Fratris Alfonsi a Castro ... De iusta haereticorum punitione libri tres, nunc recens accurate recogniti

651쪽

DE IUSTA HAERET. PUNITIONE quasi mater honorificata: is quasi mulier a uirginitate suscipiet illum.Cibabit illum pane uits intellectus, βίaqua sapientis salutaris potabit illum.Ex quibus uerbis euidentissime colligitur,eos,qui uerbi Dei praedicatori

hus,a quibus edoceritossent carci, nec iustos esse, nec Deum timentes: qm 1i Deum timerent : tandiu illos in

tenebris, Sc sine ullo docitoris lumine permanere Deus non permitteret sed cibaret illos ut dixit Sapiens pane uitaeἡα intellectus, Sc aqua sapientiae salutaris potaret illos.Nec in ista in excusationem Epo Sc alioN pasto rum dicimus: qm illos nihilominus peccare censeo propterea, uerbo Dei no pascunt oues suas: nisi forte specialem de hac re prohibitionem a Deo lirent,quem ad modum Ezechieli prophetae datam suisse, supra ostendimus.Deus n.licet,peccatis populi exigentibus, urnittat,ut pastores anima' no pascat uerbo Dei oues suas, non tamen ipsis pastoribus praecipit, ut a praedicatione uerbi Dei abstineant.

De secunda causa,exclo haereses oriuntur, quaeri inῖ serens pra dicatio uεrbi Dei per qhosicunqus sine ulla A crimine, et fine ulla exa

minatione. Cap. MI.

multa certe est in toto orbe Christiano praedicatio nis uerbi Dei penuria:qni ut Saluator noster praedixit messis quidem multa,operarii autem p suci. Messis mulo ta,ut beatus Hieronymus interpretatur, omnis turba credentium est: Operarii autem pauci, dc Apo stoli,&imitatores eoηr ,hoc est,praedicatores, qui mittutur ad meimna. quont paucitate euenit,ut aliqua pars mesens pereat:quia tam nautis messi tam pauci operaria non sussiciunt. Quae res non paruam doloris ansam praebet' his qui aliquam Christianae reipublicae rationem hiat. Sed id maxime dolendum, ut istoast pauco N praedica toN maior pars tam indigna iit ad praedicationis ostmexercendum, ut ipm ossin, quod est mire honorificum, indignitate sua de honestent, de dedecore assiciant. Nacum duo sint, omnium sancitoυ testimonio, ad munus

sitia

652쪽

i nitas uidelicet,&doctrina. multi insunt uerbi Dei prsi i dicatores,quibus hoIuet altem deest, multi etiam, quib', deest utrun . Estm.maxime necessaria in praedicatoret doctrana qna primus scopus ad quem tendere debet ip-.: . ' si la praedicatio est auditores docere. At qui docitus non est, alios docere non potest. Foras qui aqua caret,alios potare non ualet. Corpus quod lucidum non est alios illuminare nequit. Necesse igitur est,ut pdicator sJt do-Stus,qui aliosv docendora suscipit curam. Nec satis est l. . Praedacat Ori,ut recte suum exequatur ostm,ipna esse do i citum nisi etiam sit bonus, Ec uirtutiS amato ut non in , tum uerbo:sed etiam exemplo prodesse auditorib'po D sit. Saepe.n.potenti Ora sunt exempla, uerba. Plato Sc . ii Aristoteles,& omnis in diuerina abiens philosophont, turba,plus exitioribuS,Cp ex uerbis Socratis accepat. ' Lt Plus etiam apostoli,caeteraq; Christi saluatoris lari disci. Puli,ex illiuS exemplis, qua ira ex illius uerbas ad uirtute, capessendam prolacerunt. Ob quam causam Christus, supremus omnium magiste qui suoiv discipuloni pro sedium summe cupiebat,primum sut Lucas telari stu, duit,ut faceret,deinde,ut doceret.Ad Christi igit exemi Plum,cuius locum in praedicatione tenent, oporteret D l dicatores uitam suam optime componere, ut opere is, . Ec uerbo prsdicare procurarent. Nam qui alios mundare debet,oportet,ut prius ipse sit mundus. Qui alios ases dentes,et Dei amore feructes efficere optat,necesse est, ' ut ignem coclestem in se habeat, quo auditores inflama, Te possit. Fieri.n.non potest,ut qui frigidus est, aut tepi- dus,alios calefaciat. Si ad carbones exti stos quis alios

eiusdeian conditionis carbones iunxerit iunquam acco, dentur:si in alijs ardentibus carbonibus illos admoue i xit,facile ardebunt. Sic et, qui prsdicatore quem ΠΟ- uit esse ut ijs insectum audit:nisi Deus adsit, qui illudnt'; ardentem facia nunquam ab illo praedicatore accendei tur. Hinc est Q de Christo summo pridicatore Oium t .

653쪽

DA IVsTA HAERET. Pu NITIONE Ua. 1 praedicato magistro pheta Regius dixit: Ignis a sa-cie eius exarsit, carbones succensi sunt ab eo. Esaias propheta qm labia habebat immunda ut ipsemet dolens, α gemens fatetur purificari debuit antequam ad pro alia. s. dicandum mitteretur.Ad quam purificationem faciendam missus est angelus, qui tollens carbonem ignis de medio altaris,tetigit labia illius,& linguam, &sic purgauit eam,qua purgata statim missus est ad praedicandum. Quandiu l abia immud a habuit, non est iniunctu

Esaiae praedicationis opus,ut autem mundata suerulla

hia,euestigio dignus habitus est, cui merito posset didiscatio demandari. Ascendes Xps saluatorni ad coelos: Mari unde pro nobis descenderat:Apostolos in mundu uni uersum mittit,ut praedicarent Euangelium omni creaturae. Nec in eos statim abire, Ec mandatum adimplere

Asu. 3 pmisit:sed praecepit eis ut Lucas ait ab Hierosolymis

ne discederent: sed expectarent promissionem patris,ut Priusquam abirent induerentur uirtute ex alto, dc inflamaretur igne spiritus sancti,quo alios in amore Dei se uentes efficere possent.Hinc est,q, David,ut uias Dei m

lios recte docere posset, triplicem prius postulauit sibi dari spm,uid elicet rectum, de sim,& principale . Spna rectum inqcit ille innova in uisceribus meis. Et iterum. Fφ Spi ne auseras a me. Et postea: Spiritu principali,siue ut Hieronymus transtulit poteti,confirnaame.Et postquam hunc triplicem peti)t spm,statim sub

didit Docebo iniquos uias tuas: Sc imph ad te conuerintentur. Quo petitionum ordine ostendit triplicem illii spm necessarium esse,ut quis uias Dei reete docere pose sit.Est quidem necessarius spiritus rectus, ut auditores rect a uia ad coelestem priam ire doceat: spiritus sistus , ut auditores sanct os,de Dei amore feruentes efficere ua= leat.Spiritus principalis siue potens,ut aduersus omnesia tentationumincursus constantem,& instactuna semper

habeat animum:ita ut nec minis terreatur, nec muneri

bus flectatunnec de actatur aduersis,nec prosperis eriga

654쪽

O B E R PT A R T I V ς- 312hIR, cinsolescat. Suntin.hae duae ualidissimae machinae quibus semper oppugnantur prsdicatores, de expugnatur saepe, blandusae.LS terrores. Hi timore concutiunt animum,illae spe inuadunt. Hi doloni grauitate mente absorbent, Scin desperationis barathrum saepe iniiciu illae salia quadam dulcedine male securos nos reddunt, quo facilius interficere possint. Aduersus utracs machinam spm potentem adesse oportet, qui praedicatorem docens,lic illum in hono confirmet, Sc constantem reddat ut nec minis terreaturinec blanditijs seducatur: sed semper ossin praedicationis sibi comissum recte exequatur intrepidus.Duo igitur ista bonitas.f. de doctrina ut satis ex his,quae diximus constat,summe necessaria sunt omni praed catori,ut ille recite suum exequatur ossiciv.

Quae duo in coelesti illo igne qui in die pentecostes su per apostolos defccdit,aperte designata sunt. Est enim ignis natura lucidus Sc calidus,et ideo in figura ignis spititui sancto super apostolos uenire placuit, ut hoc ipso nos doceret,illis suo aduentu dc lume doctrinae Sc amoris Dei ardorem dedisse. Rari in sunt ut 1genue loquar qui illa duo habeant, quo fit ut rari sint praedicatores updicationis ossim pro illius dignitate Jc merito tra stet . Na aliqui sunt male morigerati, qui etsi docti sint, suis in moribus praedicationis uires impediunt. Alia sunt,saltem in his quae foris via si uere studio si Sc uirtutis cultores,sunt in adeo indocti,ut potius illos doceri, in doce re oporteret. Ob quam rem non paruam praebent ambitionis suspicionem, Pstea P onus suscipere non uerent. quod notissimum est uires suas longe superare. Quae res Non paruum,ut ostendemus,fidei catholicae dispedium efficere solet. Sunt rursum ath tam impudentes, ut cum nec doci nec boni sint, quadam in effronti temeritater dicare non dubitant. Holuet omnium non est o us paucula qusdam exempla proferre:quia plura in uellemus quotidie Sc passim oes videmus. Siniim .aliqui Praedicatores tam rude 3,ut uix Gramaticam degustaverinc, a

655쪽

tini sermonis prorsus nescia, qui nec Euangelij q sin missa legitur solam superficiem intelligere ualent ales aedem multos, testor Deum, ego noui, qui habentes ali quos sermones in linguam uulgarem ab aths traSlatos, eos tanta cum audacia Sc maiestate ppro referebat, ut qui illos no cognouisset, putasset eos doctissimos uiros esse.Quia in aliena lingua more psitacogi loquutur, statim se produnt,quia eandem *pe repetunt cantilena, et si de his quae dixerunt,interroges,non magis qua pillaci ria debunt. Si uero ut de re alia differant, petieris, obmutescent tanq; Drsus ignari, aut forte ne coram ppro apud quem sapientes uideri uolunt,senescire fateantur, non dubitabunt mille ineptias effutire.Et sic impudenti audacia loquentes suam produnt inscitiam, qui tacetes potuissent dodii existimari. Ad hoc genus hominia pertinent fere oes quaestuarq indulgentiaN praedicatoreri ex quibus uix unum aut altent inuenies virv doctum, ciscitat de re, quam praedicat uel mediocrem reddere ro nem. Nunquam aut fidena aut mores sua praedicatione docere intendunt, sed is solus praedicationis suae scopus est, plures ab auditoribus non solum haurire sed exto quere pecunias. Qaut assequantur,indulgentias quas p pro praedicat,plus debito exaggerat, quaqua uersum

se uertunt,planguia lamentantur, minantur, rident, niis

hil denique pro pecuniis extorquendis intentatum relinquunt,etiam si cum fidei periculo id iaciant. Nam saepe

indulgentias quas prςdicant adeo extollere cupiunt,ut pro illant laude execrandas ex ore suo lipteses effundat. Quantum autem nocumentum ex hoc gne hominum

fuerit Christianae reipublics illatum,tota Germania potest esse testis. n haec prima radix fuit, unde tota hae Lutheranoηt pestis orta fuit. Nam cum rabulas quos dam indulgentiaυ prsdicatores Lutherus audisset, qui Plura quam par erat,de indulgentiis dixerunt,adeo horrenda illi sunt uita,ut impium, iniquuin existimauerit tacere,ct illis non obviare,necv impedire . Zelo igitur M

656쪽

t et E ER T E R. T I V S. 3is non secundum discretionem motus in publicum .pdijΠ

Ec contra hos oes praedicauit non ueram indulgentia Nintelligentia ut oportebat edocens, sed eas Prius euertens,isc dicens eas nullius prorsus esse utilitatis. Cui cu . . Taliqui uiri docti repugnarent, suaderentin ut palinodia cantaret, im abfuit ut id facere uellet, ut multo peiora quam prius estundere non dubitauerit. Ab istis igiξqus Huarhs indulgentia' pdicatoribus primam ansam hae resis suae Lutherus accepit. Quod nomen in latam iam abhi infamiam apud probos α cordatos uiros, ut nullus,aut rarus sit uir bonus, dc doctus, qui indulgentiasvraedicare dignetur,non pu ipsas indulgentias,sed pro . Upter illarum praedicatores qui ossin prNicationis illaru dehonestarunt &reddi derunt infame. Ego quidem in dulgentias, si recte dispensentur, sanctas Mualde testi- . Q smandas esse censeo,illaN tamen praedicatores,ut quae

dam Christianae reipublicae monstra abominor. Con siderem quidem principibus ut eas non nisi per probos α doctos uiros praedicari permitterent,&sic primum Teligioni,deinde quaestui bene prospicerent. Na plus ut existimo &libetius bonis Sc doctis uiris tribueret populus, quam his blateronibus, quibus raro aliquis nisi inuitus aliquid pro indulgentia conser quippe Aa semper putat eos esse med aces. Sunt alij pdicatoresno tam ignorantes ut isti,de quibus nunc dimus, sed medio criter doeti,qui si sua sorte uellentelle contenti, possent pro sua mediocritate ppro satis tacere, resiluin fide Scinoribus instituere. Sed qui upra meritu suu istimatia pplo appetunt,ideo aliae es Sc grauiores sinias,quam ipsi interpretari ualeant ppso praedicare contendunt: Quorum praedicatio saepe nocere populo magis quam prodesse potest. Nam cum ipsi praedicant quae non bene intelligunt,necesse est ut peruerse interpretentur,aut obscura sine ulla interpretatione relinquant. Quod cum

euenerit, Ic si multi eae auditoribus PI mysterii reuerentiam ab illius scrutinio intellecta suum auerta multi in

657쪽

DE IUSTA HAERET. PUNITIONE qui audaciores sunt,3 minus mysteria reuerentur, pro suo arbitratu interpretabuntur Sc errabunt.Et hunc prs dicato εν defectum Hieremias Opheta deplorat, dic cS:

Tre. a Paruuli petierunt panem , dc non erat qui trangeret eis.

Non dicit paruulos pethsse lac: sed panem, Quia no solis apertissimis legis praeceptis erant contenti: sed uelut iam grandiores effecti pane,hoc est,occulta aliqua mysteria illis reuelari petebant. No dicit,non esse qui pane daret: sed qui frangeret eis-Erant. n. qui panem,hoc cit,siaias graues porrigerent, sed no erat qui frangere hoc est,qui interpretaretur &bn illas declararet.Vnde inerem rony in comentarijs super lamentationes Hieremiae*-

sata uerba interpretans ait: Iuxta allegoria signa diuui infirmi adhuc sunt intellectu, dc minus ualidi ad Per. - . i. cipiendu fortiorem cibum,qualibus ait aprs:Lac uobis

potum dedi,DD inertiam Sc desidiam do DFuer,spiritu ais in elligentiae carent alimonia. Paruuli inquit, petiexunt panem dc non erat qui frangeret eis: id est , inur Quique scripturae sacrae fortiores sententias petierut 11 hi exponendo comminui: sed qui exponere studeat,noualet inueniri.Haec Hieronymus. Sunt iterum alij pro dicatores,uiri quidem eruditi Sc uere doci, qui ea quae Dopulo predicant quamuis sint sublimia & occulta mysteri optime interpretantur Zc exponunt, carent tamediscretione &prudentia, qua iuxta capacitatem auditorum sciant temperare sermones,sed semper etiam coin ram rudi populo dicere res grandes affectant. Quidus

recte dici posset id,quod poeta Satyricus ait.

Dicere res grandes nostro dat musa poetae. Persi 1 Qua intentione id faciant ego diuinare no possum, quia M. t. illom corda intueri non ualeo. Si in aliquis hic concedis rursuspicioni locus, suspicarer ego eos , res tλsiublimes coram ppro rudi praedicare,ut a ppro pro doctis haneatur,re in magna sint apud illum admiratione. Non Ues gloriam aut ppri utilitatem, sed suam im erammatione

quaerunt,ct io non ut ppis doceant ed ut ab illo exuta

658쪽

meutur,praedicant. Nec tamen hoc de omnibus huius. . modi praedicatoribus sentio: sed credo aliquos esse,qui ideo semper de rebus sublimibus praedicantes tradiare, uolunt: quia ingenia sua talis sunt conditionis, ut mini ma quaeq; dc aperta illis uilescant, Ec ideo de illis disserere dedignantur. Quacunque illi moueantur causa ego non curo, nec nostra aliquid interesse puto: hoc tamen certo scio,& ideo constater asseuerare non erubescam, eos oes longe a'scopo praedicationis ab errare, quamuis docti illi tint,ossicio praedicationis esse indignos, qui

iuxta capacitatem audientium nesciunt temperare sermonem . Quis enim no censeat insanum esse eum qui ini paruum aliquod uas immensam aquae aut uini mensura o: infundere conaretur Sic mea quidem sentctia indiscre is tus saltem aut imprudens celandus est praedicator , qui, sublimia dc occulta fidei mysteria praedicat populo ru-- di,Sc latoni mysterio' prorsus incapaci. Natura enim j ipsa aliter agendum esse docet quae cuique animali pro i, prium &sibi connaturalem Sc comensuratum creauit b. cibit. Alijs cibis uescitur Leo,alhs ursus,alqs vulpes,alijs denique aues uescuntur. Et holes ipsi non eundem oesi appetunt cibuised pro sua quisque complexione Scor poris aetate Sc habitudine aptum sibi Zc competentem - . 2.Ii uiribus suis expetit cibum. Ab his igitur rerum corpora, lium exemplis , intelligentiam spiritualium sumamus . . , Omnis natura rationalis proprijs dc competentibus de, het nutriri cibis. Verus aut animae cibus ut pcedenti. c. ostendimus uerbum Dei est. Sed sicut in nutrimentis corporis multae sunt differentiae: ita de homo cuius ani ma uerbo Dei pascitur,non omnis uno at eode uerbo, nutritur. Nam aliqui solo uerbi Dei lacte potantur, hoc est,doctrina simpliciore Sc clariore, ut de moribus esse

solet, 1 praeberi consueuit his u prima rudimenta in diuili nis studias suscipiunt. Alij uero a fortiores sunt,& in do. ctrina prouecitiores,sortiori indigent cibo quo uescant,

i hoc est,declaratione sublimiu aliquoυ nostrae fidei my Rr a

659쪽

DE IUSTA A AER ET PUNITIONE , steriorum. Siquis aut praedicator ordinemhunc perue terit, ita ut paruulis quibus sol ulac satis esse debuillet, sortiorem porrigat cibi hoc est,mysteria sublimia pro Posuerit,non solum non poterit eum enutrire: sed nimia cibi potentia illum occidet, quia hoc ipso non paruam erroris ansam illi praebebit. Ne igitur praedicator sua p-

dicatione noceat, oportet ut iuxta auditosv capacitate

dispenset uerbum Dei. Et hoc est quod beatus Iob mystica quadam ut solet elocutione de deo loques,dixit: ub., Qui ligat aquas inquit in nubibus suis,ut no erumpat

pariter deorsum. Quae uerba interpretas beatus Gregorius in moralibus,multa praeclara nostro huic propoli Greets. to conducetia dicit,equibus aliqua nuc citabo. Ut auditores rudes inquit Gregorius non inundatione scientis sed moderata praedicationis distillatione foueantur,li Rat Deus aquas in nubib',ut non erupant pariter deo sum: quia doctora praedicationem teperat,ut audatone infirmitas docto ν rore nutrita conualescat . Et aliutius interposuis subdit. Aqua itaque ligatur in nubibus, sapraedicatom scientia infirmo iv mentibuS loqueS,quan tum sentire ualet,docere prohibet. Nam pleruque 11 au ditorum cor uerbi immensitate corrupitur,lingua doce E .a tium indiscretionis poena mulctatur. V n scriptum est: Si uuis aperuerit cisternam Sc soderit, no Operuit eam, ceciderit. bos uel asinus in eam,dominus cisternς redindet precium iumentoN.Quid est enim aperire cisterna,

nisi m tellectu ualido scripturae sacrae arcana penetrare Quid autem per bovem dcasin una,mundum scilicet immundum animal, nisi fidelis quis* dc infidelis accipitur Qui ergo cisternam sodit,cooperiat,ne illuc bos

uel asinus ruat,id est,qui in sacro eloquio iam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per identium tegat,ne per scandalum mentis aut fidelem paruulum aut infidelem,qui credere potuitIet, interimat. Ex morte enim iumentora debet precium quia illud.Lad admisisse conuincit, unde ad agenda poenitentia reus te

660쪽

v I A E 3. T E R Υ I V s. netur . Quisquis naP ad alta scientiae fluenta peruenies, cum haec apud bruta audientium corda non contexetit, PCens reus addiciturii per uerba eius in scandalum siue munda seu mens immunda capiatur. Operienda est itaque cisterna,quia cora in paruulis mentibus tegenda est alta scsentia,ne unde cor docentium ad summa attolliatur,inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur. Hactenus Gregorius, qui multa alia de hac re ibidem dicit, 'sed haec citasse sat est. Diximus hucusque de nocumentis quae praedicatores inferunt reipublicae Christians ob deiecitum doctrinae,aut propter indiscretam uerbi Dei dispensationem,nuc superest disserere de nocumentis uin ferunt ratione malae suae uitae quam populo ucditant . Nam aliqui eorum sunt pessimis moribus imbuti,qui λue uera praedicent siue falsa, saepissime nocere auditori bus solent. Ex mala.n. uita eo ni oriri pol ut supra dixi mus ut intellectus eo Ist excaecentur,illa putantes bona, in qua sunt affet ii,&illa mala quae abominatur.Et quc admodum ipsi sentiunt,ita populum docent:&inde necessarium est euenire quod saluator noster ait: Si caecuS Matio caeco ducatum praestet,ambo in foveam cadunt. Si praedicator qui aliorum est dux excaecatur, mirum erit si populus qui illum audit, non erret: praesertim si populus erga illum afficitur, Scin magna habet illum aestimatione Tunc enim omnia illius dicta uelut oracula quaedare cipit populus, nec est qui ab illius do strina uel latum pilum discedere audeat. Haec res est adeo aperta, ut superuacaneum sit illam uelle rationibus comprobare. Quaerere enim rationem ut Aristoteles ait) ubi uiget senius, infirmitas est intellectus. Nec opus est pauc la quaedam exempla proferre, cum tam muIta nuc sint toti orbi notissima. Quanta haeresum colluuies sit ex praedicatione Lutheri , Auinglij,Carolstadij, Martini Butae i. csterorum cs eiusdem classis per totum orbem 'Apianum effusa,nemo est qui ignoret. Quae omnes haereses fuissent prorsus sublats,si ut piimu illi insanire coe-