장음표시 사용
101쪽
An iterum Resituita farienda Id, quando dominus non habait rem suam ν suceps reservate sibi velamonem , aut plicationem νRespondeo, Hostiensem, & alios
apud Bonata negare , eo quod anim, ita libera iure naturae, & gentium ab Omnibus capi possunt . Sed comm nius affirmant, etiamsi Princeps non solum ad propriam sestentationem . sed etiam ob meram oblectationem eas reservet. Ratio est , quia eum Princeps pro Republica laboret, par est . ut habeat, quae suae necessitati . aut dignitati conserunt. Addit Covar., quod non solum possit Princeps proehibere aliis venationem . aut alicui concedere jus venandi. sed etiam es ficere inhabiles ad acquirendum d
minium ferarum captarum venantes
contra prohibitionem; Etenim lex iusta potest enicere homines inhabiles ad dominium comparandum; in quo
casu consurgeret obligatio illas restituendi, si caperentur. Addunt etiam communiter cum eodem COVar. . quod non solum Princeps, sed etiam qui ibbet dominus agri possit prohibere , nequis in suo agro venetur. vel aucupetur , cum possit prohibere aliis , ne suum agrum ingrediamur. Verum qui injuste venationem impedit , tenetur ad restitutionem illius probabilis lucti, quod venator facturus estet. VII. Dubium est secundo, An tene tur ad restitutionem , qui venatur . quando a Principe, vel domino sum di prohibita est venatio, eo quod Mlicui concessum est jus venandi λRespondeo , Va'. cap. s. de restia tutione negare , quia hic in tali casu capit rem communem , nec impedit alterum, quin utatur jure sibi conee so ; quamvis peccet faciendo contra legem prohibentem , ne Venetur ;Quam sententiam putat probabilem Bonata quaest. T. punct. 7. et Communiter tamen affirmant, quia violat jus concessum alteri a Principe. vel a Communitate, &c., ad capiendaS res communes; Alioquin sequeretur. quod faciens magnam lignorum stragem in syl-Va communi, aut piscans cum magno Communitatis detrimento, verbi gratia projitiendo in fluvium . aut paludem escas medicatas, quibus aquae inficiat
tur , & omnes pisces moriantur . non teneretur ad restitutionem; quod est contra communem Dinorum. Notandum tamen, quod venans in casu adducto non teneatur facere reostitutionem, habita ratione animalium captorum per venationem prohibitam. se a solum habita ratione damni, vel
lucri, quod cessavit illi. ad quem jus
venandi pertinet. Vt II. Ex dictis sequitur , ut notat Bonac. num. 24 , quod peccet mortaliter, & ad restitutionem teneatur. qui occidit, aut vulnerat animal alte
rius , dum damnum infert in suo praedio: non enim habet ius occidendi, sed solum expellendi . & satisfacti nem exigendi; nisi forte aliter grave damnum impediri non possit; ut in simili casu docet Sa U. Restitutio num. 67. de eo, qui diruit domum vicinam, per quam incendium perventurum rat ad suam.
An iterum facienda sit restitutio ,
quando res furtiva data alteri , ut restituatur. non
pervenit ad dominum λδ. Res debita ex delicto , si deferatur
per nuncium a debitore electum .peris iasi debitori, antequam ad dominum perveniaι; Sed s nunc As eligatur a Creditore, perit Creditori . n. Res non debita ex delicto . sed ex coniractu , si eadem in individus debeatur . peris semper Creditori .s non pereat ob culpam debitoris adia Ag
102쪽
UNO IV. Articulus IV. - s non debeatur eadem in indi. viduo, periit debitori , s ter nunerum a se electum transemittatur. III. Res tamen, qua solum debetur ex re accepta , quamvis transmittatur per nuncium a debitore electum ,
perit semper Creditori , quamvis
non debeatur eadem in individuo, dummodo non pereat ob eulpam debitoris.
IV. Quid si res debita transmittatur per Parochum, vel Confessarium. Oilla ad dominum non perveniat p
ditore, quod res transmittatur per Petrum . deinde transmittatur per Paulum expertum 'delem, cst res ad dominum non perυensat pL Uaeritur primo , Utrum res deinbita pereat domino creditori,
an vero debitori , s itaut debitor ad
novam restitutionem teneatur, si pereat . antequam ad dominum pervcniat pAnte responsionem adverto, rem, quae restituenda est, vel restituendam esse ex delicto, vel ex contractu, vcI ex re accepta f. Rurtiis vel restituendam esse eandem numero, vel in specie eandem . Praeterea notandum , quod nuncius, qui ad dominum rem dcfert,
vel eligitur a creditore, vel a debit Te . His positis, Dico primo ; Res, quae debetur ex delicto, verbi gratia furto, si deseratur per nuncium a debitore electum , R Pereat, antequam perveniat ad cr
ditorem , perit ipsi debitori, sive e , dem numero, sive diversia debeatur; Unde ad novam restitutionem debitor
tenetur. Si veto deseratur per nuncium electum a Creditore, perit ipsi
creditori , atque adeo debitor non te-tietur ad novam restitutionem . Ita communiter apud Bonac. Ratio primae partu est . quia par non est, ut
Creditor damnum patiatur ob alteri delictum. Ratio secundae partis est.
quia nuncius electus a creditore facit cum illo unam personam moraliter; ergo si rei tituatur res tali nuncio, cen
setur restitiita ipsi creditori. Quare sicuti post restitutiotrem factam creditori res illa perit, ita post restituti
I l. Dico secundo; Quod non debetur ex delicto, sed ex contractu. si non debeatur idem in individuo ut
quando debetur pecunia numerata ὶ perit pariter debitori, si transmittatur per nuncium a debitore electum: E- contra perit creditori. si transmittatur per nuncium ab ipso eleetium . Si vero debeatur eadem res in individuo. ut res pignori, vel commodato , vel deposito tradita in perit semper creditori , per quemcunque nuncium transimittatur, Gummodo non pereat per culpam debitoris. Ita etiam comminniter . Et ratio horum omnium sumdatur in illo principio. Res, qua Fe rit , domino perit; quando autem tran Gmittitur per nuncium a debitore electum res , quae non debetur eadem in individuo, puta pecunia numerata , tunc dominium illius rei manet penes debitorem , quousque Perveniat
ad creditorem; Unde si pereat, vetcrripiatur, perit ipsi debitori ; qui
proinde tenetur iterum restituere rContra, si transmittitur per nuncium electum a creditore. dominium illius rei acquiritur a creditore statim ac pervenit talis res ad manus nuncii facientis cum creditore quasi unam
personam, & ideo si pereat, perit bpsi creditori; unde non est facienda
iterata restitutio. Demum si res. quae debetur, restituenda st eadem in i dividuo, cum dominium ilinas semper sit penes creditorem , per qucmcumque nuncium transmittatur, t nisi
pereat culpa debitoris , femper perit ipsi credito ii; Unde non est facienda nova rcltitutio. Non
103쪽
An uerum Restitutis faetendasit, quando dominus non habuis rem suam ρ ror Non negaverim tamen, majorem diligentiam adhibendam in custodienda , vel transmittenda re commodata, quam deposita, locata, aut pignor ta ; eo quod contractus commodati sit solum in beneficium commodatarii: Ex quo fit, ut facilius possit res commodata perire per culpam debitoris in illa transmittenda . III. Dico tertio. Si res restituenda neque debeatur ex delicto, seu ex injusta acceptione . neque ex contractu,
sed mere ex re accepta Verbi gratia, quia bona fide possederim illam.& nunc cognoscamelle alienam sive eadem in individuo debeatur, sive diversa, puta quia rem alienam ita consumpserim, ut ex ea factus sim ditior. tune si absque culpa debitoris pereat, antequam ad dominum perveniat , non perit debitori, sed perit domino creditori. Ratio est, quia ex dictis Posses r bonae fidei ita debet restituere, ut debeat servari indemnis; non servaretur autem indemnis, si in t Ii casu ad novam restitutionem teneretur ergo non tenetur .
IV. Ex dictis colligitur, in quonam casu debitor ad novam restitutionem teneatur , si debitum transmittat per Parochum, vel Consessarium, qui iblud tibi retineat. aut si alia ratione pereat: Si enim debitum est ex dei,cto, & Consessarius ab ipso debitore eligatur, ut debitum transmittat, iacienda est nova restitutio, si debitum non perveniat ad dominum. Adverto tamen, Reginal. , Sol. , Gabriel. , S alios apud Less cap. 26.
sol. a. putare non improbabiliter , quod si debitor per Parochum, aut Consessarium a se electum restituit, eo quod non possit id per seipsum exequi sine sui infamia, non teneatur ad rellitutionem, si consessarius rem illam sibi retineat. Ratio est, tum quia
deditor in tali casu restitutionem , quantum est in se, iam fecit, ut debuit.& potuit; tum etiam quia si creditor consensisset, ut per Consessarium trasmitteretur debitum, certe non esset nova restitutio facienda; Creditor autem in tali casu implicite, & rationabiliter censetur concessisse; ergo non est facienda nova restitutio. Idem docet Dian. Part. I . tract. I 6. resbi. 97. contra nonnullos de eo, qui vovit, verbi gratia, mittere cali- , cem . vel pecuniam ad domum Lauretanam, misitque illam per hominem
fidelem ; in quo casu si deinde non
perveniat, non videtur teneri illum admittendum alium calicem, vel pec
U. Quaeritur secundo; Utrum debutor teneatur ad novam restitutionem. quando rem in individuo debitam non transmisit per nuncium, per quem e conventione inter creditorem, & debitorem transmittenda erat, sed per alium pluries expertum fidelem, qui tamen cum re restituenda aufugit pRespondeo , Gomea , & Bonac. quaest. 3. punct. 9. amrmare, sive res illa debeatur ex delicto, sive ex contractu, sive ex re accepta. Ratio est. quia debitor in re illa transmittenda non videtur adhibuisse debitam dilugentiam; Nam ex lege Cum qui, E. Commodati, non vidctur diligena, qui contra Brmam pacti agit. Vsq. t men, & Rebel. negant, quia debitoream diligentiam adhibuit, ad quam tenebatur, dum rem transmisit per i lem famulum alias expertum fidelem; nisi serie conventum esset de damno solvendo, si res per alium transmitteretur ab illo, luper quo convene
104쪽
Λn res domino nocitura rest, tuenda is λδ. Quousque dubitetur, aut nobabilest,
dius furioso, non es restituenda . II. Probabilius est, quod peccetur et iam contra iustitiam, A res isthae
cum alterius damno restunatur.
III. Netaiive se habens ad injustam m
ctionem non tenetur ad restituti
pedire . At in casu nostro reddens gladium damno serioso positive con currit ad mortem innocentis, σid o ad restiimionem obtigatur. IV. Solvens Usurario Uuras, quibus abis utatur ad Misas usuras exigendas, remote ad peccatum concurrit; at in easu nostro eroxime. V. Di ferenda pariter est restitatio rei aliena, etiam quando riminus illa abus, 3 es ad peeeandum contra alias virtutes a iustitia. VI. Non tenemur auferre a domino res
suas, quibus ille est abusurna, sed hu
iusmodi res tenemur non restituere.
HII. coniux illicite petenti debitumnum, O quando possi illAd ne
VIII Non videtur improbabilis sentemtia non-llorum , quod scilicet citra culpam restitui posse domino res, qua ille abusurus sit contra atiasvιrtutes a iustitia .
dus sit, Verbi gratia, gladius , quo dominus vel alios sit occisurus , vel ipse sit occidendus Respondeo, si dubium, vel selum probabile sit, non tamen certum , quod gladius domino nociturus sit, procul dubio restituendus est, quia in
dubio, di in pari probabilitate melior est eonditio domini; nisi tamen I
minus sit furiosus; quia in tali casia nullam iniuriam insero disserendo restitutionem, & probabiliter illum e imo a fravi malo; Unde non potest esse rationabiliter invitus. quod ei restitutio differatur, ut notat Tamburistrin. q. cap. I. Si tamen certum sit gladium esse domino nociturum, Pe eo contra charitatem illum restituendo, ut docet D. Th. hic ad primum. Et ratio est, quia si teneor etiam au serre gladium in eo, qui vult occudere innocentem, quanao id possium. a sortiori teneor gladium denegare
II. Dubium tamen est apud Doct res, An si restituam huic gladium.
peccem selum contra charitatem . a etiam contra iustitiam ρ Molin. putarpeccari dumtaxat contra charitatem a sed probabilius Leg. cap. I 6. dub. .s Salon. . Tambur. peccari etiam contra iustitiam. Ratio est , quia videor valde proxime cooperari ad inlustam actionem reddendo gladium. quem possum negare, quando dominus tali gladio interimendus est, vel alios en interempturus: Unde sem veluti complex homicidii praebendo instrumenta. quae facile negare possum, di ideo teneor ad restitutionem damni hujus i de secuti. III. Neque dicas primo; Nemo i netur ex jussitia defendere innocentem, nisi id illi ex ossicio incumbat; ergo neque tenetur Titius ex iustitia negare domino gladium. quo innocens esset
occidendus. Nam concessio antecedente, negatur consequentia. Disparitas est, quia in primo casu, qui non desendit i nocentem, tantum negative se habet ad homicidium, qui autem negatiV concurrit ad damnum alterius, non peccat contra justitiam, nisi ex om-cio illi incumbat tale damnum impe
dire: Unde fit, quod si quis e domo
105쪽
Num Nintuenda μmea accipiat gladium ad occidendum
innocentem. & ego, cum possim. non impediam, solum peccem contra Charitatem ἐν Contra vero in secundo
casia, qui reddit gladium, positive, &proxime concurrit ad homicidium prγhendo initrumenta. & ideo peccat contra justitiam, tanquam Particeps injustae actioniS. IV. Neque dicas secundo. Non peccat contra justitiam, qui reddit pocuniam usurario, quamvis advertat,
quod ille tali pecunia usurus sit ad n vas usuras contra iustitiam faciendas;
ergo neque in casu nostio. Nam concesso pariter antecedente. negatur consequentaa. Disparitas est, quia magis remore videtur pecunia
illa concurrere ad alios damnificandos, quam gladius. Praeterquamquodsi non reddo pecuniam usiurario. 0-cile videntur oriri rixae. & habeor ab illo infidelis; Unde alia vice m tuum mihi denegabit; Ex quibus capitibus excusor ab omni peccato, si pecuniam illi restituo , quae tamen non accidunt in casu nostro; in quo etiam non agitur de pecunia aliena, sed de hominis vita Neque dicas tertio. Scienti, & volenti non fit injuria; ergo si reddam gladium domino, qui vult seipsum in.
Nam contra est, quia hinc sequeretur, quod neque contra justitiam petacarem , si occiderem illum, qui petita me occidi: Quare, ut notat Bonac.,
α Tam r. , in tali casu, quamvis non fiat injuria petenti, fit tamen iniuria Reipublicae , & ideo peccatur contra justitiam. saltem legalem, quae respicit ius commune; Quod si petens gladium, aut petens, ut occidatur, est et furiosus, quia non peteret voluntarie, & humano modo. Prin.cul dubio peccaretur contra iustitiam PMLicularcm. di comminativam asta domina notatura IOIversus petentem, quia non esset sciens,& volens. sed ignorans, & nolens. V. Quaeritur secundo, An restituenda sit domino res, qua ille peccat rus est contra alias virtutes a iustitia; verbi gratia, an restituenda sit vestis. qua dominus certe abusurus est ad alliciendam staminam ad sornicandum Respondeo pariter , nec debere. nec posse, sed peccare graviter contra charitatem, si restituat, quando
sine gravi incommodo potest debitor restitutionem differre. Ita Lei loc. cit., D. Th. , Molm. . & alii apud
Tambur. Iib. l. trin. q. cap. I. g. I. contra Sauch. . & Bonac. quaest. ultimpunct. I. Ratio est . quia unusquisque leuetur succurrere gravi necessitati proximi, quando sine incommodo eo test; nam ut habetur in sacris literis,
Unicuique mandaυu Deus de proximo sua ἱ ergo contra charitatem Peccat,
qui restititit rem domino , quando certe illa abusurus est quamvis autem dominus habeat ex vi justitiae ius repetendi vestem suam ; at non habet hie dc nunc tale ius; cum justutia non opponatur charitati, quae Praecipit, ut hic & nunc non restituatur. VI. Dices primo; Non teneor ex charitate, quamvis commode possim, auferre a domino vestem suam, qua scio abusurum ad peccandum; ergo neque teneor non restituere; satis eis nim est in utroque casu uti correcti ne staterna, si est spes emendae. Respondeo . nellando consequemtiam. Disparitas est. quia nemo tenetur impedire alienum peccatum, a serendo ab illo res, quibus peccatin rus est,' hoc enim esset onus magnum. Ec ex se valde incommodum fidelibus: Contra vero tenemur impedire ali num peccatum, non praebendo materiam, S instrumenta, seu non conis currendo positive. cum hoc non sit valde onerosum, & incommodum.
106쪽
Conjux tenetur reddere debitum steri conjugi petenti illicite ob solam ci cum stantiam personae, verbi gratia quia habet votum castitatis; ergo etiam debitor restituere debet rein d mino petenti, quamvis ille abusi ussit tali re in siti detrimentum. Rc spondeo cum Less cap. I 6. diab. ., quod quamvis coniux habeat jus Petendi tale debitum, tamen si vult alio iure abuti, potest alter coniux debitum negare , si commode possit, ct sueret hoc pacto peccatum illius im-Peditum iri. praesertim in posterum; Dixi in posterum , ut advertatur , quod maiori tergiversatione utendumst, quando agitur de impediendo no
vo peccato Interno. quam quando a
gitur de impediendo solum peccato
De Persona, cui laetenda ccircumstanti is
externo post culpam iam interIus eo m
missam. VIII. Non negaverim tamen, Proba
bilem esse sententiam oppositam . quod scilicet debitor non obligetur ad Uerendam restitutionem, quando creditor vult abuti rebus suis tantummodo in sui damnum, ut in libidines, compotationes . aliaque ; tum quia non est ipsius curae inspicere . quo pacto dominus impensurus sit res tuas . tum e iam quia potest creditor cogere debitorem in soro externo. ut restituat; ergo probabiliter tenetur ille restituere in Hro interno; tum demum quia dilatio restitutionis saepe parum esticax est ad impediendum malum credit ris , & ispe etiam eum molestiis, recalumniis conjungitur.
O Uinque supersunt enucleandae circumstantiae restitutionis. Prima est, Cui facienda sit restitutio p Secunda, Ubi, & cuius expensis p Tertia, Quando Quarta, Quomodo Θ Quinta, Quo ordine λ Sit itaque ARTICULUS I. Cui facienda est Restitutio
L. Restitutio ex titulo rei accura faciem da es domino: Ex titulo autem imiusta acceptionis facienda es illi, i damnum es irrogatum . M. Qui eadem actione pluribus damnum intulit, omnibus tenetur i Iud resarcire; Quid se matis artiabus plures quis impedierit a Beneis feto consequendo ν
tam usque ad mertem donantis teneatur non solum donataris , sed etiam hemedibus donantis restituere pM. Surripiens rem alienam a Cajo b na me uiam po Mente, tenetur il tam non C a , sed domino restitue re. Similiter qui rem alienam d nin accepit a fure, non furi . sea domino restituera illam debes. Sed
quid si a fure illam emerit pH. Qui bona side in opera Ita impendis
rem domina restituendam.num tene
tar iterum resiluere Θ Eι quι rem furtivam bona Me emis, σ r vendidie, ad quid tenetur pH. Restituens creditori sui creditoris smmunιι est a nova restitutione .
107쪽
quando est liquidum debitum re di oris immediati. VII. Citra vim potes amicus Cati acet.
pere centum a Titio auctoritate propria, servatis regulis compensat ιonis, Me ea dea C o ereditori Titii.
IV. Num possi dominus ingredi domum furss. re per vim rem suam
recuperare pI. Ertum est, restitutionem ex υ titulo rei acceptae faciendam esse domino; Restitutionem vero ex titulo injustae acceptionis faciendam esse illi, cui damnum illatum est. authonum injuste est impeditum, vel illi. qui successit in jure illius, cui damnum illatum est. Ratio est, quia sic, di non aliter ponitur per restitutionem aqualitas inter creditorem, dc debitorem : Qtiando autem incertus est dominus, cui facienda sit restitutio, diximus etiam quaest. superior. art. 3. II. Ex hoe principio iacto sequitur primo. quod si una. eademque Metione pluribus damnum inseratur, inmnibus illis restitutio facienda sit :Verbi gratia, si quis vi, vel staude essiciat, ut beneficium, vel ossicium conferatur indigno, quia damnum infert non solum digno habenti jus ad illud, sed etiam Ecclesiae , vel Reipublicae, quae jus habet ad ministros dignos, idcirco non solum tenetur restituere damnum irrogatum digno, cum privaverit illum emolumento beneficii. vel ossicii, sed etiam damnum,
quod eatitur Ecclesia, vel Respublica ex desectu ministri digni, iuxta dictauael . a. art. I. Quod si quis vi. &aude inpediverit multos competit res ad aliquod beneficium, vel om-cium assequendum, tunc debet sing lis restituere quanti judicio prudet Dium spes illorum existimatur, ut ibiadem notavimus cum Dian. Part. 3.trae . 6. resiOl. 33.
1 u. Eodem modo mandatarius do-Pari III.
nationis faciendae, vel manifestandae , si malitiose differat consignationem rei
donatae , vel manifestationem donPtionis usque ad mortem donantis . non solum tenetur restituere donaturio, quod omnes Doctores docent , eo quod privaverit illum re donata , sed etiam probabiliter tenetur restituere integre haeredibus donantis . Ratio est, quia per mortem donantis expurat mandatum , & consequenter res donata debet a mandatario dari h redibus donantis, si ante mortem ii ius non sit consignata donatario. Ita Molin. apud Dian. pari. 6 tradi. 7. Pe- l. q. contra Sa, & Tambur. lib. 8. cap. 1. g. s. . qui Putant mandatum donationis, cum sit gratiosum , & favorabile, non expirare morte mandantis ; unde in casii adducto restitutio facienda esset soli donatario, cui res debetur . non vero haeredibus donan
IV. Sequitur secundo, quod si C, ius tur apud se habeat rem surtivam,& tu illam vel surripias, vel bona fide accipias, tenearis illam restituere domino . de non Cajo furi nullum ius habenti ad illam. Ratio est, quia res domino restituenda est, nisi justa cat sis intercedat, propter quam alteri possit restitui; ut communiter docent Mpud Bonac. hic contra Nauar. cap. IT. num. 19. Econtra. si rem apud CDium depositam, vel illi commodatam. aut pignoratam , vel locatam abstulisti, teneris ipsi Cam . non domino restituere e Ratio est , quia Cajus habet jus ad talem rem possidendam :unde illi faceres injuriam , si julia possessione rei , quam justo titulo possidet. illum privares . Si demum C ius rem aliquam alienam bona fide possideat, & tu a Crio illam serripias.
teneris illam restituere , non Cajo , sed domino . ut notat Rebell. contra nonnullos apud Laym. lib. 3. tracti rus P. s. quaa Cajus in tali casu nub
108쪽
lo mustis r. Arrieuiar Rlum verum ius habet possidendi rem
illam. sicuti habet, quando illam ex contractu depositi . commodati , p, gnoris, locati. &c. possidet. Sequitur tertio, quod qui accepit a iure rem alienam, sive bona, sive mala fide , solo titulo gratuito . Verbi gratia, donationis, aut depositi, te netur illam restituere domino , non furi; nisi sorte aliquod sibi grave damnum timeat non restituendo illam fimri, qui apud se illam deposuit. Si t men eandem rem furtivam sive bona, sive etiam ut probabiliter multi d cent in mala fide acceperit a iure titulo oneroso. Verbi gratia emptionis, po erit reddi iuri ad recuperandum pretium , ut diximus quaest. 3. art. I. cum
Molin. . &Va'. contra Rebel.; Quod si nulla sit spes recuperandi pretium a fure, nec aliud grave damnum immuneat, procul dubio restitvcnda erit domino, non suri. Sequitur quarto, quod quae male accepta sunt a filiosa milias, pupillo. r 1igioso. furioso, uxore, Sc. cx boniS, quorum administratio iis non competit. plerumque restituenda sint Patri, Tutori, Praelato Sc., ut notant Gabriel, & alii ex leg. Pupilius . f. Deastione, alioquin iterum iisdem restituenda sunt. V. Quaeritur nunc primo , Utrum
qui bona fide post mortem domini non restituit haeredibus , sed in pia opera pro anima defuncti insumpsit
bona restituenda, teneatur iterum restitutionem facere haeredibus rRespondeo, communiter allirmare ἱquia per primam restitutionem non compensavit, ut debebat, damnum iu Iatum: Sicuti qui furatus est a Paulo.& non restituit illi, sed dispensat res surtivas pauperibus pro anima illius.
tenetur Iterum restituere . Molin. t men apud Bonac. excusat a nova restitutione illum , qua debens haered, bus rem aliquam in individuo , sive ex re aecepta, sive ex contractu, i
Iam bona fide impendit in opera pia ;Etenim in tali casu neque vicietur reus novae restitutionis ex re accepta, cum
nihil alienum apud se habeat i neque ex injusta acceptione, cum non caverit sic impendendo, excusante illum ignorantia invincibili; Neque tenetur ex contractu , cum non se
obligaverit ex contractu ad hujusmodi restitutionem in tali casu faciendam . Eodem modo Tam bur. trast ca . . f. s. excusata nova restitutione ilia Ium . qui ex consilio incauto Consetasarii rem surtivam dispensat pauperibus; quamvis deinde Confessarius adis vertat, & moueat illam fuisse domino restituendam. Ratio est, quia dominus non debuit in tanta pietate hujus poenitentis esse invitus; Praesertim quia cum talis eleemo'na profuerit eju&animae, Par non elt, ut res illi iterum
Sequitur ultimo. quod si equum furtivum, verbi gratia , bona fide emeris a Titio fure, & bona etiam fidere vendideris, probabiliter tenearis contractum venditionis rescindere , cum fuerit nullus ; non secus ac si vitrum pro gemma bona fide vendideris, ut diximus quaest. 3. art. a. ex Leis cap. I . dub. s. contra Navari . S alios apud Dian. pari. I. trast 8. resol. 68. Quamvis opposita sententia visa sit nobis probabilior loci cit. . Si tamen C jus, cui rem furtivam vendissilii, nota compareat. aut non possit, aut nollerem furtivam emptam restituere , tu nihil teneris restituere, nec Cajo, qui nullum habet damnum, nee Titio fidiri. aut domino. cum nullum damnum
iis intuleris bona fide re vendendo ἀImmo si carius vendidisti, quam emeris , quamvis factus sis ditior , non per hoc quicquam teneris restituere,
ut diximus loc. citi ex Tam bur.
Addit Leis , quod si bona fide t lem equum revendidisti, quando ad
109쪽
vertis illum esse furtivum, non tenea ris nec dominum, nec Caium , cuire vendidisti, monere. quod equut ille sit alienus, quando ex tali monitione tibi grave damnum imminet , putauod non possis pretium recuperareatum bona fidei Ratio est, quia non
teneris cum tanto incommodo procinrare, ut dominus rem suam habeat,
quando nullius damni fuisti causa imiusta . Idem dicas , si aurichalcum . verbi gratia, pro vero auro bona fide emeris, S eodem pretio bona fide re vendideris, non teneris monere emptorem, si non poteris recuperare
pretium, quod hona fide solvitti, ut
Bonac. notat quaest. q. punct. a.
Dubium tamen est , An si Caius , cui re vendidisti equum surtivum bona fide, restituat illum domino, tenearis tu pretium reddere Cajo νRespondet Bonac. hic ex Legloe.cit., quod si ex tali redditione pretii incurras damnum , quod non possis recuperare id, quod solvisti Titio siri, a quo equum emera S. non tene
ris CGo reddere pretium ab eo a ceptum . Ratio est , quia potes uti compensatione damni, quod tibi C, ius intulit . dando immediate equum
domino , quin prius id tibi significaret, ut ita posses recuperare pretium tuum et Quod si non fiterit tibi causa talis damni . certe teneris illi suum pretium restituere: Quamvis nonnulli apud Dian. loc. cit. putent satis esse in foro conscientiae . quod tantum cedas Cajo actionem , quam habes in Titium furem.
Quod diximus de equo furtivo , auem emisti bona fide, &revendidii, dicas de re miscibili, puta de seu
mento , dcc. , si illud in individuo . sicut emisti . ita re vendidisti : Si tumen illud bona fide emptum cum tuo frumento miscuisti, dc vendidisti bona
fide, nullatenus teneris contractum rein
tandere , nec quicquam restit re, si Ila ResisHis Nin nihilo iactus es ditior; Ratio est. quia per hoc , quod illud cum tuo
miscueris . factum est tuum , dc tamquam tuum venditum est C ajo , qui proinde nihil etiam restituere tenetur,
ut notavimus quaest. a. art. I.
UI. Quaeritur secundo . Num qui restituit Creditori sui creditoris, sati faciat debito suo, an teneatur iterum suo creditori restituere pRespondeo cum Medis., Valent. . de aliis communiter, quod satisfaciat. si debitum sui creditoris sit liquidum. Ratio est, quia sic non infert damnum suo creditori immediato, cum liberet
illum a suo debito, Zc sibi potius damnum asterat, eo quod possit ipse ab eo compelli per Judicem ad iterum restituendam rem debitam sibi, sua do res, quam restituit creditori meis diato, non erat illi obligata: Et quam vis creditor immediatus forte ut imvitus , quod rei itutio fiat creditori mediato. quia tamen non est rati nabiliter invitus , quando situm debitum est omnino liquidum , ideo nubia alia restitutio est facienda.
VlI. Dubium hic est , An si ego
sciam , quod Titius nolit restituere Cajo centum, quae illi debet. pouimem auctoritate propria accipere illa centum a Titio, sc dare C o. cui debentur ZRespondeo , quod sicut potest ipse Caius servatis regulis compensationis illa sibi accipere , ita possum ego ingratiam Caji servatis iisdem regulis illa accipere, Si dare Cajo. Ratio est, quia quod Caius potest tacere per se, potest etiam facere per alium V rum sicut ipse Cajus non potest per vim ea sibi accipere, nisi quando reperitur fur in flagranti delicto , ut
communiter docent contra va' cap. s. de restitutione S. I. dub. Δ. ita multo minus ego, qui non sum domi. nus , possum auctoritate proeria per vim extorquere illa centum a Titio, uto a res
110쪽
1M Galfio V. reddam Cato, mi debentur. VIlI. Aliqui tamen apud Less cap.
s. dub. Ir. , Vasq. Reginat d. relati a Bonac. disp. i. quaest. I. scct. I. punct. IO. , probabiliter putant. licitum esse domino i ingredi domum furis . &rem suam per vim contra furem reinsistentem recuperare . quando re S c
dem in individuo extat apud serem.& non poteli aliter per ludicem sine magna mole ilia recuperari. Ratio est, quia fur quamdiu rem meam detinet, videtur mihi sacere injuriam , & res meas aggredi ; Unde in tali casu d minus defenderet potius res proprias, quam furem aggrederetur . Quod si haec opinio est probabilis, poteli consequenter dominus hoc ipsum per alium praestare, si potest per seipsum. In praxi tamen id nullatenus suadem
ΛRTICULUS ILUbi, & cujus expensis facienda sit
Restitutio pL A Pofessore mala fides re tuenda
res es domino proprιis expensis. r ponendo illam, ubi dominus 1llam
III. Pos. μν bona Mei non tenetur suis
expensis rem domino resisuere, aut illum monere, in rem suam sibi emplar : QMod si sine mainis expensis
id βινι nequit, nec speratur, quod dominus velit amplius sibi rem ae. curre, ρMes dars pauperibus, asροιο ' eriam ipse sibi eam retinere . m. inae debemur ex contrat tu , vel quasi contractu, restitui debent in loco , Bbi res accepta fuit e Ss tamen aistiter sit conventum , compensandaAniolus Ixρηι expensa. V. Si confra tui eedia in bonum debit ris, expensis istius facienda est restituti. Sicini s cedat in bonam ereditoris, hic debet solvere eve fas i Ei s in bonum utriusque, Μ
n. Ubinam resiluenda sint res ex tras amento donata, aut commodata .
veι pensioues G. λVII. Res ex contractu debita, qua sine mae 3 expensis non poteὐ domino restisui, vel potes dari pauperibu , vel retineri a debitore, si forte d
I. I x triplici capite oriri potest ἰn re C. praesenti obligatio restituendio
Primo ex capite injustae acceptionis , sub quo comprehenditur injusta d mni dicatio , & injusta detentio , sea
culpabilis mora restituendi. Secundo, ex capite rei acceptae. Tertio, ex col-
Quaeritur nunc primo. Ubi, & c ius expensis fieri debet restitutio , quando ejus obligatio oritur ex inju-1ta acceptione , seu quando facienda est a possestbre malae fidei νRespondeo, restitutionem in tali casu faciendam esse expensis debitoris in eo loco, in quo dominus illam possesturus esset, si cion fuisset illi subi
ta . Ita communiter a Et ratio est , quia dominus nullum debet reporta re damnum ex alieno delictor Si tu men dominus in mutando domicilio facturus fuisset aliquas expensas ad asportandam rem illam , pollet posse Gsor malae fidei tales expensas detrahere, quia non est necesse. ut dominus ex surto sibi facto reportet lincrum, sed satis est , si servetur inde
II. Dubium tamen est ; An si iii
restitutione sic facienda majores e pensae faciendae sunt . quam res Ipsa valcat, teneatur illas sacere possessor