogitationibus esse iudicandum . Aestimabant
444쪽
quippe homicidium. adulterium . di surtum oper s. tantum in lege esse prohibitum. Homicidium vero, adulterium de furtum volutatis, vel nullu, vel veniale esse precatum. Sed haec falsa iustitia ad salutem non sussiciebat . Siscut enim sola bona voluntas, ei qui plus non potest, siu cit ad salutem, iuxta illud: Et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Ita sola mala voluntas. ei qui plus non postest .sussicit ad damnationem Est ergo sola mala volutas. tam apud homines quam apud Deum, damnabilis . Est enim a d homines reus mortis , qui regem prodere voluit:& si proditionem implere non potuit. Apud Deum quoque adulter vel homicida habetur, qui ea crimina imo plere voluit,etiam si non potuit. Unde ipse Dominus ait:
qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, iam moechatus cst in corde suo. Et Poeta : Et si seruetur bene corpus,adultera mens est. Requirit ergo Dominus a suis non solum innocentia corporis, sed etiam mentis. Vnde idem
filius Dei Fc hominis, ostendit se in Apocalypsi Ioannis,
praecin ictu ad mamillas zona aurea. Quare 'i Quia Dominus in Euagelio non solum opera. sed etia fluxas cogita. tiones, quae a pectore surgunt,restringi iubct. itaque fratres tua ei, non sollim mala opera, sed etiam malas volu tates euitate. eas defete. & in iudicio Sacerdotii per con/fessionem supponite. Iudicate eas ntequam iudicetur ab illo qui scrutatur renes dc corda, id est, occultas voluptates & cogitationes: qui veniens illuminabit abstoditato nebratu, 5: manifestabit cosilia corduum. N a fratres mei. quanto melius est hie ad horam erubesccre cora Sac dote, quam erubescere in uniuersali iudicio cora Deo de
Angelis & Sanctis eius e Quam melius est hie ad horam fere &tristari, quam in aeternum plorare de cruciatisi Sequitur pars secunda, in qua Dominus supplet quod Iex milius continere videbatur, clim subditur: Audistis muta dieitim est aut uis: Non occidεs. Ego autem dico vobis, quia omuis qui iras itur fratristio, retis erit iudicio. Culitera legis solum homicidium operis videatur prohibere, Dominus supplet etiam homicidium voluntatis danabile esse. Haec tame fratres charisii mi,dc ceterae adiectιones.
a Domino sunt in lege, quantu ad literam,dc adsequaces litera
445쪽
RADU L. ARDENTI I. at Iliterae additiones vel suppletiones dici possunt. Quatum
vero ad spirituale sensu in de ad spiritualiter intelligentes, no sunt adiectiones, sed potius expositiones. Euagelium enim nihil aliut st, quam lex spiritualiter intellecta. Itaqι si spiritualiter intelligis hoc mandatu: Non occides intelligis in boc inadato prohibitu esse non solii homicidium operissed etia homici citu voluntatis. 5c caetera genera homicidij. Sunt enim sex genera homicidii. Primu est honti cidium operis quod in lege aperte prohibetur. Secudum est volutatis. Vnde Ioanes: Omnis, inquit, qui odit fratre suum,homicida est. Tertist, mali exepti. Vnde Dominus: Qui scandalizauerit, inquit, unu de pusillis istis, qui in me
credunt: expedit ci ut suspendatur mola asinaria in collo eius,&demergatur in profundum maris. Quartu, prauae docti inae. Unde Donimus Si caecus caecii duxerit,nonne ambo in fovea cadut Quin tu,subtractionis alimeti corporis. Vnde scriptu est: Qui pereunti succurrere potest. dcno succurrit,occidit. Sextii subtractionis verbi Dci. Vnde Dominus per Propheta : Si no annuntiaueritis impio, vico uertatura via sua mala. ipse quide in iniquitate sua morietur, sanguine autem eius de manu tua requira. Ostedit
igitur hie Dominus no uolum homicidiu operis sed etiahomicidi si voluntatis reum esse iudicio, cum ait: Ego austem dico vobis. qtita omMis qui iraseitim fratrisuo, reus eris iudicio. Sciendii est tame fratres mei, quod no omnis ira culpabilis est: nec omnis ira culpabilis, danabilis est. Qui enim irascitur n6 aduersus natura, sed contra vitiu fratris ut illum corrigat illa ira laudabilis est, nisi modii excedat.
Hae ira motus est Moses: Phinees, Iosue, Petrus. caeteriq; sincti cotra peccatores . Unde dominus illos praedicato. res qui no irascutur nec obiurgant vitia peccan illi,canes mutos vocat per Propheta: Canes. inquit, muti no valetes latrare. Quado vero irascitur aliquis no bono Zelo cotra fratre, si primus motus mox restenctur, ira quide culpabilis est. sed venialis & pto pallio vocatur. De hac dicitur: Irascimini oc nolite peccare. Et Sol no occidat super iracudiam vestra.Tunc fratres mei. super iracundia nostra boloccidit,quii propter eam Sol charitatis in nobis occubit. Quando vero primus mala: irae motus no refrenatur, sed
446쪽
usq; ad cosensum nocendi exteditur: ira damnabilis est, Sedigna iudicio, id est, accusatione. Si vero ira interior efferatur in fratre per aliqua indignationis voce, digita erit cositio,id est .sentientia da nationis . Est auteδacha interiectio indignatis apud Hebrsos sicut apud Latinos heu, sola significans indignarione. O uod ii illius irae seruor proserat in fratre voce certii co uitium significante, ut si vocet eum fatuu vel in sinu, digna et it gehennae ignis. Porro gradus Peccatorii exigit gradum poenaru. Sicut enim ita in mete minus damnabilis est, quam excita per voce indignationis : dc excita per vocem indignationis minut est danabilis quam per vocem conuiti j,ita oportet hic minorem poena
diiudicium intelligi qua per consiliit,& minore per coli.
lium, qrram per gehenna. Sicut minus timetur accusatio. qua sentetia: de minus sententia qua poena. Igitur nos fratres mei.omnino euitemus couilia fratribus nostris inferre, di etia indignari, vel irasci contra illos: de distamus dia cernere natura a vitio, discamus diligere in omne hominem natura nostia, di vitiu odio habere: discamus semper
pacatae esse naturae:& cotra viliu irasci. tamen cum modo di mansuetudine. Quonia mansueta correctio peccatores emendat, intemperans vero,etia emendad os perturbat.
Sed etiam si qua do fratres mei. coligerit nos sine ratione irasci vel indignari. vel etia contumelia vel iniuriam face. re cotra fratres nostros, no occidat Sol la per iracundia nostram: sed qua cito fratribus nostris nos humiliemus, veniam de pacem postulemus, alias, quotidianae orationes. oblationes. dc eleemosynae nostrae, Deci acceptabiles non
possunt essta. Unde de subditur: Si ergo offers intinus turum ad altare,oe ibi rectardatus fueris,quia frater tutis babet aliquid aduersum te.relinque ibi mulius tuΓ ad altare, et vada
prius recociliari fratri tuo: et tuo venies ob eres munus tuti. Est autem lige pars tertia, in qua ostenditur quomodo deo beat fieri oblatio. Hane enim debes facere de tuo, non de alieno. Qui enim offert sacrificiu de rapina pauperu, quasi
qui victimat filiu ante conspectu patris sui. Unde de hie dicitur, munus tuu, no alienu. Debes etia ea offerre ad alta
re, ut scilicet totam intentione dirigas ad altare, id est, ad Deu .Hoc cotra illos est offerentes,qui no dirigunt inte tionem
447쪽
tionem suam ad Deum imo ad oculos hominum. Debes etiam eam facere eum munda conscientia: ut scilicet musdam tua costientiam primo Deo osteras. Non enim offerens. propter oblata, im b oblata propter offerentem Deci placerent. Unde Dominus respexit ad Abel de ad munera eius, quasi primo ad eum. pollea ad munera eius. Ad Cain vero Se ad munera eius non respexit, quasi diceret: Quia Cain Deo displicebat. ideo dc munera eius ei displicuerui. Si ergo cum offers , recordatus fueris, quod frater tuu Uiabet aliquid aduersum te. id est, si conscientia tua te remordeat te fratrem in aliquo laesisse. vel ira .vel indignatione. vel contumelia, vel iniuria, vel huiusmodi: Et ideo ille haabet causam quaerelae aduersum te, relinque ibi munus tuuante altare, di vade prius reconciliari fratri tuo . Quod si forte remotior suerit a te frater. relinque ibi munus tu u.
id est, seriem offerendi quasi interrumpe .ci sponde te fratri inuento, per omnia talis facturum : di tunc incoeptum Prosequens, osseres munus tuum. Si vero frater no habet
aliquid aduersum te, sed tu aduersus cum .no iuberis mutius tuum relinquere,& eum postulare, sed latum odium ci rancorem animi tui contra eum habitum deponere, α ita munus offerre. Legimus fratres mei, de S.Ioanne Alexandrino Patriarcha, quod cum quadam die Missam celebraret. 6c cantando Dominicam orationem venisset ad iulam petitione, in qua rogamus. dimitte nobis debita nostra, sicut de nos dimittimus debitoribus nostris: meminit de querela quadam, quae erat inter eum di quendam clericum.Tacens igitur mandauit clericum illum 1actaq; cum eo reconciliatione, rediens ad proprium, cantauit,dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut nos dimittimus debito. ribus nostris. Itaq. fratres mei, si volumus orationes, Oblationes, de eleemosynas nostras Deo placerc, illis quibus debemus, satisfaciamus,& illis qui nobis debent,dimittaamus: Cor nostrum ab omni mala voluntate mundemus: mundatu humiliemus, humilia tu cum lachrymis stipe inidesiderii, di ardore pii amoris, Deo osseram us . coniam sacrificium Deo,spiritus contribulatus: Cor contritoria ochumiliatum Deus non despicies. Quod sacrificium nobis facere tribuat, qui est benedictus in secula. Amen.
448쪽
lectione fratres charis . praecipit nobis A poli. relinquere peccata . di sequi iustitiar& hoc modo: Primo dicit se precipere humana ct leuia. Secudo praecipit nobis vitia relinquere,& iustitia facere: tertio osse nitit quid sequatur peccatum. Quarto quid sequatur i ii stitia. Quinto ostedit
morte iterna pro peccato iuste deberi, vita vero e ternam
gratis dari. Ait ergo primo: Humann dico,propter infirmitate caruis votis. Ac si ape ite dieat, quonia adhuc infirmici carnales estis, no exhortor vos ad grauiora di per sectiora med potius ad leuiora di humana. Non enim praecipio vobis omnia relinquere propter Christia. dc dare pauperisbus. & nudos sequi Christia Neq; precipio vobis, ut occurratis persequutoribus, di fundatis sanguine pro Christo, aut quod relinquatis coiugia, dc castimonia profiteamini. di caetera huiusmodi, quae persectoria sunt. Sed tantu hoe nunc vobis prscipio, ut relinquatis peccara di vitia vestra. ci opera iustitis faetatis.quc etia impersectoria sunt: undeci subditur: Sictit exhibui tis membra Peltra se ire immitidit Le. π iniquitati ad iniquitatem: ita n se exhibeatis ea fera rure iustitiae iussu tisitationem Est aute haec pars secuda.
In qua pricipit nobis relinquere peccatu,& sequi iustitia. Porro hie insinuat nob4 Apostolus breuiter, quomodo peccator prosiciat de nialo in peius : & quomodo bonus proficiat de bono in melius. Primo enim assii efacit se peracator immunditis metis di corporis, ut ingluuiei, luxuris, caeterisque turpitudinibus. Deinde ut habeat unde suae immunditie satisfacere queat. alluefacit se operibus iniquitatis. Est enim immii ditia in se, iniquitas in proximu. Vt igitur queat sussicere ingluuiet,luxuris, ceterisq; turpitudinibus inuidet,cocupiscit, furatur,rapit. falli acquirit per fasci per nefas. Et ex his proficit ad iniquitate. i. in malitiaco summatur. Ecotrario quoqi bonus primo assuefacit se operibus iustitiae, videlicet ut reddat unicuiq; quod suum es, Deo religione, sibi mundisia, parentibus honore,dos
mesticis prouidentia. maioribus obedietia, minoribus gubernatione. aequalibus societatem, bonis dilectione. malis
correctione, oppressis misericordia,omnibus equitate. M
449쪽
quo tu assuefactione proficit in finitate, id est,in bonitatis persectione. Itaq; fratres mei. iuxta mandatu Apostoli, sicut exhibuistis inebra vestra seruire immunditis & iniquitati: ita exhibete ea seruire iustitiae&sanctitati. Noemni dedit Deus vel redemit corpus dc inebra nobis ad te ruiendii peccato, sed ad serui edum sibi. Unde Apostolus, Cor. εκον.ε. pus, inquit, no fornicationi, sed Domino. Et iterii: Nescitis, inquit, quia membra vestra Christi sunt de no estis vestitempti enim estis pretio magno, glorificate & portate
Deu in corpore vestro. Heu fratres mei, quam graue praeiudiciu creatori nostro facimus, qua do corpore dc me bi is
nostris, que ipse creauit & redemit ad se tutendit sibi in seruitio peccati 5e diaboli abutimur.Tollens, inquit Apostolus, membra Christi, facies me bra meretricis Absit. Absit ergo a nobis fratres, ut mebra nostra Deo sanctificata, de extero in immunditia diaboli colaminemus. Nullatenus gemitus enim possitiat inebra nostia simul seruire diabolo &Deo. miseerrima Vnde de subditur Cum enim serui essetis peccati. allem era. seruire pectis a iustitia. Et quae fratres mei, quae letuitus miserior 5: esto et d. miserabilior est. quam seruire peccato de diabolot Et quaelibertas peior.quam liber u esse a iustitis. qui est iugu Domini suave, 6c Onus eius leuet In quo cunde dolendu est co funduntur quida habetes velamen malitiae. libertatem Qui, quia sunt liberi genere, volunt esse liberi a iugo obedientiae Sc iustitie. malentes esIe subditi criminibus quam senio tibus.&dicetes: Disrumpamus vincula eoru ,& proε ρω .iiciamus a nobis iugii ipsoru 3 Sed quid sequitur ZQui ha
bitat in eoelis,irridebit eos dc Dominus subsannabit eos. Sequitur pars tertia, in qua os reditur quae feccatu subsequatur, cum si, bditur : uehi Io sitietu habuistis rufi . quibus nunc erubescitis f Ac si diceret matu: na finis illorii mors est. Porro immundi, di iniqui desiderii adimpletio. videtur peccatoribus esse quasi quida fructus suauis : eo Cp in eius usu ad hora delectatur. sed quod pessimus sit talis fructus probat Apost. excosequentibus, quonia ex tali fructu sequitur pudor & mors. No enim ex bono de honesto, sed tantu ex turpi di inhonesto, necesse habemus eru
bescere. Iste ergo pudor perpetrati turpitudinis testis est
Adeo quippe danabilis immunditia de iniquitas est,quod
450쪽
etia ab ipso immundo S iniquo condenaturi In ipsa enim
mente iniqui, est mala conicientia, quae eum accusat. Sed etiam memoria & pudor testes, qui contra eum testifican
tur. Et etia ipsa ratio, quae ea iudicat de damnat. Est etiam ct timor qui eum punit de torquet. Vnde scriptu est: Nemo nocens, se iudice absoluitur. Est tame fiat res,quidam animi confusio utilis peccata sua respicientis: respiciendo. horrent is: horrendo. erubescent is: erubelcendo,corrige tis. Et si iniquitas ab ipso etiam agente, dc etiam in frusta osuo ita hic dianatur quantu putatis fratres mei .passura est in suturo a summo Iudice damnationem Z Na linis illorii Iemn.IΤ. mors est. Mors scilicet duplex. Unde Propheta: Duplici co- tritione contere eos. Prima est mors animae in peccatis se/ 'pultae. Secunda est mors animae pariter dc corporis in gehenna perpetuo cruciatu . Finis ergo,id est consummatio illorum peccator u est mors animae quonia per illa a vero bono,a vera luce dc a vera vita priuatur,brutificata, excaeocata, mortificata, vinculis peccator uobuoluta, ligata. tuomulo vitioru sepulta, areno se cosuetudinis cumulo sit pera aggravata. Finis quoq; illoru mors gehenalis est. Quoniaquoru vita mortua de finita est in culpa, eoru mors vivet NU. g. in poena. Nam iuxta Psalmista mors depascet eos. no cotissumet. Nam sicut bos no radici ius comedit herba. sed ita eam comedit,ut eam quotidie comedere possit: ita repro , bi a morte semper cruciabutur . nec tamen annihil abutur, ut semper sint di semper moriatur. Unde Ioannes in Aposcalypsi: Optabiit mori, sed mors fugiet ab cis. Cruciabuntur autem quatuor generibus poenarum, Verecundia, timore. poenitentia, dc dolore. Sed verecundia illa erit sine
tegmine: timor ille sine spe: poenitentia illa, sine utilitater dolor ille sine compassione de sine morte: mors sine fine: sinis sine defectu. .sequitur pars quarta, in qua osseditur quae ex iustitia se/quantur,ctim subditur: Ntinc autem uberati a peccato, per baptismu scilicet de poenitentia, Serui autem faZti Deo, per
iustitiam. id est ipsius iustitiae. Habetis funii infauHiscim
siouersi se vero istoria. Pita .eterna. Ex operibus quippe dc usu iustitiae proficimus in fructificationem. quia nihil me