장음표시 사용
151쪽
eam rrcipiamus , quod plus solucri mus , idcirco cicchionem quoquc per caullam accipimus. Condictio cnim indubiti solutionem teles irrit, L omnia in pristinum statum reponit. Ex quibus iam sitis cst manifestum postremampancinae .s decei sin 'sertem per imperatorum Iustinianum inae l. n. sic
correctam de abolitam. Quod euaccursius in utroque loco, Ind. g. ii semen b. daretur, set, penust m. e dandi Labuit annotauit& recte vi approbat uiac. lib. I. obse .cap.31. NI ael. p FI. C. h. . II. Et in I uilio Paulo in quaestionibus ciuticaran exoli cataoriel Manciat circasin.1 eod. quam sequitur Borchol d. in commini.a tu. de compensi c. I. num. inum les. Idemque tradidit Daucia adi hurinos, .c., Paci nata' uoim num. 7 13. C. h. t. n. ii in autom Pacius ibi lcm subiicit, hanc iuris corrcctionem cui tari posse , si dictum . si ita interpre-lcmur, Vlpianum CcisHcntcntiam rcfcrentem, non astrina-rcarbitrium retin cndi creditori dari, sed quamuis daretur, idin, ut Pacius intcrpretatur, ctiamsi quis eam sentcntiam probaret, ut btutis decem arbitrium retincndi creditor habeat,
tamen hoc arbitrium cessare, ubi Stychus e quinque soluta s y sent, vix cst, ut recipiamus. Nam Vlpianus' sciatcntiam Ccisir serens,omnino affirmat&vult arbitrium rctinendi dari creditori, qui utrumque acccpit, neque appcndicem, quam Pacius annectit,4 cx particula quavis, colligit Vlpianus agnoscit, scd apcrte est, co casu, quo utrumques lutum est, creditori arbitrium retinendi dari Particula enim quamuis, non semper aduersatiuae c5iunc lionis vim habct, sed quandocunquesidcm, quod quantumuis denotat. Qucina inadum apud Plautum quoquc accipitur in Trinumo. Iamuis malam rcm quaerat, id est,quantumuis. Scd& verbum daretur ad arbitrium rescr-tur,&,crbo arbitrii annectitur, retincndique arbitrium credi .
152쪽
ri t. de Condis indebiti Cap. I. s
tori dari dicitur, ncque dare hic sciitcntiam probaro Cto,cst clectionem permittere, aque interprctatio maxime approbanda est cum auctorem habcat ipsum me Imperatorcin Iustinianum,qui in limuli Vlpiani verba ita intclligit S intcr- prctatur, nimirum Vlpiani, SI ante cum Celsi mentem est quod utraqucrc soluta, arbitrium rutinendi creditori sit datu& permissum. Ncque dubium cst, Iin Deratorciri nostrum, siue logum Compilatorcs,hanc ICtorum lcntentiam non tantum c d 3s decem,verum etiam ex aliis corum libris, qui ad manus noItras non peruenerunt, satis Collegissc 5 pcrccpulse, ut Imperatori,tanquam torpreti elon1orum veterum I Ctorum Optimo. omni exceptione maiori,haud immerito fides adhibenda sit,ciusque declaratio S decisio sequenda. Rccte ita-quc dicimus, sententiam Celsi, Marcelli MVlpiani,crciutoris arbitrium reddendi esse putantium, per Imperatorem Iustinianum reiectam, sublatam, Papiniani ac Iuliani doctrinam,dcbitori arbitrium repetendi deberi, xistimantium, recepta, Confirmatam,& postremam partem g Mem, ius allega- L nonsortem,cooc tantille. Obseruandum' autem est, d. l.
peuult. CCh. t. n. CVcVnam X so dccisioni b. quarum Iustinia-nu S mentionem faciti a g. r. Constit deus . Codice emendando, ad casquc referendam quoque esse LVI. eo mi ad Ismust. In Oncnt Cui acuas S Pacius. Duae enim lucrunt Codicis oditioncs,prior editio facta est ante Pandectarum S Institutionum prona urgationem, promulgatis autem Pandectis S Institutio- rubus,statim post annum, Codex rursus in manus sumtus, S multiSconititutionibus ac decisionib recens adiectis, auctiis, multu etiam, quae ius antiquum redolore idebantur, dispun-cUS,Cmcndatus est. Unde Iustinianus Codicem suum clegan-scrio cauit,Codicem rcpctita praelectionis. In secunda autem
153쪽
hac editione assiccita sunt o ut putatur, decisiones, quibus multa abrogantur, quae in Pandectis continciaturi, inter ea etiam decem,in n.dIsnonsortem. ' .rit. n.Scdt Acillud exael /mult. Ceo notandum cst,quod Iurisconsulius Saluius Iulianus summae auctoritatis homo praetorii odicti pcrpetui ordinator vocatur. Hiccnim auctoritat Imperatoris Adriam ωSenatus, cdicta perpetua in ordinem digessit, ex quibus omnes Praetores, ius reddere coWcbantur. l. a. .siquidigitur tale, C. de vel jur muta. π l. a. de sus homin. Ccterum liacm Iulianus L cum usa. g. vlt sh.tis. Aliam a speciem proponiti quaecum praeceiiciati modo cxposita, cognationem quandam habere putatur. Ait Iurisconsultus, ut hominem geu raliterpromis I similis esses,qui hominem aut decempromisit, π Leo,sicum existimaret,seMychvmpromisisse, m dedent,condicet: πιbum autem quemlibet iando, liberari poterit. Scirtentia Iuris
consulti est fatis aporta, ex caque colligitur, obligationem generis aequiparari obligationi aliornatiuae, qui enim hominem in genere debet,ac Stychum seluit, putans se eum simplicitor promisisse,condictionem Stychi habet. Non secus ac illi,qui
deccm vel hominem generaliter debet,& utrumque, clua,tem Stychum, quom putabat se simpliciter dcberc, soluit,condictione iniicbiti,quod velit,rcpctcre licitum est. Stycho etiam per condictionem recepto, promissor quemlibet mediocrem dare potest,cuinq; dando liberatur. d. cumis. P.M.tu. 72 Scd 'rurnis cum eo uch cmenter pugnat, quod a ICto clibtraditum est, in L iis cuI. V. delegat a Vbi dicitur, soluciati Stychum,cum ignorarct sibi permissum volPamphilum dare, repetitioncm non competere. Eccc codcin casta,quo Iuliam s
154쪽
tur argutias. Quidar enim d stinguendum putant,inter ob
ligationcm cneris Sc Obligationem alternatiuam, d Iuliani scntcntiam, mobligacione rencris, Colli vcro inoblidationoesicrnatiua proccdere tradunt Rationem diueriliacis hanc adferunt,quia in alternatiuis utramque pocicin in obligatio. nc, at in generis obligatione specioin tantum m solutionc esse monitiam in obligatione. Ideoque in hac repctitioncm dc hi ori non dari,milla vero Cam dari. Iamuis autem ii so- qutio,communitur sit robauMBart. s. IV est aliam d. l. eum is g. vl fh. tD.nos. Tamcn vera non eis. Nam 'ac in obligatione generis, singulae spccies in obligationcsunt,&petipossunt, γε non siccus ac illae, quae x obligationα altcrnatiua debentur..t funus a .g. cogeneraliter.depact. g. Huic autem. Insit deacti-- Llicet. a. . Ea obluatio deprocurat. Et genus in formis
ita est, subsistit, ut in obligatione, & lcgato quoquC Orationis compendii, singulas homines Contineat L ει ι σε. . Duorum, insin de legat. a. racicncratis obligatio similis est obligationi alternatiuae, idemque quod in illa sero iuris obtinct. d. leg. cum B. g. n. La. in exsecutione. s. g. pro parte, deverb obligat. Iisi quod in eo generis obligatio disesimilis sit alternatiuae, quod genus infinitas spccies Contineat, & in tanta multitudine nullam certam pectem,tam pro missoriquam stipulatorianimo complexus videatur, cx qua di-ucriquidam cxtectus sequi solent, Munusa edsi stipulatu depacria utricem a. g. Stychum, ver Fugamus de solui. Nonnulli' existimant, Iulianum in L L cum is g. vltim non VI conserrc obligationem alicinatiuam duarum speciorum,curia obligatione generis, sed eam, qua quis promisit homincm insoner Vel decem ustofinae,.vo Vcrum necillud pro-
155쪽
bandum est. Alias enim non simili scd eademisset obligatio, Minopic eam ICtus priori similem assercrct, neque aliud, qua
utriusque,cneris,promissioncm contincrct,SI hominis & pecuniae quantitatis. Alii find. g. o. pro, σιῶ cum exsimares, legendum putant Meo I. cum ex imetret Haloander loco iam
adducto. Sed nihil refert,hocvclillo modo legatur. Vtraque enim lectio satis indicat,hoc ideo in obligatione generis taLucro Iulianum,quod in alternatiua, cui similis illicit, id obtine-77 at. Nonnulli ' textus hosce non possc conciliari,sed eram liis cssc antinomiam arbitrantur,& sicuti Celsus, Marcellus S,Vlpianus, itemque Papinianusti Iulianus in .sino rum, g .si
78 .LPAM J .eod. Alii lcro sententiam Iuliani in contractibus, Celsi vero in ultimis voluntatib sibi locum vindicare tradunt, kquod hoc in casu ex contractibus indebite solutum est,possercpcti,quod Vero exvltimis voluntatibus, non aeque. Aliud crgo statuunt in contractibus,aliud in ultimis voluntatibus, id-ruc fauorc vltimarum voluntatum rcceptum Volunt AtquCanc sciatentiam Alciat. in La. 3. I.deverb.oblix Robertib. I.
156쪽
Quam incontractibus dicendum arbitror Mouet me, q, Iicet alias in alternatiuis promissoris siue debitoris aut rc clectio sit ael. Plerumque. Io. g. m. dctare dot.cum silmilib pra Legatis: Tamen inultimis voluntatibus, illi, qui creditoris locum obtinet,elcctio concedatur. Sic enim iura nostra volunt legatario, qui creditoris loco esse censetur, escctionem permittendam.
quando illi generalitcrici sub alternatione aliquid legatum
fuerit, textus in conspicuus, g. generaliter. Instit de legar. l. Ha-m I penust. legato.37. r.de legar.IILucio υ.de legat.a Ideoque cum hic cicctio permittatur legatario, qui creditoris vicem obtinet, quae alias regulariter debitori conccditur, t- iam in nostro casu, cicctionem legatario, qui utrumque cxMicrnatiuis accepit, relinqui, non sine ratione assirmatur, Maliud in ultimis voluntatibus , quam in contractibus statuitur. 8Porro huic, quod iam ius a nobis tradituni est, in altern rivis condictionem luenti per errorem dari, videtur quo que aduersari, quod Paulus docet, ni Planesiduos, I. Bait.
de condis indu Castu ibi proponitur talis Titius oc Sc pronius promiserunt Cato sub disiunctione Stychm aut Pamplisum,vel togam aut denaria mille Hi duo rei debendi
Titius&Sempronius, pariter utrumque per errorem solu runt,Vnus Stychum,sic Pamphidum vel unus togam, alter mille denaria inlaestionis est, ansngulipossim conducrepartes,vn arrem Mychi alter partem Pamphili, vel unu partem roga alter parum missi deuetarium t Iuriscorisellus Paulus respondct, duobus lusce reis, Titio & Sempronio, repetitionem siue condictionem non dari, ut partes repetant, dc rationem statim subiicit, quia, inquit, nec solvereab initio sic potucrunt,
hoc est partem hominis Stychi aut Pamphili Titius Eon proruus ab initio lucte non potucrunt, cum heres diuisio-
157쪽
nem non recipiant, ideoque partium repetitionem haberae
nequeunt. Cuiu enim rei arbitrium non liabuerunt in sol, tione, aequum est ut nec habeant in rcpetitione. Diccybdumst itaque cst, regula ut pcrius a nobis proposita,nimirum in alternatiuis cicctionem S indobiti condictioncm data dc-bitori,stuc coconuento,excipiendum csiccasum, qui ind. Planesi duos. Droporudur,. 6 in quo debitori,cpctitio Stelectio
non datur per rationc satis clegantc ad Cto ibidem adducta, Si modo a nobis opositam, Q videlicci debitores, nc arre ibi-ucre potucrint,ideoq; S partium condictione ac repct tionem iis non concedi.Cclcrum quia iniquus arct, credit ore in Cari
utrumq; scruu, Vel utramq rem, Fctinere, cum ex natura oblisegationis alternatiuae, contentus elle dc beatalicrutro,q, pro
missiim est: ideoque creditor Vtru velitictinere potest, alicruvcro restituere tenetur,&codici potest in solidumillud, quod creditor reddere volucrit In Electionc auicin sue arbitrio cr ditoris positum est', non tantu quid, tactiacui reddere veliv. Potest enim Stychum aut Pamphilum,togam vel mille dena, riae Titio aut Sempronio reddere,& uno elccto aut reicio, sed altero restituto , repetitio impeditnr, o obligatio alicrnatiue inita ad effectum perducimr.Notandum' autem est summo-perc, quod Iurisconsultus Paulus Indi. Pian ruit, hoc casu lectioncm cssccrzditoris. Hoc casu,air,quando ilico duo iunt debitores, ut hic Titius, Sempronius,icrum divorsarum,Stychi aut Pamphili,Vcltogae,aut malle denarium. Hoc enim casu lectio est credi roris,non debitoris.Sed si unus tantum tuerit dcbitor, qui Stychum aut Pamphilum, togam autmille denariasib disiunctione debuit, S utrumque per c rore soluit non creditor sed debitori electio permittitur,&de oti condictio siue repetitio concedituringe P. C. hau ουπ
158쪽
icum G.Is.Dpr. .eod. Recte itaque ICtus Paulus ait, hoc e H Gionem creditori dura Rccto etiam nos diximus,cum casum esse excipiendum, quo creditori in alternatatus cicctio conceditur, quae alias debitori est permissa atque ita docuit citam uia dib. I.o m. cap.ys.in φ.drinae peniar. C. h.tit. Ac in quaestio rubus Pauli. d. lib. 3.In exphnitione L nesiduos feod. Non obstat etiam homino generaliter promisso,om nes videri es in obligatione, deberi L Itiuis σ1. 6.Dorum,de lega t. a. trci debitat bluta condictionem non esse. Ergo soluti repetiti onem non dari,vel potius in accipientis arbitrio positum,reddere virum velit. Nam quod .g.DunNm,dicitur,hominis legatu,orationis compendio lingulos homines continore, veru est, quoad solutionem, non quoad obligationem, ita ut omnes debeantur,scd de unus tantum .is Pamphilo. Io.dcopi legat Nidui ctiam impedit, stipulationem,qua quis generaliter ω-
dumttapulatur, inutilem vicieri, sicuti etiam quando quis ρο-neraliter indu legat,inutile lcgatu dicitur. Ergo stipulatione, qua quis generaliter hominciri stipulatur, inutilem,osse,&fhistra nos laborare de homine generaliter promissis Distingvcdum n.cstinter stipulatione nominis&stipulatione Iundi Illa Utilis est liaec inutilis. Ratio diuersitatis est,quia hominis finitio certa cst,fundi incerta,cum finitio itindi ex nostra opinione & fcctione pendeat,&modicus locus f indus dici ponit,tsi fundi animo cum habuerimus, & magis derisoria,c utilis esset huiusmodi stipulatio, te quo latius Borchold.in comen.xdetis de verb. g. cap. a.n.III. Sed hic legem irmo, quae dictam, iam cxpositam legem,Pian uo praecedit,cum . In LUDI mae. UAE. . explicare non erit intempestiuum pccies . s. n. harucst. Titius&Sempronius Cato pro serunt decem aurCOS,
scd per errorcni ipsi pariter soluerunt viginti, hoc est , sin-
159쪽
guIidccem. Quaestio inde oritur,quomodo decem indebia te soluti possint reperi,i viri condictio competa: Pomponius cx sententia Celsi cspondet, singulis, hoc cst , utrique condictionem competere, sed tantum pro rata, ita,ut singuli quinque quasi indebitos repetant,& creditor non habeat ni si decem, quisbii ei a duobus reis Titio, Sempronio dcb bantur Nec enim unus decem rehcrere potost, propterea quod non appareat, uter indebitumiolucrit pariter cnim sobuerunt, ideoque ut eadem silvetriusque conditio, singuli quo siquorcpctero possunt. Sed idc hic notandum est diligenter, quod Iurisconsultus,inquit siparitersoluerint, hoc eis, noe demque tempore, non uiambo. Nam si diuersis temnoribus a singulis decem luantur,prior non repetit, quia debitum soluit, posterior autem,qui 2Iuit decem repetit, quia indebitos soluit,cum lutione priorum dccem sublata sit obligatio, textus curcitus in Leum duo as fh.ris Vbi Baldus & Iason recte notant, quod eo casti postcriorpmseratur priori. Diximus etiam, si non ambo simul soluerint. Nam si ambo simul soIucrint,o. scientes atque praesentes, qui posterior luit condi- ctionem siue repetitionem non habet, eam propic caussam quod per errorem iuris luit, existimans se solutione,a priori debitore facta, liberatu non esse Solutio autemss errorem iuris facta condictionem non parit, L eum quis.ro. C. de iuris es m ignor III , Gad L Falcidae. Regula.y βsiquis suis iuris es mcti ignorta perignorantiam. c. cum IA.αhinc nou. Et diximus hac de relatius pyra c. I. Pomponius itaque S ante eum cusius: ita exaudiendus est,ut unusquisque decem seIuerit, nescientesicro,quod e Gi interpretes naeg is volunt, puta alterum non per se seluisse,sed per alium, forte per nuntium
aut tabellarium. Aliud ergo estpariter soIuere, stud simul
160쪽
ambo , priori casi condictio locum habet, posteriori cessat. Scdtaccedamus adlegem, sireusa o fh.rit in qua Iurisconsul aptus Iulianus idem alicrit, quod Pomponius, excelsi sentcntia,
mae stipanae. g. namismauit. One,Titius a Caio docem au- oS mutuo accepit, SCmpronius autem conomine pro Titio
fidem suam interposuit&fidciussit Titius vero reus: Sempronius fideiussor pariter,hoc est,uno eodcinquo tempore,in singuli per errorem decemsbluerunt. Quaestionis,st, viri condictio comperat, eo an desu ri Iustinianus rcspondet,in hac caussa, reum rideiussorem, non disterre a duobus cis promittcnt,4 ea, quae de duobus reis dicta sunt, ad hos quoque transferenda esse G si reus: Sicuti ergo duobusicis,qui viginti pariter seluerunt, cum decem tantum do bercnr,condictio singulis, ut quinque repetant, competit. d. l poenae.1 n. h. tit ita quoque reo ridet uisori in casu proposito Titio, Scin- pronio, qui pariter viginti bluerunt, cum dcccinianrum deberent, singulis indebiti condictio datur,qua uterque quinque repetit ael reus.ao. . h.tit. Notandum' autem circa hanc 88 quoque legem est diligenter,quod Iulianus ait,in hac caussa reum ridciussorem non disterrea duobus reis promittendi in baccat inquit, Iurisconsultus. crium cnim est, in aliis caus sis,reum principalem,ciusque fidciussorem, aduobus rei d bendi multum distare. Primum cnim fideliussior potest compensu e,quod Reo principali debetur. I. verum . . cum l. A. decompensat. CorTe fucro, Mod corrco debetur, compensare 89 non potest,nisi ibcius sit, I duo. ro. de duob.rtas consis Vbi P pinianus expressc scribit, duoreipromittendiscis non incnon proderis Peri,quo Nipulator asteri reo pecuniam debet. Deindet mora rei principalis,nocci fideiustbri, ut Paulus inquit m L, s