De Antiquitatibus Lusitaniae libri quattuor

81쪽

18 DE ANTIQUIT. LUSIT.

Nam, quod Plinius, & Iustinus, Iuxta amnem Tagum, dixere, non tollit, in monte , , qui iuxta ipsum amnem sit, idem etiam fieri, vi vere dixerint hi, iuxta amnem, & illi, I

monte. Ceterum montem hunc eum es , quem Iunctum adcolae Vocant, contiguum q.

illi Albardum , videtur liquere, ex equisierorum inibi passim multitudine per monter ;cum solitarie , tum etiam gregatim errantium. Corporatura illis mediocris, sed firma . soliditas ungularum siccissima pernicitas mirabilis. Quare capti, ac domiti, ad per serendos labores, tam farcinae, quam itineris, ceteris duritia,videlicet rupibus assueti, longe praestant. l Sed, quamquam de conceptu ex vento disputandum a me negaui, referam tame, quod inquirendae rei gratia percunctanti, mihi indicatum est. Diuerti ab hinc septenniunia apud colonum agri Beneuentani, iuxta Tagum : &, cum ab illo quaererem, ecquid de huiuscemodi conceptu, aut sciret ipse, aut ab aliis auditum meminisset, respondit, neq; se, neque vicino S, qui equariaS haberent, dei ea umquam re suisse solicitos.

Tantum , ut equire feminas animaduerte. rent, admitti eaS curare . Se tamen, cunia

pulchram equam haberet, cuperetq. benivendibilem in proximas nundina S edacer ,

ante hinnitum, in Insula, quae in medio Ta-

82쪽

. LIBER PRIMUS. 39go est, solam inclusisse, ut abundantia pabuli saginaretur . Inuisam post menses duOS reperisse grauidam, miratumque, eo quod illuc nuquam accessisset admissarius, euenturn expectasse. Septem fere iam menseS, cum tulisset uterum , enixa non quidem animal, sed concreti sanguinis informem materiam, ab ortunam. suspicatum. De hac equarum genitura aliud noui nihil. miror tamen, ut Virgilium , Silium q. libro tertio taceam , Varronem doctrina tanta , esse veram asseuerantem, olumelis habitam pro notissima, Plinium constare testatum,necvno id loco reserentem. Verum id inter se agitent pi sici. Nos ad susceptam materiam

reuertamur.

DE MONTE HE MINIO.

HErminium montem, & olim in epistola

ad Emmanuelem Sosiam, Arruncensis castri praefectum, virum nobilem, & eruditum, & post ad Ioannem Vasaeum, ostendi eum esse, in quo AlacriportuS ciuitas, Aruncis, Alacretum, Maruanum, aliaq. Oppidae non contemnenda sita sunt. Ad cuius radices extant adhuc Meldubrigae urbis ruinae, non procul a Martiano Castro, cuiusque ediatissimum culimen supra dirutam Vrbem . , etiam dum veterem appellationem retinet.

83쪽

Herminius enim mons Vocatur. ἔ

Ipsa etiam destructa ciuitaS a monto, cui subiecta est , Herminia vulgo dicitur , sim ivt Lusitane loquar, Haraminia , . Superstant tota illa inter montes convalle, hic turres uillic superfluuium pontes, hic aedium nobi lium strata pauimenta, etiam Aserotica, illic ductus aquae sontanaei parte alia parietes.semidiruti, & alia veteris frequentiae manifesta indicia. Fodinae quoque plumbi, auriaque, ut indigenae aiunt, multi S loci S per lamtera monti S apertae , Vt non immerito Meindubrigenses Plurn barios Plinius cognomi narit . Veni in loci huius notitiam primum ex ipso seruato ad hanc diem montiSi nomi-

ne, conspectis q. inter ruinas sepultae urbis vestigijs. Deinde ex collatis Hirtij, aut Oppij verbis in commentario belli Alexandrini , qni est ciuilium bellorum quartus,ubi refertur Cassiius Longinus Meldubrigam oppi dum, montem l . Herminium, quo Meldubrigenses confugerant, exgugnasso . Eam q. mihi opinionem confirmauit Antonini Pij itinerarium, Iribus ab Olysippo ne Emeri, tam positis itineribus . Quorum in terti . Meldubriga LXI I I I. : M. pass. distat ab Emerita , hoc est Hispanicis leucis sede Mim, Tot enim modo numerantur . Sic: Post Meidunbrigam, ad septem Aras, ubi nunc Alacre

tum est oppidum, M. passxuii. Plagiaria. M.

P. XX.

84쪽

. LIBER P R I Μ v s. si P .XX. Emerita M. p.XXX. In secundo autem sic: Post septem Aras. Budua. M .p. XII. Eratq. Bu-dua sere M. p. XI. ab eo loco, ubi nunc oppiduest Campi Maioris, extatq. eo loco fanum Virginis imatris, ad Botouam appellatum, videlicet Buduae nomini S in Betouae nomen, facili ex cognatione litterarum deprauatione: A Budua vero Plagiaria. M. p. v m. Inde F merita. M. p.XXX. Hoc ita explicandum censui, ut

ab Emeritae, ac Meldubrigae propinquirat

acquiescat lectori S animus, nec titubet do Herminio monte , ac Meldubriga a me modo expositis, cum paulo post non parum inde re- remotiorem montem Herminium quoquo esse ostendero. Aio igitur, nominatum, ac celebrem tota Lusitania Stellae montem, inultis oppidi S frequentem, multorum fluviorum patrem,& ubi niues delicuere, ob pabuli abundantiam, maxime pecorosuin, Herminium quoque estis , neque obstare inter modo expositum,& hunc Stellam sine continuis montibus longiusculum interuallum. Quod autem Stellae mons HerminiuS vocatus quoque sit, patebit ex libris testamentorum, donationum, emptionum , ac venditionum coenobij Canonicorum sanctae Crucis Coninabrigensi S. In quarta igitur parte libri testamentorii, instrumeto primo, Comes Hericus,& Regina Therasita

85쪽

Therasia, Alson si Henrici primi Portu galiae

regis parentes ita loquuntur: FacimuS chartam donationis, de illa hereditate nomino Sancto Romano,quae est sita iuxta Senam, sub monte Hermeno. Valde vero notum est, Se nam oppidum, oppidum q. Sanctum Romanum, sub Stellae monte esse, non longe ab in

digni oppido , a Cabia Iuliani dicto, & lanifi

cio celebri, de quo alias. Instrumento octauo eiusdem libri,ubi agitur de hereditate Ansedi, habetur sic : Ego An sedus de medietate totius nostrae hereditatis , quam habemus in villa Lagaris in territorio Senae, subtus monte Hermeno . Instrumento decimo tertio, de hereditate Ioannis Carsiae : De nostra terra, quam habemus in territorio Senae, subtus monte Hermeno , in loco, qui dicitur Assam assa. Instrumento quinto decimo, te Sancta Maria de Mes quida. Et est, inquit, sita sub monte Hermeno, in partibuS Senae. Instrumento duo de vigesimo, de hereditate Pelagi j Ariel, sic: De tota illa hereditate , quam habemus in villa Sancti Romani, in loco scilicet, qui dicitur Assa massa , subtus monte Concieiro. Vbi aduertendum, Sanctu Romanum oppidum , & vicum Assa massam sub monte Hermeno prius diecta, modo sub monte Concietro collocari: Videlicet, quia

Concierus Herminij pars sit,peculiari nomi

86쪽

ne Sancto Romano, & Assam assae imminens. Instrumento via detrigesimo, de hereditate Sanc ij Verm uigij, sic est De tota illa mea hereditate, quam habeo in villa Pallacios,

territorio Senae, sub monte Hermeno.

In secunda vero parte libri venditionum, instrumento primo, de hereditate Menendi Pelagij, ita legitur : In villa , quam Vocant

Lagares, subtus montem Hermenum, in territorio de Senae .

Instrumento septimo, itemq. duodecimo: In villa Sancti Romani, & in circuitu eius, sub monte Hermeno, discurrente fluuio Al-uia . Et aliaS saep . Semperq. hic mons Herme nuS Vocatur, non autem Stellae, quasi nomen hoc recenS,

nec ita pridem sit impositum. Audivi, a pastoribus inditum, argumento Stellae, in sum initate cuiusdam rupis ab natura effigiatae. Hermenij montis incolas a Caesare Lusita niam prouinciam post praeturam urbis adepto expugnatos , ad hunc modii scribit Dion, sub libri trigesimi septimi finem . Cuius verba, quanta potui fide, ex Graeco ita vertit Hoc eodem tempore Faustus, Syllae filius, agonem monomachiae pro patre fecit, & populum publico conuiuio excepit, & lauacra, atque oleum gratis praebuit. Et haec quidem in urbe facta sunt. Caesar 2utem post praeturam, Lusitaniae imperium accepit. Cumq- potuisse

87쪽

6 DE ANTI VIT. LUSIT. potuisset latrocinia, quae semper apud illos erant, tollere sine magno quopiam labore, otium habere noluit. Etenim, gloriae cupidus, & Pompeio , alii Sque, qui ante ipsum multum potuerant, inuidens, nihil paruum animo concipiebat, sed sperabat quidpiam S ipse tunc poste enicere, consulq. statim decerni , & opera ingentia edere. Cum propter alia, tum quia in Gadibus, quando quaesturam gellit, somnium viderat, quasi cum matre coiret, & ab interpretibus, ac diuinis didicerat, in magna se potentia esse futurum.

Vnde & effigiem Alexandri ibi in Herculis

templo suspensam videns, suspirauit, & conquestus est, quod nullum adhuc ipse opuS magnum seci flet. Ex eo igitur tempore , cum liceret illi pacem habere, ut dixi, ad montem Herminium versus est. Iussitq. incolas eius in campestria ad habitandum transire, przetextu quidem,

ne a muniti S loci S prodeunte S, latrocinarentur re autem Vera, quod non ignoraret, eoS

hoc numquam facturos, atque ex hoc belli occasionem caperet. Quod & factum est. Eos igitur ad arma venire compulit. Verum, cum finitimorum quidam, veriti ne etiam in ipsos impetum faceret, filios, & uxores, & alia , quae chara, ac pretiosa habebant, ultra Dorium clam exportarent, interim dum hoc faciebant, ipse ciuitates illorum occupauit. Es

88쪽

LIBER PRIM V s. 6spost haec certamine congressus cum ipsis est , obiicientibusq armenta sua, ac greges , Ut in Romanos ad praedam pecorum distipatos incurrerent, exercitum trasmisit, illo sq.adortus deuicit. Inter haec, cum cognouisset eOS, qui Herminium montem habitabant, abscesse sisse, & sibi reuertenti insidiat tiro S, tunc quidem alio se contulit, rursus Vero exercitum

in eos duxit, &, cum praeualuisset, ipsos ad Oceanum usque sugientes, insecutuς est. Postea vero quam illi continentem relinquen tes , in insulam quandam traiecere, cum ipse naueS non haberet, circa regionem mansit, compam sq. ratibus, partem quandam exercitus aduersus eos misit, multos tamen ibi amisit. Etenim terram quandam e regione instulae existentem cum aduertisset militum illlorum praesectus,eos'. illuc adduxisset perinde ac pedibus transituros, ipse postea, aestu Sreciprocantis vi coaetus,& subductus est,& illos deseruit. Ex illis autem alij quidem egregie se ulti occubuerunt, Publius vero Scaeuius solus relictus,& scuto priuatus, ad haec ni ultis vulneribus faucius, in aquam desiiliit, ac de-- nrit m enatauit. Atque haec quidem tunc sic e uenere . Postea vero Caesar, a Gadibus accersitis nauigiis , in ipsulam cum toto exercitu transiuit, ipsos . rei frumentariae penuria laborantes sine pugna ad deditionem compu

lit . Atque inde , cum ad Brigantium, Calla:

89쪽

66 DE. ANTI QUI T. LUSIT.ciae ciuitatem praeternauigasset, recto naulagiorum cursu, illos , qui nondum ad id tempus classem viderant, exterrui ac in potestatem redegit. Hoc, quod hic narrat Dion, Caesarem finitimorum Herminij ciuitates inuasisse , cum eo congruit, quod ait SuetoniuS, Lusitanorum illum quaedam oppida hostiliter diripuisse,quamquam neque imperata detrectarent,& portas aduenienti patefacerent. Sed quaenam Herminij pars hinc intelligatur, mihi nondum satis liquet . nam ex pecorum gregi bus, & armentis, quae Romanis incolae, separandi exercitus gratia, obiiciebant, videtur significari Stellae mons, ut ante dixi, pecorosus: quamquam pars illa vergens ad Meldubrigam oppidum non parum etiam pecoribus abundet. Uxorum, filiorum aliarum q. reru in pretio habitarum exportatio ultra Durium ad Stellae montem Durio propinquiorem videtur pertinere. Rursus fuga Herminiensium,& Caesaris insecutio usque ad Oceanum,eXposito priori loco, monti magis conueniunt. Sed quaerendum utrobique, quaenam insula ista fuerit terrae contigua, ad quam siue pedi'bus , siue natatu, profugi transire potuerint, ad qua similiter & milites traiicere telarint Non fuisse Londobrin, cuius meminit Pto

90쪽

LIBER PRIMUS. 67 est distantia a continente non modica. Et, cualia iuxta Lusitaniae totius littus nulla nostro aeuo extet, haec, de qua Dion loquitur, vel incumbenti violentius mari abrasa , deletaque est, vel certe paeninsula illa oppidi Parnisci iuxta Atougulam,erit intelligeda. Nam etiamnunc alueo quingentis passibus lato a continenti seiungitur, qui pedibus aestu cedenti trasitur, redeunte vero insula plane fit, neque adiri vado potest. Et sorte illo saeculo fuerit , aliquanto maior. Certe non importuosum esse locum, Ut eo Caesaris classis appellere,& in salo esse potuerit , Piratae nouere. Qua una ex causa LudO- uicus Athaidius, tractus eius toparcha, vir dignus,de quo sermo longior haberetur,apud Regem Ioannem tertium expositis illius orae periculis, institit, ut liceret illic sibi castrum firmissimum, operibus, propugnaculiS, Om niq. ad arcendos piratas necessaria supellectile munitissimum extruere. cuiuS huiuscemo

di inscriptionem praefixit:

Securitati

s P demoria

Emmanuelis. Lusitan . Regis.Pi .Fel. inuicti. I. Ioannes .HI.Lusitan.Rex.pius. Di. inuictus caium in propugnaculis. ad oppidi munimentπm Ea inquς