장음표시 사용
231쪽
tandum expositio est 'pro lege Manilia, rerum a Lucul.
lo contra Mithridatem gestarum. Item pro Murena, explicatio iustitutorum philoseph stoicae, quam Cato e faba ,.,'' I h
tur. Et pro eodem, verba minae luci Catilinae in δε- mestica concione, insenatu iactata Laudatione epe vituperationesque totae propemodum expositione constant. ιι caussa fuit nonnustu ut crederent , in eis controuersiam noue se Verum qui inter exponendum argumentatio, cir inter argumentandum expossitio, utraquest alterim rei accesiis, transeunt in nomen quoque illius cuiussus tantiae tu 1iguntur si uanquam enim partem quampiam expositionis modulo aliquo argumentationis iniectosirmamus, notamen
tunc circa id ιmma consilit in Bituti nostri. Et expositiones
quae inter argumentandumsunt, quanquamsint utique per se exceptae expositiones, tamen clima argumentationum pars semi, illis confirmandis de finantur, argumentationes vocantur. Nomina enim data rebus esse voluit c naxagoras,
non ab eo quod lum,sed quod maxime essent.
Statuitur autem omnis oratio. Fabius Quintilianus libro secundo: Itaque cum duo, inquit, sint genera orationis. altera perpetua, quae Rhetorice dicitur, altera cccin,que Dialectice:quas quidem Zenon adeo colunxit, ut hanc compressae in pugnum manus, illam explicitae diceret simile. etiam disputatrix virtus erit: adeo de hac, quae speciosior atque apertior tanto est, nihil dubitabitur. Et Cicero in oratore ad Brutu, Zeno quid Di)lectica puille, inquit,a quo disciplina Stoicorum est, de manu demostrare solebat, quid inter has gno, Rhςxori artes interesset. Nam cum copresserat digitos, pugnumque secerat Dialecticam aiebat 'lλlme simi eiusmodi esse:cum autem diduxerat Manum dilatauerat, palmae illius simile eloque tu. tiam esse dicebat. Equidem cum possit utraque oratione. Probat rationibus aliquot, utrumque orationis genus communiter ωad Rhetorem ad Dialecticum pertinere. Quanqua hic quoque verborum magis quam rerum inter Rodolphum alios pugna est. Etenim Rodo phus de Rhetorica Dialectica loquitur, quatenus hae commu
nes quaedam ministra sunt artium omniu: ita ut a Rhetore ornatus petatur sermonis, 2 Dialectico probabilitas. Eo certe modo tam concisam quam cotinente seu perpetui orationem,utrique harum artici 5 munem esse oportet:cum utroque genere orationis,
probabiliter ornateque dissieri possit. Qui diuersam sunt secuti sententia, hi dialectice ad scholastica illa umbraticaque certamina coarctarunt: S officio Rhetoris eos dema fugi arbitrati sunt,qui foresibus illis actionib'opera sua addixissent. At enim non e Scin forti interim sicisum illud orationis genus venire potes 'Potest quide, verum id ra
232쪽
Hur. Et qui hunt in modum discreverere istas, eos non in quid fieri possit, quam quid plerunque fieri soleat, tradere obrisne apparet. Ergo S in foro. De his altercationibus caput est apud Fabium libr. 6. Quod autem addit Rodolphus, editas esse a Qifinti
Iiano altercationes in hune VP m. de ea re dicemus nonnihl ibro tertio, cap. 1s. Cum
C/vi id ipsium possit esse & causa reii oratio. Causam nunc dicit, per qua res habet ut sit. Rδti'. Ratione, per qua res habet ut cognoscatur. Ergo res eade, inquit 8c causa esse potest ratio. causa, quatenus per ipsam res est. ratio, quatenus per ipsam cognoscitur Exe-pla quae addit, satis dilucida fiant. modo ne ignoremus, desecti siue eclipsim luti prouenire inde, quod terra inter solem 'una interposita, obstat, quo nainus luna radiis solari byillustretur. Mene incepto desistere victa 'hVerba Iunonis. I. Aeneid. indignatis se tot annos cotra Aeneam frustra bella gessisse, animiti' se ipsam, ne ab incepto desistat. Loc est not vel pueris, quocirca nihil causa erat, cur huc plura ascriberetur. Eaq; si per se aecipiatur. Qv oties argum etatio, inquit,Venit in expositione, tuc per sequi de inspecta posset suo nomine, hoc est, argum etatio dici, sed quia in eiusmodi oratione expositio dominatur,hinc est uti tota expositionis nome recipiat. Ide fit, quoties expositio incidit in argumentatione. Ita apud Cicerone pro Milone.)Continetia loci Ciceroniani habet ad hunc modia Vbi videt homo ad omne facinus paratissimus, somtissimum virum, inimicissimum suum, certi simu costule: idque intellexit, no solum sermonibus, sed etiam siuffragiis populi Romani saepe eme declaratum, pala agere coepit,& aperte dicere, occide dum Milone, Seruos agrestes, & barbaros, quibus sylvas pubi cas depopulatus erat, Hetruriamq; vexarat, e 'pennino deduxerat, quos videbati reserat minime obscura. Etenim palam dictitabat, c6sulatu Miloni eripi no posse, vi ta posse. Significauit hoc sppe in Senatu, dixit in sicione, quin Fauonio forti si imo viro, quaerenti ex eo, qua spe frueretur Milone tuo respondit, triduo issu, ad summii quatriduo periturum . qua vocem eius ad hun M. Catonem statim Fauonius detulit. interim cu sciret Clodiu . neque enim erat difficile scire)iter bienne, legitimum, ne cessarium ante diem XII l. caledarum Februarii, Miloni esse Lanuuium, ad flaminem prodendia, quod erat dictator Lanuuii Milo: Roma subito ipse profectus pridie est..tante suum landum, quod re intellectu est, Miloni insidias coli oraret. Ut pro lege Manilia rerum i Lucullo gestaru In ea oratione explicaturus Cicero, quo modo magna adhue posset esse id bellti, quod cum Mithridate gerebat populus Romanus: initio Lucullum laudat, atque res eius aduersas Mithridate gestas exponit Longuioret huc totum locum ascribere, neque ita multum mometi attulerit ad eorum qu ab Rodolphodicvtur intelligentiam. Et pro eo do verba minaeque L. Catilinae, Dixerat enim Catilina in domestica c6cione, miserorum fidelem defensorem inueniri n6 posse, nisi eum qui ipse miseres et,minime timidia, valde calamitosum esse oportere eum, qui esset futurus dux,& signifer calamitosorii. Dixerat ide in senatu, duo corpora esse in republica:vnu debile, firmo capite: alterum firmum: sine capite huic cum ita de se meritum esse caput se vivo no defuturum c. Nomina enim rebus data voluit Anaxagoras. Philosophus hie fuit Asiaticus. Claruit Athenis eodeζ tempore, quo Persiarum rex Xem -- , xes. Cum post annosco plures ex Graecia in patria esset reuersus, videretque desertas yyy g' posths,ione, sivax No essem, inquit, saluus ego, nisi istae periissent. Et qui annuntiarat morte filii. Nihil noui nutias, inquit scieba enim me genuis. mortalem. Porro quod
hie de eo dieit Rodolphus, id si recte memini tribuit ei in Physicis Aristoteles.
Duplieiter orationisdem contingere, rebus, iratione ipsa. Atque inde arginnentatioq-dsit. Cap. OCIII.
QEd nos 'gulatim de utraque , primumque de argumentatione dicamus, quomam uni in ea robur nerusque disserentis Expositio enim inuenit , ita dicamo dem, ar-
233쪽
gumentatisfacit eam. Si quid autem habet expositio siquid habet utique artis, quod Diale Tico praecipiendum sit, id
fere ex argumentandi ratione descendit. Cum petatur autem fides argumentatione, dicendum videtur in primis, )yMi0dem orationi dupliciter contingere, rebusscilicet, iratio duob modis. ne . Rebu contingit fides quam is qui audit velut tacta Prima rebus. apud animum suum argumentatione costigitum ex personaeim qui dicit quia velis putatum, cui tuto positi credi: vel assedius aliquis, ut beneuolentia, ut misericordia, propensioremfacit animum audientis adcredendum. Et ex reliquis 'usunt temptus ocus, res cse μι etiam aut audit persepe cupiditas, vel aequitas vicuuiue animi, cuit sparui
refert me ita esse siue aliter credat: His dicendi modus. de persepe dubitatio dicentis,)ro iram opinionem con-frmat non quia id verba essciant sed quia credendum videtur maxime ei, qui nihil improbius affirmet. Contraaue argumentsus solicite dicenti, minin habetur interim*dei. Putamus enim nosisse deside nota dubitaturum, nis demsibi ipse non haberet quia iret non dicere se ue
ra, in eam persuasionem xemre, ut ne verisimilia quidem nobisputaret riseum iri de ducitum inprouerbium erit, neminemsatis credibiliter aliis mentituru, nisi aufuerit antea
sibi metitus. Sinon isse migdianus, nihil habet in verbi uis. Edil εἶπ'
quo emfaciat eis,quae de a suo, dequefabricatione eaui ζ', R- νψ eonfingis de ergo fides illi venit ' Primi m credeba tur auectos hostes ride dimoto metu, libertas iam Troianis negligentius omnia, securius audiendi , minί sue sestedia verba Sinonis accipere, ut quae nihil possent nocere. Deinde Sinonem relictum hostibus, non videri, nisi en Secunda. seu uis minimicum, effosse e d hae praesenspro viro Tertia.
234쪽
χε Π fauor , cst misericordia expericulis Palamedes Troianis Quinti hsiti aemulatione. vetandi bestis acceptior. Whssis
contra, Troianis actu dolisque inui s. Troiani cupientes vera e se, quae dicebantur m paratiores adcredendum, quia sεν im, mustum videbant esse praemium mendacio. Praeterea passa-Κ.άζ dium a Graecis de Troiafurto ablatu Eapum animal aptum bestis, deae praesidi bestorum crum . Post Laocoon a d
conibus peremptin, qui equum violauerat lia narrantur omnia consentanea istis, quanquam nihilsit in oratione, quo vera,quae dicunturprobentur, es tamen auditor costetitione costationeque rerum est earum interse ordine est congruen- Primus eoru tia sic esse si ibi persuadet. Ergo creduntur alia, quia vera quibus credi ese certum est, quale es quoa primum narratur a Palames... h de que at sub proditione Pelassi Insentem infando in-s. .... dicio, ut besta vetabat, Demisere neci. Et iterum, Omnis stes Danaum, est coeptifiducia besti Pastadis auxilii emper Tertiui erit Gylia creduntur, qui uni perse probabilia. Vi, Saepe fugam Danai Troia cupiere relicita Moliri, longo se discedere best . Et, Eripui fateor leto me, em iuncula rupi Et, Crisiensere omnes,m quaesibi qui ue timebat, iis
in miseri exitium conuersa tulere. ita creduntur,apuia aliis
verisimiliasunt. Hi, Sanguine quaerendi reditus Creditur enim, qui mile istitu est, Sanguineplacastis ventos, m virgine caesa, quod certum est. Sic etiam, insemper mussis
Qgyx R Criminibus terrere nouis,hinos agere voces In vulgum ambiguas. Certum erat antea talias litum istumfacere uuaedam velut in numerum credatur,quia no est cursato ea putemus. Vt,isti me comite, i anguinitalepropinat uuiauper in arma pater primis huc misit ab annis, Et, Si quinos silet iste dies, tι turique recuset Prodere vocesis quenquam,
235쪽
aut opponere morti. Et imoseos iam per nostem obscuris in viva Delitui. Non enim est,cursa,velsic, velpotii/s non φη η si adta credamin uuaeda etiamsidem habent, quia inter
duoprorsu vera, velut ia, vel transitus quidemstatuuture occupant , ea mente, quia ad alia no resticimus, ut haec vera
credamm . Ut Palamede audibin mi sit occisum es pro cons se est. Sinonem relictum a Graecis in patriam profecitis res ipsa indicat. Conne tit haec duo capita Sinon,hinc se tofunda metostaudis,quod co anguineus esset Palamedis. Dd cum rideatur nihilum maereri adaturu, 4elut extra rem,o nihil ad rem pertinens,pro vero accipitur, originemque meipraebet omnibus issis, quaepoctea dicuntur.' interim admoneamus, nuta parte i si qui cotra nos di jerat,acrius ins iciendum, quam ubi minimu urgere nos, istuetia ridiculus nobisfirmarepartes nostra, idebitur. Ea naque quae palam nospremunt,velut aperta vis,asti repelluntur, i aque vel indormietes nos impetu o excitant hae vero tanquam olida, nonnunquam etiam riprofutura, proferntur,quo recitius pleruque eograuius di ficiliussu vitatu periculsiferunt. Poriremo creditur dicenti ipsi, quia velgrauis vir, vel benevolus putatur. Ad Ugurandum pertinet
quod dicit, Fas odisse viros uod dij prius omen in ipsum Conuertant. mantiuVnt aute haec omnia in ipsa ora tione,non tamen altera adhibetur alteri,tanqua de acturas singuia persepositae,reputatione audietis,et apud animumsuum comparantis eas,faran dem. Plerάque veros ipsis sola erit aestimatione,quia apte accomodateque o mnia naturaesiae dicuntur,idcirco ridetur credibilia Hoc meigenus,cum omni orationi nonnunquam est necessarium, rum expositioni maxime,ci non habeat eas de nisi ex rebuΥ.
236쪽
RODO L. AEGRI C. ME INVENT. Alier modus Fides autem quae sit oratione, est quae conficitur argume-
fides cotingit tando, cum rem dubiam probabili colligimus argumento. Id vero, quos mul lectimur rem quam probare volumus, misiud inuentum quo probare conamur, eam argumentatione
esse dicimus Sane quo pacto argumentum reiprobandae argumentando adhibeatur, in commune, prioris libri initio, quam potuimius apertissime conati umus explicare. In hoc loco , quae argumentationis, hoc est, orationissentpropria,
Mendacium Nemine satis credibiliter aliis mentiturvo Quintilianus libro duodecimo Prodit difficulter te enim se,inquit, quamlibet custodiatur simulatio nec unquam tanta fuerit eloquendigitur facultas,ut non titubet,ac haereat, quoties ab animo verba dissentiunt. Sinon ille virgilianus. Locus notus est obuius omnium Oculis, ex 2. Aeneid. Virgilianae, quem ad longum recitare, Molestum est & nil aliud quam chartas comaculare, initium Ois oratio sino rationis Sinonis sic habet, ni . Cuncta equidem tibi rex, erit quodcunque,fatebor Vera inquit. neque me argolica de gente negabo,&c. quae sequuntur. Id vero quo simul. Itaque argumentatio est orario ea, quaein rem probandam Hyg*m η μ' arquinentum quo probare rem eam volumus, complectitur Cicero in partitionibus ait argumentationem esse explicationem argumenti. Idem in Rhetoricis, nomine argumentationis duo significati dicit, argumentum ipsium, ortificiosam inuenti argumenti eapolitionem. Duas esse argumentandiformasper asci llogismum: inductionem sue do bisi mauubyenumerationem. Dua3 item ιmpemctas, enthymema atque exemplum. Tum, quo baeforme inter se distent O quandoperfecta, quando imperffcta argumentatione tendum. cIΙΙΙ.
Fidem qui fit VIdes omnis quaesit ar metando, aut asensibus primum
do aut asin coepit, deyrtique tu mentem, iussu necesse qui siem omne
ta pr. Is i. consectere . Aut i a per se mens, alterum ex altero, res perceptas conferendo costegit. Prius es, ut quia irimiti lunam, iam plenilunio descere, O iterum tertio, quarto
que itidem eri dirim tu luna tunc di tunc. alio item alioque temporeplenilunio defecit, nec dinquam aliter est,se sim, costigimus, ergo luna nunquam nisi plenilunio deficit. Priora enim istasensu percepta nisingulatim eosterius au tem quod est,tunam nunquam nisi plenilunio deficere, mente
237쪽
lapercipitur Sectindiim cum mens alterum costigit exoltero mi cum dicimus, a nunqua descit splenilunio,ergo necesse est id fieri interuentu terrae lunam obumirantis. Horum enim utrimque, nisi mentepercipi nequit Pro hae VI g'm diuersitate, duae nataesuviperfectaeformae argumetari,aua sectae. rum alteram tu utitionem, alteram xko vocant Graeco .
nomme συλλογισμον Cicero apte . ut omnia o prope ad verbis, m acol
ratiocinationem dixit. Mihi retitissme ridetur indu tio di es: ἡὸ . 'cienumeratio quemadmodum Cicero dixit argumetatione quanda esse expartiuomniii numeratione Indus fionis vero nome magis couemre impersectae enumerationi, cum duobus tribu ue propositis inducitur auditor, ut in omnibus ita eredat e e. Est autem dudito vel vi nos dicimus enume
ratio, argumentatio, qua expiaribus uelpartibus vel 'ecie ςnvmor xio. bus, uniιm vel totum ullgenus uniuersaliter costi itur Geniti in praesentia voco, quod aliqua ratione inplura diuiditur. Species, in qua sid diuiditur. Ex partibus hoc modo Plebs ista exoratio F 'mana optime de Milonesentit, equester ordo, et sena Milon . Vaetus toti ergo Po.3 8. optimesentit de Milo . Exspeciebus ' se . hoc modo Pompeius habet irtutem habet peritiam rei militaris,authoritatem felicitatem habet ergo cucta Pompeius insummo ducesbecitanda. tiocinati latino malumm id syllq-
uti nomine AEVt vi inquit c riso oratio, tu qua positis sui ratiocinatio.
busi,necesse est aliudpraeter ea quaepositasunt euenire Veces argumentatio, in qua positarum duarum propositionum duo terminisi iunguntur in tertio aliquo, ut necessi eos eodem modo interse coniungi, si omnis insidiator iure occiditur, Clodius es insidiator, ergo Clodius iure occiditur.
Hi in his duabus propositionibus, iure occidi Clodius, iungunt vi affirmative, in eo quod es insidiatorem esse, iun-
238쪽
B ODO L. AEGRI C. ME INVENT.gmiturque interse etiam assirmative. Sic negatiue, nustisi inutetur ase homine occisim, res tuere Milostetur e homine occisum,ergo Milon uti nos iuere Hli Milo, fas esse iuuere disiunguntur negatione, in eo quod e ι- teri hominem ase occisism. Disiunguntur ergo itidem inter se. Sed quaesit lex, quotquesint ratiocinationi earum gurae, ad iudicandipertinet rationem exaEle persequi praesentia, quoniam nece se est seu venire nomina ista, nesint ignorata, Couelusio. obiter ' antum praesentis res Fcit instituto dicantur. Id ergo quod efficitur argumentatione, ali conclusionem, alij intentionem vocant quoniamsi id, quod intendimus argumetando conficere. Ea vero per quae conficimus conclusionem, Propositio propositiones dicimtur. Et in inductione quidem nustum inter se ordinem habent propositiones, nec numerumpraefinitum. Pro multitudine en partium aut specierum, rem is necesse est quaelibet ex aequo adhibetur conclusioni conficiendae. In ratiocinatione autem tantὐm duae nipropositiones. ω - ..14. uarum alterapi s ymum habet ad conficiendsi, quia con-ppaxi0 clusi onem re intrast complectitur, c idcirco ea vel maior propositio,vel expositio vocatur Altera minus habet virium,
sumptio. quam vocant minorempropositionem, et asumptionem. Et
omnis uide propositio duobin continetur, vel extremis, vel
subiectum terminis auorum hi ιbiedium dicitur, de quo dicitur alis p .d Ei uis quid . Hic veropraedicatum,quod dicitur de aliquo. Necesse est igitur in duabus propositionibus ratiocinationis, quatuor esse terminos inters hos quatuor,quia iussissemper accipitur , usu quidem e ministerio quatuo ιnt, re vera tamen non pluresμnt tribus auorum qui bissemitur,medium di-Mὸὸ LM, citur,quoniam in eo ali duo iunguntur. At qui cum mediossiu e trςmv. nitur in maiore, maius extremue in assumptione vel minore,
239쪽
insidiator iure occiditur Clodius est insidiator, ergo Clodius iure occiditur conclusio e 1 Clodius iure occiditur: ea essenim qua probare volumus. Maiore' omnisinsidiator iure occiditur. nor,Clodius est insidiator. Medium est,insidiator, auoniam in eo,iure occiditur, quod eu maius extra
mum, Clodius, quoa est minus, iunguntur. Praeter has tandi formae
durassecies argumentandi perfectas, ali unt imp psecitae '' duae. quae nisi captio sint, non insteciem tantum diere conficiantur,ad secusemper redigi plant si sarum quae LMqs άρω . ad ratiocinationem ducitur, enthymema dicitur, id est 't
intibainus interpretatur 'commentum, quo quidem cum psint omnia mentis nostrae signari cogitata, argumentationemsignificauerunt ex altera ratiocinationis propositione,hoc est,maiore vel minore, m conclusione compositam . Ex maiore , , insidiator iure occiditur, ergo Clodius iure occiditur. Ex minore, ut Clodius ea insidiator, iure ergo Clodiis occiditur usae' ero naturam habet induJlionis, exemplum vocatur. .idsit exemplum superiore libro,cum com- 'μ' parata trafctaremus, nobis est dictum. Sed no omne exemplum redigitur ad inducitionem, nec omnis imperfecta inductio effutique exemplum Illud enim, P. Scipio occidit iure Melium,ergo Cicero iure occidet Catilinam, nemo ne uerit Primo libro
exemplum ese. Non es inauctio tame eu ratiocinatio. Nec Sp.Melium,
enim Scipio pars est Ciceronis,nec 'ecies istius, Sic eis quan i sti ,'
impatiens consertis erit, quoniamstaternoprimi maduerunt Lucani lib. . sanguine muri haec tame argumentatio, sim sitis est δο- maparum 'quaesic explicatur, Rema non eastis,ergo nul
la res ea satis indu tionis quidem similitudinem habet,
240쪽
RO DOLA AGRI C. DE INVENT. Aristoteli su nemo tamen dixerit eam exemplum e gristoteles autem dia
thymemate. xit enthymema ratiocinationem Id etoricam,affiniuit enthmema esse ratiocinatione ex verisimilibus signis. Sunt itaque Muiputent Aristotele non discrevisse forma argumentandi a ratiocinatione enthymema sed certo tantum reruns Oenere enthymema costare voluisse. Plerioue Metores hoc nomen flut dignatione quadam dederimi ei argumentationis Nieipsa vel cyeneri, quod ex contrariis conficitur Euale qὶ auem alienu
I: ά ά ά du invenies, si tui hostissueris'Et id quod modo dixi, mid
k ''L. . stis est se Roma parum Et apud eundem authorem, Audes Verba mili- -lcire ruinam, Sub qua sema iacet Et Cum meretricissit Cisahem ' quod amator odi cuimputatis esse, quodpauper adamavi Puta. odi Sed haec plerimque magis constant eloquendi rationi, quam Pesseat, i inueniendi vel argumentandiforma. gumentatio m Miris aut ratiocinatio perfectaque inducitio modo le
ab imperse gitime riteque JIant, certaetemper exploratassariiuntquὀam Z in costigendo. Si nanque verasunt, quae proponuntur in eis:
E. si neces est est ea esse vera puae costiguntur Exfalse enim ve-
φxi in de ζ'n rum potest effici. Consequens ectenim si homo est asinin ho-
tur. Estque idcirco 'seu eorum, Pessicacismus, ita crebro dissicisti niti etiam quoniamfacillime persticitur in eis, expositis omnibusper quaesit probatio, velut in corpore cultu omnia deteguntur membrasi quid viti errorumve subsit. Deinde, quemadmodun in inductione pes e numeratio omniumpartium auis ecterii dissicilis est,sed duabus quandoque tribuque iam propositis, reliquarum de ex eisfacile cossigitum sic in ratiocinatione sequenter , aut proposita
maiore, minore aut minore proposita, maior apertior ea, quam ut proponendasit sed ultro incurrunt in animum: