장음표시 사용
341쪽
DIALECT LIB. III. 'Nuiusmodisunt, D inici administret, ut id re fefaciat sine virtute. Probationum habent is aciem possunt astrobationes esse, i quodprimum est propositum laquaim dubium accipiatDr. nunc tamen non in eum adhibentur δυιι m. alioqui quo minin otiose in spina videatur, non inepte probationes aliquae inters argerentur. Possumus itaque hocpa to, cum visis uerit, nam plures e res in oratione positas 'argere, una quanque non uno lum sed tribi istis auos diximus explicare modis Q quidem propositum res icietibus exemplum,cum tentatus rituque haud es dissicitia credam,nihiles necesseejuis exemplis indicari Esi V alia ratio dicendi copiose,quaest, cum nam eandemque rem iterum ataue iteria enumeratu dicimus verbis. o modo plerunaue videmus apud Ciceronem nonsingula modo verba, quod crebrum ea videre apud authores sed totos locos repetitos in eis praesertim orationibus, quas iunior edidit. Gua aetate sicut per alioquin sirotum praecipue omnis affluentiae cultί oue in dicendo cupidus extitit. Sed haec eloquendi,non inueniendi praeceptis comprehenduntur . diuersa unt idcirco a nostro instituto Breuitatis ratio facilior est. Martim enim rerum Breuitas in colyestione copia paratur,earum rursu praetermisione breui '' 'μ tatem consequemur, contraria enim it in bulato verso' contrariis oriuntur causiis. Vreues erImus, in Vonendoquidem si trita omnibus breuitatis sequemurpraecepta, hoc est,si rem non a primis utique initiis sed liιm quatenus instituto nostr usscit ordiamur.'Aeneas lique apud Virgi Aen., .lιum narraturi insidias Graecorum,non labores periculaque bestorum, quibus perfunditi erant,recenset sed protimis coepit,
Fracit bestost que repulsi. Deinde, ut in reliquo decursis expositionis, quicquid ad rem vostram non pertinet praeter
342쪽
RODO L. AEGRI C. ME INVENT.mittamus, ct smodi est, Dixit m multa alia,qu no est narrandi locium, Dixit quae ad rem pertinere putabat, cin,
Respondit quae sibi viseim est ausae moderatio pleririque nomstra aetatestudia tractantibin v seadeo deest, ut non lum; elint quicquid de re dici possit exequi sed etiam cui uque
ustaparte potest inferri mentio, id dique quaesitum accersant, quaquam diuersa,quavuis repugnatiapropositoiuo, viribi detorta tamen inculcent. ex quo iam instiuolis plerisque est leuisiimis quoque rebus ustus ribendorum voluminum neque modus neques nissit Post haec,sinosingulas reruparticulas dicendoprosequemur,sed tis habebimus ιmmas
velutfastigia rerum perstringere . Cuius rei, cum multa Aςd id.lib. I sent quis authores exempti, cuiusmodi est apud Virgilium: Punica regna' ides,Tyrios in Agenoris urbem. tot undatae Carthaginis explicatio quaestequitur. Item in quinto, Interea e geneas urbem designat aratro, Sortituros domos, hic Iti Andri Ilion, haec loca Troiae, e reliqua Sic apud Terentium, Pla- Sinonis cuit,des ondissolo nuptiis dictin est dies. Tum praecipue poterunt istud ostendere argumeta comoediarum,quae paucisimis versiculis,totumfabula complexum continent. Et declamationi themata,quae cum breuia admodummi, verbosis exponuntur plerunque in declamatione narrationiιiss. Sic ma-
pu riptores rerum, crebro videmus copiose fuseque res dictis ab aliis . rursis ab aliis in paucisiima verba contractas. Postremo,si quid vel ex praecedentibuου, auisequentibtusatis potest percipi, ut id ne dicamus quidem Euod let aute adiici,ne bis eandem rem dicamus,id cuipraecipiedum est, ignarum esse, quidsit breuitas, oportere credam. Exsequentibus praecedetia intestiuntur,ut apud Virgilium,in quinto, Gaudet regno Troianus Acestes. Ex eo, quod quidem non dixit
343쪽
poeta sati perspicitur imperio Acestae , fidisse rilem recens conditam , is depos os in ea Troianos. Sic apud Terentium in eAndria,ex eo quod diait Crito, eis morte ad me lege redierunt bona nec mortuam eam es, ire cognatam silli praedixerat, truuis tam eu ex eo colit itur Ex praecedentibus,, quoties mandata, Dilia,causasιe explicuimus, auibus , vel ordo sequentium rerum , vel vis facile persticitur, quale est in Phormione Tereiij, parasitu quidam Phormio, quaesequuntur. Deinde ubiicit Ego te cognatum dicam,c tibi iubam dicam Nou dicit,hoc dixisse Phormionem, quod i uni exsigura verborum facile persticitur. Sed hoc quidem prioris loci exemplum est. uod autem huius est loci postquam totum ordinem consili recen it, deinde rem ipsam , quae hoc patitogesa s, cum posset hinc cognosti soliιm dixit, persuasit homini factum est, ventum est, uincimur,duλit Argumentationum breuitas in eo posita est,sippi ' ζῆμ' mum, uel recidamus multitudinem quaeritonum, vel auaesi fusis tenderentur,quaestione futurae erant,eae breuiter argu mentationums ecie colliguntur. Tum siqua δει mimus quaesiones, quam paucissim s argum etationibus confirmemus sed ne argumentationes qui de late usis cosigamm, uerὰm nonnunquam pro tota a*umentatione stam ponamus proposita oneris e
tionem . ut Iema repetam exustas Erycino in littore classes uuid tempestatum regcm, vento que urentes Aeolia ex citos Singilia argumentationi es singido propositionibi explicantur Zandoque singulis prope verbis denseamus ar Dranci, e
g0 meta, ut apud eundem authorem uuin natam egrem e - 's η nero, itynsque hymenaeis Des pater, pace hanc aetern wderesi me ro eo lito dicere instituit, ut natam darete loὶcae. I'. itastinatam gregio genero. argume itum es. idcir-
344쪽
RODO L. AEGRI C. DE UNVENT.eo enim colli itur dandam eam este ueae,quoniamst egremus gener. Sic auod ιbdidit digni que hymenaeis auoauam 'iaprioripropesit idem. Sic etiam Des pater, iura diae, potestatem I no nomine collegit. Sic quodpostremu=mposuit opacem hac aetern oederes mes Breuius adhuc est, Aeneid.li., quod Dido inquit, cum cat am quare coiugium auersaretur dixist ubiecit Huic ni forsan potuisuccumbereti pae. Cuνellet mollire faciem amoris sit tu uni dixit, quasi iustior eget sibi venia hac inparte, quae nulli alteri delicto locum ef et datiιra. Et culpae dixit,nonpeccato,non crimini. Nec tamen dixit admissura sed potui,inquit, forsan cubere ut non factura i a sed amoris impetu i tum iri νι deretur. Hoc itaquepacto consequemur ut quadoque quavis multa,breuiter tame dicamus. Nec eni eripoterit, thac densitate stipemus argumenta si velimus tua eis quos u- perius dixi modis dilatandi, id est, ine diuisione,vel partitio ne, vel dinumeratione dissundere. Breuita igituris rebus Quis modus maxime constat Magni est elpraecipui in dicendo tu
sty--R4μ- peuiti copiaci claudeda Necsane res est,qua acile praeceptis coprehenderis Mysoniam authores, quoru obseruatio primam edendorumpraeceptorum iam aperuit,non eundem omnes in dicendo statuere modum cu abisplena, quodam ahquentiae impetu rapta probetur oratio aliis astrifcta,
ta, G neruis magis suam carne commendata eloquentia,
placeat isoque dissicilii Ut haec in alterutrampartem, Adamnare,vel laudare, duo maximi omnis aeui in dicedo viri efecere,Demosthenes eis Cicero quorum te uerit eloquentiae laudeprior, magnafuit mereratque contentio inter ν-triusio doctos linguae,cum qμyque Aulpatria hanc laudem,
345쪽
nonsine magnis atque diiudicatur digestibin asserat causis. Cum ergo Demosthenes breuitatis fuerit amantior , Cicero
copiae , ut intiliani iudici huim a mesententiae repe iam inuidiam si nihilpsit detrahi, huic nihil adiici,no e-
νὰ utiquefacile inter dissentientia tantorum viroru iudicia, virumsit potius, inuenire. Si qui tamen certam aliquam,cν velut praefinitipostulet legem,haud inuenio quid recitiis ei restondeatur, quam medium istud, quod inter nimiumparumque est, quod modum vocant. id it in o Pre,sic in hae etiam optimum esse A quasi quis alterutram in partem aberrabit, minus quidem erit measentetia culpandus, aut in id quodplus,quam quod minus est,deflexerit o Iam qui minus dicet,aut non intelligetursatis, aut noniatis probabit dicentisque culpa,reidano de qua dicitur, luetur. AtDlus dicat, quanqui dicentifortesit quod obiiciposiit,nusio tamen id re-rsi,vel intestigetiae,ve dei detrimento constabit. Satius ita- qu uerissemper, velfastidiripotius dicetem, quam rem parumprobari Modus autem quem dicimussequendum esse, ex instituto dicentis maxime definiendus erit Pro cuiusque enim destinatione, tae docere, vel mouere, vel dele fare cupit,optimio putandus erit esse modus,quopoterit quiduis horum consequi qui dicit. Ergo in rerum auditorumque discrimine,tota huitu reiposita est ratio . Partem tamen nonnullamminendicabit qui dicet. In his itaque rebusis, in quibus
credentemfingimus auditorem,docendique tantum dicimus causa, ut in rebusgestis explicandis, tradeda rerum natura, artium praeceptis docendis, reliquisque i enus, quae proprie expositione traduntur breuitasseregratissima est quoniam
id quaeritu olum, ut intestigat qui audit. At quum res escum aduersario, quiperuincendiu es oratione, viribus es
346쪽
RODO L. AEGRI C. DE INVENT.UM, quae pleramque moraplud, quam impetu Italent unusque non probaverim in ergo , quod sumus aggresii probare,
quatentu tamen rei materia probationem accipit,non uidebi
mur legitimam diotionis impleui si me rami uicquid au
temjuperabit,id huic instituto putabimussuperuacti u Mo-- uendi quoniam, visaepe iam diximus, non si aliud motus, quam vehemens quaeda probatio idem modin est, qui docedi. Delectationi latiinplerunque indulgetur. Vnde is, ut quae poterant Persepe paucisiimis absolui , postquam occupauit aures audiendi voluptas nostrae oblectationi largistima δε-
mus,atque expetamin tempora, cum rebin alioquin quanuis
angustasu ficerent. Ex esedem causi, qui diximmoenit, ut dodiis erudentibus grauibus viris seueris auditoribus, breuior oratio paretur. Faciliis enim, vel docentur, vel volunt videri disere,minu ue asse tibus, vel dicendi i ecebris, ob noxiosse praebent. Populus atque omnis promiscua multitudo , omni copia, impetu stlendoreque dicendi est demulcendus. Idcirco adusios cuncti panduntur eloquentiaesinus. Nec sane est ulla maior eloquentiae fax, quaeue acriores subiiciat ouibu, b ea dicetistimulos,quam latisiima audientium corona. Ei aute.ό. Eb ' qui dicunt,magnanimis quidem, incribin, indoctis siue piaque dictio iat tales sitie asecilent videri tales, aptior est breuis dicitio.
lauoniam magnanim naturasunt imperios suemque non
tam orationi quam perso ne deberi putant inprincipessingula verba sua, velut legem accipi volunt, ut quos saepe quanuis pauca grauent verba eos qui solis nutibus suis deberi obsequium credant. Vnde in in Graeco prouerbio ea, dominosseruisiuis mono stabos esse. Acres, magis v)r ere videntur breuitate . Indocti non habent, unde costam parem . Ergo qua tuis persaepe multa sint ei dicenda ,siugulis
347쪽
DIALECT LIB. III. 166 tamen ireuitas mago conuenerit, ut quanquam longa, accelerata tamen dielio videatur. Contra, humilioribin , sedatu,
prudentibus,doctis,sectida magis est ubertas. Hi unt enim qui videntur,cis esseposse rem quamlibet exacile docere, non tum quodsi unumquodque ostendere,sed ratione quare itasit ostendere debere. Sic rebiu etiam perplexis, dubiis,
numerosis grandibus,adhibenda est copia. Tenues vero, es nustius momenti, apertaeque, simplices,breuiter dicentur. breuiter enim possunt doceri. Inpartibu orationis,siquidem argumetatione constet oratio longior expediet disitio, ut quae
s desit maiori labor actura. Expositioni in uniuersiim re
uitas est aptior, quanquam expediant nonunquam etiam in suo genere narrationes uberiores, visicubi res repetenda al
tius,velpraesertimsisit inserendiu acrior asseditius quemad
modum olet retinendus voluptatest auditor . Omnis tamen injuogenere expositio, debet argumentatione breuior esse. De exordio, conclusione cum re deliberadum est, cum orationis etiam magnitudine sic ut meminerimus partes eas, velut accessones orationis esse, nec rei docendae sed auditoris conciliandi caussaparatas. Facilius itaque quis copia in eis quam breuitate peccauerit nisi tamenpraesens rerum condiaris,latiorem etiam in hispartibus diEtionem poposterit tunc utilitati nimirum cedentpraecepta quae in hoc praecipiuntur sium,quoniEcreduntur utilia . odsi contrarium res ipsa tulerit, sicut in omni vita lemus sic in oratione, non quod alias,quanquam pe,laudatum sed quod nunc, quanuis in praesentiasolum fuerit optimum quemur.
Copia vero. breuitas. Fit hoc penumero apud authores,ut cassis quispiam, interposito relativo,quasi absollite, ac sine verbo ponatur. Cicero ad Trebatisi, iam larium epistolaru li 7 Cn. Octauius tuus familiaris sumino genere nat', terrae filius, is
me quia scit tuum familiare illa,crebro ad coena inuitat. adhuc non potuit perducere,
348쪽
Pyratae ad Scipionem. Linternum. Nouus homo Praestare sua
virtute floreis re, quam maiorum op mi One niti. Demosthenis
sed mihi tamen gratum est. Idem in secunda Philippica. Agrum Campanum, qui cudevectis 1libus exime Iatur. vi militibus daretur tam eum fligi magnum rei pu vulnus arbitrabamur: hunc tu compransoribus tuis, Sc collusoribus diuidebas Rursus in Verre Nam quis hoc no intelligit, istum ab lutum di isto in inibusq; inuitis, eum ex manibus Populi Romani eripi nuuo modo possediverum minisce omnibus de casus repetitur, ac proinde usitatior est locutio,& apud Cicerone frequens Rarius est quod hic fecit Rodolphus, a quo himoinua tiui, copia, & breuitas, ita in principio orationis ponuntur, ut nullum prorsus verbi accedat,ad quod ullo modo referri queant. quod ut apud alios quoque interim fieri, temere ego negareno ausim, ita sane quam raro, atq; inusitatum id esse, planius est,quim ut quisquam possit ire inficias. Et, ut semel dicam quod sentio, aut ego plane fallor opinione mea, aut hic quoque unus est ex locis illis, quos si recognouisset Rodolphus, emunctiores proculdubio in lucem prodissent. Per omnes posset numeros. LPerfectissime, absolutis ime. Quoniam pyratae fama Scipionis adducti Haedere ita legis apud Valerium Maximum, libro .capite de maiestate: Ad Aphricanum eundem in Linterna illa se continentem,c6 plures praedonum duces videndum, eodem tempore forte cofluxerunt. Q os cum ad vim faciedam venire existimasset, praesidium domesticorum in tecto collocauit, eratque in his repelledis, Manimo, di apparatu occupatus. Quod ut praedones animaduerterui, dimisiis militib', abiectisque armis, ianuae appropinquant:& clara voce nuntiat Scipioni, non vitae eius hostes, sed virtutis admiratores venisse, cos petium, S cogressum tanti viri, quasi caeleste aliquod beneficium expetentes proinde securum se nobis prεsta dum praebere ne gravetur. Haec post qua domestici Scipioni retulerui, fores reserari eosque intromitti iunsit. Qui postes ianuae laquam aliquam religiosissimam aram sanctumque templum venerati, cupide Scipionis deSIram apprehenderut:ac diu osculati, positis ante vestibula donis, quae deorum immortalium numini cosecrari solent, laeti, quia Scipionem videre c6tigilset, ad lares proprias venerunt. Vbi sit Linternum. Strabo lib. s. id oppidum. esse ait Capaniae, inter Sinuessam Sc Cumas, fluuiumq; eiusdem nominis p rq terfluere. Diuisione, Partitione, d numeratione )Haec quid sint explicatu est libri primi, ea pite .& nono. Illud hoc lo oobseruet lector, eandem esse quam hic dinumeratione vocat Rodolphus, qua ri illic enu neratione. Qui nouus homo. Ita dicebatur, qui nullas demonstrare pol sent maiorum suorum imagines, aut istorii res gestas virtutes que astare: sed sua ipsi virtute, ac industria honores essent adepti. Sic Iphicrates isse Atheniensis, obiiciente sibi q'aoda, quod nouus homo esset: Mei, inquit, generis splendor a me incipit,tui in te delinit. Et Cicero in Sallustiu: Ego, inquit, maioribν meis vi tute mea praeluxi, ut si prius noti no fuerant, a me accipiant initi inmemoriae suae: tu tuis vitae qua turpiter egisti, magnas Ossa disti tenebras: Ut etiam si fuerint egregii ei ues ceria tete erint in obliuione. Quare noli mihi antiquos viros obiectare, satius est enim me meis reb= gestis florere, quaria malo sum opinione itin Sc ita viuere, ut ego sim posteris meis nobilitatis initium , 8 virtutis exemplum Demosthenesin Cicero. De his Fa. Quintilianus libro decimo: Oratores vero e praecipue, inquit, Latina eloquetia parem facere Graece possunt. Nam Cicerone cuicunque eoru fortiter opposiverim. Nee ignoro quantam mihi cocitem pugnam, cum praessertim id non fit propositi, Ut eu D mostheni comparem hoc tempore. Neq; enim attinet, cum Demosthene in primisi oendi im, vel ediscendum potius putem. quorum ego virtutes plerasq; arbitror similes, consilium, ordinem diuidendi, praeparandi, probaui ratione, Omnia denique qua sunt
inuention ς. in eloque do est aliqua diues sitas. densior ille, hic copiosior: ille cocludit astrictius, hic latius pugnat: ille acumine semper, hic Dequeter& pondere: illi nihil detrahi potest, huic nihil adi: i:curae plus in illo, in hoc naturae . Salibus certe comiseratione, qui duo plurimum affectus valent, Vincimus. quae sequutur. Quod modum . oeant hNotum est illud Hesiodi πλέον Μ μισυπανγος. Et Horatius Est modus in re bus . sunt certi denique fines, Quos ultra citraque nequit consistere rectum. Ite Phocylydes: πάντων με gor αρισJον, ωc Mimus quidem erit mea sententia culpandus. His
349쪽
plane eosena sunt,quae habet Quintilianus libro quarto,capite de narratione. Et rurissus lib. 12 No enim tam obestroquit, audire superuacua, quam ignorare necessaria Cicero tamen in oratore: In omnibusque rebus, inquit, videndu est quatenus. Etsi enim plusne an nati suus cuiqae modus est, tam magis OsDndit nimisi quam parum. Nec sane est ulla ma nus dicendo ior eloquentiae sax. Quantam vim habeat inexcit ad oratore corona a statium de ea magis Occ re nonnihil attigimus libro I. Dominos seruis suis, monosiyllabos esse. Solent enim 'u . domini imperiosiores rem indignam censere, si pluribus verbis sit utendum ad seruos. Atq; adeo dimidiatis interim semiplenisque verbis fa habent, siquid adium velint significare. Quod si quis paulti hebetior, no vel ex nutu, vel ex duabus ad summum s*l labis quid sibi Chremes ille suus velit stathm intelligat, hui qua tu ibi obiurgationes' qua fulmina quae tonitrua D quid noli Caelum ruere credas, 8 Ioue ipsum cum om tu strepitu suo inde decidere. Tunc utilitati cedent precepta.) ubi enim stultius quid ineptius, quam cum dispedio calis adhaerere Velle praeceptis, quae in hoc modo sunt in ueta, ut prosint,lio etiam ut Officiant. Porro a de actam totius huius capitis intelligentiam , plurimum momenti attulerint libra Eram de Copia, quae denarradi breuitate praecipiunt Rhetores.
quem requirat ordinem, ιdcirco prιus ι deradum esse, quotupti xordos rerum. Hu ncque implicem essἰ:naturalem, arbitrarium , artificialem ue ex his
Enarratione inueniendi, quam com odissimam crediderim, sit nobis hastinus distum . Ne olum qui bis Alo il
ci,sci nda esset sed qua facillime via nos ad inuentionem
eius quod quaque de re 'Paet eretur perduceret, Quam potui conatus sum apertissime tradere citasque, quaecunque lilia huic instituto pro captu meo pluaut, ut non optimo fors itan Iam deineeps
euetu,optima certes de . Reliquum est, vide dispositione pau- in
ca ubiiciamin. Et ut quidem fauca, quae de V a d cantur. βμm Nec enim res est, quae constet ita multis praeceptis e sistoteles in Rhetoricis ne attingit quidem hanc partem, in octauo Topicolum perpauca tradidit Nec multo plura Cicero intiliani, quique ab de ea re dixere. o excusettius, bib uerit se breuius eam perstringamus Q am qui de prae
terismus in totum,eam poteram tofortesse intibam au-
350쪽
RODO L. AGRIC DE INVENT.thoritate culpam tueri. qui cum de divisione, hoc est, te ratio- , a a me controMersiarum insingula lusionum capita diducenda- xv.lib. 7. rum dixisset,copiosipimeque esset hunc locum executus, de di ibone ii deinde arte inussis perpetuis legibinstatui credidit posquam disposerieic ilium seu mi ex praesenti rerum coditione. Ego em-hὸώ '' admodum inueniendi tam ita cossocadi quae inuent int, formam etiam quandam speputo uuae quidem It varia multiplexquesit,neque in uniuersum demonstrari queat di
centur tamen ea Guae creberrimet emetfacere Eatra quae
siquid resferat, quo aciendumsit,idque ab his quae dicta
sunt diserepet,eorum tamen costationes quae plurimum obseruauimus praesenti quoque a sui aliquo uccurret consilium. Vis intersena numeritur morborum remedia, quae nitam
iis tempore alioquinpers e essent malascinterpraecepta putabitur,siqui sit quod legem praeceptorum fugiat, in eo quo- fordinem praeceptorum vitasse. At difficile erit inueni-Cauilli amo re, quoi uintilianus credidit inueniri nou posse. Erit quidem disscite, poterit tamen fortasse. tque a nobis non positi, vel in hoc tamen conandum, ut nostro errore aliis anseam de-
minfelicius istam tentandi , Cumsit tamen istositi Cut
Cicero inquit distributio rerum,qtiae demonstrat, quid qui-bm locis conueniat collocandumsit, non abs re suerisserta se idere inprimis, quotvlexsit ordo rerum , quem in di-
lii, arbix Gnt enim res quae statutum quendam cincertu interse habet
lis ordinem. ut annub prior ad annuiequentem Alia verojunt
res,quae vel non habent ordinem. vel quanquam posset earum certu esse ordo aliquis,nos tamenustumsequimur,sed tum utcunque alia ali aptissime ex dicendi occasione siexi po-Dος Li. li f. tesseroinde , biugitur uale est apud Liuium, cum de Pa-