장음표시 사용
261쪽
hie sola ratione de essentia . Neq; enim quaestionem hanc repctere hoc loco neces e est, quam alibi discussimus, ac de terminavimus . Sed quoniam partem anima intellectivam , quatenus pro prium respicit Obiectum, operationem consideramus, ' quam ipsa habeat essentiam, ac natura in ordine ab obie
ctu intelligibile sumpta, quomodo in l
actum reducatur, ipsaq; intellectio fiat diligenter examinare, atque discutere oportet. Vt igitur intellectus naturam, ac substantiam inuestigemus . Notandum est, quoniam intelligere quemadmodum,& sentire contingit, aut ipsum intelligere in quadam motione ac passione ab intelligibili obiecto prodeunte consistere, aut in quodam alio huiusmodi Sicut enim sensus potentia cognoscitiua est, quae non semper actu cognoscit, sed quandoq; actu, quandoque potentia est; sic etiam intellectus,& potentia cognoscitiua est,&non semper actu intelligit, sed actu aliquando intelligit, cum prius nullo modo intelligeret. Quamobrem cum sentire in quadam passione perfectiva consi. stat, quatenus obiectum sensibile assiciendo sensum in actum sensationis deducit 4 intelligere ob perfectiva quandam existet passionem, quam ab intelli
sibili obiecto patiens intellectus in actu
dum m agnItudinem, sed -- cundum rationem. eonfiderandum est habeat differentiam, & qu
inodo fiat ipsum intelligem. Si igitur est ipsum Intell-
ge , sicut sentire, aut pati aliquid utique erit ab itis. intelligibili, aut aliquidliud tale.
262쪽
ympa7bdein ergo oportet si , susceptiuuiij utei for
Et similiter se habere, sicut senstiuinis ad sensibilia, si intellectum ad intelligibilia.
Neeesse est itaque, quonia omnia intelligit, imamix-
intellectionis prodie. Etsi vero sensust laterminato assimis oro' patiariir, t vi est alitem absque certo , cui sie adligam organo obicisti motu nem re cipiat, atquest cimeris,sus p inimlamis motionem disini situ tamen ratione utraque similis motio est, qua id , quod probare intemdimiis
saxioma igitur intelligere pati quoddam pellcctili uin est, impassibilis, seu inaffcctus, omniaque affectionis expers intellaetiis. erit, nullam speciem intelli guntini, ut sibi innatam obtinens, sedontinuara suaptenatura friciem sust tiuus , πιν adeas in potentia Σ-- perta n is.' Atque et ab ute dicam,
fiosicuti siturum, iamdi quod se usu , ac sensorio conisiunest, ab obie Qctis sensibilibus seiunct& videtur, ea pin
testate continens , actuq suscipere, ilens 3 ita Mintellactus ab intelligibili bus denudatus obiectis esti atq; ad ea sui scipienda purentiam habet . Ex hii quoniam intellectus res om, nex praeter seipsuν--,ut primariu reis
spicit obiectu, quatenus illa ad prima- . Dum inteneorus obiectu spectant, quae ipso' mouem apta sunt per speciein latiturasti terram, acalcter malam , iri,
263쪽
suesecimiis aliquid sui relucenti Ma mi festum est immixtum simpliciter intes laetum esse, omnique intelligibili carere obiecto a quo suapte natura secundu propriam cialitatem differt Atq; hoc respexit Anaxagoras qui cUnfusam rerum similarium permixtionem ab intes lectu Diuino secretam fuisse, itaque genitum asserens mundum cx illis haud similaribus conflatum partibus intellectum posuit, ves confusae, ac per 'mixta imperaret materiae ca cognosceret, quae ad libitum mouere, ac secernere poterat. Demonstratio aute, quam ad intellectus immixtioncm probanda attulimus,co innititur fundam C-to, quo sentiunt omnes quicquid ab aliquo per se, ac prina pati, illudq; su scipere aptum est, seiunctum ab co ac denudatum esse. Huius propositionis veritas in potentiis cognoscitauis, quae patiendo ab obieetis cognoscunt, manifesta est. Quia cnim potentia unaquaeq; certum, ac determinatum respicit obiectum, a quo per se, ac primo patitur, si iuxta ipsam primarium existat obiectum, ut quid est entiale repraesentatum potcntiae,& in ea receptum,' pro hibet ne amplius eadem potentia susci-
pcre ipsum, ac pati ab extrinseco possit. Hoc in ipsa potentia visiva declarari potest. Nam quia potentia hec ad color c, ut ad
a Atiaeauda I. de anima e l3. Thamisias Simplic us.1 scut dieit Anaxaῖoras, ut dominetur. Hoc autem est, ut gno scat.
Nam alienum iuxta apparens prohibet, di obstruit.
264쪽
Tex. ἰ mare neo ipsius ulla estabilis.
ut ad primarium dirigitur obiectum , si
aliquem innatum, atq; insitum haberet colorem, incapax omnino coloris esset,
ipsumq; suscipere nullo modo posseti. Neq; eniniferi potest, ut potentia,qu' tura quo perfici atque actum, φ uab eo essentialito actuata sit, nisi eat dem receptiuam potentiam iis id si inimii prodria substantiam nociatq, ad ipsiun sustolaiulum is potentia esse fura v. moniam igitur intellei tus
ad omne intelligibile, quatenus per se, ac primario in proprijs repraesentatum speciebiis intelligibile est, tanquam ad primarium dirigitur obiectum, si species alices itis obiecti intcsligibilis in propria iubitantia inclusas liaberet, eas incessanter, ac perpetuo cognoscens alias
h udquaquam species recipere posset, qu* ntelligibila repraesentarent obi ctum. Quare inleslauus ab omnibus in telligibilis obiecti peci bus seiunctus, ac demudatus est, ut aptus --ia in Wlligibyiasuscipienda eris ut , Atq; hanc propterea intellectus narbebit naturam , quatenus intelligibilia
respicit obiecta, ut nullum actu obiectorum intelligibilium in propria subi. stantia includat, sed in pura sit potentia ad omnia suscipienda, quae in ipsis re
265쪽
intelligibilia sunt. Quamobrem intellei tu non is quidem qui abstractis competit substant ijs, sed qui humanae pars animarest, quo ratiocinatur,at exi hirnat homo, ante qua prorsus intelli sat nullum actu obiectorum intelligibilium , nec essentiale, nec extraneum includit, sed potens est omnia recipere, atque intclligere, ad quae primo, ac per
: Ex hic iure colligitur', intellei tum secundum operationem , ac specierum susceptionem cum corpore mixtum no, hoc est species in t illigibiles, mperatione ab intellectu elicita haud in
corpore animato, quemadmodum rea
te: unumquodque accidens, sed in ipsa dumtaxat anima suscipi . Manifestumiane hoc est Nam species intelligi. Biles in ipso reciperentur corpore, intellectus esset qualis, hoc est, mixtus cu intelligibilibus obiectis. Quia enim species in corpore qualitatibus propriis oecto cinecessitate insunt, commix. tus utiq; intellectus erit cum certa quadam naturali temperie calidi , de frigidi, secundum qua medio corpore species rerum suscipit, aliquod proinde intelligibile obiectum essentialiter adnexum habebit ex ijs, quae intellectus per se, ac primario intelligere a plus est. hoc impossibit omnino uidetur, Illi quan-
a Qui igitur voeatu animae intelletius, dico autem in-eel lectum , quo intelligit, bc existit Hanama, TMmani nihil est actu eorum, quae sunt, antequam intulligat.
Vnde neq; ramonablle est ipsuit mixtum esse eam eor-x itali enῖm quidam utiq;
266쪽
Et ei instrumἔtinnaeiquod esset, sicut leusMau. .
animali esse locrum forvi sum I
quando' uide intellectum ab omni ia telligibili obiecto denudatum esse osterissimus, ruod ad primarium ipsius obici. cium pertineat, ergo intellinus ita compori ad meseri nequit, ut species ad initellectione ericiendam requisita in cor pore animato in sint , eadem ratione , qua sensibiles rerum species in ipso an iamat corpore suscipi contingit. Printerea si intellectum in operando cor pori admixtum esse concedatur, ita ut hic cierum susceptio in corpore anim to fiat, concedenda utique erit certa corporis pars, in qua sola recipiantur species, proprium organum, cui visensitiuae potentiae alligatus in testectus operetur. Neq; enim omnes eorpori, partes ad intelligibiles species suscipiendas aptae sunt, quemadmodum nec senώsibiles pati species queuntia illa nulla eiusmodi pars in corpore assignabilis est, quae intellectus organum dicatur. cu experietitia ex dissectionibus contesti homine propria haud partem reperis ri, quae ipsi duntaxat homini cumperes in t ellectui, ut organum ad intelligenduipseruire possit , ergo intellectus corporri admixtus non est ad propriam operitationem edendam,&ad species intelli gibiles suscipiend3s s Quoniam igitur speetes intelligibiles in sola suscipiunt tua anima, fresae quidem senserunt Ve
267쪽
teres animam sormarum, specierum esse locum assirmantes. Sed tamen hoc de omni anima indistincte asserentes eris rarui. Non enim sensitiva anima specierum locus est, quandoquidem corpus animatum sit, in quo sensibiles recipiuntur species, sed intellectiva du- taxat anima, quae proprium non habet organinia in quo intelligibium specierunt susceptio fiat. Atque in eo qui, q, defecerunt eteres actu anima species inesse dicentes . Neque enim actu anima sed potestate solum species rerum continet, quemadmodulitatutum est.. , A Verine sensoriis ac sensis actu operante non eode modo intella tum, ac sensum impassibiles , atque inaffectos este manifestum est Nam sensus postichemens sensibile non potest sentire sensibile minus, 3 ut sonum mi norem post magnum sonum, ac debilem odorem post sorte odorem, aliosque colores post vehemcntem lucem. Intellectus autem postquam intellexit excellens aliquod intelligibile, non solum
ab aliorum intelligibilium cognitione ion impcditur sed potius perficitur, ea ii melius intelligit Ratio est, s quia sensu no sine corpore sensationes edit, sed species sensibiles mediante organo corporeo suscipit. Quare cum a vinciamenti sensibili magnum impriment Hli 4 O-
sed intellectiva, neque actu, sed potentia
Quod autem non similis sitim passibilitas sensitivi,accinia tua , manifestui est ex sen iijs,m seni . Sensus enitia non potest sentire ex vehementi seiasibili, ut sonum ex magnis sonis , neque ex sertibus Odoribus ε coloribus videre, aut odo
Sed intellectus es aliquid intellexerit valde intelligi bile,non minus intel igit i seriorii, scdin nauis. Sensitiuum enim non sine corpore est, Disjtirocim Corale
268쪽
motum sensui ij temperies, ac pro Nilo dissoluatur, sensitiva laeditur potentia, quae proinde circa sensibile minus haud rectam Hicere sensatione potest. Intellectus vero abs ue corporeo operatur organoo species intelligibiles in seipso recipit. Quare cum eius operatio ab aliqua temperie qualitatum minime dependeat, quae sit specierum intelligibilium susceptiua ab excellenti intelligibili, quod vela ementer sit motivum, destrui ac lardi intellectus non poterit, sed potius perficietur, atq; promptior ad alia percipi eda intelligibilia euadet Ex quibus patet sensum corporeo assi-Xum organo primarum temperie qualitatum addicto, qua sensibiles reru species suscipit , secundu quid solum inaf.
fectum est e, proprioq; duntaxat, ac de terminato carere obiecto Lintellectum vero nulli certar, ac determinatae corporis parti alligatum, ratione cuius intelligibilium sit specierum susceptiuus, in- .ffectum simplicitet esse omnibus intel ligibilibus destitutum obiectis, quae per species proprias intelligibilia sunt Iam intellectus natura, Messentia in
ordine ad obiecta intelligibilia considerata, atq; statu declarato , quo ante omne prorsus cognitione existit, quomo
doniic intellectus in habitu intelligibi lia respiciat obiecta, explicare oporteri
269쪽
' leum igitur intellectus intelligibilς
Mi quod obiectum factus cst quatenus speciem ipsius lepraesentativam suscepit, eo modo, quo sciens dicitur, qui actu scientiam habet; quod lare tum accidit , cum per seipsum nullo externo concurrente auxilio pro libito contemplari potest, existentibus phantasmatibus, qu ad animae arbitrium ex memoriae thesauro deprompta, atq; a phantastica virtute cognita intelligibiles in intellectu species uniuersales rerum natu ras repraesentantes producere possunt: cum inquam intellectus inhabitu est, tum ci potentia quodammodo vid
tur ad ipsa intelligenda obiecta , et sensi
eodem modo , quo erat , antequam ad 'disceret a praeceptore, aut ex teipso in ueniret. Prius enim in potentia rei taerat ad ipsa inteIligenda obiecta, quatenus phantasmatibus indigebat, quibus per intelligibilium specierum pro ductionem ad operandum excitaretur , existens autem inhabitu ob phantasmatiam praesentiam 'quae scitarum rerum intelligibile queunt species imprimere in proxima ad intelligendum potentia est. Id vero intellei tui existenti in habitu conuenit se ut cum intelligibilia in proprijs repraesentata speciebus On-
templatur obiecta, eaque quodammo
do factus est , seipsum per accidens,
i Cum autem sic sngula faetiis est ut sciens dicitur, qui secundum aerum: hoe aut tum aecinit, eum
est quidem,&tune pote tia quodammodo, non men similiter, ut arat a tequam addisceret, aut i
270쪽
magnitudo, cinagnitudinielle, aqua, di aqua esse,
secundario intelligat. Cum enim oblectunn, cuius propriam habet speciem intelligit, ipsumque fit, reflexione quadam se intelligere cognoscit. Quare,de eam esse intellectus naturam percipit, qua fieri omnia, eaque iatelligeretus est. Ex quo patet per accidens intellectum seipsum cognoscere, quatenus per propriam haud speciem se intelli git, sed per aliorum susceptionem obiectorum, quibus cognitis ad propriam quoque percipiendia naturam se con
Ex his manifesta est intellcctus essentia in ordine ad obiecta intelligibiliaco deratai di quomodo ante rerum cognitionem, ac specierum susceptio num intellectus se habeat atque in hartatu ex siens in ligibilia respiciat obiecta declarauimus Iam quomodo in ,
tellectus in actum exeat, ipsaque in te lectio fiat, explicandum est. Hoc vero, ut assequamur , quomodo intellactus compositum singulare, confusum, in eoque existentem quidditatem cognoscat , determinandum est. Qu*niam 3 igitur aliud est magnitudo de magnitndini esse, aqua, in aqesse, hoc est, aliud compositum singulare, seu confretum ex substantia, Scavdidentibus confusum,& quidditas, scularim compositi materii, condy