De Antiquitatibus Lusitaniae libri quattuor

51쪽

dixi, Durij angulo introrsus cuneato , per meridianu fluuii latus ad Carpetanos porriguntur . Siquidem ij a Mirandensibus, qui olim in Asturum validae gentis ditione fuere,

fluuio medio secernuntur Atqui hi sunt, quos Ptolemaeus maxime Orientaleis Lusitanorudixit, in quibus Salmanticam, Obilam, &Caperam posuit, ut tractus, Per quem meat in Durium Tormis, qui Salmanticam alluit, Vettonum sit, Vaccaeis uti ostendimus fini

timorum.

Hi etiam, qui & a Strabone, & a Plinio in Hispania citeriori nominantur. Sed hi quid ad Vettones Pli ni j circa.d agum , interstitio CLX. millium passitum, quae a Durij iuxta Vaccaeo Sripa ad Tagum numerantur λ Eousque eitone S extendebantur , inquiet aliquis. Non omnino id praeter rationem . Strabo enim Tagi narrans originem, ait: Ex Celtiberis autem originem habens, per VettoneS,&Carpetanos , & Lusitanos in aequinoctialem labitur occasum aliquantisper, spatio pari ab Anna, & Baeti fluuiis distans . Sed impedimento est, qui cum Vettonum suoru urbeis,

Salmanticam, Obilam, & Caperam ut has solas exempli gratia nominem diligenter recensuerit, inde ad Tagum, immo etiam ad Annam, ingentem quasi lacunam intermediam, no iam Vettonibus, sed Lusitata is prOPrie ita vocatis Oppleuit, Caurio, Norba, Co

52쪽

larna, circa Tagia, aut non longe ab eo sitis , & Emerita ipsa Vettonum, ut dicam postea, metropoli nominati S. Quid ergoὸduae ne istae sunt gentes, altera Lusitana altera nequaquam, sed ad citeriorem pertinens Hispaniam, ambae nominis sina iii tudine congruente S, an tantum unae pDuas esse asseuerare ego non audeo, sed auctorum varietate, & Vnius in scriptura litterae differentia certe apparet. Omitto Strabonem , cuius in hoc nomine codices mire ludunt , ipsiuSne, an scribarum culpa nescio. Modo enim sunt ouetione S, modo Vuetione S, modo ouetione S. Latinorum codices expendamu S: Vtrobique enim per c t nomen

gentis huius apud Plinium scribitur , cum de citeriori loquitur prouincia; sic apud Caela rem commentario superius citato; sic apud Liuium in quinto quartae decadis libro, ubi M. Fulvium cum iis, atque Vaccaeis, & Celtiberis refert dimicasse; apud Lucanum similiter, atque Silium, quorum Verba mox reseram . At isti Lusitaniae circa Tagum Veii nes geminato it scribuntur, ut apud ipsum

Plinium ibidem liquet, & in multis saxeis in- scri ptionibus inueni. quarum duas in libello

ad Kebedium Toletanum canonicum nuperposui. nec pigebit modo repetere, etiamsi nimium videatur, quandoquidem hic locus maxime id exposcere mihi videtur. Eborae ingens

53쪽

3o DE ANTIQUIT. LUSIT. ingens in aedibus meis cippus ita habet. L. VOCON IO. L. F. V I R . PAVLLO. AED. Q II. VIR. VI. FLA M . ROM. DNVOR. ET . AVGG. PRAEF. COH. I. LUSIT. ET . COH. I. VETTON V M. Id est,

L.Voconio Lucij filio Quirina Paullo AEdili quaestori duumviro Sextum flamini Romae diuorum, & Augustorum praesecto cohortis primae Lusitanorum, & cohortis primae

Vettonum.

Emeritae autem in domo Petri Mexiae, sic.

P. AELIO

54쪽

lario prouinciae Lusitaniae & Vettoniae , Stephantis libertus, & hereS patrono fecit. sagunti in coenobio sanctae Trinitatis.

REGRINAE. M. SERGIUS VETTO. AMITAE.

Hoc est, Sergiae Marci filiae peregrinae, Marcus Sergius Vetto amitae. In

55쪽

31 DE ANTIQUIT. LUSIT. In pago Oliva ex ruinis Caperensibus L. PUBLICIVS. L. F. P A P. THIAM VS .EMERI T. AN. XXVII. H . S . E . S . T. T. L. C AECILIUS VETTO. SODALI CIM

PUM. D. S. D. Hoc est,

Lia caus Publicius, Lucij filius Papiria ThiamuS Emeri tensis annorum viginti septe hic situs est. Sit tibi terra leuis. Caecilius Vetto sodali cippum de suo dedicauit. In eodem pago alius lapis . L. DOMITIV S T. F. i

BESANI H. S. E. S. T. T. L. DOMITIVS

TRONO. D. S. F.

56쪽

t LIBER PRIMVs. 33Hoc est,

Lucius Domitius Titi filius Galeria Vetto Otobesani hic situs est, sit tibi terra leuis,

Domitius Fortunatus patrono de suo fecit. Ptolemaeus etiam duplici it hos Lusitanos Vettonas scribit Ouettonas. Est & alia differentia. nam illi Vectones citerioris prouinciae mediam syllabam productam habet: ut ostendunt duo summi poetae Lucanus, &Silius ille Pharsaliae lib., ita canenS: His praeter Latias acies erat impiger Rur , Vectonesq. leues, profugiq. a gente vetusta

Gallorum Celtae miscentes nomen Iberis .

Hic autem lib. docimo sexto de Peloro equo in hunc modum: Campis Vectonum eductumgenitrix uderat Harpe. Vettones vero Lusitani iuncti Turdulis ad Tagum, ac duplici it scripti, eandem

syllabam breuem habere comperiuntur ex ipso Vettoniae nomine apud Prudentium in Diua Eulalia, clara colonia Vettoniae, Cum quo facit & Sammonicus Serenus de Vettonica herba, quam a Vettonibus inuentam in

Hispania dicit Plinius.

Vettonicae mansus yiccabit lumina succus. Dioscorides Bettonicam appellatam a Romanis ait,cum Κestron appellent Graeci. Breuem itaque syllabam eam comperimuS: Vn

de colligi videtur, gentem aliam esse Vetto-

57쪽

3 DE ANTIO VIT. LVἐIT. nes,aliam Vectones. Quae si opinio recipitur,

integra manebit cum Caesaris, tum Strabonis, tum etiam Plinij auctoritas, Vectones a Lusitania separantum. Scriptura tamen Straboniani codicis emendanda erit, ut ubi ouettoneS, Vel VVettones, vel Ouetiones scriptum est, reponatur Ouectones . Verum Vacillabit tunc Ptolemaei descriptio, qui Vettones cum Vectonibus nominum similitudine videbitur confudisse, terminum q. Lusitaniae Orientalem partibus nouem cum semiste , &quadraginta & una, ac fere besse definiensi hoc est per Sarabrin Vaccaeorum Vrbem, qua Taurum nostrae aetatis docti existimant , ducta linea usque ad Metallinense oppidu, olim coloniam , paulo ve supra. Sin Vero.Opimo, uti noua, explodatur,doceat me aliquis,quinam sint Vettones Durio ab Asturia distermi

nati, apud Pliniu, & qui ab oriente una cum Carpetanis, Vaccaeis,& Callaecis Lusitaniam cingant, apud Strabonem,& cur Ptolemaeu S, Vettonibus circa Tagum omittis , illorum tantum, qui Durio ab Asturia destinentur, &vsque ad Caperam sunt, mentionem fecerit. Si ab ea perplexitate extricari pollemuS, diffusis partim per citeriorem Hispania ivxta Carpetanos, & Vaccaeos Vettonibu S,Durium ex aduerso Asturum ad colentibuS, parti m circa Tagum iuxta Turdulos, aut ita suppressis Turdulis, ut Vettonum excelleret nO-

58쪽

. LIBER PRIMVs. 3 menvsque ad Anam , unde Emerita Vettonum clara colonia a fanctissimo, eodemque docet illino Prudentio vocata sit ; iuberem e quidem omnes Caesaris, Liuij, StraboniS,Lucani , Silij, ac Pliiiij emendare locos, in quibus per litteras et scripti stant , R ad duplex it onaneis reducerem, & illos, qui ab Asturibus Durio secernuntur, Lusitania cum Plinio excluderem , terminum q. Lusitaniae orientalem non tam intus ad citeriorem Hispaniam limitarem, sed a Dur ij secundo flexu, quem supra ad Fraxinum notam, hoc esta loco ubi Tormis Salmanticensium fluuius in Durium se condit, & amnis recto iam al- ueo hodiernam Lusitania ingreditur, eamq- diuidit a Callaec is Bracaris. ut auctor est Plinius , inde per Rodericopolin, Placentiam,& Castra Iulia ad Metallinense oppidum,pauloue supra lineam dirigerem.

Quod autem ad sy llabae mensuram attinet, aut Prudentio,Serenoq. minus fiderem, aut, si iniurium hoc est, ancipitem eam dicerem, ut permultaS obseruarunt grammatici,apud poetas, quod instituti nostri modo non est .HqreremuS tamen rursu S propter Ptolemaeu, qui longius, ac penitius a septentrionali capite Lusitaniam extendit, Plinio homine Romano, cui non credere durum est, aperte re

clamanti .

Vsque adeo verum est, quod ipse ait Pli-C a nius

59쪽

36 DE ANTIQUIT. LUSIT.nius in fine primi cap.lib. 3.alibi mutato prouinciarum modo, alibi aliis aliunde exordiumensurae capietibus, factum e fle, ut nulli duo

concinant. Concludamus igitur, Vettones, vel alios esse a Vectonibus, vel si iidem sunt, quod magis probamus, per geminum it debere scribi: nec omneis ad Lusitaniam pertinere , sed magnam eoru partem per citerioris Hispaniae finitimos CarpetanOS, atque Vaccaeos ad Asturea usque diffundi, quo illos a Lusitania seiungunt Strabo, atque Plinius,

licet non seiungit PtolemaeuS: partem alteram Lusitanis cohaesisse, protenso etiam Vsque ad Anam nomine, &curn ceteriS Lusi- lanis prouinciam unam coluisse : nouissime tandem per se prouinciam effecisse Vetto niam , cuiuS caput, ac metropolis e siet Augusta Emerita, alioqui in Turdulis sitata: Vndecam sacer Prudentius claram Vettoniae coloniam appellarit, cum tamen eandem alibi, diuersa respiciens tempora, Lusitanorum caput oppidorum dixit. Factam Vero Vettoniam per se prouinciam, ex eoq. tempor coepisse Vettoniam, & Vettones separatim a

Lusitanis scribi, in libello ad Kebedium nimper ostendimus, & ex inscriptionibus paulo

ante relatis comprobatur.

60쪽

Longo minus negotij nobis exhibebunt

Barbarij, cum propter obscuritatem gentis, tum propter situm, & eorum sedes ambiguitate nulla consti fas, a promontorio ex ipsorum nomine vocato usque ad sinum Olysipponensem.Sed de promontorio postea: de nomine propter nouitatem disquira aliquantulum. Mihi nonnumquam subiit cogitare , cur monS, quem Rabidam vocamus, Barbarius dicatur, & populi circa eum Barbar ij, omissis Floriani Campensis ignominiosae a P pellationis fabula, ad morum asperitatem denominationem torquentis. Mei autem instituti non est historias per figmenta concin nare. Neque enim Barbari vocantur, sed Barbari j,ut docet Strabo libro tertio de stanno loquens,quod generari dicit in Barbarii Ssupra Lusitanos, & in Cassiteriis insulis, & e Britannis Massiliam deferri: & eodem libro

promontorium Barbariu in nominat: quo etiam nomine PtolemaeuS Vtitur. A Barbaro autem,cum ad ingenium resertur, Barbaricta S,non Barbarius derivatur. Veni igitur in hanc cogitationem: montiS huius omnes rupes iaspideae sunt,inueniunturq. inter eas iaspides albi, purpurei, virides, vari j,ac multicolores, splendore mirabili. Caeduntur inde columnae, postes, & similia, quAE