장음표시 사용
281쪽
augetur, quia in augmetatione quod additur,debet ante additione esse dissimile sp -cui a ditur.In huiusmodi aut continuatione quod additur , lanile est specie ante additione ei cui addi tur. Et si ignis ligna specie diuersa in sua couertat subtantia,ne illic quide est augmetatio quavis maioris sit molis ex dissimili secundu specie acquisitio.Nam ea molis acquisitso no est coniuncta
nutritioni,ne fit a virtute vegetativa dc animata quod ad augmentationis rationE requiritur.' κxix. Lis natura potius moueret.Quia secundu Empedocle lis deducit res ad ortu dc propria cui natura accomodat,poli' natura res ipsas loco moueret,Ec ut causa naturalix. Amicitia vero quae res deuoluit ad interitu, moueret violeter Zc ut causa preter natura in latitae sicut Jc substa tia. Et in iis Sc amIcitia nomoueret,n5sieret motus.Na sunt prima mouctia, quibus no moueti hus,ne posteriora mouebsit. Virun aut incoueniens. Primu quide . Nam hoc est attribuere id
quod bonia est,re natura coueniens, scilicet mot sinaturale, principio malo scilicet liis , dc id quod inatu est scilicet motu violetu principso bono,amicitiae. Et plane videtur Empedocles sensist ille esse negatione 5c principiti mali sicut Ec reuera est Xu dixit adueniente amieitia solii deum geni
tu messe. cundu etiam est incoueniens, quia finita rerum segregatione sui mundo queadmoda nunc est existcte res mouetur,fc tamen nec3lis mouet ne amicitia. xxx. Na si anima sit ignis. Passiones liabebit.Cum unumquodq; sit tale ex qualibus i plum est compositu,& anima l4t coposita ex elementis,solas habebit elementorii qualitates. quare neq; scientia habebit, licet memoria. Rursum quod ex corpore coponitur corporeia esse debet.Si ita anima ex elementis quae corpo ratia sunt,ccmponcretur,esset corporalis, substanciat per se corpore quod falsum est.
Mixta,animalia Uegetabilia, mineralia. Eptimum caput continet Una quaestione, & eius solutione.
Quaestio. Cu ex igne filaqua. N ex aqua item fit ignis, 16
quia eade subiecta natura Utrisq; comunis est, quomodo ex igne, aqua & reliquiselemctis rit mixtum aliquod, ut caro, os, neruus f Non enim dicere possumus in Empedocles.qui diuisset sic fieri sicut paries ex lapidibus Alaterculis: neq; ex tota carne fieret ignis sed ex Vna pie ignis, et ex altera aqua:
queadmodu ex hac parte cerae sphsra fieri potest ex illa py α
ramis. Et ex opposito scrupus nascitur et difficultas: cum faciamus omnium unam subiectam materia,cum ex calido et sicco ut igne,fiigido et humido, ut aqua, ναneratur caro, si caro no sit unum,nec altem,neque ipsorum saluatorsi mixtura at p
composito:quid ipsorum ergo nisi sola materia relinquitur Dicimus elemeta
in mixti generatione se contemperare: Ut calidum,frigidum humidum, et siccum remitti,eorum intensiones atque acumina obtundi: ita ut mixti naturs aptasnt glagnaturque mixtu .est tunc nec elementa ipsius materia sunt, neque horum extrema contraria: sed corum medium admixti naturam contemperatum,quod mixti natues
xa et specie moderatur dirigiturque. Hinc variae mixtorum oriuntur species ex varia temperamin proportione: ut hoc proportione dupla calidum ad Digidum.1llud tripla.&ita de sicco & humido. Itaque mixta sunt ex contrariis elementis, 3c eleumenta rursum ex illis: non ut ex materia,& quae actu sint,sed rotentia, εἰ quorum in medium redactae &contemperatae sue int passiones.
Eptimi capitis scholia. xxvi. Non em dicere possumus ut Empedocles.Cu paries sit ex lapidibus 5c lateribus . ibi est multorii per se Nactu exissentium congregatio. Qi in quae non c6stituunt uni simpliciter sed aggregatione solum artisque compactione.
in generatIone autem mixtorsi ex elementis sit unum actu de potentia,& unica ha
2 tabens forma substantialem. quare non potest generatio mixti assimilari constriacti ni parietis. Ne itidem generatio ignis ex carne, productioni fiamnas ex alio & caeracoparari potest. Nam hic una sema deperdita alterin eade materia acquiritur, illic vero in materia carnis non acquitur forma lanis,sed contemperamentum ignis quod in ea fuit materia dissoluitur.hine mixti in elementum resolutio fieri dicitur sicut Oc e diuerso mixti m elemento coposito. Sed eo rum medium ad mixti naturam cotemperatum. Materia mixti perfecti Vocatur hoc in loco me dium quia uniuscuiusque elementorsinaturam participat. 5c qualitates eorum habet remissas,&medias in coparatione ad illas In in elementis excellentes de extremas. de haec materia per formam substantialem mixti regitur oc insor matur. Non tamen credendii est cum formatur mixtum, lusibet elementorum aduenire parti uia Sc eorum sormas subsilitiales deperdi. qualitate R eta cestentes remitti,sed a generante inducitur totemperamentum in materia ipsi fornix gignendae
282쪽
conueniens.Neque oportet sub materia mixti fuisse quatuor elementorum formas. Na in mundi. ordio summus rerum opifex omnium rerum naturalium contemperamenta determinatis Mmixtis eorumque materiae indidit,deinde eis reliquic vim eadem contem menta iii alii sub tectis producendi,quod si criconspicitur.
Oetaui capitis annotat. Uegetes. vegetabilia. CMixta mixta persecta. Clauum caput continet unam conclusionem,& dua ratioάnes ad eam. Conclusio. Quodlibet mixtum circa mundi
medium existem,ex omniu concurrentia elementoria nascitur. Primo ex terra, quia in loco terre: & Vnuquodq; natara illius in cuius loco ortum est,participare videtur. Exocua Uero. quia terminatione eget. aqua aut omnium optime te
minabilis est, prohibens tei radecidere. Rea ligans & figens Et si terra dc aqua assuerint Sc ignis et aer. Na mixtum pera
editam ex contrariorum temperamento nascitur. Ignis autem et aer aquae et terrae
ut contingit substantiam substantiae sunt contraria. Omnia igitur simplicia in inii composito eruntconcurrentia. Secundo. Ex eisdem sunt et nutriuntur mixta. atqui omnia pluribus nutriuntur. naquae Vno solo nutriri videntar,ut plante aqua, Pluribus nutriuntur terra scilicet et aqua. Hinc rustici hortos irrigare volentes, auquam terre admiscentiquo uberius vegetibus alimentu ministrent. Et quod nutriutur coniunctum materiar,est speciei et forme quae calore qui ab igne est plurimu et .est enim ignis maxime forme atque actionis: vi qui sit natus ferri ad terminu. et forma maxime terminus sit. J gnis igitur non abest:quare neque aer: ut qui traia mutabili vicinior atque paratior sit. Omnia igitur mixta ex omnibus simplicibus concurrentibus elementis contemperata sunt atque ordinata.
Claui capitis scholia. xxvii. Quod libet mixtum circa mundi medium ex istes.C r ca mundi medium existere dicitur mixtum, quod in rerra aut circa terram versatur, ut animalia quaein terra aut super terram degunt,vegetabilia quae radicem terre in fixam habent,& mineralia quae terra eruuntur.Et eam ob rem ex terrae contempera mento liquido constant item &aquae. nam humidum aqueum ad sicci terrei conti mationem & colligationem admodum est necessarium, Ut quo abscente terrea dissapentur de dispergantur praesente Vero humido aqueo. ut pluuia,colligantiar & vniuntur. Vt qui si tria tus serri ad terminum. Ignis natura sertur ad concauum caeli lunae, qui terminus est & pei sectio caeterorum locorum.& rerum naturalium locus perfectissimus. Forma autem substantialis,prae cipuus est terminus,& primaria rerum sensibilium perfectio. Non ergo abest ignis contempera mentum corrip sitioni mixti,quare neque aeris. Nam aer igni transnautabili conterminus est reproximus,similiter Nipsi mixto paratior.Magna enim est qualitatu ignis re aeris affinitas mul tuque ad inuicem naturae vicinia conspirant utriusque eontemperamenta, quam ob rem natura aerem igni cum quo parum habet discriminis proximum collocauit.
CSempiterna et prima .caeli. J Phaedon liber Platonis ita inscriptus, ubi Socra tes lethale pharmacum hausturus, de immortalitate animae disserit. CPassiones,
Onu caput continet quinq; coclusiones, duas rationes ad terstia tres ad quarta et duas ad quinta. e Prima confusio. Exupedit de caussignabiliu et corruptibiliu determinatio. 1 niuersali cognitione assecuta, quot deosiis gnatione et qua sint principia. singula facilius p spicere poteri '. CSecuda. Tot et squalia numero et genere eade sunt,quae in sempiter niis et primiq. CE sterii illic hoc ut materia. hoc Ut forma et hoc ut efficies ita generabilium est materia, que est ad esse et no esse quaeda potentia .est forma est et esciens. na duo ad generandu sunt insessicientia. Quaeda enim entium de necesssitate semper sunt,quaedam tauquam et cucudam quandoq; sant, et quandoq; no stant, Ut generabilia et corruptibilia. quare non
283쪽
immerito materia habent quae principium e st ad esse,& no esse, quod generatione& corruptione copletur. Quod si materia.& causam gratia cuius habebunt. quς est forma,species.& ratio uniuscuiusq; substitis,& tertium speciei essemuum . na ni,hil efficit seipsum me materia eflicit quicquam: vimq; producendi habet nulla.
Tertia. Socrates in Phaedone efficiente causam no tetigit. Alios enim incre o
semper generat ca sint ipse species semper, dc quae ipsas participare possint. Se
cundo. Quia videmus alia efficientia: ut medicias sanitateessicit doctor doctrina. α unumquodque secundum operantis natura. quid igitur introducunt speciem, seu irataque ideas' Quarta. Neque rationabiliter dicunt materia generare. Pries
mo Quia alteras δc transformam. generationis efficiens causa existit. hoe aute in omnibus 8c natura & arte factu efficientem causam dicere consumimus. Materiat autem est pati Sc moueri: mouere aut&facere,alterius. non igitur rationabiliter di, eunt materia generare. Et id profecto dicebat Democritus, atomos seipsas mouentes rerum materias ponens. CSecundo. Aqua non efficit animal a seipsa. aut aliud elementum quodcunque.neque lignu a seipso lectit ira: sed requiritur & producens,& ars. inconuenienter igitur ponunt materia generare. 2Tertio. Quia organa at tribuutur corpori, perque generet. hoc itaq; materis adscribetes, principaleactu. speciem,quod quid erat esse relinquunt cuius proprietas est agere. CQuinta con frclusio. Neque i dverum est,elementorum passiones.calidum, frigidum, humidum, Sc siccum,& reliquas quod secundu has adinustem agant&hatiantur,esse efficiens
praecipuum,& per haec omia gigni Sc corrumpi. 2Primo. Quia quod habet nota,
lissimas δc maxime activas passiones deberet potius semper zgere.& alia corrumupere. Videtur tamen ignis 3c motus. Secundo. Quia sic dicentes, simile dicunt,at, que si dicant serram principaliter effectivam. de unicuique instrumentorum agenis di principalitatem attribuant. Rutens organo existiment deterius. Atqui hoc esse nequit. incidente enim atque serram dirigente aliquo diuidi necesse est.sed quomo,
do orga n is utentia moueant, non vident.
Oni capitis scholia. xxiis. Tot 5c aequalia numero Se genere eadem sunt. Propo qnit haec conclusio, tot esse secundu numerum generationis rerum naturali si prinisicipsa,& in eodem genere must quot sunt principia in corporibus cflestibus. NE 3 pe sciit in caelis . num est principium materis analogum,& in genere cauli mate risis, Ut pote caelipotenti quae ipsius actus substantialis cili,& eius tum dimen --esionum tum motuum suhiectum est ,aliud est caeli principium formae analogum. Vt pote actus caeli substantialis,omnium transmutationum eius effectivus εc in eoi potentia sub santiali subsistens, aliud demum caeli principium est efficiens extrinsecum, vi pote intelligentia
caelum uniformi tenore mouens,ita generabilium lc corruptibilium unum est principium ma teriale, scilicet eorum materia unum sormale utpote forma,& thritum est iciens exteriam scilicet penerans. Sunt itaque in caelo 3c rebus naturalibus aequalia numero principia,nam tria Oc In eo dem genere causae na materiali formali , dc efficiente. xxxij. Vide iur tamen ignis & motus. Si passiones qualitatesque elamentorum principaliter agerent. maiores Virtute passiones magis agerent & maximae passiones nobilissimscpie maxime agerent. igni igitur,ut qui maxime acti .uas habeat passiones,deberet maxime agere,& caetera corrumpere,no autem pati a quopiam aut corrumpi. Atqui ignis moueri percipitur 5c corrumpi. non sunt igitur' talitates praecipue acti
Daesed rerum substantiales la s huiusmodi qualitatum effectrices 5c moderatrices.Et plane qui
huius oppositum inruunt persimile dicunt, atque si assererent quodvis instrumentum artis veterram principaliter essectivum operis,ut sectionis,uiens autem instrumento artis, de ipsum di rizens deterius,imperfectiuς,atque minus princ aliter operari. Id autem prorsus est salsum cli. diuerso utens instrumento,pi incipale sit agens,& iniuramentum,minus principale.Con ulli rer igitur innδturae opificiis est sentiendum.
Decimi capitis annotat. Obliquu circillus, diacus,signifer,& anun alis circulus. CPeriodus, tota illa, quα natura determinata est durationis series:& circuitum interrutantur. . .
284쪽
Eclinum caput continet quatuor coclusones. RUnu corollasium ad tertia. CPrima. Perpetua est generationu & cornisptionum series. Na lationes superiores perpetuas esse arioris stratum est. haec aut sempiterno gyratu adducut aut abducut generans.erit itaq; perpetua huiusmodi generationii de corruptionu series. Et certe rationabiliter. natatio illa, prima est. generationc prscedens, dc servi per existens. 3c perrationabiole est primu posterioribus esse causam & semper ens aliqui 34 doenti. 3 aliquando non enti. CSecunda. Ut sit huiusmodi perpetua generationudo corruptionii subsecutio .no satis est primi circuli asser re latione sed 3 alias vario modo incedentes ponere necesse est. CNain generatio Sc corruptio cotraria sunt. Se idem inquantu idem.&consimiliter se habes, semper est natu facere ide. quare existente unico circulo solum fieret aut generatio. aut corruptio.poneri sunt igitur plures qui Ut cotrarii cotrarios iducat effectus. Hinc fit ut supremi circuli latio novideatur generationis Sc corruptiose causa sed latio ea que sub obliquo demeat ei ruculo. nam continue duos varios motus continet,& inclinationem habet, quae nunc
33 suae praesentiae causa est nunc absentiae nuc Vt prope sit.nunc Ut longe. CTertia. Tempus generationis est aequale topori corruptionis. CNam aequali exi stente dies stantia aequalis est motus .distantia aut accessus ad nos aequalis est abscessui 3c acu cedente sphaera,vi solis. omnia oriri germinare Sc pubescere Videmus: abscedente vero tabescere, atq; marcescere . Est igitur tempus generationis aciquale tepori corumptioni; . CCorollarium .Fit etia vi uniuscuiasty Vita numerii habeat quo deteris minatur. Nam omnium cstordo,&Omniti tempus ec vita clauditur petiodo. sed non omni uin eadem est periodus, sed hiis quide minor, ut annua. illis vero maior. Accidit tamen saepe suae periodi metam non attingere, sed citius occumbere proupter causarum confusionem dc materiatinaequalitate,quae non ubique eadem easti . denique virtutes habens. c Quarta. Non iteruin praeter ratione euenit continuas esse generationes 3c corruptiones, Ut ne Unquam quide defeetiirae sint. CNam in omnibus copertum est,melius semper desiderare natura: melius autem esse qua noesse.esse autem in omibus c5tinue existere, propterea i longe a principio rerum
que origine distent im possibile est. Reliquo igitur modo ut fieri potuit compleuit
deusomne, continuam faciens generationum seriem. Et rationabiliter res hoc γὰ sto Ut secundum circulii sempiterna duratione trahutar: ut in simplicibus licet in
hieri eκ igne generari aere, eX aere aqua,ex aqua terra ex terra aqua, ex aqua aere.
quo iterum gignitur ignis. Hoc enim pacto imitantur sempiternum csti gyrum. 3c circulationem. qus ipsam causa existit. Dictum enim est prius quomodo estvnupti naum cotinue mouens i ngenerabile, incorruptibile inalterabile, Sc unus primus motus,cuius numerus est tempus: dc quomodo hoc, et quare,
Ecimi capitis silaolia. xxxiii. Sed latio ea qui sub obliquo demeat circulo. Ea es in
tio solis, qui generans est uniuersale rei uet naturali si omnium. Et adduci dicitur, ad nos accedit,propior sit. abduci vero,cu a nobis discedit, & sit semotior. Ferturaiit sol cotinue sub zodiaco,ne dirauis in parte unqua ab eo deuiat.na semper sub v s i ecliptica quae linea est zodiacu secundu latitudinem in duas sequas partes dirimenu, dc sex ad partem arctica, sex vero ad amaricticam gradus latitudinis zodiaci distinguens nusquaab ea exorbitando mouetur.Dema continet sol continue duos varios motus unu quom uetur ad motum primi mobilis ab oriente per meridie in Occidentem S per septentrionemri risum in oriente quatuor atin viginti horaiti spatio circum terra rapitur o motu diem,nocte esti riens. Alterum quo'proprio motu circui gyratur ab occidente per meridie demum in occiden tem & uno anno suum absoluit motu m, quo quatuor anni tepora distinguit. xxxv. Tepus generationis est aequale tepori corruptionis. No sit hic sermo de generati ae aut corruptione huius vel huius rei naturalis in particulari. nacotingit plerian ea quorum generatio diuturno tempore sit breui admodii mora eorrupi.Sed de generatione & corruptione v iuentiu uniuersi, sub ra
tione quada communi & uniuersali . Et tempus generatioti eorum est, quo a simili sibi specie ικ
285쪽
Lmine producuntur,ut vernu 3c aestiuit,quo arbores 5c animalia vim generandi habere cernimetur Tepus vero corruptioni ,quo deficit huiusmodi viventisi productio ut aut unale dchyber milia. Et huiusmodi generationis tempus a quale esse tempori corruptionis hinc liquet. Nam iEpus gene rationis est sole ad nos accedete corruptionis Vero,ipso discedete. Atqui spatiuaccessiis solaris aequale est spatio disia aliam: abscessus. v trian Q enim coplectitur medietatem zodiaci, in sex diremptam signa. Accessus quidem distatia, medietatem vergente ad septentrionem, ariete, rauro geminis,cancro leone,virgine distinctam. Abscessus vero distati a medietatem altera diaci devergentem ad austrum, sex altera signa ibra corpium, sagittarium capricornum,aqua rium,pisces .eomplectetem. Et vi clauditur periodo. Natura ut magnitudine & paruitate res deterin inauit, Sc intensione atin remissione ita dc durationis diuturnitate at corruptione. omisi must rebus certam praescripsit exi stendi metam,& Prxsertim vixientibus. Q uae quidemesurano modo in diuersis speciebus est diuersa sed Se in diuersis eiusde speciei in diuiduis ut unus ho mo altero diuturnioris aut contractioris est viis. Et homo altera ab aliis animatibus habet perio dum. Quocirca admittendum est maximum esse tempus per quod homo potest vita agere ut pote tempus interceptum inter eius generationem dc constituta periodum. Minuitu tamen dari n5 posse, i, datum quodcυnq; tempus per quod possit Vita agere,divisibile est in minores partes per quas itidem vivere poterit. et itidem dabile est maximum tepus per quod non potest quispiaviuere. nam qui per minus tempus Vivere non poterit,iae in per maius.Demii non est dabile minimum tempus quo no possit vivere. Nam id tempus quodcu F dederis in in sinitu diuisionem re cipiet ultra periodu. xxxvi, Reliquo igitur modo ut fieri potuit copleuit deus .Quemadmo dum id octaui pitysicorsi,motum celi esse perpetuu,veritati est dii nu, ita de ea que hoc in capite asserit tali nitentia sandamento,i sunt recipi cda,c: scilicet generationii corruptioni et succeimo sit perpetua.Ne pratio huius coclusionis id fatenda sic cogit. Na quavis deus reς naturales quae eaedem numero manere non possi int,voluerit identitate sinciei suam imitari existentia.'ac tameimitationem,& secundum speciei rationem permanentia, noluit esse perpetua, sed certis praescriptam durationis limitibus,quibuς 5c mundus ipse sensibilis diffinitus oc clausus est.
CCouersiones solstitia. Essentia ordinata quom prius est de essentia posterio
ris: aut quo non existente alterii non esse cotingat. CGenerationes secundu re stuperpetuarentur si semper generatorii fierent nouae species & nunqua relaberentur in priores. CSecundum vero circulum . quando finitis 3c natura determinatis reurum speciebus semper reparantur in consimiles reuoluendo species. Ndecimum caput continet quinque quastion es, Sc earum solutiones. Prima quaestio. Cum continue generationes 37 generationibus succedant .& transmutatio transmutationi, de hoc eras generatum post hoc, Vt no aliquando deficiat: an aliquid ex necessitate erit an nihil. sed omnia non fieri conutingat. Aliqua de necessitate erunt, & aliqua non . quemadmoduenim incessurus test non ambulare:
ita quod generabitur potest non generari. Et generari & no generari,ut erit & non erit te habebunt. Secunda questio. Cum sicut aliquid ne 'cesse est esse.& aliquid contingit,ita aliquid fieri necesse sit.ut caeli conuersiones: an si sit prius, ei us posterius esse necessest, an e diuerso Responsio. In ess enutia ordinatis posteriore existente. & prius esse necesse est: Vt domo existente, ut fundamentum sit necesse est. Se h fundamentum est. lapides & initum sunt: non tam en retro agitur, nisi posterius de necessitate sit futurum. Tertia. An genera qtiones secundum rectum an ne potius secundu circulum perpetuentur Respondisio. Non perpetuantur generationes secundum rectum. Nam infinita non erunt
hoc modo specie vatia. nam si posterius est in talibus.& prius esse necesse est . et si prius de necessitate erit, et posterius:vilicet in rerum speciebus intueri. Neq; finita
erunt. nam aliquando pertranslatota essent, Ut caderent atque deficerent generastiones. Sed perpetuantur generationes secundum circulum . sic enim videmus orta secandum notas species reparari.ac redire.Et causa huius est motus caeli, qui in cir culum voluitur: et motus solis, similia successionibus suis reparans tempora .men: ses, et horas, et genita genitis smilia, eius gyrum . circunque lationem imitantia.
Quarta P aestio. Quare si nubes est, oportet pluere: et si pluit, oportet iterii nudi θ'
286쪽
bem esse:& no oportet homines aut animalia in seipsa reiterari CResponsio. hoe
est quia haec transmutatio ut pluuis 3c nubis aquosse,&contra magis imitatur cir culum ranimalium vero minus: imo quodamodo Videtur esse secundum re mina. sit c Quinta questio. An omnia similiter iterentur, an nos' Responsio. Quorum substantia mota ingenita est, et incorruptibilis, eadem numero redeunt: ut sol ut astra. Quorum vero corruptibilis, non numero, sed specie eadem reparantur: Ut cum ex aqua fit aer.ex quo iterum fit aqua : non eadem aqua numero, sed specie re paratur. corruptibilis enim aqua,et talis Vt eam contigisset non esse.
decimi capitis scholia. xxxvii. Aliqua de necessitate erunt,& MI
qua non . De necessitate quidem naturae erunt corpora caelestia , mate tia rerum naturalium, earum generationes at species si uniuersali terat generali ratione explicentur,ur ex nature necessitate erunt elemeta, ignis,aer,aqua, erra, quorum existentiam mundi integritas atque persectio requirit. Erunt di homines, Ollux S leones,atet postea quae nunc sunt necessario cola inalia secundum speciem generabutitur. Alioqui mundus suis numeris non esset persectus.Speciali aut e Se sine gulam modo explicando, hic homo futurus node necessitate erit, quia seruata ordinatione naturae poterit non isse. Neque haec oliua quae ad ortum ducenda est de necessitate erit, quia potest interueniente obstaculo impediri a generatio me. Ita aliquid sieri necesse est, ut caeli circi gyrationes,& rerum naturalium generationes noti me communi explicatas. Aliquid vero possibile est non fieri, ut hanc vel hanc rei generationem. xxxviii. In essentia ordinatis posteriore existente. Id prius dicitur,quod esse altero existente est necesse V e parte substantiale aut integrale esse suo toto existente, de perfectu esse,suo imperia cto a quo dependet,existente est necesse . Posterius vero idipsum dicitur, quo existente alterum esse oportet,ut toto existente substantiali aut integrali, consequitur eius partem esse 5c imper e isto existente dc eius persectum a quo dependet,esse debet.Est it a pars ad suum totum,prius,5c perfectum ad suum impersemim. Hinc liquet si posterius est, dc prius esse debere. at si non est posterius,non idcirco prius non esse. neque ediverso si prius est, Protinus oportere posterius esse. utamen prius non est, Sc posterius non est e consequens est. Vbi autem posterius de necessiitate naturae est in is si prius est Sc posterius itidem esse necesse est. 5c contra si non est posterius, nest prius. ut si caelum est, mundus est,quia non potest mundus natura non esse. Et si elementa sunt,dc mix ta ex ipsis composita sunt quia mixta esse necesse est. xli. Quorum vero corruptibilis, non numero,sed specie eadem reparantur.Huius ratio in promptu habetur. nam corruptum terminat ue aut completiue dc secundum substantiam, idem numero natura redire non potest. Natura dico. nam diuina Virtute id fieri posse .ambigere debet nemo cum scin mortuorum resuscitatione id factum credamus,& in extrema resurrectione idem futurum expectemust. Physicus autem desola naturae potentia habet loqui S determinare, ne praescriptos suae disciplinae egrediatur limi
res. Non autem potest anima corpore soluta,riarsum natura suo Vniri corpori. Neque ianile cen
seri debet sudicium de aqua quadrupedanea, quae postquam distracta fuerit in quatuor pedanea,
a, b,Rd,illis rursum unitis eadem redit aqua numero. Nam in tali aqua sola es sacta separatio partium integralium N iterata separatarum vnio,sine acquisitione aut deperditione partic substan tialis neque ibi est secundum substantiam corruptio. In morte autem hominis est dis lutio par tium substantialium,3c substantiae corruptio.Neque itidem simile iudicia est de sorma generan da dia corrupta quavis utraque nullo pacto sit. Nam materia ad generandam habet appetitum v,
eam nondu in habuerit es habere nata sit, ad corruptam Vero non liabet amplius inclinationem, quod non sit nata eam rursum habere.
CParaphraseos in secundum de generatione et corruptione Aristotelis, Sc in eundem scholiorum,simi.
287쪽
L PRIMI CAPITIS PAR APRAS EOS IN
primum librum Meteororum,annotat.
Meteoros sinimis interpretatur. Meteorologia,sublimium, id est impersectorum mixtorum disciplina: quorum quaedam sunt ignea, haec aquea haec aerea. illa vero terrea. Impressiones ignitae sunt,stipulae ardentes eges.dali sydus vo Iam candele, trabes colunae, teretes lanceae,clypei, globi,faces ignitae pyramides,
draco volans,dc similes. CPhasmata siue phantasmata sunt hiatus.colores, illumiis nationes, galaxia. adduntur etiam cometa & galaria ignitis. CAstrorum Iacte.
υia lactea galaxia. CImpressiones aquee sunt,Vapor, pluuia ros, pruina nix,granudo fontes. flumina,mare. Aereae,Venti terraemotus,fulmina,ecnephlas. typho,
incensio. Quae radioru apparitione fiunt, sunt, halos,im,viigae, paret ij. Ima
pressio, mixtum imperfectum. - οῦ Eteororum libri quatuor. Primus cotinet quatuordecim caupita. Primum caput Vnam conclusionem. qua omnia ea de quibus iam egit 8c postea achirus est. Aristoteles coptemutur. CConclusio. De primis causis naturete,de omni motu inaturali de caelis astrorum multitudine perornatis, de elemetis quot de quae sint, de eorum adinvicem permutatione. εο uniuersaliter degeneratione Se corruptione dictum est. nuc partem illam quam meteorol ogiam vocant, superest absolis uere. Nam haec sunt quae accidunt secundum naturam quidem, inordinatiorem tamen. magisque transmutationi perviam,&minus sibi constantem. Et primo deuterminabimus de impressionibusignitis.phantasmatibus cometis. Nastrorsi lacte, de impressionibus aque quae circularem habent inuicem transmutationem: deinde aereis: ut spiritibus terrae tremoribus,sulminibus, ecta hiis typhonibus incensiounibus.& iis quae radiorum apparitione fiunt.& terrae, utque congesatione procreens tur. deinde de animalibus, de plantis. His enim determinatis, fere quae a principio proposcimus,finem suam nacta erunt Sc assecuta.
nimi rapitis primi meteororum scholla. l. Quatuor partiales libros, fgnis,aqua.
aeriter .Hic quatuor elementorii nomina, ignis, aqua, aer terra, inliote huius capi
tis collocata hol u quatuor lihmrii materia subsecta, ordineqdesignant. Denotantem in primo libro determinatione sieri de impressionibus igneis, quicu ignis natu -- ra propivsimitatur. In secundo de aqueis In tertio de aeris. ec in quarto de terreis. c. nul ineleineti note ea mixta imperfecta quae ei magis assimilant,multigedo. Nahic sunt quae accidiit secundit natura inordinatiore. Coparativus ille no .pprie exponedux estpersuli positiusi. N adverbiit magis sed improprie per sui positivi oppositu, ec adverbiu minus, ut natura inordi natiore intelligamus, naturaminus ordinata. Na mixta imperfectatio ita statis fiunt determi natis teporibus ut persecta,ne st in eo in generatione tam certus tenor,& tam desinita teporis prflixio,vt in vegetabiliu 8c animal tu productione sed aliquado qui de gigniit , dc aliquado no nonulla etia mix torti i perfectoria raro gignunt, ut comets de paretii. Cu tamen siunt, semper Gamiliter eueniunt. quare ipsa a natura euenire putada sunt. Habet quo mixta natura magis tras mutationi peruia. nam facile ex alijs gignuntur,& rursum in alia leuiter trasmutantur, ne adeo diu permanent constanteq; habent natura,ve mixta persecta, quemadmodii iacile pluuia in va porem soluitur,vapor concrescit in nubem,& nubes rursum soluitvir in pluviam.
Aquae et terrae nomine aquea et terrea etia complectimur. olimrema. principium aut pro suo in mathematicis demonstiata. Ecundu caput continet duas coclusiones et quatuor de cotinetis intercsitu et terra diuersitate opiniora. Prima coclusio. Cou causa est efficii ε
ens impressionu et apparettude quibus intedimus: aqua autem et terra. i materia: materiamque unde fiant prsstant. CNam idcirco mundus inserior quatuor elementis complexus, igne, aere, aqua de terras quorum haec ad medium , illa a medio seruntur, et quorum supereminens. et summus caelum
288쪽
' tangens est ignis terra subsidens Sc infima aqua Sc aer media . aqua terrae vicinior aer vero igni caelo attiguus est. Ut ab eo recipiat virtutem. Est aute ex nec essitate superioribus lationibus attiguus: ut omnis ipsius virtus inde gubernetur, cxlii eni priis mam causam putare oportet:Ut cuius motus perpetuus sit.fine n6 habens sed seni per in fine .Et aquam Sc terram apparentium materiam praestare postea fiet mani αfestim. hinc eni elementi ab elemento ut ignis dc terrae distantia finita .3c omnia eiu sdem maletiae similitudine conuenire oportet,quo possint subiecta elemeta pati,inate iaml eoru quae in ipsis fiant, ministrare. CSecunda. Terra coparatione corpo 3 tum est stantium parua existimanda est. CNam theorematibus astrologicis codignitum est terram multis astris esse minorem, quae punctoru instar ad es reuambietia corpora nobis apparent. est igitur terra ad ambientia corpora paruula mole exiestimanda. Et quid inter caelum dc terram medium esset fuit opinionum diuersitas.
Quatuor de hac diuersitate opiniones. Prima est antiqua opinio, quod mutas 4 circa lationes superiores sit coesti corpore plenus:dieliis aether ut recte voluit anti .
quitas quia sempiterne currat Sc aliquid diuinitatis eius natura participet . Quod εο nox ipsi hoc nostro aevo dicimus.NON enim putareoportet,inro,neque semel. ' neq; bit ab hominibus q praefuerut iterari opimoes,sed infinities. Anaxagoras aua' te aethera vocavit quia sempiternum ignem ipsum putauit. Secuda opinio est Icentisi totu a terra ad sedera aere plenu esse, quia sic appareat. Sed haec puerilis est
opinio,& mathematica no tenentiu ratione.excederet enim nimis aequalitate communis analogiae ad coelementaria corpora. CTertia est dicetium illam tota distantiam .ine igne plenam. Sed si sic, olim destriarium esset unumquodq; elementoruzCQuarta est dicentium intercapedine caeli re terrae tota aere dc igne plena. Sed id esse no potest. nam cum ex terra sit aqua: dc ex aqua sit aer,sc ex aere fit nisi vide, mus excessumniolium .dc qualis proporreo tantillae terrae ad faetim aquam, tanta 3c totius terrae ad totam aquam,& qualis aquae ad factu aerem, talis& toti' aquae ad totum aerem. Quare maior moles aquae si terrae dc qua oportet intercipi Sc maior aeris et aquae:& quavis ex se inuicem secundum se tota no fiant, Q s qua libus moestibus se circustent, eorum tamen squalis virtus: Vt unum ,alterum superare, supera uincereque non possit. Manifestum est igitur neque solum Unu,neque duo, sed tria. aqua, aerem,& ignei later celi Sc tors contineti ambitum.
ὶ Ecundi capitis scholia. d. Aqua autem dc terra,materia,materiam unde fiant prae stant Hic nomine aquae corpora aquea intelliguntur ut admonent etiam notae) paluides stagna fontes,stumina a quibus sustolluntur vapores,& nomine teriae corpora a terrea,atque in excellentia terrae naturam participalitia,Vt sulphur, bitumen, & caeteara corpora sicca a quibus per calorem resoluuntur exhalationes. Et recte ponuntur nominanturque aqua& terra mixtorum imper orum materia. Nam mixta imperfecta ex ignea 3caerea exhalatione si unt. Aquea ex vapore terrea ex exhalatione&Vapore.quare omnia mixta imperiecta fiunt ex exhalatione aut vapore. At exhalatio per calorem a terra Ac terreis sustolliatur corporibus, vapor autem ab aqua Naqueis spirat. Aquam itaque dc tetram nominans Phi losophus et potissimum nominat corpora,a quibus omnium impressionum materia vi caloris sustollitur. Neque idcirco recte conticitur mixta imperfecta omnia debere esse aquea aut terrea. Nεpe non dicuntur aquea aut terrea,quia ex aqua ξc terra tanquam materiam fiam ed quia aquae reterrae naturam propemodum imitantur.Constat autem nonulla esse miκta imperfecta quae ignis habent proprietates,& hinc ignea dicuntur 3c alia quae aeris,di dicuntur aerea. Est autem ex ne vigilate superioribus lationibus attiguus. Plerique loco attigui in hac propositione continum ponunt dicuntque necesse esse mundum inferiorem lationibus superiori husesse cotinuum, quibus sine obluctandum non est, modo sana seruetur intelligentia, qua continuum non pro eo quod caaltero unum idemque numero habet extremum,sumatus cum aliud etiam specie sit ignis conue Ixum, caeli concau um,sed pro illo quod alteri prox imum est & Immediatum atque adhaeres si ue idem sit virtusque extremum,siue diuersum,quidem continui ratio est superiore ratione communior. In eadem quoque propositione,necessitas.naturae necentatem insinuat. quod superui tuum esset admonere,nisi essent qui mallent quicquam contra pulchrum naturae tenorem admitti petendo cauillari atque calliniari,quam in ordinatissima eius dispositione nIt de philosophari Per lationes autem superiores,corpora caelestia quae uentur intelligenda sunt, non autem is
289쪽
coe porum motus.Nam hic lat Ionis nomen Mi saepe inas re denominamiti est ad substantiam. Ecquarum caesum cognitionis atque prouidentix sit expers,dicitur tamen gubernare mundi infe rioris virtutem, ut gubernans instrumentale,non autem ut praecipuum. Id enim est intellige tia,caelum ordinatissime intemperan .
ertis capi tis annotat. CSyncerus,ssurus. Eritu caput cotinet tres quiniones 3 eam soluti sies. e Prima quaestio.Quomodo ignis et aer ad celii ordinetur a Secunda. Quare a superiotibus astris in vicinia terrae fit calor.
et Ualentior quidem q in viciniore, et aeris media regiones
Tertia. Cum aere fiat aliqua, Ipter quid in summa aeris
regi oeno fiat nubes O remotior a terra existat, ubi vis illa reuerberata radioru solis attigere nequeat.& Vim caloris imprimere: quare videar esse frigidior.& nubes generati videatur,ubi desinit reflecti atq; reuerberari solis radi .videt igi a fortiori ibi debere generari: aut noexot aere potest fieri aqua. 2Ptime solutio. Quia ignis putior est 'superior existit synceriore locu caelu tune attinges. Sc aer minus syncerus,inserior,
igne puriore attingit. CSecudae solutio. od celesti&corpora inedio circuserana 'tur .illo motu sua astramudo inferiori applicata caliditate imprimunt 3c causant. na tota materia q illis subest corporibus potetia calida est,frigida humida,& sicca. Et aer trifidus est, tresq; possidens regiones. hanc suprema, hanc infimam,dc tertia his duabus supremor Se infimae mediam. 4 Suprema est illa que quia continetur ab igne,&ei contermina existit, vim caloris ab ignis vicinia concipit. 42Infima vero reuerberatos a terra et solidis corporibus Solis radios sentit. Media vero existit ubi a parte superiori vis illa ignea calorem suum imprimere desinit: et ex parte inferiori ubi radiorum reuerberata virtus deficit. Suprema semper calet,subtilis.et pitura .et ignis naturam imitans: non tamen est ignis et ardorint cum igne motu caeli circularetur agitaturq; circulo. Infima itidem calet tum propter vapores et exhalationes quas in se receptat omnes. est enim Vapor calidus et humidus. ut potentia aqua: ut halitus aqus: et exhalatio,calida et sicca Ut potentia ignis: queadmodum ea quae a terreis et siccis ut sulphure expirant,et leuitatis naturam participantia .locu in aeste quaerunt. Tum quia . qui a solidioribus reueberantur corporibus in se radios recipit duplicatos.et quibus Uis calefaciendi maior inest.quia replicati. renecumturema solidis corporibus.ut quae eorum Vim longius in rectum se diffundendi superent,prspedimentoque sint.colligiturque in Unum virtus quare sortior, et se reflectens
do multiplicat. Et media est semper frigida et densa magis. quς prs dictis ut incalescat caret occasionibus. Tertis.Nubes non solum ex aere generantur. sed ex Uaspore eleuato qui in cotactu frigidiuscule medis regionis densatus in nube aptatur, xo ut plerui stillet pluuia . nam frigidi est condensare.condensatum Q ad grauioru naturam pracparare. Secundo quia supremae aeres regionis aer, calidus, siccus Se rarus est, ignis naturam imitans: in quo non possunt consistere nubes. disgregat enim calis du.3c dissipat. Tertio.quia ciculari motu agitatur.Vnde sit ut congregari non posssent,atq; in aquam conuerti, prohibente motu . Quarto,quia venti non videntur alutissimos montes transcendere: sed circa loca terrae stagnare. igitur Sc minus nubes. nam nubes fit ex vapore humido& calido: exhalatione ex qua procreatur ventus. grauiore. Et quavis solem 3c astra calefacere dixerimus,non tamen debemus exis
stimare ea esse calefacta. nam calefaciunt lisc.quae dum feruntur, medium fortiter diuidunt 8c secundum rectiam .ita ut aliquando lata ignita atq; liquefacta soluanatur. non autem ita de sole existit. 8c ceteris astris. Et sol maxime calefactivus est, εο velocius inserioribus ut luna in suo orbe sertur.& ς, sol adhuc non si calidus, indiαcium est, i appareat albus, et non igneus.
290쪽
Eri eapstis scholis. vi. auare a superiorib' astris in vicinia terrae sit calor. Hui' causa de recte quide assignatur a philosopho P intima regio aeris a duplici in Ie scit radio, direcio, dc reflexo, media aute ne ab uno quide nai pedit eius vehemes frigidit ax radii rei adirem virtute calafactivam .Et quanuis ages naturale validius agat in propinquu* in distas ubi uti si test conmiliter dispostili ad actionis receptatione,&euxquaest in viris Q agedi virtus, id tu haud quaci ubi oportet pro pinquit minus est dispositu ad receptanda agentis virtute SI remotu dispositius, vhi itide maior est in remotu agendi υIs,cp in propinquit,quod in proposito videmus obtingere .Ratio aut e ter tiae quaestionis. quae nititur probare in suprema aeris regione nubes fieri dehere, facile dilii itur, admittendo nube fieri ex aere,n5 quide si inpliciat elemetari, sed ex corpore aereo. Vt vapore. Admittitur itidem suprema aeris regio semotior esse a terra H media, radiique reuerberati solis minime ei pertingui cit inferiori mediae regionis parte deficiant. Verti no idcirco efficitur suprem1 aeris regionem esse frigidam. nam aliam habet quam radiorum reflexionem, quia incalescae
Occasionem scilicet ignis Hementaris Vicinia,a qua vim caloris non paruam concipit. X. Et me
dia est semper frigida dc densa magis . Aer propiam seruans naturam calidus quidem est de humiduv. Atqui mediae regionis aer no habet proprias naturalesque qualitates, quo sit accomodat sormixtis impersediis a generadis ad animantia Uegetantitaque coseruatione. Neque idcirco existi madiis est densus esse 5c glauis, na non semper grauitas 3c densitas frigiditate cosequutur. Aquaein qua terra frigidior est,&tia minus est grauis&densa. Neque media regio aeris ab Aristotele densa vocatur,qui densitate in se habeat,sed Uminorem habet raritatem,quae densitatis nomine interdum nuncupatur.Est enim ea minus rara,qua aut suprema aut insima pars aeris. Neque caliditatIs mediae regionis su Sciens sumitur argumentii l in ea fiant impres iones unitae. Nam illaeno per se fiunt eo in loco,sed per accidens,atque per repercussione factam a corporibus densis inihi existenti huς ex qua collissione aggignitur incendiu,ut choruscatio in nube. Caeteria quia sinis insimae regionis aeris,&principiumediae, determinantur adesitione reflexionis radioru calesa ctivorum Sc in aestate ob vehementiorem aestum longius protenditur radioru res io, in layeme vero breuiux obbecilli orem solis in ima regione vim, consequens est media aeris regione aestate minore esse,& hyeme maiore,no quide ob adiecta aut detracta aeris mole,sed ob resiexionis radiorum penes Iogiorraut breuiore porrectione,diuersitate,quae plane efficit ut aeris portio si inressate suit infimae regiois pars in byeme sit pars mediae.. ad ea tepore hyberno no pertingat re siexus radius.quiti ad ea pertingi cpore κstiuo. Quare no Oportet terra aut caela maiore inter stitio hyeme qua s state determinari aut esse vacuu aut penetratione dime tonsi, quia quatit me dia aeris regio auges hyeme,im infima diminuit,&quatu media aestate est cotractior tato infima maior. na quod uniadimitur alteri ad citur,& contra quod uni accresci ab altera subtrahitur.
Quarti capitis annotat. A ex. os capra. Dalus,tortis. Interdiu in die. Vartu cap. cotinet causas famaru in summo aere appareusi. eauru generationes 3c quado& Vbi generetur. 2Flamarii cause. Causa efficies est caelu& materia est exhalatio calida & sicea. Earugneneratio. Terra a sole calefacta,duplice emittit spiratione: una calida de sicea & hse exhalatio dicitur: altera calida de humida. &haec dicitur vapor .dc exhalatio quide nata est supereminere. quia leuior, vapor aute Eumidus subsidere quia grauior. Et quia sui diximus) ignis caedidi. lo conuius est & coterminus,& pars aeris suprema c uia igni, dc in igne locata: quado illuc exhalatio pertingit,inflamatur facile. paraturq; incendia: queadmodu fusinu apud nos inflamari videmus facile.estent clama, sicci spiritus ardor. Et disse runt hae famae& haee incedi a multitudine paucitate, positione.& figura. Nam cuinclamatio lata est.& discontinua, 3c longa dicitur stipular ardentes, dc figuram illa imitatur.&quando per globos accenditur, & scintillat.ages 3 caprae: quando i onscintillat,est datus. Et quae accenditur secundu sonu εc latii. de transcurrere videutur suci tractu aera post signans, 'dus repentinu et volans nucupatur. Et lisc aliquido in suprema aeris parte fiunt: ut m materia calidior siccior et rarior et magis ai dotiis natura imitata suerit. et aliquando in infima: ut quando densior fuerit et Hiiiiiis dior. Hinc fit ut sydem volantiu motus proiectioni smilis esse Videatur. nam aliu ando obuiant frigido a summa parte a quo repellunturiquae si debiliter latera intur. si valide ut detrudi in imu valeant deorsum eiacula seruntur, aliquando itimare aliquando in terra decidentia. densum cnim deorsum reuerberare natum est.
et hac de causa dei jciuntur fulmina. Si frigidum ex imo parte relinquunt. sursum