장음표시 사용
371쪽
nationes, sed nondum legibus , nondum iure certo , nondum satis firma pace devinctae : bellum affectum videmus , Sc , Vere ut dicam , pene confectum ; sed ita , ut, si idem extrema persequitur, qui inchoavit , jam omnia perfecta. videamus t si succeditur; periculum sit , ne instauratas maximi belli reliquias , ac renovatas audiamus. Ergo ego senator, inimicus , si ita vultis , homini; amicus esse , sicut semper fui, reipublicae debeo. Quid, si ipsas inimicitias depono reipublicae causa i quis me tandem jure reprehendat 3 praesertim
quum ego omnium meorum conSiliorum, atque factorum exempla semper ex summorum hominum se is mihi censuerim Petenda .
IX. An vero M. ille Lepidus, qui bis
consul & pontifex maximus fuit, non solum memoriae testimonio , sed etiam annalium litteris , & summi poetae voce laudatus est , quod cum M. Fulvio collega , quo die censor est factus, homine inimicissimo , in campo statim rediit in gratiam , ut commune ossicium sensurae communi animo ac voluntate defenderent a I. Atque , ut vetera, quae sunt innumerabilia , mittam; tuus pater, Philippe , nonne uno tempore cum suis inimicissimis in gratiam rediit quibus eum omni-hus eadem respublica reconciliavit , quae
372쪽
22. Multa praetereo , quod intueor CC-ram haec lumina atque ornamenta reipublicae , P. Servilium , & M. Lucullum et utinam etiam L. Lucullus ille viveret lQuae suerunt inimicitiae graviores in civitate , quam Lucullorum , atque Serviliorum quas in viris sortissimis non solum exstinxit respublica dignitasque ipsorum , sed etiam ad amicitiam consuetudinemque traduxit. Quid F Q. Metellus Nepos , nonne consul in templo Iovis optimi maximi , permotus quum auctoritate vestra, tum illius P. Servilii incredibili gravitate dicendi, absens mecum , summo suo beneficio , rediit in gratiam An ego possum huic esse inimicus , cujus litteris, fama , nuntiis , celebrantur aures quotidie meae novis nominibus gentium , nationum , locorum Ea 3. Ardeo, mihi credite , Patres con
scripti ( id quod vosmet de me existimatis , & facitis ipsi incredibili quodam
amore patriae ; qui me amor & subvenire olim impendentibus periculis maximis cum dimicatione capitis, & rursum, quum omnia tela undique esse intenta in patriam viderem , subire coegit atque excipere unum pro universis: hic me meus in rempublicam animus pristinus ac perennis cum C. Caesare reducit, reconciliat, restituit
in gratiam. Quod volent denique hom
373쪽
nes existiment; nemini ego possum est Ehene de republica merenti non amicUS.
X. Etenim si iis , qui haec omnia flamma ac ferro delere voluerunt , non inimicitias solum , sed etiam hellum indixi, atque intuli, quum partim mihi illorum familiares, partim etiam , me defendente, e capitis judiciis essent liberati ; cur eadem reipublica, quae me in amicos inflammaro potuit, inimicis placare non possit Quod mihi odium cum P. Clodio fuit, nisi quod perniciosum patriae civem fore putabam , qui, turpissima libidine incensus, duas ressanaissimas , religionem & pudicitiam , uno scelere violasset Num est igitur dubium ex iis rebus , quas is egit, agitque quotidie , quin ego , in illo oppugnando,
reipublicae plus , quam otio meo , nonnulli in eodem defendendo, suo plus otio, quam communi, prospexerint I. s. Ego me a C. Caesare in republica dissensisse fateor, & sensisse vobiscum et sed nune iisdem vobis assentior , cum quihus antea sentiebam. Vos enim, ad quos litteras L. Piso de suis rebus non audet mittere , qui Gabinii litteras insigni quadam nota , atque ignominia nova condemnastis , C. Caesari supplicationes decrevistis, numero , ut nemini uno ex hello ; honore , ut omnino nemini. Cur igitur exspectem hominem aliquem, qui me
374쪽
cum illo in gratiam reducat reduxit ordo amplissimus , & ordo is , qui est & publici consilii, & meorum omnium ConSiliorum auctor & princeps. Vos sequor, Patres conscripti, vobis obtempero , vobis assentior : qui, quamdiu C. Caesaris consilia in republica non maximh dilige-hatis , me quoque cum illo minus conjunctum videbatis et posteaquam rebus gestis mentes vestras , voluntatesque mutaStis , me non solum comitem esse sententiae vestrae , sed etiam laudatorem vidistis.
XI. Sed quid est, quod in hac caiisa
maximh homines admirentur , & reprehendant meum consilium, quum ego idem antea multa decreverim , quae magis ad hominis dignitatem , quam ad reipublica necessitatem pertinerent Supplicationem quindecim dierum decrevi sententia meL Reipublieae satis erat tot dierum , quot C. Mario. Diis immortalibus non erat exigua eadem gratulatio , quae ex maximis
hellis. Ergo ille cumulus dierum hominis est dignitati tributus. et p. In quo ego ( quo consule refere te , primum decem dierum supplicatio de creta Cn. Pompeio, Mithridate interfecto , confectoque Mithridatico bello , cuius sententia primum duplicata est suppli-eatio consularis ; mihi enim estis assensi, quum ejusdem Pompeii litteris recitatis,
375쪽
confectis omnibus maritimis terrestribu que bellis, supplicationem decem dierum decrevistis ) sum Cn. Pompeii virtutem re animi magnitudinem admiratus , quod ,
quum ipse ceteris omnibus esset omni honore antelatus , ampliorem honorem alteri tribuebat, quam ipse erat consecuti S.
Ergo in illa supplicatione, quam ego decrevi , res ipsa tributa est diis immortalibus , & majorum institutis, & utilitati reipublicae : sed dignitas verborum , hono S ,& novitas , & numerus dierum , Caesaris ipsius laudi gloriaeque concessus est.28. Relatum est ad nos nuper de stipendio exercitus: non decrevi sollim , sed etiam , ut vos decerneretis , laboravi et multa dissentientibus respondi : scribendo assui et tum quoque homini plus tribui, quam nescio cui necessitati et illum enim arbitrabar , etiam sine hoc subsidio pecuniae , retinere exercitum praeda ante Parta,
ta bellum conficere posse : sed decus illud
di ornamentum triumphi minuendum noStra Parcimonia non putavi. Actum est dodecem legatis, quos alii omnino non dabant , alii exempla quaerebant , alii tempus disserebant , alii sine ullis verborum ornamentis dabant: in ea quoque re sic sum locutus , ut omnes intelligerent, me
id , quod reipublicae causa sentirem , facere uberius propter ipsius Caesaris digni
376쪽
XII. At ego idem nunc ire provinciis decernendis , qui illas omnes res egi s Ientio , interpellor; quum superioribus causis hominis ornamenta fuerint, in hac me nihil aliud , nisi ratio belli , nisi summa utilitas reipublicae moveat. Nam ipse Caesar, quid est , cur in provincia commorari velit, nisi ut ea, quae per eum affecta sunt, perfecta reipublicae tradantur Amoenitas eum, credo , locorum , urbium pulmchritudo , hominum nationumque illarum humanitas & lepos , victoriae cupiditas , sinium imperii nostri propagatio retinet.
Quid illis terris asperius quid incultius oppidis quid nationibus immanius 3 quid Porro tot victoriis praestabilius quid Oceano longius inveniri potest An reditus in
Patriam habet aliquam offensionem utrum apud populum , a quo missus ; an apud senatum, a quo ornatus est an dies auget ejus desiderium , an magis oblivionem t ac laurea illa magnis periculis parta , amittit longo intervallo viriditatem Quare , si qui hominem non diligunt, nihil est, quod eum de provincia devocent: ad gloriam devocant, ad triumphum ad gratulationem, ad summum honorem senatus , . equestris ordinis gratiam, populi
3 o. Sed, si ille hac tam eximia fortunt propter utilitatem reipublicae frui non prodi
377쪽
Perat, ut omnia illa conficiat quid ego senator facere debeo, quem , etiam si ille aliud vellet, teipublicae consulere oporteret Ego vero sic intelligo, Patres conscripti, nos hoc tempore in provinciis de- Cernendis , perpetuae pacis habere oportere rationem : nam quis hoc non sentit , omnia alia esse nobis vacua ab omni periculo , atque etiam ab omni suspicionE
3 i. Iamdiu mare videmus illud immensum, cujus servore non solum maritimi cursus , sed urbes etiam & viae militares iam tenebantur, virtute Cn. Pompeii stea populo Romano, ab Oceano usque ad
ultimum Pontum, tamquam unum aliquem Portum , tutum & clausum teneri: nati Nes eas, quae numero hominum , ac multitudine ipsa poterant in provinciaS nostras redundare , ita ab eodem esse partim recisas , partim repressas , ut Asia , quae imperium antea nostrum terminabat, nunc tribus novis provinciis ipsa cingatur. Possum de omni regione, de omni hostium genere dicere: nulla gens est , quae non aut ita subacta sit, ut vix exstet; aut ita domita, ut quiescat; aut ita pacata , ut victoria nostra imperioque laetetur. XIII. Bellum Gallicum, Patres conscripti, C. Caesare imperatore gestum est ;antea tantummodo repulsum : semper illas
378쪽
rationes nostri imperatores refutandas potius bello, quam lacessendas putaverunt. Ipse ille C. Marius , cujus divina atque eximia virtus magnis populi Romani luctibus iuneribusque subvenit, influentes in Italiam Gallorum maximas copias repreS- sit , non ipse ad eorum urbes sedesque penetravit. Modo ille meorum laborum , Periculorum , consiliorum socius , Caius Pomptinus , fortissimus vir , ortum repenti bellum Allobrogum, atque hac scelerata Conjuratione excitatum , proeliis fregit , eosque domuit, qui lacessierant ; &ea victoria contentus , republica metu liberati , quievit. C. Caesaris longe aliam video fuisse rationem: non enim sibi solum cum iis , quos jam armatos contra populum Romanum videbat, bellandum esse duxit, sed totam Galliam in nostram ditionem esse redigendam. 3. Itaque cum acerrimis nationibus, , maximis Germanorum & Helvetiorum, proeliis felicissimh decertavit: ceteras contrivit , domuit, compulit, imperio populr Romani parere assuefecit, &, quas regio nes , quasque gentes nullae nobis antea litterae , nulla vox , nulla fama notas fece rat, has noster imperator, nosterque Exercitus , & populi Romani arma peragrarunt. Semitam tantum Galliae tenebamus antea , Patres conscripti: ceterae partes a
379쪽
gentibus aut inimicis huic imperio , aut infidis , aut incognitis , aut certe immanibus , & barbaris, & bellicosis tenebantur: quas nationes nemo umquam fuit , qui non frangi , domarique cuperet et nemo sapienter de republica nostra cogitavit iam
inde a principio hujus imperii, quin Galliam maxime timendam huic imperio putaret : sed propter vim ac multitudinem gentium illarum numquam est antea cum. omnibus dimicatum: restitimus semper lacessiti : nunc denique est perfectum, ut imperii nostri, terrarumque illarum idem.
XIV. Alpibus Italiam munierat anthnatura , non Sine aliquo divino numine nam, si ille aditus Gallorum immanitati, inultitudinique patuisset , numquam haec urbs summo imperio domicilium ac sedem. praebuisset: quae jam licet considant: ni-,hil est enim ultra illam altitudinem montium usque ad Oceanum, quod sit Italiae pertimescendum. Sed tamen una atque altera aestas , vel metu, vel me , vel poe-ina, vel praemiis , vel armis , vel legibus potest totam Galliam sempiternis vinculisu adstr=ngere : impolitae vero res, & acerbae: si erunt relictae . quamquam sunt accisae ,etamen esserent se aliquando,, dc ad renovandum bellum revirescent..is. Quare sit in ejus tutela Gallia
380쪽
ius virtuti, fidei, felicitati, commendatae est. Etenim si Fortunae muneribus amplissimis ornatus , saepius ejus deae periculum facere nollet: si in patriam , Si ad ideos penates, si ad eam dignitatem, quam in civitate sibi propositam videt et si ad jucundissimos liberos, si, ad clarissimum generum redire properaret et si in Capi-.tolium invehi victor cum illa insigni laurea gestiret: si denique timeret casum ali-,
quem , qui illi tantum addere jam non,
Potest, quantum auferre et voSstamen opor
teret ab eodem illa omnia, a quo profligata sunt, confici velle. Quum vero ille suae glomriae jampridem reipublicae nondum satis fecerit, & malit tamen tardius ad suorumi laborum fructus pervenire, quam non ex Plere susceptum reipublicae munus et nec imperatorem incensum ad rempublicam. hene gerendam revocare, nec totam Galli- .ci belli rationem , prope iam explicatam Perturbare , atque impedire debemus. XV. Nam illae sententiae virorum Clinrissimorum minimh probandae sunt; quorum alter ulteriorem Galliam decernit cum ivria , alter citeriorem: qui ulteriorem
omnia illa , de quibus disserui paulo ante perturbat; simul ostendit eam se scisceret legem, quam esse legem neget; & , quae Pars provinciae Sit , cui non possit inter cedi hanc se avellere , quae defensorem