장음표시 사용
271쪽
primi capitis scholia. liae. Si mixtionem possibsem posueris. Haec ob
tecto distoluitur admit tendo v t runq: mixtorum manere in ipso tertio potentia. Nam neutrum mixtum suas partes secundum dimensionem simul habet naturillast tamen trahere. Non tamen manere actu cum no habeat unum mixtorum item nec alterum suas partes integrales ad in
uicem continuatas 5c υnitas sed ab inuicem se luctas 5c discontinuatav. Diuiduntur enim partes vini cui tantundem aquae insusum 5e comix tum est a partibus aquae de aqux part iculae partibus V ini,& vini paristiculis iden tide partes aquae interiacent mediae. Et per liuiusmodi par tium distractionem, totum priorem perdit denominationem, ne aniplaus vocatur Uinum a nee aquai, quo prius nomine vocabantur. Nam coipus naturale conti nuum per solam partium integralium diuulsionem priorem perdit denominationem. qua uis de partes essentiales maneant eadem dc partes integrales separatae eaedem. Ne et idcirco sequitur vinum corrumpi, quan uis amplius non sit nam ad corruptionem requiritur formae substant talis amateria separatio quae non sit in mixtione. Praeterea. corruptum ide in numero natura redire nopotest. Modo partibus separatim subsistentibus rursum continuatis, idem redit vinum numero quod fuit ante mixtionem sicut dicendum est de aqua in partes multas per separationem diuis quae tunc amplius non dicitur esse cum sint multae aquae totales. illis autem iterum coniunctis eadem aqua numero est quae suit ante diuisione. Quod si miscibilia in mixto manerent adita & par tibus ad inuicem continuatis, non esset potior ratio cur magis post mixtionem quam ante mixta diserentur. Nunc autem est potior ratio cum alio modo sint miscibilia post mixtionem qua an te fuerintiit, admittendum estnein ambo miscibilia ne alterum corrumpi imo neutrum secuis dum substantiam corrumpitur, ut ostendit tertia coclusio. ix. Mixtio differt a generatione es teratione,& augmentatione. Non sumitur hoc loco mixtio pro contemperatione qualitatum elementarium in re naturali nec*mlatum pro re naturali habente qualitates elemento tum in maioria contemperatas, vi animali aut planta. nam de huiusmodi mixtis Aristotelis hic nullam facie determinationem sed in sequentis libri septimo ξc octauo capite, verum hic mixti nomine aces pi debet aggregatum ex rebus nullis ut vino &aqua adinvicem commixtis, quae se mutuo non corrumpunt, sed adinvicem agunt & patiuntur secundum qualitates. Et ad huiusmodi actionem 5e passionem inlatio quae scibilium motus est localis & υnio)mulium praestat adiumenti Naea sit per diuisionem mutuam miscibilium,quae causa est velocitatis alterat Ionis eoiulacilioris 5c commodioris actionis perinde atqsigura motum secundum locum non efficit est tamen ve i citatis eius causa. Si enitis eodem in vitro coniungatur aqua 5e innum impermixta unum sub sidens N alterum supereminen , aut pauca aut nulla percipietur facta saporis alteratio in vino &aqua quod partes unius non comode potuerint in alterius partes agere. Si vero commixta sue xint vinum N aqua diuisionis medio partes unius partibus alterius erunt immixis & facile iumcoloris tum saporis alterationem facient. IV. Nam qua da sunt quaedam potentia. Di cuntur quide illa esse mane recractu,quae partes secundum dimensionem sumptas ad inuicem continuatas habent,ut aqua in diuisa vinum continuum. Ea vero manent potentia, quae etsi partes essent Iales manent eaedem.& partes integrales secundum substantiam eaedem. non tamen paries dimensionis adinvicem coniunctas liabent sed distractas que admodum miscibilia facta mixtio Me quo ria virtus forma et substantialis ab iniuria corruptionis saluatur, tametsi dispositiones accidentariae ut sapor 5c color demutentur. Verum saporis quae in vino percipitur mutati haud quaquam arguit mutatam vini speciem sicut nec aecidentis variatio subieciti mutatum . Si enim vinum repositum in vitro non adoperto exponatur soli, post aliquantum tempore interuallum deprehendetur saporem mutasse non tamen substantiam. Et non est mixtum unum actu θe potelia cum non sit una res naturalis nee . nam habeat sormam substantialem sed viri usta: miscibiluisormas quae manent consulas,sed est unum secundu quid. υtpote loco 5e contiguitate. Ac in eoisdem continente uti siet mixtum partes habeat extra se proximas Sc attiguas. ixit. Qquiden iaciam positionem minimorum ad sensum. Socrates debilem habens visum percipiat quidem 'ranum milii sed eo minus videre non possiit Plato vero acutiorem habens oculorum aciem,Vi su deprehendat medietatem grani milh. Tunc iuxta sitio granorum milia esset mixtio Socrati, si mixtio fieret hoc tertio modo 'cum illa sint ei secundum sensum minima. Et tame illa non esset mixtio Platoni cum non sint Ipsi minima secutidum sensum. igitur quod uni esset mixtio, alier non esset mix tio, quod est inconueniens. Lynceum quidem oculum habere vulgo dicitur qui a cute videt. Nempe lynx animal est adeo acutam habens oculorum aciem, quod in aerri ut serunt rerum species deprehendat, perinde atque homo in speculo. Et perhibent aere mei esse tanquam speculum, rebus etiam in prospectu non apparentibus, visu dignostendis. Hinc creditur ocu
lorum acie muros, montes, de obiecta corpora opaca visu penetrare, quod illa sibi obstaculo non sint rebus percipiendis.
Paraphraseos in primum de Generatione 3c corruptione libri Aristotelis,& in eundem scholiorum ,simis.
272쪽
dum de Generatione 3c corruptione,annotatiuncula. Planities,superficies. Ecundus liber degeneratione & corrupisone continet undes cim capita. Primum continet tres conclusiones,de materiali principio nouem opiniones post primam,ires rationes ad tertiam et Aristotelicam de materialibus principi is rerum nauturalium sententiam. Prima coclusio. Post ea quae de mixtione,facere,et pati laetit,augmentatione, alteratione. generatione et corruptione, quomodo fiant, et quomodo differutant.dicta sunt, reliquum est de vocatis elementis considerare. CNam generatio et corruptio omnibus natura constantibus non sine illis conue, nil sensibilibus corporibus. Nouem de principio materiali opiniones. e Prima' est ponentium ignerri omnium esse materiale principiti. CSecunda est ponentiuillud esse aerem. 2Τertia aqua. 2Quarta. ponentiu id ignis aetasq; mediu: et hi tantu unu ponebat materiale principiu, CQuinta ponentiu duo ut igne et terra. Sexta, ponentium ignem.terram et aquam Septima ponentium itidem tria lignem terram et tertium aerem. Octaua est Empedosis quatuor esse ponentis. ignem,aerem aquam, aliterram: eX quibus adinvicem cogregatis et segregatis fit generatio et corruptio et uniuersaliter ex primisprincipiis debere fieri generationε et corruptione. . Nona est Platonis.dictis quatuor elementis ab Empedocle nominatis ponentis in Timaeo materia priorem quam dicunt Padeches) omnibus rece, piaculum rebus. CSecunda conclusio. Poccant corpus sensibile praeter quatuor ele, o meta mediu ponetes: c Quia illud ponunt infinitu. et nullu sensibile corpus sine . couarietate esse potest .em igitur aut leue aut graue, calidum,aut frigidum, aut ali
' quid talium qd impossibile est. 4 Tertia. Platonis determinatio in Timso insuffi
cientia habet. e Primo,Quiano determinavit an sua ipsa materia dis erat ab ele metis. Secundo. Quia dicit eam rebus subiecta: Ut aurum operibus aureis. et de ea in ente actu et alterationis subiecto loquitur. at generationis subiectum. hoe aliae quid et actu esse, impossibile est. Tertio. Quia ea videbatur Uelle esse planitiem. p corpora in superficies resoluebat. At vero rerum matre. primordialeq materia planitiem esse impossibile est. CAristotelis sententia de materia, et rerum princi I piis Nos dicimus esse rerum sensibilium aliam materia inseparabilem. semperq; viri cotrariorum coniunctam,vicissim contrariis subiici nata et ex qua generentur vocata elementa:et neque calidum materia esse frigido,neque frigidum calido: ens potentia. Et hinc fieri ut primo primum rerum sensibilium principium sit potenti secundo contraria: in tali ditas et frigiditas. et tertio res sensibiles ignis aer, aqua. terra quae transmutantur adinvicem.Non quidem ut Vult Empedoeses, et alii. nas per generatio esset alteratio: sed quia subi jcitur vicissim eadcm natura contradirist. Et haec alias diligentius sumus executi.
Rimi capitis secundi de generatione scholia. si. Nullum corpus sensibile
sine cotrarietate esse potest. Manis sit est omne ens naturale qualitate ba here alteri contraria in v te aliditatem frigiditatem aut aliquam ea te ais
quare tale corpus ignis de aeris medium aliquam huiusmodi qualitati, ha heret .s t eum ipsi in ponant simplex de infinitiim sta qualitas tota corpo ris magnitudine erit dἰffusa & secundum molem coiporis insinita. Aiqui 'qualitate per accidens Ac subiccti extensione infiniis isse .inconuenietis est. que admodum primus libet de Caelo ossedit no pi se uia 'insit ita gratiae te aut leuitate & tertius physico in qualitate corporis infiniti simplicis no posse Are infinitasgil ipossibile est esse huiusmodi corpus infiniis quale pontit it nis aeri': m diu. v. Alia materia inseparabile.No dicitur materia inseparabilis,quia ab ea cui colligitur tot
273쪽
ma sit arari no pomit,separat e in a quavis forma per corruptione .Sed quia sine tarma sunt talia aes sena possit mi is sine liae &sine illa esse facile valeat. mei potest natura subsistere niateria quintiliqua in se forma habeat,alioqui esset otiosa. Secudo cotraria,ut caliditas & Digiditas. Particu
la vi no est hic nota excpli. ni caliditas & frigiditas cu sint accidentia,no ea sunt cotraria qus rerui aturaliti sunt principia sed nota est analogi designas queadinodsi caliditas dc frigiditas aduer tantur adinvicem ita principia reru naturalia sormalia,utpote larmam quae acquiritur &ea qua deperditur,ad inuicem contrariari. imo tanto verius,quato substantia accidete prior est. Et apte contrarietate substantiale per accidetaria licet impersectiorem insinuat. lea sensui sit peruior Rmanifestior.Elementa autem quκ tertio loco ponic principia,alio modo atque ratione principia sunt in ea qpraenominata sunt. Nau Primo oc secundo loco sunt posita,utpote materia & rerum substantiales formae principia sunt rem natural tu omniu&copositionis in substantia eoru qui Msunt principia constituant. Quae vero tertio loco numerantur principia sunt msxtorii de conte perationis,cp contemPomen a suarum qualitatum teris rebus sensibilibus suggerant.
Secudi capitis annotat. CHomogenea, syngenea,cognata,& eiusdem tribus ac genetis. Aliena; no naturalis. CPropria, naturalis. Ecundu cap .cotinet tres coclusiones & duas rationes ad terαtia. CPrima c6clusio. Qualitates lagibiles pricipia sunt 3 differetiae elenae toru LNahic quaerim' ipsoru ut sibiα lia sui: pricipia &disseretias. Sesibile aut: tagibile. dctagibile.cuius est sensus tactias .Eoru igitur differentiae secudii qualitates cotrarietate tactus facientes, sumendς sunt.Vnde fit ut neque albedo Sc nigredo, que dulcedo dc amaritudo,neαque ulla taliu sensibiliu qualitatu cotrarietas si, penes qua Et quavis visus tactu prior. 8c visibiles qualitates lagibilibus priores: quia in sensibilibus ut tagibilia sunt, et generationicorruptionique obnoxiano coueni ut ' neque secti dii eas elemeta sunt. CSecuda coclusio. Secundu grauitate δ' et leuitate hie no sunt sumeda elemeta. CQualitates em tagibiles sunt hae, calidiαtas, frigiditas humiditas,siccitas. graue leue,Viscoru aridit duru .mole, asperu, leave grossum, subtile. Et i no sumatur se dugrauitate et leuitate hoc ideo est, quia lauitas et grauitas no sunt tagibiles qualitates adinvice actius Sc passiuς, secundum
quarum actione et passione elemeta adinvice trasmutetur. Elemeta autem adinviceris agut,et patiuntur,et trasmutaturi et eas qualitates secadum quas agat et patias
tur et transmutetur, quaerimus.non igitur secudu grauitate et leuitate sumuntur
Tertia coclusio. Secudu calidia, frigidii, humidii et siccu. sumenda est disseret tia numerusq; elementoria. 4 Primo: Quia secundu has qualitates lagibil es adines scena adiit et patiumr. secudu illas igitur eoru differetia sum eda est atq; numer' Est enim callidu,quod c regat homogenea et heterogenea seiugit: Ut ignis,queadmodii aiunt congregat ea que sunt eius de tribus atq; cognationis: dc quae alienigenae sunt naturae, leparat.Frigidum, quod 3c syngenea 3c heterogenea colinit & co greagat . Humidum,indeterminatum termino proprio bene terminabile alieno. Siccu. bene terminatu termino pptio. 8c male alieno. CSecudo. Quia alis cotrarietates.
εἰ tagibiliu qualitatu disseretiar ad has quatuor reductitur: ut hae. subtile grossu, Viscosum.aridu: mole duru . subtile em reducis ad humidu i sit bene repleuiuuique admodum humidum lagetia seques. 3c grossum. ad siccum humidi oppositu. Et vi
scosum humidi est.dicis em viscosum humidu aliod passum .ut oleu. 8 arida qd est humidi paties defectu est sicei. Et durit ut coagulatu .est sicci.3c mole qS in seu ipsum cedit. est humidi . . Multifarie in dici ξ 3c humidu.3c siccum. Primo humi:
dum qS aliena humiditate in superficie tenet: δ id udum dicatur. Secundo qS haumiditatem aliena tenet in profundo: 3c id dicatur perfilsum.quod vero propriam in Profundo tenet,atq; occulta .dicatur coagulatum. Et hi modi ad humidum simpliciter reducuntur: quod propria & in superficie ε profundo retinet humiditatem. Et tot modis oppositis dicitur siccum,qui modi ad propite siccum habent reductione. Sunt igitur calidum , frigidum, humidum, & siccum,primae contrarietat ,δc tau
274쪽
gibilium disserenti quare & primis corporibus rationabiliter accommodandae.
Eeundi capitis scholia. vs. Nam hie quaerimuq ipsorum visensibillia sunt principia Adisteremias Qualitates lagibiles principia sunt no costitutionis sed distinctionis delementorii quibus eoisi numerus 8c diuersitas coperta habetur. sunt item differen tiae eoru accidentariae quibus inter se accidetario discrepant & discrime habet. Poris deo sensibile hie noc5muni ratione sumitur M eo qd sentiri natu e st, sed pro corpore naturali generabilimcorruptibili. quod litera satis exprimit cum inquit quia tamen sensibilibus, ut sensibilia sunt generationi corruptioni at noxia.vhi posterius dictum exponit prius. Tan iubile vero id est culus non quidem ut subiecti sed tanquam obiecti est sensus tactus, quod.rta cita natu est percipi ut ignis,& aqua. Vii. Secunda grauitate S leuitate hie no iumenda saniele menta. o ab re dicit conclusio no esse hic in praesenti et loco sumenda elementa secundum graui
tatem dc leuitate. tametsi quartus de Caelo ostenderit quaternarium et metoria numerum secun dum grauitate deleuitate. Nam illic elemetorii numerus inuestigatus est quatenus sunt mobilia se nudum locum & ideo accommodate per qualitates eorum motivas id iactitatum est. Hicve ro elementorii pervestigatur numerus quatenus generabilia sunt ξe eorruptibilia quod sane nori
mode fieret per dictas qualitates quibus no couenit actio ec passio Et quod prima coclusio proposuit qualitates tangibiles esse principia dc differentias elementorii particulariter solum accipiedum est dei, quae activae dc passiuae sunt. ix. Est enim calidii quod cogregat homogenea. Cis si
gnum admouetur igni, experientia compertu habemus sumum sumo coniungI, vaporem vapori humorem aqueum humori de cinerem cineri, haec eiusdem sint naturs. Fumisi aute a vapore vapore in ab humore per extremitates ei fluente segregari,q, ea diuersae sint naturae. Frigore vero ut congelatione n5 modo aqua aquae concrescit,& terra terrae quae eiusde sunt naturae, sed Ecaqua terrae quae naturaehabent discrime. 2 vero aqua quia humida est, aegre suo coi ineatur cotimo extremaque superficie,& facile alieno termino,ut cor mentis cui se prorsus a Format & qae terra suo termio extremo bene terminet ob siccitate sed vix hene alieno ob su i crassiste nota' est
Q ut declaratione requirat. viii. uare de primis corporib' rationabiliter accomodandae. Ex hoe loeo haud diffieile est coniectare & sumere rationem qualitatum primaria, videlicet hanc. Q sunt qualitates tangibiles adinvicem actaux 3c passiuae secundum quas corpora naturalia simplicia ad inuicem agunt pati utur,&transmutantur Et non dicuntur primae quia perfectissimae sint na Ritisimi sunt sensus qualitates,& imperiectissimis attributitur corporibue.hinc colores soni θc odolhq illis longe natura prastantiores sunt. Neque etia primae dictitur, Q caeteias affectiones tepo re ante dat sed q, primis attribuatur corporibus atque simplicibus, quodque secundu eas pri mo stat actio passio ,elenuntoriiquetrasmutatio. Et eam duae,caliditas,frigiditas. activae dictitur, re plus agat Q patiantur etsi interdum eas pati cotingat. Dux vero reliquae, passivae, quod plus patiantur 4 agant,quanuis nonnunqum eaidem agere non sit incongruum.
Tertii capitis annotat. Qualitatum coniugatio,est duarum qualitatum in aliquo eodem conuentio. .
Ertium caput continet Una coclusione, duas rationes ad ea
& sex elemetorii proprietates. CCocluso. Numer' elemetorii quaternarius es fa Primo Quia quatuor qualitates calidii,s Agidii humidii.& siccat secundu quas diximus sumi
debere elementorii numeru solii quatuor coiugationes suu
stinet possi Siles quae sunt calidii & siccii, calidii & humi du. rigidu& humidii R frigidii Se siccu. Na calidii & hi gidii humidu& siccu. simul colungi cobinarique no pon
sunt in aliquo elemetorti, sunt emc6tratia,et experientia cognitu est quodlibet ap tare sibi duas:vt igni apparet calidus et siccus aer calidus et hum idus aqua frigida et humida. terra frigida et sicca. Est igiξ numerus elementorii quaternarius. Secundo. Quia nullus antiquom excessit quaternariu clementorii:etsi aliqui tantu Unci . alii duo alii tria posuerint,et insufficieter quide.na par est quatuor simpliciu coiugatio: hu disserentias quatuor simplicibus acc6modare corporibus. Est igis numerus eleum eloria quaternatius. Et qui unu ponebat. densitate: raritate.caliditate et frigidita te ut formis omnia gigni volebat quibus id unum qd ponebant ut subiectu et materiam substituebar.qui duo, ut ignem et terram .duo dicebant ex Vtriusque simul
contempera meto nasci, aerem et aqua.et qui tria posuerunt tantum Vnum mediunt ex eorum contemperamento nasci voluerunt. Empedocles autem posuit quatuor,
275쪽
Sex elementorii proprietates. Prima. Unumquodq; elementorum inuenitur lonon puru . non simplex.&si simplicia talia sint non tamen eadem sunt: ut quod sis mile igni .no sit ignis, sed igneum. A quod simile aeri aereum . quod aquae, aqueu in& terrar, terreum . si Secunda. Ignis est in excellentia calidus ut glacies in excellen
tia frigida.& ut glacies dici potest frigidi & humidi coagulatio, ita & ignis dici παtest calidi S sicci arsio. ideoque proprium est ex ipsis in suis excellentiis manetibus nihil posse gigni. 42Tertia. Ignis & aeris loca sunt sursum, & semper sursum totu
luntur. & aquae & terrae Ioca deorsum, & semper deorsum feruntur. 4 Quarta Media magis extremis mixta & impura inueniuntur: ut aer.& aqua. Ignis vero in summo,& terra in centro syncerior atque purior. Quinta. Secundum utram qualitatem ignis aquae,& aer terre abit comperiturq; contrarius. Et haec ex contrauriis colliguntur qualitatum coniugationibus. si Sexta. Unumquodq; elementorum
unam quatuor qualitatum sbi primo & magis determinat: Vt ignis est magis tali,dus quam siccus, aer magis humidus si calidus, aqua magis frigida si humida.& terara magis sicca quam frigida.
Ertii capitis scholia. ix. Primo. quia quatuor qualitates. Quatuor qualitates di gestseo ordine quo in litera notiti natur sex effiaiunt combinationes, sumedas me comparatione pro edentium qualitatum consequenter ad Omnes sequetes, ut priniae ad reliquas tres sigillatim deinde secundae ad exteras duas, & demum tertiae ad quartam, ut subiecta monstrat sormula.
3. HGido. F. Siccum Coniu ationes prima Secunda Tertia
qualitatum singotrariarum quae nequaqua eidem inesse.pCssunt. Et quatiuis quatuor coiugatio num possibiliu unaquxque duas coplectatur qiualitates n5 protinus oportet octo esse qualitates.secundum quas sumatur numerus elem torum. Nam qualucr datarum qualitatum unaquaeque hi, sumstur ut d ictas quatuor cobinationes ex pleat.& eadἐ cxiisetur qualitas primo S se udo loco sumpta potissimu ob eam ratione. Cd in diuersis elementis qualitates eode nomine expres sae. ut caliditas ignis,aeris eiusde sunt speciei.&naturae. Neque illi obstat quod caliditas ignis summa sit.& aeris no summa. na sicut intcnsum de remisium 'nsi varist specir ita neque sum si in qualitate & non summu . Praeterea eri eo quod leuitas ignis N aeris specie dicti sunt discrepare noeotitiente sumitur argumenta caliditaic quoque unius N alterius specie differre. tia leuitati aeris S ignis diuersa specie copei ut i fficia vi pote mouere surtam simpliciter &mouere sursum secuis dum allertim, x diuellae fiant lationes. Caliditas autem ignis N aerie laciunt omnino eiusde mistionis opera. X. Prima viai quod si e Mo uoisi inuenitur non purum. Elemenis purum 5e simplex est quod suae conitigationis solum qia alii ates habet Rex plurium contemperamentis n5 c5stat v t ignis elementaris. Non rurum vero de non simplex quod non unius solum sed plurium contemperatas habet qualitates unius tamen elementi usque adeo insigniter qualitates retinet. Vt eodem quoque nomine sed homonymo nucupetu Vt ignis aer aqua S terra. quae in nostrii Manimantium venetabiliumque usum S nutritionem cedunt, vo plura sunt elem et a sed igneu, aereum aqueum & terreum. numquodque tamen eorum propter qualitatum conuenientiam. elementi dominantis seruat nomen. Et quantiis elementa simplicia talia sint secundum qualitat E. qualia elementa non simplicia non tamen sunt eiusdem secundum substantiam naturae & species. vi simile igni non est ignis sed igneum .Et ita in altis. Quarta Media magis extremis mixta 5c impura inueniuntur Ratio huius proprietatis assignari potest, qucd elementa omnino simplicia non sunt apta animalium vegetabiliumque conseruationi& naturae. In mediis autem elementis aere & aqua versantur animalia & magis ipsa ced ut ad usum hominis. Praetera per aerem θc aqua transeunt exhalationes di vapores exteraque id genus spiramenta quorum naturam aer in cenistro ad usum viventiu minime applicantur & a permisiti semotiora sunt hinc maiore syncer talem 5c puritatem ibi seruant. Ex quo constat aliquod inueniri elementum simplex ut ij nem in summo,& terra in imo Quod si nec aer nec aqua inueniretur simplicia id nullam argueret natu rae imperfectionem O aqua mixa ut mare, Ec aer quo respirationem alternata exercemus. simpliciu elem et orti vi celoc sique obtineant. Sexta. Vnuquodque elementorii una quatuor qualitatu.
Loco supposionis habend si es hoc loco, igne esse primo ξc in excellentia calidu aere aute humidia, aqua frigidam. terra vero sicca. Neque oportet igne esse summe sici tametsi nihil habeat humi ditatis admixiu sicut n e opus es aere esse summe leue qua uis nihil in se habeat prauitatis .Qd atria aer minus acuis humidus si aqua, no eo venit quia min' habeat humiditatis,sed quia tactu lacl
276쪽
liut eis ciues,c mimis imprimes virtutis humectarii Hr,haud aliter et ignis minus videt casidue serro ignito Et quavis ab aliqua separari possit frigidas & no eius humidi ras . non protinus consicitur frigiditate no esse sumat 1. sed humiditatena ,qusa frigiditas vallax virtutis habet qualita
tem eorrsipentem no aute i umiditas ideo exteranon sunt paria, neque semper Oportet eam qirae
abesse non potest elemet summain esse qualitate .Quod dem si terra summe sit sicca, neque quae quam habeat humoris,no arguit eam debere esse discontinuam. Nam sicca sine humido continuari non posse de mixtis corporibus intelligendii est dia node si inplicibus, qualis est terra.
2Ssim tu .cJuenietia. CElementa symbolica,elementa synasol si habetia. Suni aut Era quae altera qualitate discrep1t.& altera c6ueni ut . Qualitates calidu hi, dum humidu, siccum. CNo symbolum habentia que utracydiscrepat. Uno
corrupto,Vna qualitate corrupta. Unum alterum,unum alte ius rationis 3c natu,
rae. CD uo,duae qualitates. vartu caput cotinci quin*coclutanes.guas rationes ad prisma, et Unu corollariu post quinta. E. Prima cocluso. ruporusimpliciu alterna est generatio. Primo. Quia id sensu copertu habemus,Vt elemetu ex elemeto gigni cognoscamus. 4 Secundo. Quia eoru est mutua alteratio:vt q adinvicem agat palaturq;.igr generatio. Sed queras, an quodlibet gigni queat exquodlibet Secuda. Elem e toru quolibet gigni potest ex altero quolibet ' CNaoia adinvice coriaria sunt, nata adinvicem agere et pati .disserentias eni habentcsitrarias. igit cia adinvice sunt trasmutabilia,trasniuratio em ut generatio in cotraria est.et ex cotrariis. Et quanti uis quodlibet alteri cuil ibet couari etate habeat hoc tin interest.* vnsi uni secundia duas suae coiriasionis qualitates cotra tu est,alijs Uero secundu altera tui, ut ignis aquae est em calidus et siccus,aqua Uero frigida et humida & aer terrae.ni aer calles dua& humidus terra frigida et sicca. sed ignis aeri altera ut siccitate et terrae altera vicaliditate discrepat:& aqua aeri altera ut frigiditate,& terrae humiditate:qcu altera qualitate discrepet,& altera coueniant, vocamus symbolica. 'CTertia. Elementorii adinvice symbolu habetium cita trasmutatio est .no habetium aute sv in tu, difficilis atq; tarda . CN a facili' est unum si multa trasmutare. In habetib' autem symbolum viri' est tramutatio:ut ex igne calido trasmutate, vincente* humido. erit aer:&ex aere aqua dominate superate frigido: et ex aqua solo humido superaesto fiet terra,&ex terra ignis frigidum superate calido.erat uni lisc altera semii qualitate coformia. Est tur elemetorum symbolum habetium Velox citaq; adinvicem transmutatio. At si ex igne debeat gigni aqua. quia ' nabolica non sunt, hoc non fiet altero tin ut calido tras mutato,aut sicco, sed utrumq; superati vinciq; necesser est.estent aqua et frigida et humida .itide etsi ex aere fieri debeat terra. Est igitur in no habentibus symbolum generatio tardior at difficilior. CQuarta coclusio. Εκ
duobus elementis adinvice no symbolicis possunt reliqua generari: ut ex igne et aequa possunt generati aeret terra et ex aere et terra ignis et aqua. CNa ignis corruupta caliditate et aquae humiditate. generabitur terra. remanebunt em siccum et frigidumserrae qualitates. Et ignis consumpta scci .et aquae frigiditate, generabitur aer. na superat calidum et humidum,aeris qualitates. Et similiter ex aere et terra generabuntur ignis et aqua: aeris enim corrupta caliditate,et terrae siccitate, generabitur aqua. nam huius relictum est humidum. illius vero frigidum. et corrupta aeris humiditate et terrae frigiditate generabitur ignis,remanentibus ex aere calido, et ex
terra sicco. nis qualitatibus. Et id fit 1gnis generatione sensui perspecta. maxime in ignisnama. est enim haec fumusardens: tumus aute ex aere et terra. Ex duob' igi 3 tur adinvicem symbolum non habentibus reliqua generantur clemetaret supra heri alterutrius utraque superata qualitate .fit reliquum. Quinta In elementis symbolam consequentiamque habentibus alterum ex altero gagnitur, et non reliqua. CVi
277쪽
ex Igne et aere,aere et aqua,aqua'et terra itidem ig et terra: Plae se ordine cdic
quuntur.Naaltera qualitate superata fit reliquii: Vt ab humiditate aerea ignis superata siccitate it aer remanet em calidii εἰ humidii.&a siccitate ignis aerea supera ta liu ditate fit 1gnis.na remanet calidii dc ficta .& ita in caeteris. est igit inani se stum in talibus alterum aba Itero gigni.Sed Q no generentur reliqua ex igne & a re aqua εἰ terra hoc ideo est,quia aut manet et caliditas in qua coueni ut,& corrupeurentur ignis siccitas,& aeris humiditas.& tuc solum calidum maneret. ex quo nuntum generas elementum: aut coruperetur caliditas,& maneret ignis siccum et aeris Eumidum cotraria,qnullius elementoru generationi apta Ueniunt: et ita de aere et aqua ,aqua et terra igne et terra pstende. Manifestumi est ex duobus elemetis symbolum coliquentiaq; habitatibus no generari altera. CCorollatium. Unde pariter 16 fit notuin i cum couenientia elementa in se inuicem traseunt. Iterum in alterum. Uno corrupto gignutur:etcuex duobus no symbolicis fit unum alterum, duo corrupuntur.Hoc ex demostratis cognoscituridictumq; est sufficienter quomodo ex quolibet contingat omnia gigni, et quomodo adinvicem generentur,
Varii capitie scholia. xii. Et quavis quodlibet alteri cuilibet intrarietate habeat. v nci quod elementum duobus sibi proximis elementis N altrinsecus iacentibus est symbolicum. Vnum autem tantum Vni est non symbolicum,ut secundo loco ab eo distis& .no intermedio dimisso sumptum, ut haec ostendit formula. bymbolica Non symboli bymbolica O ualitates elemento,um
Aqua Aer Aqua Aer,Terra Aqua Terra Frigidum.
oliv.fri .hu ca.hu. Di.sic. fri. hu. Di.sic. Siccum Terra Ex qua descriptione liquet quatuor esse element Oxu syi Cilico u combinationes θc duas elemEtorii no symbolicoris,scilicet intermedias ex tremas Vero Utrii et symbolicor v. X m. Elemetoisi ad inuicim sybolum haberisi cita transmutatio est.Hariccoclusionem declarat praesens formula.
Suholicoruni generatio Non symbolicorum generatio igni P Ignis Aer Aqua ignis Aer
In liac figura eta elemeto superiori elementu edirecto interius generado, aut e diuerso . manifestuest in symbolicis una mtaxat qualitate transmutari, in non symbolicis aute utraque. Costat etiain sumbolicis qualitate manente qua couenisit .m fiamma fieri no summa,aut ex no summa sum ma Ea aute quae depe rd itur si summa suerit,a no summa deperdi, dc si non summa a summa. In non symbolicis autem, summa maximaque natura qualitatem a summa&In excellentia consti tuta sibi contraria,& non summa a non summa corrupi. Q cyasit in symbolicis ab v na tantia qualitate sit actio,ic in non symbolicis a duabus no arguit faciliorem esse non symbolicoru gene tionem. Nam quiuis plura agentia in V num dc idem facilius expeditiunt agant quavnia inviau. plura tamen agentia in diue a dc distincta nequaqcelerius aput .Modo in no symbolicis est actio plurium in plura,in symbolicis Vero actio umus qualitatis in unam Nergo haee longe factu est facilior. Et hoc loco tacilitas celeritasque trasmutationis attendendalest penes qualitates aeriuas α I / 'pasnuas duntaxat,& no penes alias qualitatu contrarietates.Pr indecoced edus est ignis faciliushoi sic in terra ct aquam conuerti ch cum in terram couertitur, latransmutetur caliditas,cu vero in a i hi Q xx deculi ditas 5 siccitas. auis aliaru qualitatu gratia maior sit difficultas transmutationis Q. In terram ct aqua vi maxime leuitatis, raritatis subtilitatis perspicuitatis 5 mollitiei, quae uertendae simi in maximam grauitatem,densitatem, grossitiem,opacitate. 5c duritie. Quauiseni aualitat ex motivas oc caeteras modo nominatas attendendo ignis terrae aduersetur, ut extremia 2 tremo. 5 aquae ut medio attendendo tame qualitates activas 5c passivas quarum hoc in loco du n taxat habEda est ratio ignis aquae ut extremsi extremo contrariatur.Et licet ignis 5 terra maxime adinvice distet distantia lini aut repugnatia alitatu no activaru&passivarunt, tamens nis N aqua maxime distae repugnatia qualitatum activaru dc passiuarum.Cotingit aute in tras utatione symbolicorum sieri intensione aut remissione qualitatis qua conuemur, notamen idcirco illius fieri trasmutatione.na transmutatio est de contrario in colorisi. Et cinis In materia aeris aliquae acquiratur frigiditatis partes G ignea caliditas diminu itur illae tame adeo languida costitusi ristiditate ut ab a no possit denominari sieri trasmutatio.Hinc dicit in ea gnatione manere calidii. xiiij. V to igne d aqua potat senerari aer dc terra. Hoc subiecta dcscriptioe sit aacius.
278쪽
------ iςr g Aqua In inc sigura ex duohus elementis no symbolicis superne locatis fiunt caetera elemeta inferius ciastituta.Primuinquid ,& ad manum lsuam vergens si qualitates puncto signatae suas eorrsipantiatrarias.Contravem si cariem duae agunt.&suas corrumpunt colurarias, secundsi gignitur. Nad dextru collocatum elementu υt exemplo liquidissime constat. xv. Itidem igne dc terra,quae se ordine non consequuntur.Consequentia elementa sunt,qu Ordine naturae sihi proxima sum, ut ignis aer,aer aqua,aqua terra. Non consequetia Vero,inter quae secundu naturae seriein aliquintercipstur elemetum ut ignis & terra,& elementa nosymboli R. Omnia igitur consequetia' lementa symbolica sunt. at non omnia symbolica sunt consequentia,Vc ignis di terra. Quod ergo secundo loco proponit haec conclusio ostendit haec sigura. Ignis. US
CQuinti capitis annotat. Secundum rectitudine secundum species Varietatem. CSecundum circulum, secundum specierum similitudinem. CR dulce. CG amarum. J Vinium caput cotinet duas coclusiones, tres rationes, Sc duo corontaria ad primam. rima coclusio. Elerneta no sunt rerii natura
illium materia neque elementu elemento . e Primo. No vnu: quia ota Vnu faceres,aut igne,aut aere,aut aqua,aut terra. hoc aute inaupossibile. sed transmutatio de cotrario in contransi. que duo aut tria:quia omnia illa essent. Secundo. Quia cum ex aere fieret aqua, illic non generatio,sed sola alteratio esset.nem aer maneret ut prius. ponitur enim totus materia .& aqua esset aer. Neque Valet dixeris tunc aquam aere esse frigidu: Sc cu ex aere fiat ignis. ignem esse aere calidit,quia tuc sola confiteberis alteratione,& no generatione. 4 Tertio. Si est aer ex igne calido. generatio sit in contra
tium aliquis aer erit frigidus.& ide simul calidu & frigidsi uno Sc cu ex igne fieretis aqua,ignas esset frigidus:maneretem ignis: qiunt impossibilia. e Primu corolla itu. Vnde sit vi cu ex duobus fiat alteru materia altera sit Ut iusq; comunis. CN a16 unu ex quo fiat omnia,& ex quo fiat reliquii materia esse no potest. Secundum. Fit etia ut horu mediu quoddam,Ut mediu aeris & aquae, ignis & aeris his densius. illis rariusi ut inquiunt infinitu aliorum materia esse n6 possit quia ipsum S ignire aeri,& reliquis cotrarietate habere oporteret,i ex eo generaretur omnia: & sic contraria simul essent in eode:& cu priuatio sit sterti contrarioria, iteru no mane Tet materia:&illud ens cosimiliter siquodq; esset aut nihil esset. Sed dictum est elementa adinvicem transmutati,& quando facilius,& quando disicilius et duas estise cotrarietates,ex quibus toltcgimus plura esse oportere elementa no tantii duo notantu tria,sed ex quatuor illaru cotra ictassi coniugationibus quatuor esse'oportere reperimus duas Uero spcotrariae essent generationi ineptas qualitatu cdbina fides resecimus,neq; quod sit in extremo, ut ignis aut terra neqj quodin medio Vt aer aut aqua omnibus posse esse transmutatio is principiu,iam ineias mus. Sed plane cotistebantur quida media adinvice transmutati posse,sedilhon sine extre ina. Seio cuda coclusio. Elementa non procedere in infinitii secundii reetitudine, sed si taesse necesse est. IN a oporteret idem infinitas habere eotrarietares. qct sic Ostedo. Sita ignis. b aetac aqua.d terra. uia Strasmittaturina,contrarietas aliqua isti 1ius b Sc a,quae sit albedo et nigredo. sit itaq; b album .et alnigrum.et quia b iter ii ii sinutar in c. quia no idem a et c ipsiu s b et c est uni altera trametas,quae sit iccitis et humiditas ita Vibsit sicco et churrudu. tr si nuteturq; b in c. si manet albedo, aqua erit alba et larumici: quare igni nigrua cotratia .sinqhmaneat erit c aqua nisam. Deinde intellige ex b generati a. si manet sccitas: agra. na generatio m couarium.
279쪽
unis siccus aquestumidae cotra riar. s non manet . erit a ignis humidus e Pt quare si dicebas e non seruare albedine.sed esse nigrum itim erit a ignis. et c aqua . nam
Utrunq; ,hu dum et nigrurn. Praeterea transis utetura in e: quia non reuoluitur.
sed semper secundum noua proceditur elementa, consmili argumento probo b iliudem et e si voluero esse contrariae. quia a ti as mutar in e.in alia ipsus a ete a praedichiseontrarietas,qus sit f g: ita via sit Let est g. Cum igitur a ignistra smutet in
b:aut manet cita vi b st Let albaeetiue manifeste contrariatur e g.vel non manet, et tuc b aer genitus erit albus. siccus, et g.generetur igitur ex a, e . vel manet nigredo, si sic, manifeste contrariatur baeri albo et sicco. si non maneat: cum generatio sit ex contrario.et corruptio In contrarium .e erit album.et g. si b aer etiam g esset. non esset a ad b.et a ad e di uersa contrarietas cuius supposuimus oppo stum . Et ita
semper procede de b aut quocunq; altero Uolueris.ostendendo semper altero superi
ore accepto ad sequens noua habere contrarietate.& infinitis idem, ut b, aut aliud quodcunq; retinere contrarietatem. At infinitis idem retinere contrarietatem .im spossibile est quia noc ingeret generatio. oporteret em omnes has transire contrarietates:& aliquoru nunquam futura esset generatio.nam si nulla dari queant ex tresina. media ipsa infinita erunt: imo & neque ignis ex aere unquam futura esset genea ratio. nam utrunque infinitas contrarietates haberet:& quae certe superiorum sunt. in inferioribus isterent:& qinferioru, insuperioribus. quare &omnia unum esα
sent.haec autem impossibilia. Non igitur elementa in infinitum secundum rectiutudinem procedunt,sed finita sunt oportet.
Virui capitiς scholia. xx q. Primo non unsi, quia omnia unu saceres.
Non potest unii elementii esse omnia rerum naturaliti nisteria ex qua manente secundu substatia in re lacta.res naturales oes costitueretur.
quia si sic omnia idipsum eissent unii elemetsi ut si ignic esset oim rerii
materia,oia essentiems quod est incouent . quia trasinu latio omni cest de contrario in intrariss.si aut e tatu viasi esset, ipsum no haberet a trariia,cu nihil sil npsi sit contrariu.no esset igitur trismutatio. Et qua uis ex elemcto cocedamus sieri elementu Ut ex termino a quo,no ma nente in re facta no tame tandrex materia. xxiiii. Et cu priuatio sit alterum contrarior si, iterum no maneret materia. Privatio hic sumitur pro forma substantiali qua adueniete altera,materia Privatur.Et de ea priuatione fit sermo. aresset forma media illius corporis iusti iii, quod Oim rerum ponunt materiam. Illa enim insenera tione rerum ex huiusmodi medio corpore,esset alterum Contrariorum utpote id ipsum quod aishicitura sorma quae acquiritur.Non igitur manerer corpus medium secundum substantiam sit xebus naturalibus,ut euius sorma deperderetur.& sic non maneret materia in rebus compositiet. Quod est in conueniens. Praeterea liuiusmodi corpus medium cit omnia coponeret aut simul. na
quod compositoria esset,perinde atque ligna 3c lapides sunt ipsa domus .aut nihil eorii. Neque ilia militat ratio de materia Aristotelica quod debeat esse V Duquodque eotia quae coponit, rede huiusmodi corpore medio atque elementis quia antiqui posuerunt elementa atque huiusino di medii corpus esse tota substantia rei.Materia auteno ponit Aristoteles tota rei subtamia, sed cum ea forma requiri. Sed plane confitebunt quida media adinvice t ranisu tari.Coiuendere pos esent nonulli ignem & terra non posse ad inuice transmutari propter magna unius ab altero distariam quodque nunquam terra,ignis accedat locum neque innis Hemetaris terrae. quae aut e transrmitantur ad inuicem debent sibi inuicem propinqua fieri. Ad quod facilis est responsio etsi ignis Puru in terram simplicem no transmutetur nece diuerso mixtus tame inmixta de no simplicem cui propinquus est mutatur iacile,&e contrario, quemadmodum ex cespithus terreis sit ignis. Praeterea quanuis nunctactu transmutetur ignis simplex in terram simplicem .nihilominus est natus transmutari quod huicloco sufficit.Possent itidem obiectare, erem S aquam magnam naturae affinitatem.qualitatiique respondentiam Sc cognationem habere,& ergo unum in alterum fa,cile transmutari. ignem vero S terram maximam naturae repugnantiam qualitatiIqtie discrep tiam seruare dc hinc adinvice trasmutari n5ppse.Id enim efficit quidem aerem facilius in aquamquam ignem in terram eonuerit,au contra.Sed non oportet si non adeo facili. idcirco nullo in do ignem in terram transmutari sine.
Sexti capitis annotatiunculE . . Compages,coniunctio, compositio,iunctura, napago.
280쪽
Extum cap. continet quinq; csiclusiones.& quatuor rationexad quarta. Prima cocluso. Errauit Empedocles ponedo
elementa adinvice manere intransmutabilia. sed adinvicenicoparabilia.ut omnia omibus sint equalia. Quia aut in telligit ea comensuratione ut quato esse coparabilia: ut ex uno pugillo aque sint dece aeris.aut secudupotctias. ut quaditu aqua frigidare.tatu aer possit calefacere. aut secudu pasα--siones: Utquatu aer albus,tantu aqua sit nigra: secundu quasno proprie attenditur equalitas sed potius similitudo. na in quanto est equale.& inruali simile. Sic aut faciens videtur materia elementis comune facere. alioqui secuum que copararet,atqui uoca essent. Secunda. Empedocles no saluat augmetatitione. Quia ponit additione igne igne augeri, aere aere aqua aqua.& vnii quodaa3 ψ sui generis appositione. sic aut dictu est augmetatione fieri nosolere. Tertia.
Quae de generatione secundu natura tradidit. dura atq; inepta sunt. Quia natura fiunt, aut semper aut plurimu eueni ut: Vt homo ex homine. triticu ex tritico. oliua ex oliva. ostium neruoru & mcbroru copages. haec autem tradit casu & quauda fortuns temeritate euenire.& que casu dc temere euentui, extra semper & plurimum cotingunt. Et certe horum omnium causa est non ignis, aut aer, aut aqua. aut
terram'; lis.quae sola disiungit & segregatmel amicitia, que solum counit 3c com: neq; fortuna.quae .ut inquit ad rerum squalitate.& no ratio aduocatur: sedi omni ucausa est Uniuscuiusq; natara bonu quodda δέ optimu: de qua nihil a meminit laudans sua elementa litem,& amicitia,quae deo facit priora. CQuarta. Empedoclis de motu exilis atq; infirma determinatio est. Primo. Quia dicit lite de amicitia mouere.sed qu s motus tui quis amicitis debeatur. & quomodo,no deuterminauit. Debuit em hoc determinare,cur hic motus sit litis. hic amici tie: aut supponere.aut demonstrare.aut firme aut debiliter aut aliquo alio pacto. Secundo.
Quia cum entia moueatur nunc Ui,Ut ignis deorsum muc natura, Ut ignis sursum:
lis natura potius moueret.&amicitiauniuersaliter vi quada.& prset natu ia: εἰ lite N amicitia non mouentibus,no fieret motus. hoc autem inconueniens. s Tertio. Quia Empedocles ambiguas versat sententias. nunc die non lite ignem sut si mIatum. sed υ i latum. fortuna sursum deuenisse. crebro vero ines dicens. ignem na tu sursum agi:vi cu in prosundas detrusus si terrae radices. 4 Quarto. Dieit Emupedocles aliquo tempore litem regnare: Ut nunc mundos Vt est existente: aliquando amicitia. oportet igitur esse causam priorem lite& amicitia quae huiusmodi alterα
nationes causa e istat. illius autem no meminit Empedoles. Causi ta conetaso. Inconuenienter Empedocles anima ex elementis constitui voluit. Na animae pansiones.quales sunt scientis.Vt masca,memoria oblivio. &cosimiles nequit saluaure. Nam si anima sit ignis. passiones habebit quacunq; sunt ignis.& s ex Hemetis congesta habcbit quae plurium,&corporales. nulla aut praedictaru corporalis est. Sed haec exactius exquirere,alterius contemplationis existit.
Exti cap.scholis. XYI. ini a aut intelligit ea comensura IoneVt It oessesqualis. Non intelligit Empedocles elemeta esse aequalia quatitate 8c mole, cu inanile siti sit superiora elementa maioris esse molis inferioribus sed secundia magnitudinis in ea ridem materia certa proportionem ea esse aequalia dicit cum inquit ipsa comet suo elisie Ut quato esse s qualia vi sub qua materia sit inferioris elemeti minor moles,sub eadem sit superioris maior moles. Et sic coparando.habet concedere materia elementis esse com munem 3 eiusdem species at ratiotiis. Si enim eoiu materia esset specie diuersa non p sset ma teria unius ad alterius materia secundu aequalitatem comparari cum Ruscunq: comparantia de heant esse unium: Eceiusde naturae entia. Q uod si concedit materia element is specie esse eande, erunt elementa adinvice transmutabilia.quod suae aduersatur positioni. Aut e diuerso si no pos sunt ad inuicem transmutari quia diueriam specie hahens materia ne poterunt propter eandetinrationem adinvicecoparari quod iterti suis dictis repurnat. xxii. Quia ponit additione ignuigne augeri. Ignis adiunctione at continuatione alterius ad ipsum ignis fit qui se maior,sed no