장음표시 사용
311쪽
DIALECT LIB. IL 1 8 cura procreandorum liberorum, sudi Mn coiscendae libi dinis,ne alta quam quae permissum est rapiat. Hic etiam nasutur argume ationes istae, quae proprie enthmemata Rhetores voluerunt dici cum diuisa na reper duo opposita , trunque deinde astramamus vel negamus, quod in enumeratione si a comprehendimus Cicero complexionem voluit
id vocari. male est, uxor vel decora es vel deformis detur quidemprimo a steritu si alterasit ducenda, altera ducendam non esse. i tamen volet tririue consentanea quaerere, licet decoram duce iam esse iistem pulchritudinis liberorum .deformem, ut exerceat continentiam mariti. Sicquidissentanea quaeret, dicet, decoramjustectam es, deformem inuisam Nec vero primosatim conatu deflendum est si
consentanea quaereti, prima duorum locorum contio parum restodeat. Sed conferendi iterum, adhibendique ad eos erunt alifloci, quibus consentanea seperuincantur. aliasὼut Thuydidis nonnulia,contra commune ensem opinionem- sue dictae quae tamen adhibita probatione, confirmat. -itandumque hac ratione ingenitim, nec acquiescendumsolum eis,quae ultroseproferunt sederunt etiam quae latent eruenda Sic enim paulatim faculta isia parabitur magna ex parte, quam tribuet oration Cicero, ut nihil tam improbabile sit, quod non hac via probabile videatur. Vpus tamen horum exercitamentorum hic straecipuus e I Descriptionis auidem. pquod per eamfacilem as equimur omnium locorum in auali belle, uelut nos ub aspectu intuitum. Nec enimsatis e ci-re,locos in omni re inueniriposse sed oportebit promptos esse, velut nutum nostrum expediantes . Praeterea, qui nequi
bit rem propositam per locos deseribere, nihil est quod inueturum ex locis certas ratione confidat. Hoc enim primum ea
312쪽
RODO L. GRI C. DE INUENT. totius inuentionu caput ex quo commode tractato,omnia co-Vtilit 3 om Qiome proseruntur. Comparatio vero interse duarum
rerum deseriptarum persingulos locos, hanc praestat utili talem, Lauicquid inuenerimus,facile aptemus instituto no-sro,s in Uum argumenti traducamus. Mideamin etia, quod inuentum nostrum aptum sit argumeto, ruod ineptum, quid in hac istamuepartem magisprosit nobis msi quid conatui nostro repugnat, ut id ne attingamus quidem S dicam enim,cuicunque est cura virtutis, ducet uxore, ergo philosophiu ducet uxorem si neget aduersarius id, quodpropositum est, hoc est ducendi esse uxorem, cuicunqusit cura r-
tutis am hac inuetione quς ex philosophi nomine ducitis)
habere curam virtutis, nihil egerimus uisi habeamus aliud expersona uxoris inuetum, cui hocsit consentaneum vidicamin,cuicuns est cura virtutis , procreabit liberos ergo cuicunque est cura sertutis, ducet uxore. Similiter quod in philoseph descriptione positum est, contemptorem es eum voluptatum m dolorum,cuicunque inuentorum ex uxorispersena adhibeas,figidum ne argumentum conficies. Id vero quod sequitur inphiloseph descriptione, incuria rerum
humanarum, dissentaneumfere videtur omnibus eis qua ex persona uxori ducentur. Ergo in his danda erit opera, visi non prosint,obsint quam minimsi.' dicamus, philosophum non uxori molestia, non orbitate liberorum a coniugio deterritum iri quoniam contemptorsit voluptatii, doloru Aeetiam,eum no amor liorum,curaqueparandae eis haereditatis amplioris, aut uxoris deoderis, in vitia cupiditatis, aut
auaritiae prolapsi rum quoniam sitsibi incuria rerum humanarum olum ergo philosephii innoxie bona matrimonij -- lai toleraturum. Sic quaeperse quandoque ob re videntur,
313쪽
contra obstatia alia munimet osunt. Et quemadmodum re-- liquis in rebus, sic hi t, ut quae perse in malis numerarentur, aliis comparata malis, in remediorum habeantur loco. Haec quidemsundamentasunt omnis inuentionis quae qui
quis rectefirmiterque iecerit, exiguus in reliquis restabit laborearataque es his omni dicendi materia: quicquid dicturi copiam potest instruere, hac via costigitur. Sola deinceps opus est ratione,quae praesenti rerum usui aptet ista, ordine ea dissonatque, velut in aciem producat.
Adiacentia,affectus matrimonialis . Amorem uxorium hic dixit amorem uxoris erga maritum.Curam autem uxoris alendae, ego Pute mariti potius, quam uxoris adiaces esse. Negligentia toti. Animus ad alterius quam mariti toru propensior Qu onia hic virtute expetit, ille aspernatur. Hic, Stoicus: ille, Epicureus. Ne cui imponat religio illorum, qui putant pronomen hic, semper ad propinquius antecedens referri oportere. Quae proprie enthymemata Rhetores voluerut dici.)Enthymema quid sit,explicatum est supra,libri huius capite decimoquarto. Quanqua hoc argumentandi genus, de quo hic loquitur Rodo phus, ipsi enumeratio siue inductio potius qua enthymema est: id quod nee ipse hoc loco dissimulat. Cicero coplexionem voluit id vocari.) CO Complexio. plexio, inquit Cicero primo Rhetoricorum est, in qua virum cocesseris, repreheditur Dilemma. ad hune modum Si improbus est, cur uteris si probus,cur accusas Alii id argumeζtad Cornutu, VI genus dilema vocant,diuus Hieronymus syllogismum cornu tua. Quale est, Uxor vel tosti simu ,. deeora est,uel deformis.)Resposium hoc est Biantis, qui interrogatus a quoda, ecquid Bianti remo sibi duceda esset uxor Aut formosam,inquit,habebis, aut deformem: si formosem, ea sto. eum pluribus tibi erit communis: sin deforme,ea crux tibi erit, iolor. Horu utruque malum,non est ergo ducenda uxor Lege Gelli libri quinti caput undecimum. Quam Cicero tribuit orationi.)In Paradoxis Cicero:Sed nihil, inquit, est ta incredibile, quod non dicendo fiat probabile, nihil est tam horridum, tam incultu, quod nosplendescat oratione,& tanqua excolatur. Velut nutum nostrum expectantes. Ouia Aum a ministris, ac famulis diligentioribus, qui eorum, quibus famulantur, etiam nutus spectare solent, ne dum auscultare verbis. Masitsumma eorum,qua dictas ut hactenus de locorum sis. Cap. xx M.
UT ergo demitis omnia tanquam sub numio spectum sucim. Eoia totamque praeceptionis uisu amplitudinem in unam 'μ die s
ium mam coligamus, ubi materia isserenisuerit oblata,
si quidemsitformata quaestio, nihil est quod in haeparte laboremus. Sin rudis ut ita dicam materia dicitionis proponatur, qua rationes iis quaestionis coniiciendaformam, δε- cuimus, quantum tamen i praeceptione potuimus assequi .
314쪽
RODO L. AGRI C. ME INVENT. supra cap. i Cum habuerimus autemsermata quaestionem, tu diligenter est etiam atque etiam expetenda, culingeneris quaestion it, ex omni illa qua Vra explicuimin quaestionum varieta Cap.r.8.ων te. Nec enim acile quis inueniet, quos ni probationes omnes referendae,nisi re te naturam quaesionis cognitam h buerit. Deinde tum videre est, quo pacto haec quaestio, quae tolliud butationis est caput, inplures diducatur quaestiones quod eum hic loc a nobis tractaretur,pro viribiti est explicatum. CV. i. Iam iudici nostri erit, quas tuaestiones inter primam quae sionem comprehens tractandas putem tu quod tamen ex conditione rerum P tilitate nascatur oportet cumque ea deliberidum est ante omnia, qua quaestiones credamus tractandas,quas remittendas. Gransolam eam,quae prima est sussicere arbitremur. Vt in quaestione quam modo pro exemplo possim tu, an philosopho ducendas uxor virum in hae quaestione lum de philosophi persena ,de qua quaeritur, disserere velimius, an priiugeneralem in hac inclusam quaestione explicare, an cuiquam ducendasit uxor Sic etiam,an optandi philoseph liberi, quod ex hac etiam pedet quaestione,
utrum id latius velim infundere, eis propria quaectionessa tractare, an sium simplicis argumentationisformam breuiter cosigere. Sic an expetendae philoseph diuitiae, anphilosepho cura rei familiaris obeunda, reliqua omnia argumenta ex locis usta,quae latius arcitiusve tracitaripro dicetis arbitrio possunt, sim quaestiones accipere. Cumfuerit autem constituta nobis quasio siue ynam, uepluresfaciamus,ea deerit ommu,quae cui clueto rmEdae ratio,ea qua proximo loco diximus ut acceptis in quaestionibus, ex quisiuargumenti aliouid duci poterit poterit autemsere ex omnibu quaeponentur tu quaestione deseribamus ea,perque locos
315쪽
DIALECT LIB. IL iso omnes ducamus, critum ex cosentientium,aut discrepatium ratione,'rout de quaestione pronuntiamin, in hanc vel istam partem argumenta costigamin. Nade quaestione, quae expositione explicatur, minus se itur negotij, praesertim cum de facto aliquo quaeritur,cuitus tantum ordo sest,initia, decur-μs,exitu ,si in recensendi. In eis vero ubi causse rerum aeruntur, quiapo sunt unius rei quandoque esse multae ca D: aut habitudo qualita ueret alicuius inuestigatur, ut qui quς-rat, quibivis rebus, aut quogenere vitae Cato tantum virtutis nomensit assecuti sonon oportebit utique argumentari et i, quid hac quaestione disseret se ollim integresuere,iuste, consanter , prudenter facita, dictaque Catonis expositione col. bigere. Argumenta tamen semina omnia confirmadarum laudum Catonis ponet,ex quibussiquaereretur ansuerit laudandis Cato, idem id costgipo st. Sed quiagenus hoc quaestionis credentes habet auditores non enim quaeritur, anserit laudandus Cato sed quibus rebus tantum laudis sit asecutisse idcirco expositione poterit ea quaesto absolui. odin omnibus hi ere res byn mefit, in quibus auditor non certitissed disicenti Uinrepersonam. Haec bifecerimus, per- uiderim que cunEla, qu)bussit nobis opus ad id quod instituimus docendum, tumfacile videbimus,quod adfrmanda
orationem pertinet an res ea ex qua nasicitur quom, quae
per argumentationem est explicanda, plexsit,c di quaeiolum proposita quaestione possit intestigi, qualessint, quas proposita diximus νocariransit, multiplex, sinuosa,quae
ex variae sexus rerum oriatu erte, ut i conditionales quaestiones, m ciuiles pleraes, ad qua rectepercipiendas longior narratio praecedat oportet. Deinde cum nostram au C p. 8.ditorumque persena rerum de quibussimus dicituri con-
316쪽
RODO L. AGRI C. ME INVENT. ferimm aestimationem. cogitamus. quas aures nobis auditores, quas eis i contra nos dicent,si qui dicent contra ,sint
adhibituri quassue prius adhibuerint ,si qui prius quam nos dixerint,tum non erit dissicile iudicium nobis, ansit exordio parandus aditus ad animos eorum,o cui vel occurrendum incommodo, eistet incumbendum cum viderimm quidsit
nostrarum partium, quo vel premamur maxime, vel cui faueatur. Sic peroratione,an tam multiplex res tantaque fuerit argumentationum copia , ut sit auditoris memoria enumeratione reficienda in easit natura rerum, ut queri de nostra conditione, mouere lach mas ira, odio, indignatione Cap.n miseere auditorum animos debeamin. Omnium nos rerum
personarumque conditio rectissme admonebit,si uncita consideremus,quemadmodum diximus, cum loqueremur de his τ' ' ' h partibvi orationis. Omnia ex eisdem ducenda locis erunt, ex quibus a tinentationes ostendimus duci edoceamus, ebeneuolentiam,iram,odium, misericordiam, aliosse moueamus asseciliust que cuncta haec quaestionum capitibus,quod inuentionis es, distant malidisiimi autem assectus persepe oratione,quae expositioni quam argumentationi, similior est,
mouentur sepe tamen est argumentatione ut alio docuimus Libri huiui uoco . ostigendi tamen acumen, omniseque tenuior ista argu-
Pt mentandisubtilitas ritanda est 'quesemel dicam,puritas ista docentis oratoris, m impetus .etitibus turbantis ,sicut inuentione nihil distant, ita eloquendiprope extremissὼn
317쪽
Rodolphi Agricolae Phrisi de In-VENTIONE GIALECTICA,
Tria sunt, quae explicantur hoc libro, qua ratione moue di affectus, quomodo oblectandus oratione auditor, quo in re quavis ordine, qualie dispolitione utendia. Porro, quamobrem contra eam librorum distinistione, quε in scripto etia illo exemplari erat, hoc placuerit initium libri tertii, haec res mihi in causa fuit: Videba ex iis quae hoc ipso libro dicit Rodolphus, tres ab ipso libros de inuentione dialectica scriptos fuisse cum dicat capite decimoquarto, itemque decimoquinto, se pxime, ac priore libro,tradidis se ea, quae secudo ab ipso lib. explicata esse, suis indicabimus locis. Et rursus capite duodecimo:queadmodum secundo,inquit, libro demonstrauimus. Ergo,& nobis hic retinendus erat librorum numerus. Verum no posse id fieri ea ratione qua alii secerat, superioris libri capite decimooctauo a nobis ostesim est. Quocirca mihi utique commodis ima secernendi ratio videbatur, si ab hoc loco tertii libri initiu fecissem, praesertim cum nihil usqua occurreret, quod huic distinctioni magnopere repugnaret essentque his plane consentanea ea, quae secundo capite libri superioris ab Rodolpho dicuntur. Na cum illic quatuor sibi eo libro explica da proponat, quid dialectice, qui eius sit finis, quae materia, quod instrumentum, quomodo ex locis parada disserendi facultas: quae potuit congruentior horum librorum esse discretio, quam ut quae illic explica da proponuntur, ea relinqueremus libro secundo: reliqua in tertium hunc coniiceremusqQuae mihi vel idcirco admoneda hic erant, ne quis protinus nouitate distulationis nfensus, temere, ac sine causa, omnia, non tam mutata, quam deprauata contaminataque esse vociferaretur. Assectus quidsit,inde oriatur, suibus potissimum rebus nos ma-ueat. Tum cilia modo dividantur asse EM , e quibus oratores maximamsbi laudem meruerint. Cap. I.
moniam aut de asse tibis dicere locus ad & u ς' u .
monuit, dicturum mede es priore reru in PII οδδε
traditatu posticitin ιm paucis, suae natura Fab. lib. 6.
eorum, quae issis dicam ut cum cognitos eos teneat, qui inuenire cupit, paratum ha beat tanquamsopulum niuscuiWque naturam, ad quem sint omnia argumenta velut tela dirigenda. Asseclin au Affectus quid
tem mihi non aliud videtur esse, quam impetin quidam animi, quo ad appetendum auersandiιmue aliouid vehementim quam pro quietostatu mentis impessimur. Omnis itaque G - '
318쪽
RODO L. AGRIC DE INVENT. assectus. v lex appetendarum rerum. vel auersandarumsudio nascitur.Appetimὐque, quaecunque vel reuera vel inste- , ciem bonasunt cotra auer mur,quae noxiasunt,vel nocitura creduntur. Ne olum assisimur eis, quae nobis bonaputa--- , min,aut malased aliena quoque vicem dolem indaudemis, esse isectu . irascimur,mseremur. In omni autem afficitu duosentprae
nos moueant. cipue, 'ulbin movemur. res quae accissit, aut expectatur.
persena ad auam re ea erit. u cunque ergo res digno contieerit,sive bona east,siue mala,gaudemus. Contra,s qua indignoferimus moleste. Etsi quide bonasse,inuidemus, irascimur.sin mala,miseremur, in doloris venimussocietate. At in his lectibiώ,qui insuam cui pue veniunt personam,
resstiplerunque icit assolui, mperquam breuis erit de
persena cunctatio . Nemo enimfere nonsibisuet aui
quid bene refrit, id digno loquicquid cus, indigno id eu
nillepersuadet menitae, quandoque in partem reipersen non quidem cui contigit,sed a quaprofecta res est depersaepe,non tam bene,auscus de re quaesarisa est existimamis ex re im,quam ex animo, aut opinione eius quiscit ridescite apud Comicum dictum est, Visum hosito, contumeliae non mefecisse causea sed amoris. Et item alio loco, e bs quiuis homine cum opus est, beneficium acciperegaudeas. Drumenimuero id demum iuuat, si quem aequum est benefacere, benefecit.Sed in tracitatu rei, persona haec ad scientium locum redigetur Euandoquepersena etiam adjubie titiosi
pertinet ut siquis propter virtutes amet quempiam , vel propter decorem: similiterque oderit in eo vitia, vel deformitatem res quidemsunt virtus, vel vitium reliquaue, quibus ste latis, animi spraecipue mouetur persena vero velut rerum quaedamsi accesiis quoniam rebus etiamsine persena
319쪽
moueremur,personisine rebus nihil ad nos putaremus pera mere. Et quoma reri biectii spersona, cum tracitabunturres,in eum locumponenda erit. auia tamen asse tu copledii praecipue persenividetur, momeasse ius isti tribuitur ta- me priorsit nobis virtutis,vel decoris cura, sine quibus personam negligeremus, se tamen persena es quae amari dicitur,cru odimus,cui inuidemin.idcirco in hispro resepe accis
pimus persenam, rem inter locospersenae coticamin. Ni Notatisieula.
hi autem refert in assestibus,autsi esse rem,aut rideri. Temerarius est enim assedlin omnis cis praeceps rapit mentem, plerunque alius ex alio nascitur. I desit, ut de rebin omnibus, non ex verosatuat sed bonas eas mala ueputet ex opinion , quam indidit alterius assectus error vel aut leuiore quacunque crinam perDasione cuius est. Sunt masse Assectu duactuum diuturniores alj, qui logosent Isufirmati viamor, ' odium,inuidia,LLIM,metin, insumma,omnis,quissique maioris aliculin causae pessione animos obsedit . elati breuiores. βιbiti magis vi qui cum aliis ex causis, tum orationis vento,tanquam insipula ignis concitantur. Hi auoa
sicut de improvise propemodum prorsipunt sic celeriter quoquepers epe, quanuis leui caussa residunt Euanquamsit
autem capax omnium asserituum oratio. iussin non lociet aliquandosibi vendicet in dicendo, duo tamen vel maxime oratoribin laudem tulerunt,odiuae misericordia. SaneAri- soteles in eis lib. quos de Rhetoricesiripsit, multos enumerat, edi quidsi quisque quibusque rebita oriatur,extinguaturque rusin, copiosissimeprosequitur, inuit Hir iste ingeniosi i-mus,omnique reri copia inserustissimin uuae quisquis ire volet,exisio paratum erit inquirere. Mihi videtur,qui uis communis gus plane non erit expers, cum rem de qua do
320쪽
RODO L. AGRIC DE INVENT. Aurussit cum auditoris contulerat animo, cumque persticiat quid dicendo velit picere, non latiturum eum in quod asse- Elm genvis it rapiendin auditor Deinde quoque,cum respersonis auemadmodum modo praediximm coniunxerint,sacile ex re, quod bona ea malauesit facile expersona, quod ea re illa dignasit,aut in gna, deducet.
Unum hoc futo contumeliae me non fecisse causa. Chaerea in Eunucho excuseturus se Thaidi,quod virginem vitiasset, inter alia multa dicit haec: Iino, ita quaeso, unum hoc scito,contumeliae Menon feci lse causa, sed amoris,&c. Et item alio loco Ab quiuis hornine. In Adelphis apud Terentisi sic legitur. Abs quiuis homine,cum est opus, eneficium accipere gaudeas. Verumenimuero id demum iuuat, si quem aequo, est benefacere,is facit. O frater,quid ego nunc te laudem satis certe scio, Nunquam ita magnifice quicquam dicam,id virtus quin superet tua. Tripliei ratione asseam posse tractari, solam tertiam rationem esse Dei b--. p. ' Ι .
In Ractantur autem assectius triplici ratione . Aut enim
pri Pa -'i exprimimus oratione affectum, hoc est, irati, metuentis.
Gctuum, amantis , cupientis, imitamur verba quainfere est omnis
in Comoedia, Tragoediaque oratio Sed haec ardentiores habet motin , auoniam personas habet magis insignes , res grandioris ista quietos maguae propius a tranquistitate uillantes, quia res persona Dede medio umit uua in parte, necessime,s, cogitationes , vota querelas, des dera , pr
ces, contentiones omnes pro natura cui lue assessus, exprimat oratis . Ante omnia vero elocutionis genere i ludco ubicitur,ut i a dictio, tumultum perturbationemque concitatae mentis imitetur Et est quidem in hac asse tuum imitatione praecipve posita ea vis, quam nonnunquam colorem vocam dissionis . Vi cum eandem rem multi dicant,me exponant qui desue argumententur, altus tamen monetus tum,alim irati, alius querentis,alius miserantis tueatur colo-