장음표시 사용
151쪽
sandi, quam si nomina dicas legamus. Sed quid facias cia uic lectioni plane repugnet
paulo post additum verbum ' is ita loquitur , principem Graecesse cudiae viruin hae inter caetera sententiam locutus est Iato vero qui manifestum subesse soloecis, um novi deii Atque solet quidem hoc interim Oia tingere Viris etia mulide ruditis si in is, ut culongius excurrit orationis periodus, tum noli unquam velut priorum obliti, verbum aliquod parum consentaneum HS quae praecedunt, apponant. id quod ROdoiptio et ii hoe loco, siue lapsus ille memorie, siue princepsquΤdi festinatio fuit, accidi si , resip Caci mat. Itaque aut sic lcgaso pollet Principe ni Graecae facundiae virum Demosthenem caetera, in hac inter caetera sententiam Oculuserunt, aiunt, scribunt, aut simile aliquid. Aut certe accillandi casus, ita uti nos fecimus,c6m ut adus in casium rectu, quod ut maialem, hanc sum rationem secutus. Video huc morem ellu scriptoribus, ut quoties quid de homine quopiam, aliorum Onumentis fui siemem Oliae proditum significare volunt: aut si utique, no apud illos ipsos, a quibus dicta faciave est edicuntur, sed in alio tu libris legisse tum fere ita loquuntur, Hoc dixit se aiunt Periclem, id Socratem perhibet, crebro in ore habuisse. Catonem dicere solitum alunt, Ferunt Cicero iacinterrogatum sic
respondisse, Quemadmodum Crassus apud Ciceronem docet, Quemadmodum apud Ovidium ait l/ythagoras. Cotra, cum quid apud eos ipsos quorum id factum dictumve est, legere: tum mutato genere orationis, hunc in modum loqui consueuerunt, ita inter caetera locutus est, ita scripsit, ita dixit, ita scriptum reliquit. Quanquam sistet etiam noinfrequens esse illud, ut posteriore hac fortia a loquendi in priorem etiam sensium illum utanturiat ubi cotra priore illa docendi ratione usi fuerint ad intellectu hunc polieriorem, id ego nondum squam legisse in emini iam ea quae hic ex Demosthene citat Ro-dolphus, legiatur apud Demosthenem pluin, in prima Otatione, quam is dixit aduersus Philippum regem Macedonu, neque video, unde Rodolphus ea nisi ex illa ipsa Demosthenis oratione scire potuerat. Q ocirca tolerabili fore existimavi, cu omnino aliquid mutari oporteret, si ut allem accusativum casum in re diu, qui si illud, locutus est, in locutum ferunt. Doceretque quicquid incremeti magnitudinisque Philippi rebus accessisset. Locus eth, quemadmodum dixi, apud Demosthenem prima oratione contra Philippum. Quo in loco praeter alia multa haec dicit: τε - ς, ι ππος, ουμοῦ δι' αλλ'
non per Iouem. At aegrotat quid hoc ad vos 'Etenim si huic forte quid accidat, vos cito alterum vobis Philippum feceritis, si quidem hoc modo curam gesteritis rerum ve-
τοις εργοις. id est Quae quidem nos, 3 viri Athenienses, inuenire potuimus, ea haec sunt. vos autem cum per suffragia statueti S, quae poti simu nobis sit sequenda sententia, tum qu splacebui vobis, ea siuffragiis vestris decernitote: ut ne semper decretis modo lapistolis,sed & manu aliquando bellum aduersus Philippum geratis. Iterum cum ostendis. set caeteras res quasdam, quae minoris estent momenti, accurate ac diligenter agi solere ab Atheniensibus, deinde haec verba subiecu E, δε τοῖς tae TD TOMμιου καινοῦ τουτου
ραρχου καθω μεν. Et rursum interpositis Verbi Spaucis: τον γαρ τἄγραγJci χρονον ite
δυ sit και ρωνειαν. Ea verba hunc ni fallor)in modum reddi Latine possunt. At quae ad bellum eiusque apparatum pertinent , ea omnia sine ordine , atque indefinita sunt, neque ulla certa lege diriguntur proinde simulac audiuimus aliquid, pra sectos triremium constituimus. Agendi tempus ad apparandum traduci. mus . . Verum interim rerum gerendarum occasio , nostras haudquaquam moras,
152쪽
atque distimulationem expectat. Potuissent Malia in hanc ipsiam sententiam ex eadem oratione adduci sed gerebar, ne&haec quoque lectori delicato multa nimium videre- Dialeis Icora tur. Non videor equidem mihi magis apta c. Proxime, inquit, ad stultitiam istam nostri tempo Atheniensium accedunt dialectici temporis nostri. Nam ut illi tum demiconsultabat, ris stultitia. cum iam esset agendum . ita isti, eam dialecticae partem, quae consili est, ad actione traducunt: Se Unde erat petenda argumentorum iuuentio, inde petunt rationem diiudicidi. Conat sirque ostendere, bene se argumentatum esse. Quis enim istorum hodie in ore ista non habet ' Consequentia tenet per locum a maiori, per locum a coniugatis, a simili, a contrariis, a disparatis, quaeque caetera eius farinae sunt. Quoniam ex omnibus istis ineptae. Dubitari n5 potest, quin sit id quod dicit longe verissimum, nempe ex locis omnibus ineptas duci posse argumentationes, ac proinde non esse diiudicanduinde, cohaereant ne argumentationes an non cohaereant. Sane quibuscunque argumentis authores in re quavis confirmanda refellendaue utuntur, eorum nullum est, quin ex aliquo depromptum sit loco. At non omnia apta e Te,in ad rem qua de agitur proba damidonea,id costare vel hinc potest, quod iidem alii aliorum inuicem argum et diludi, ac refellunt. Qu' fit, ut iudicium argumentorum petendum sit, non ex locis, sed ex ea dialectices parte que tradit formas syllogisinorum. De maximo minimo. Docent enim
res naturales determinatas esse ad maximum, & minimum. Item in sectione continui ad minimum deueniri non posse. Et decaleutandi, ut aiunt, ratione. De arte ac ratione computandi, quadoquidem calculus,& pro ratione computationeque accipitur. Qua -- quam, ut in renue dicam, mihi haud dum satis liquet, ubi hac de re agant Physici.
Μδι φνλ' ς' 'i,d uiuere & radio contenta. Solebant enim mathematici in puluere lineas ducem ψιμς μψ' ου te figura, illas suas describere. Quo autem instrumeto id faciebat, radius dicebatur: Unde illud Virgilianum: Descripsit radio totum qui gentibus orbem Tempora quae
messor, quae curuus arator haberet Mutam potius oculorum. Irobant enim sua ma thematici, non tam oratione & verbis, quam ii quas vocant γρααμικας ποδειἱεις hoc
est, lineares demonstrationes lineis scilicet ac formis descriptis in puluere. quibus plana faciunt id, quod ostedere volunt. Hinc est quod aiunt regiam Dionysii, cum is prs sente Platone mathematica amplecti videretur, areis ex puluere Marena factis plena fuisse. Et Archimedem illum Syracusanum, quo tempore Syracusas cepit Marcellus, adeo formis quas in puluere descripserat in letum fuisse, quida aut hore Liuio tradidere, ut non prius patriam a Romanis captam senis rix, quam a milite ignaro quis esset, occisus
est Si quem ergo eorum qui do 'ores artium vocant. Vere doctores, siquidem doctor dicendus est, cuicunque quouis modo doctoris contigere insignia, quem in modu& similia interim rex aut regina dici patest Masinus ille apud Cumanos culeonis induisset exuuium, sibi etiam ipse aliquandiu visius est leo Equidem ita existimo, non esse asipernandas istas quas vocamus promotiones: modo is qualiscunque honor solis cotin stat eis, qui studio ae industria sua, eo dignos se reddidere no etiam hominibus ignauis . simis, quibus animos aspirandi huc facit, non eruditio, non vlla morum integritas, sed quae sola hodie omnibus in rebus dominatur, pecunia. Incola est apud omnes eruditionis testimonium esse debere promotiones. At si vere dictum putamus illud scientiae non loculorum, sed laboris cindustriae comitem esse hic aute doctoratus, quousque- adeo nobis placemus quidam, in plerisque certe loculos magis quam laborem,aut industriam sequitum planum profecto est,eruditionis eum testimonium esse non posse. Desino plura, quod verisisime sciam dictu essae a Comico: Obsequium amicos, veritas odium parit. Dic quae δε vir doctissime de dialectice.) Audio ego hunc morem ess e quibusdam ludimagistris, ut insuis illis phrontisteriis,ante oculos puerom, quos docet, haec verba maiusculis literis soleat depingere, DIC TARE HIC: quibus admonitam volui rumdem adhuc aetatem illam, ut subinde secum cogitent expendantque, cur quotidie luduVssi di locti adeant, eur illuc a parentibus missiletur Uelle equidem hanc eande consuetudine ha-ςR. ctenus esse Sc dialecticis nostris, Ut no illi quidem eiusmodi nugamentis oblinerent parietes,sed ut iis, quos instituedossua disciplina susceperint,illud ante omnias plicarer,
153쪽
quem ni in finem discenda dialectica sint,& qui in desperandus ructus. Nam ut inste.
nue id quod sentio dicain, queadmodum gallus ille apud Aesopum, repertam a se gemam idcirco abiicienda esse arbitrabatur, quod quae virtus,& qui usus eius gemmae es set, ipse nesciret: ita Mialecticae num hoc mea quidem sententia aduersatur, quo minus hodie in pretio sit apud multos, quod ut nome eius apud omnes longe est vuleatis. simum, ita pauci, quae vis, quique Usius ipsius artis sit, satis norunt. Multi persiuasium ha bent, ciuilibus causis accomodari non posse, tantum disci in hoc, ut in umbra ac schola perinde ut auicuta solent, tota aetatem garriendo teramus. Atque sunt certe, qui tanta non omnem culpam hanc reiiciant in praeceptores,eo quod ii, etsi norunt quidem ipsi alium quendam quam nugas istas esse dialecticae finem: neque verisimile videatur tam perfrictae posse esse frontis hominem quenqua, ut doctor esse sustineat artis eius, cuius ipse praeter indecoros istos garritus usum alium nesciat ita tame secula iam aliquot dialectica docent, ut de germano interim ac genuino illorum usu no audiatur apud eosvel verbum. Om docent inquiunt illi)arte gladiatoriam, ij non sat habent verbis modo praescribere, qua ratione vel aduersarium ferias, vel ictus ab illo teζtatos eludas Primuipsi arrepto telo in ludicrum certamen illud descendunt ut iam nysolum auditor, sed spectator etia artis suae fiat is qui se illis in disciplinam tradiderit. At ne id quide fatis. Tradui deinde arma discipulo, docet aptare manus, docet gradus coponere, docet quo pacto, nuc fugere antagonista, nunc insequi debeat: qua do fidendia viribus, qua do arte viedu. Quid re 1 qui pueris prae copia tradux gramaticoru nonne primu ipsi exeplo uno
aut altero id praecepti quod sit Xplicandu illustrat, nonne deinde authoribus enarra-dis,traditas iam ante preceptiones illoruscriptis accomodat,osteduntq, quis quo modo hoc, aut illo praecepto sit usus quis neglexerit, quis obseruauerit 'Atque ita demum ipsos etia pueros iubet conari aliquid, iubet armura meditari iubet coponere epistolas . Neq; vero id, que admoda in prouerbio est, sine cortice Adsunt ipsi, vitia indicat, emendari ea quo pacto queant demo strant suas quoque interim epistolas, aut carmina illis imitanda proponunt: idq; annum unum, aut alierum, quousque tandem aliqua dimis illi alis fidere tuto possint ita fit,ut iam inde, Rue a pueris no sola discat praeiscepta, sed 'lum quoque aliquem eorum nouerint praeceptoru Quam docedi rationem putant obseruandam esse etiam in dialecticis, quorum si quis alius sit,sius praeter istos gymnasiorum codictus, hunc aiunt indicari oportere eis qui doceatur neque tam referre illorum, ut aduersus praeceptum quodque plaustra aliquotcsi vehas obiectionii. quam ut commodis in singulor explicatione utare exemplis, dem5stresque quo pacto alii hac aut illa prς ceptione sint si, quomodo ipsis utendu Hoc, ut dilucidius fiat si explicant. Aiunt dialecticen de earum esse numero artium,quae velut ministrae quae dam sint artium caeterarum, quasque usius modo causia disicendas esse omnes confirmet. Itaque enitendum nobis huc esse, principio, ut quaecunque in ea, etiam si argute qui dem tu maxima quadam subtilitate dicuntur, tamen nihil aut minimum utique con ducunt ad sim . ea Omnia aut in totum submoneantur, aut certe non oneretur hisce re bus iuuentus: quod genus magna ex parte esse, quae sola hodie docent scholaeci nec non multa etiam ex iis, quae tot libris complexus est Aristoteles. Deinde, ut quae ad usium facere videantur, ea tradantur sic iuuentuti, Ut quinam is illorum sit usius intelligat. At que id tribus rebus fieri posse. Primum, si quemadmodum dixi in tradendis praecepti, non tam agamus illud, ut aduersius singula quaeque myriades aliquot cogamus argumetorum, quam Ut commodis numquodque declaremus exemplis, siue ea comminisea muripsi, siue ex authore quopiam afferamus. Ea autem exempla, familiari quidem esse oportere: non tamen otiosa atque inepta Nam ut Grammatici paulo diligentiores sitarum esse partium censent, non qualibuscunque uti exemplis in explanatione praeceptorum suorum: sed quae praeterquam quod praecepta illustrat, utilem etiam aliquam complectuntur sententiam ita Mialecticis illud curae esse debere, ut quaecunque explicadis praeceptis suis, vel affingant ipsi, vel aliunde sumpta adducant, ea semper eiusmodi sint, ut ad ciuilem usum communemque hominum vitam accommodari queant:
154쪽
vel ad virtutem hortentur, vili vitiis deterreant,vel alioqui ad forma dos mores, ac vitae institutionem pertinere videantur. Ita fore, Vim postea si hola egressi, sciamus quid
in ludo egerimus, qu6que pacto in rebus eiusmodi, iis praeceptis uti debeamus. Deinde, si in enarra dis authoribus, siue sacris illis, siue prophanis, nam ad hoc uti P e institutum nihil refert,omne artificium dialecticum, Veliit digito indicemus: Nam, ut in hisce explana dis partes sint grammaticorum, rhetorum, ut quam emendate, quam eleganter unu quodque dictuna sit quaerant: ita pertinere ad dialecticos ut quam credibili quisque oratione sili usus ostendant. Qua in re duplicem inesse errorem hoc seculo, num eorum, quive primum audiunt explicari poetam, enarrari historiographos, prilegi epistolas doctorii virorum, continuὁ vociferari solent aliud nihil est quam doceri grammatica Eorum alterum qui posteaquam totum se liqui mensem impenderunt audi edis libris grammaticorum, statim ad aulliores quo suis enodandos prosili aut perinde quasi nihil ibi praeter fabularum vocularumque explicationem quaerendum sit. Tertium, quod ad tradendum, sium necesi arium putat, est,ut praeter ea quae iam di Innus, quotidie ciuilia quaeda themata in gymnasiis proponantur: in iis ipse praeceptor primas ut sic dixerim)ducat lineas, ostendatque qua ratione, qua via, ea themata In hac aut illam partem declamari possint: quae exordiendi ratio, quo pacto narrandum , quo tractanda ordineratio, quo modo cocludendum. Hac demum ratione fieri posse, ut in umbra adhuc d gens iuuetus, luci tame assuescat,atque sum ala quem eorum quae discit intelligat. Hse 1llicum aliis multis, a quibus recensendis ea de causa mihi supersedendum putaui, quod haud Cciret, an omnibus perinde essent futura grata Vnus Quintilianus conatus est explicare, Libro institutionum quinto Qu anquam multum interest inter praeceptiones Fabi &Rodolphi. ille docet, quo ordine quaveratione utendii sit argume tis, posteaquam inuenta sunt Rodolphus, quemadmodum ea inueniri eruique ex locis possint. Quo autem ord me sit utendum inuentis, id eXplicat libri tertiJ, capite decimotertio, et decimo quarto.Nunc autem quotusquisque Qumtilianum Ferri poterat, si non attin- ant ipsi: nisi alios etiam, mirum quibus artibus non a solo Sintiliano sed ab omnipoCicero de ela ore literatura auerteret, planeque facerent,id quod aiunt in prasepio canem, qui nec ris Oratorib . ipse hordeum edit, nec ferre potest , ut accedant eo equi, aut boues Sibi sere ista musis que ut dicitur, discit.)Discit idcirco, ut sciat ipse, no vi aliis ea quae nouit comunicet. Ita tibicen Antigenidas, ad discipulum quendam suum, doctum illum quidem, sed frigentem sane ad populum mihi inquit cane Musis Rat mundus quidam cognome toLullus. Fitin hodie nonnunquam menti a quibusdam de arte asta Lulli: caeterum liabros quibus ea ars continetur, mihi nondum videre contigit. Qui numerant, non iudieant. Sic Ilinius in epistola quada conqueriIur, numerari sententias, no ponderari. Suo ordine tractanda easnt, quae hoc libro sunt explicanda. Et quid dialectiee.
hὸ C tutum est igitur nobis hoc libro, sim tradere locorum, huc est ut idem apertiori, in dicamus i erbis explicare:
quo padio parandasi di serendi acultas ista quam dialectia
ceu vocant. Id commodomefacturi idemur, si octenderimus quaesit materia elui, quod instrumentum, qui rerum tractat. Materiam dico rem, de qua disserimus. Instrumentum, orationem, qua, quod dictum esse de re volumus, em
plicamus Tractatum, quomodo h ecparandasint, cin quae
155쪽
DIALECT LIB. HL 8 euisse rei aptanda. Haec quoscit sit videre,optimumserit initio des re,quidsit dialectice, cui sui hic em Π- eitu erit testinatasit. Et nomen quidem diale fices non ας di/nialiamne te stantes dicere, di serturam vel dis utaturam,
auemadmodum grammaticen iteratura dixere. Verum ouando illa asterior ιnt, atque seu iuus recepta, in Graeco proinde si ivt plerique Latini tanauam sum effet,nos etiam Graeco melius utemur Dialecticen quidam ex
artiumgenere uoluerunt es , qutuam acultatem quandam esse artem. vocavere . Verum utro dicatur modo , non erit auod in praesentia valde nos licitos habeat. Artem esse communis accepit opinio m artem disserendi vulgo dicimus hocaue nomine editi de ea in buntur libri. Erataue nimirum indignum,artium eam excludere numero , auae reliquaru duaesit
stabiliti ix artium et, sine cui praesidio tueris ne uos retipsae nostis commode posivit Fodsi est ars ut quidam definiuere collectio multarum de una re comprehe/sonum, adfinem aliquem utilem vitae mel . v alij redita ratiorerum faciendarum nemo i a m d itauerit artem vocare. I amo, multas comprehensiones costigit, quo pacto inuenie-dumsit argumeutum,c quomodo iudicandum, ubi inueneris c facie lori istori redia tradit eatenus ratione, quatenus
faciendi Derbumpotest diis aptari millenis esse certum est falli,decipi, verapro falsis falsa pro veris accipi, inutileputamus. Fast tamen non quam dialecticis, pro heri ut CyVillhs-bsa tradit. Euenit id quidem sed, nauem gubernator euertit, e medictu aliquando perimit. Hominum ut illa,nouartium. tque vel eo magisfatendum erit, utilem esse dia-lefficen,cu qui oratione educat, u idper pe nussa etiainstructi arte faciant m is allitur sartem calleret, vel
156쪽
RODO L. AGRI C. ME INVENT. nequaqua id, vel minu otii epateretμr. Sanesicut reliquae artes, quae remediosunt inuentae humani necessitatibus, non potuerunt sccurrere incommodis, nisprivi ea detegerendi se
diale Tice cum magna ex parte in eostposita quopadio laqueos captionumsta dumque indicendo itemin, necesse habuit aperire in im est ostendere quam varie quis capiposset. . aes quis inde deprompta, tenda iputauit, non artis haec est culpa, itarefugienda monstrantis sed improbia
tutis,sectari itanda cupientu. Myperienda enim,unt,ot caueantur mala m nemo artifex tantum remedia nouit.Rel Quo artium Etum ergo susit, artem esse dialeciticen. Myrtium autem bii T. . aliae ad naturas rerum cognscendas, aliae ad tam hominiisti emendandam, aliae ad orationis dicendique regulampertinent huiuHaue generis dialecticem esse apparet orationem Lib. I. 3p. . ominem initio diximus in idparatam esse, ut animisi participem quisquefaceret alium Tria ergo constat in omni oratione esse oportere eii qui dicit,eum qui audit, rem de qua habetur oratio: tre ueproinde in dicendo ob eruationes, ut
percipipossit, quid i velit qui dicit ut cupide audiat, cui dicitur vlprobabilesit, habeaturq des ei, quod dicitur. Primum grammatice docet, quae emendate eis aperte loquendi iam tradit. Proximum Metorice, quae ornatum orationis cultum omnes capiendarum aurium decebras inuenit.
Euod reliquum igitur est, ridebitursibi Dialecifice vendicare probabiliter dicere de qualibet re, quae deducitur in orationem. Itaque quaecunque ad inuetionempertinebunt, huius si verumfateri volumus erunt negotij. Euoniam autem pleraque i Rhetores de inuentione, plura etiam quam
quisquam Dialetificorum dicendasis serunt, quale id sit
C p i , talcemu p paulum. Id nunc dicamus, quia volumus dia,
157쪽
is lices esse posside' bibet dicere probabilitem probabili in Probabile disserendo non olum id esse,quod reue probabilesὸ'hbὸ ' i''q. Φ
quemadmodum Aristoteles inquit, quod vel omnibis videtur, elplurimis, vel apientibus Uspse vel omnibus, vel plurimis, veli ediati probat jue Visit exempligratia quod omnibus videtur, religiose colendum esse deum, exhibendam pietatemparentibus iso plurimi parandas opes, honores expetendos esse. mo sapientibin omnibus, meliorem esse opibus eruditionem ..dplurimis, virtutem maxime expetendam esse, modi edtatis, ut quod Plato dixit, quod Aristoteles,quod Theophrastres. Sed 1 oviam comulto nonnunquam talia addicendu .muntur, vidissicilesit huiusmodi quicquam eis accommodari in his ideo ab de nobis eritprobabib, quod apte consentaneeque de repropsita dicetur, quemadmodum multa de rebi , quae pror fieri non postpunt dicuntur qualia de commenti abularum sarum poetae,qualia etiam apud nos Apuleius duodecim libris de Metamorphosi 'ib xitulus fisa ety apud Grαcos Lucianus tibiis eis,quos vera hictbpi iEo ''' ' inseribit, quibus ea cripturumse dicit, quae neque qui quam aliis vidit, neque qui quamsit crediturus. No quod ne am, posse etiam reueraprobabiliter de re ei modi dici, quae non tum a me rerum e facultate etiam abhorreat taucianus idem,psintne homines in aues mutari: apud Macrolin,
fueritneprius ousi angastinaequorum utrumuissuma incredibile videtur de utroque credibiliter tamen disseritur. Nam bonum m malum idem esse, quρd Heraclitu quodqueposeum alij nihil treposse,quod noua Academia dixit permultaque alia ei dem notae, non liιm qui credibiliter dicerent sed maximos authores qui crederent ista,habueriit. Probabile ergo dialectices erito probabiliter dicere,quodpro con
158쪽
RODO L. AGRI C. ME INUENT. Desinitio di ditione rei propositae, quam aptissime ad dem dicetur. Erit
Esro nobis hoc padio definita dialecitice,arsprobabiliter de qualibὸ re proposita disserendi pro utimusque natura capax esse
Dissertura, Disputatura. Disputatrix. ArnPrudentia.
Et nomen quidem dialectices)Hac de re non inutile fuerit legere ea, quae habet Fabius lib. secudo de nomine Rhetorices Quo ex loco facile erroris coargui posistunt, qui vel disputatricem vel disputatoriam dialecticen interpretati sunt. etiamsi non me clam est, ab ipsis etiam Qu intiliano no nunquam Obiter atque aliud interim agente, disputatrice eam vocata esse. Sane que admodum iteratura, que si ura, prεtura, censiura, dictatura ita disputatura quoq; aut dissertura diceda soret, si pateretur usus. Quod si ars est,Vt ouidam definiuere.) Simon parasitus apud Lucianum, Ostensurus parasiticen esse aria
in te quodam audisse memini est collectio comprehensionum exercitatarum ad utilem aliquem eorum quae in comuni hominum ita sunt, finem. Crebra γῶν γαλήψιεωνα tio fit apud Ciceronem in libris de finibus'. quas interim cognitiones, interina comprehensiones interpretatur. Qua de re nonnihil attingemus postea Vel, ut alii, recta ratio rerum faciendarum. Ita enim discernunt prudentiam S artem,ut prudentia retii agendarum recta sit ratio ars autem faciendaru. Porro actionem esλQuae intra sese consumitur, neque operis quicquam post se relinquit. factionem, quae restin quit post se alia quid, ut sunt scribere, texere, fabricare, aedificare. Neque vel o est cur vocabulum factionis tantopere resormidemus in hoc significatu, cum is modo in topicis, sed in septimo etiam libro familiarium epistolarum, testam Sti factionem dixerit Cicero. quod si paruLatine dici putasset, non tanti apud eum fuisset authoritas iureconsultoru, ut in illoria gratiam barbare loqui sistinuisset. Quatenus faciendi verbii potest istis aptari:) Hoe eo dicit, quod id verbi magis ad corporis qui ad animi actiones pertinere videtur aene corporis quidem omnes, sed eas maxime, quae peris aliquid post se relinquut Ar tium autem aliae ad naturas rerum. Hanc ipsam artium diuisionem fecit libro stupe riore capite undecimo. Hoc est quemadmodum Aristoteles inquito Aristotelis hae de Prima principia.
νι, μοι κm is seu Hoc est, Sunt sane Vera prima, quae non per alia, sed per se meti Latera esse creduntur. Neque enim in principiis scientiarum inquirenda est causa quamobrem vera sint sed unumquodque eorum tale esse oportet, ut per se ei fidea habeatur. Probabilia autem, quae vera essς videntur, aut omnibus, aut plerisque, aut se ne homines in aues mutari. Extat dialog Luciani, qui inscribitur 4λκυοῦν, ς κάρ μιjαμορφίσεως. In quo Socrates Chaerephonti argutis imis aliquot ratiunculis persuadere conatur, homines in aues mutari.
159쪽
artium, opus cuius gratia di cuntur: ut quae contemplatio di . . μ' ni causa discuntur, earum obsit contemplatio quaepropter formandam vitam probitas quae propter aliam aliquam
actionem, hanc jam actionem cui destinantur finem habent erit nimirum dialecitices finis, probabiliter de re proposita dicere quando h M ob rei ea instituta. Id iliret ea quod initio dixi, docere aliquid eum qui audit. Neque ictu mη doceri-
tamen' accipiensum est ut qui uis aliqua ratione docet, Ma diale- dialectices munerefugatur. Nam grammaticio isa 'S'Ρ'bulam poetae explicat, qui historiam recenset, qui verba interpretatur, docet sic etiam qui interroganti, erit vel non ea
restondet, docet nihil tamen terque horum agit, quod ad diale ficum pertinet noniam enim satis habet ab eo qui audit intestigi, quod utpraedixi tu, aperte emendateque loquendi praeceptis constat οῦ poteri grammatices finibus, quae ista docet, esse contenti . Sed qui ita docet, ut fidemscise oratione uelit, dicendo a ditoris ad se trahere mentem, quateum Vacit, dialecitici negotium agit oratione autem sudo dicendoseri, elim nam quisulta auditori credis litate abutitur viseunt plerique, qui non dicitioni credunt, sed dicenti,quanquam dicat incredibilia, quaquam repugna
tia hic non magis dialectici praestare officium videbitur,
quam imperatoris iste, cui non a rirtus sed hostium metus vi toriam tradit mod dicimus autem, aperte dicendi rationem ad grammaticwm pertinere, illud non erit ignoran dum nobis, peristicuitatem orationis verbi constare es, re 2 2ὴ 'biu Verbo, ut norastiΠ vel improprietate, vel vetustate, P ῆμ
160쪽
vel nouitate obseura, quanquam nouandis uerbis apud Latinos nussuffere relidiu sit ocin neue contra naturamβιam perplexius construdia Haec quidem persticuitatis pars adorammaticum pertinet Alpersticuitas suae in duris ornatuque verborum est posita, ea Rhetorices praeceptis constat. dupli Ei erum autempersticuitas , partim in natura istarum, par-spi xlx- in tractatu consistit. In natura, quoniam aliae natura os uriores sint, aliae apertiores c cognitioni nostrae magis expositae. Ea ad orationem nonpertinet, quoniam cum rebus
ipsis ad orationem qualisiunque est, ertur Alia est, quam ordine dissoned que consequimur rebin quoniam ut aliquid autepostue dictum est,ita plus minu e intestigendo alteri co- fert. Haec ex dialetifici est institutis,quoniam non modo percipiendis rebus ordo plurimum praebet adiumenti sed nonnunquam etiamfides earii magna exparte ni est innixa me
admodum enim nemopi forem quempiam aut orem con-ώmmati dixerit, qui omnia quidemseorsum membra exatile exprimeret, iungere autem ea ne ret, in eam habitudinem componere, ut motus aut actus alicuius quam vellet
imaginem imitarentur: sic ne dialecitici quidem nomen ivendicabit,qui omniafaciendae ei inueniresiat, Hil nereis in ordinem redigere, ut em cui destinantu acerepsint,ne at Hic itaque is erit dialectices, docere profacultate rei de qua disseritur, id est, inuenire quae fide aciendaesint apta, e inuenta dissonere, atque ut ad docendum quam accommodatissimasint ordinare. Iudicandi enimpartem,hoc ipso quo aciendae mei apta inuenire debere praeseriabo comprehenseam in praesentia velim Nanqueperinde a id tur,non inuenire, em inuenire eiusmodi, quae iudicentur instituto nostro apta non esse.