장음표시 사용
141쪽
De Rei -erim, re is ingressu in Religionem. Iassint Eeclesiae, etiam Romanae, requiis ritur, & satis est spatium triginta annorum, quod spatrum satis est etiam ad praescribendas res immobiles emistra privatos ; Contra Ecclesiiam vero requiritur, ut diximus, spatium quadraginta annorum, & centum contra Ecclesiam Romanam. Praestriptio autem, ut notat Croix lib. 3. Part. R. n. 3 y. tunc dicitur interrumpi, quando ita cessat, ut istum tem S Prae cedens extinguatur, perinde ac nota praecessisset . dicitur vero dormire .
quando ob aliquod impedimentum cessat, eoque sublato tempus praecedens continuatur cum subsequente. Si desinat titulus. interrumpitur, si desinat bona fides, probabiliter praescriptio dormit. sed probabilius ex Lugo, S Mot interrumpitur. Praescriptio contra Ecclesiam dormit , quamdata
temporis requiratur , ut consuetudo praescribat contra legem pRespondeo cum Les& cap. 6. dub. I quod vel consuetudo contra legem v get sciente, & tolerante Iegislatore, di tunc non requiritur certum temPus , ut consuetudo legem abroget,
sed satis est, quod passim fiat contra legem, quia dum legislator, seu superior scit legem non servari. & t
terat, videtur consentire se ut non se Vetur , ne Respublica perturbetur: Si tamen consuetudo viget ignorant: Principe, tunc, ut praescribat contrae talem legem. sive civilem, sive ean
nicam, probabile est, quod satis sint elacem anni, quia lapsu decennii vivitur legis vis esse antiquata .
Num interitus rei alienae, ast ingressus in Religionem a restituendo excusent RL Interitus rei aliena in sepecie restitueου. da a Nwtuendo excuset, si pereae citra culpam debitor31, nec aliter
n. Probabilius videtur pos secundus are alieno gravatum ingredi Religionem. σ μ a restituendo Goblieari, si alia via non pum.
pois ingredi Religione-.IIL Num teneamr hie Religiosis Imborare iuxta βω- flatum de Iiacemia Superioris, ut debuis sari faciat pLV. -- pariter teneatur acceptare ἀμuationes. aut haereditalem, qua ἐμ
lasus , ad qΜid tenetur, ut damnum resarciatur ZI. ritur primo. An rei re
stiniendae interitus excutia restitutione facienda rRespondeo. multa super hac re nos dixisse. cunx de possessore bonae. &malae fidei, videlicet quoa si res aliena in sipecie restituenda intereat, i lis interitus a restitutione excusat . quando non intercessit culpa debito. ris , nec mora. nec pactum p Secus vero si aliquid horum intercesserit, nisi sorte similiter ea res fuisset apud dominum peritura. quia in tali casa nullum damnum pretio aestimabile trulatum esset domino; sicuti non insere damnum domino, qui eius equum occidit, aut dolia expilat. quando iam iam incendio sitne conflagranda iaIL Ouaeritur secundo: An gravat S a aera
142쪽
rao molis n. Articulus VI. aere alieno possit licite Religionem ingredi , desse, si non habet, unde red
dati excusari a restitutione pRespondeo, Valent. . Molin. . Reis gin. . Bonac. hic, Laym. cap. 21., Salios putare, quod debitor non possit ingredi Religionem, quando praevidet fore ut ingrediendo non possit Creditoribus satis iacere, quibus tamen fatisfaceret, si maneret in saeculo, λve debita sint ex contractu, sive ex delicto; Et ratio est, tum quia obibgatio justitiae praeferenda est consilio; ingressus autem in Religionem est ex consilio. & restitutio debetur ex obligatione iustitiae: Tum etiam quia qui violavit virginem sub spe conjugii, a Religionis ingressu retardatur . nisi illa sponte remittat: Tum demum quia si non licet furari, ut possit quis in Religionem distantem ingredi, nec lacitum est alienum retinere inare diem
do Religionem. Verum D. ih. a. a. quaest. vidi art. 6. , quem sequitur Tam
r. tract. q. cap. I. S. I. num. Is
de alii apud Sancti. lib. q. disp. q. cap. putat, hunc non teneri manere in saeculo. quia iste talis putatur cedere bonis, quod cuilibet sacere licitum est; Neque obligatio restituendi, quamvis juramento firmata, est tanta, ut possit privare fidelem tam ingenti no ordinis superioris , qualis est vitam domino mancipare. Less. cap. 7. dub. 8. putat, quod si possit hic consuetis laboribus brevi creditoribus satisfacere, teneatur differre ingressum Religionis; Ad hoc tamen non obligat D. Th. , dc alii, quos laudavi
Notandum tamen . Sixtum V. vetas. se , ne quis ingenti aere gravatus, vel reddendas rationibus obligatus, ad prosessioneni admitteretur ἰ voluitque illius prosessionem elle nullam. gra vesque poenas recipientibus injunxit; Quamvis deinde Clem. VIII. voluerit
professionem esse validam, ut videre est apud Lug. tom. r. de iustitia disp.
a I. quaest. 6. num. 86. Advertendum etiam, quod Sixtus U. prohibeat, ne ad professionem admittatur, qui ingenti aere alieno est gravatus, non qui quocumque est aere alieno gravatus . Ad rationes in contrarium respondetur. Ad primam. quod quamvis status Religiosus sit ex consilio, est tamen talis, ut ob Perpetuam mancipationem, quam asteri hominis Deo, spoliet illum bonis omnibus, atque i capacem dominii reddat, & ideo eratinguat omnem obligationem justitiae circa bona fortunae; sicuti ob eandem persectionem extinguit Omnem obligationem cujuscumque voti facti in saeculo. Praeterea status religiosus est maximum, & summum , quod potest homo Deo tradere, & ideo videtur irrationabile, ut tantum bonum a quo cumque debito retardetur: Quare licet non possis, ut orationi vaces . dc ieiunes, omittere obligationes ex j uitia , poteris tamen eas omittere ut Religionem ingrediaris, ex praeitantia, di perpetuitate talis status. Itaque ad argumentum respondetur , praeserri
obligationi ex justitia id, quod est
merum consilium, quando hoc extiminis omnem oblisationem justitiae, &quando irrationabiliter debito pec niario postponitur.
Ad secundam rationem, verum est,
suod qui violavit virginem sub spe coniugii , non possit illa invita Religionem inGedi; Ratio tamen est, quia in hoc
calii non concurrit debitum pecuniarium cum statu religioso, sed debutum assumptionis natus matrimonialis cum assiimptione flatus religiosi ; concurrentibus autem his duobus statibus. debet praevalere is , qui ex justitia debetur alteri: Quando autem concurrit debitum pecuniarium restituendi cum susceptione status religionis , b num adeo excellens debet praevale
143쪽
De Rei inferitu, ct de ingressu in Religionem. IAIAdde, quod sponsus etiam post sponsalia jurata potest Resistionem ingredi ; cum ea promissio habeat tacitam illam conditionem, nisi Relisionem ingredi voluero; ergo etiam
Ad tertiam, supra diximus magis
requiri ad furandum, quam ad non restituendum; sicut magis ad vulnerandum, quam ad non medendum vulneri alterius; unde quamvis non liceat iurari, quando opus est pecunia ad assumendum statum religiosum, Iicitum tamen est non restituere, quando aliter fieri non potest.
III. Dubium est primo, An qui sic
ingreditur Religionem, teneatur iis rare, ut aliquid acquirat ad satisfaciendum Creditoribus , vel scribenis do. vel concionando, vel aliud agendo ex licentia Superioris, quod statum religiosum deceat νRespondeo, Molin. , Nauar. , BGnac. hie docere, quod teneatur, quia obligatio illa satis faciendi eli ex jure nuturae , nec extinguitur per professionem Religiosam; immo docent, quod Superior teneatur ad id licentiam dure , si erat conscius debitorum, antequam illum ad Religionem admitteret. Pal. tamen apud Tambur. hic aperte docet, nec Religiosum ad id teneri amplius, nec teneri Superi rem aut concedere illi iacultatem, ut laboret ad satisfaciendum , aut ex pecunia, quam ille suo labore mona- Merio acquisivit, satisfacere Creditoribus . Etenim per Professionem Rel,
mosus factus est jam juris alterius, di incapax dominii acquirendi ; cum ergo non possit amplius habere d nianium, sequitur, quod debita sint
IV. Ex quo etiam videtur sequi. quod non teneatur haereditatem, d
nationes, aut legata acceptare ad satisfaciendum ; quicquid enim acquirit Monachus, monasterio acquirit; cum
autem Monasterium non teneatur satisfacere debitis Religiosi ante ingressum contractis, nec tenetur Religiosus acceptare donationes ad satisfaciendum; &si acceptat, non tenetur minnasterium ex iis rebus satisfacere Croditoribus. Haec tamen disputationis ratia docuit Pal. tom. 3. tract. I 6.ub. 3. . Communis enim opinio docet oppositum , videlicet quod teneatur tales donationes acceptare. &ex iis tam ipse, quam monasterium teneantur satisfacere creditoribus: SLcut etiam communis opinio docet . quod talis Religiosus teneatur laborare ad satisfaciendum, quamvis non
nulli velint posse Praelatum dare suo subdito alias occupationes ad arbutrium, ut videre est apud Lug. tom. I. disp. 2I. g. 6. num. 79.
V. Dubium est secundo, Ad quid teneatur Religiosius, qui alios damni ficavit post professionem, verbi gratia
iurando. vendendo supra pretium j stum, occidendo, &c. 8 Respondeo cum communi apud
Tambur. tract. q. cae. I., quod si res aliena extet, aut in aliquo ipse.
aut religio facti sint ditiores, procul dubio ad restitutionem tenentur; in
contrario eventu tenetur religiosus reinstituere , si fruitur peculio, vel si potest ex iis, quae sibi a Religione conceduntur , detrahere de non neces lariis commoditatibus, ut notat Sanch. l.7.
in Decalog. cap. I9. num. II 2. Quam
vis possit Superior impedire, ne R Iigiosus hujulinodi debita sic solvat. quia fructus peculii, & quodcumquci sibi subtrahit Religiosus a suis comm ditatibus , subditur dominio Religi nis ἰ ct ideo potest Praelatus nolle ea a se abdicare, & sic juste impedire. ne debita solvantur ἰ Si vero non possit sic satisfacere Religiosus, certe
Religio non tenetur. quia non debet vergere in damnum monasterii deli
ctuin Religiosi etiam Praelati, si non
144쪽
est commissum nomine totius Comis lariter iam talis , dc ut dicitur Capit
De Restitutione in particulari ..
PLuribus articulis quaestionem hanc absolvemus, inquirendo ea Omnia ,. quae in prooemio hujus tractatus innuimus . videlicet Primo, De rest tutione iacienda propter homicidium. Secundo. propter detractionem . Tertio, propter contumeliam, derisionem, susurrationem, ob iudicium temerarium , & ob suspicionem. Quarto, propter secreti violationem. minio, Propter furtum, & rapinam. Sexto. propter stuprum, & adulterium. Septimo. Propter fraudata vectigalia. Octavo . propter simoniam, &usurari. Nono, propter omissionem divini ossicii: de quibus omnibus, prout vacabit ..paucis agendum est.
ARTICULUS. I. De restitutione propter homicidium,.
Se mutilationem ..L Provocatus ad pugnam, si alium o cidas , non teneιur quicquam rest mere quamvis munibu excesserit. Qui tamen invaditur ab altero. ad restisinionem obligabitur . si no
tabiliter excedat occiaendo invaserem
IT. Num puere contra iustitiam cieria cur. qui potest fu ere invaserem ..
sed non fugis, sed illam occidiscum moderamine debito pIII. Qui artificem occidit. tenetur etiam lucrum illi cessans ex sua artis exercitio resiluere , Sed debes ne astia matronem labaris deprahere ρ De. betne quisquam re tuere Credis
IV. Num pro vita , pro mutilatione, pro cicatrice, pro fama injuste se lata aliquid restituendam D r Et quid pro vita seris . aut animalis
mum Titii. pravidens . aut etiam intendens, ut Titius tanquam , micida puniatur . num teneatur ad restitutionem P0. Tam ex homicidio casurii , quam ex indirecto. non secus aς ex v luntaris oritur obligatio restitutionis suppo Pa in iis gravi culpa contra iustitiam ..'L. Num sit reus homicidii vulnerans graviter Petrum , qui deinde ex Medicorum culpa decedaep AHqua volens occvere Titium, casu oecidat Catum p Aut quι alium o ei dis in ebrietate ρ VILI. Propter damnum selatum occiso in curatione vulnerum , ct ob Imerum , quod isti ante mortem cessavis, facienda est restitutio har di, ct Me deficiente , pauperibus ;Propter damnum vero , quod aliis ex homicidio consurgit, facienda est restituito serum heredibtis necessariis, non aliis.
M. In quibusnam casibus licitam es
homini se ipsum occidere, aut mutilare ρ Nam licite pueri castrentur ad vocem conservandam δ
145쪽
De R esitatione ob homicidium , O mauitationem. I Ix om post aliquando indirecta in- cidit, non tenetur ad restitutionem .
nocens oecido ν Num Saraceni in- Ratio est, quia quamvis aliquando non nocentes occidι possint, ne fiant δε- fugiendo peccet contra citaritatem, sitari hostes Christianorum ρ Num scilicet sine dispendio honoris lasere pust dari pharmacum pruna ti poterat; at non peccat contra iust,
eum periculo occidendi foetum an, etiam; ergo non tenetur ad restituti marum ρ nem. Ita Less. dub. a I. contra Nauar. ,
M. Quid requiritur. ut licite possem qui apud Dian. pari. F. trin. q. resol. invasorem occidere in propraam aue 49. docet , Religiosum , ac Clericum proximi defensionem 3 Plures 1b peccare contra justitiam, ac teneri adses hae de re proscripta ruensem restitutionem , si occidat invasiorem , turis quando potest sugere , eo quod iis fuga non sit ignominiosa, sea gloriosa. . Um homicida peccet contra im III. Dico quarto. Qui alium iiij ulle stitiam, examinabimus, Quid, aggressus vulneravit, aut occidit, e & Cuinam teneatur ille restituere proe netur restituere non solum damnum pter homicidium t Et deinde, In quo emergens , seu integras expensas faecasu licitum sit seipsum, vel alios oc- ctas in curatione vulneris , sed etiam cidere, aut mutilare Θ lucrum cessans. seu totum illud, quod Quaeritur itaque primo, Quid debeat Vulneratus consecuturus esset ex suo os. restituere homicida, aut vulnerator λ ficio, negotiatione. arte, &c., si non Respondeo , & dico primo ἱ Qui ituisset vulneratus, aut occisus . Et ra. provocatus ad pugnam alium occidit, tio est , quia iniusta illa actione fuit
nonnihil excedendo modum, & m Causa et ficax talis damni, & cessati deramen, non tenetur ad ullam resti- nis lucri: Arbitrio tamen boni viri st tutionem ; Sicuti neque si duo se in- tuendum est, quanti valebat spes I vicem provocent, & alter alterum oci cri cessantis, detractis expensis, juxtacidat e Ita communiter contra Pere- regulas , quas tradunt Lug. , & Lessigrin. apud Bonac. hic . Et ratio est, cap. 9. du, ao. Probabile autem est quia provocatus censetur cedere juri Nihil detrahendum este propter aestim, suo. tionem laboris. ut docet Leg. cap. p. Dico secundo 1 Qui invaditur ab au dub. 19.: Sicut si impedias aliouem atero sine provocatione, si peccet mor- labore unius diei, teneris restituere taliter occidendo invasorem per hoc, totum lucrum absque deductionedabo- quod notabiliter excedat moderamen vis, quia opifex vult laborare , di iminculpatae tutelae. tenetur ad restituti crari. & saepe lucrum non est majus,nem . Ratio est, quia est causa injusta quain ipsa aestimatio laboris, ut in ar- totius damni. Ita Leis dub. a I.: Qui titiciis, quae multum laboris, &parumtamen probabile censet praedictum te- industriae requirunt. Nihilominus pro-neri multo minus restituere , quam si babilius videtur, iuxta doctrinam Re- ex insidiis , & dolo illum occidisset, belli apud Dian. pari. 3. tract 6. re qui enim invadit, videtur ex parte a- sol. F ., & PM: S. tract. 6. resta. 3. mittere ius ad compensationem . aliquid detrahi polla arbitrio prude II. Dico tertio; Qui invasus ab al- tis , etiam pro aestimatione laboris . tero, sive armis, sive contumeliis, si quantum scilicet artifex vulneratus ibroten fit gere , & malum declinare , benter dedisset pro redemptione laborion iamcn fugit, sed cum debita mo- ris, ut notat hic Bonac. lect. a. t Ubi
146쪽
di melle est ad unguem definire, quid
restituendum sit , idcirco expeditissimum consilium est adhibere compositionem, & transactionem cum parte. cui facienda est restitutio, nullam vim, aut metum illi incutiendo. ne quasi coacte consentiat, eo quod non speret alia via debitam satisfactionem s re obtinendam. Nota tamen, regulariter loquendo. pro expensis funeris nihil restituendum esse, quia illae erant caeteroqui serius, Ocyus faciendae. & solum ex occisoris in)uria anticipantur. Dico quinto , restituendum pariter esse omne emolumentum , quod per mortem occisi cessat aliis cum occiso conjunctis, videlicet uxori, filiis. &c. putavitalitios redditus, legata. haereditates . Etenim occiser est causa in iusta talis damni, ergo tenetur illud compensare: Quamvis expediat, ut diximus , adhibere transactionem, & compositionem . Docent tamen communius apud Less. cap. q. dub. 26. non esse s ciendam restitutionem creditoribus o cisi i aut pauperibus , vel aliis . quos occisus sustentabat . Ratio est . quia per accidens hoc damnum sequitur
illis, & in praxi dissicilis est sententia
opposita. IU. Dico sexto; praecise pro vita hominis, vel membro injuste ablato, aut pro cicatrice nihil restitui debet . Ita Sot., Sylvest, & alii communius apud
Less. dub. 2I., quamvis c. II. dub. I 6. n. 97. oppositam sententiam dicat esse
probabilem. Ratio est, quia justitia respicit aequalitatem ; atqui vita, & meminbrum sunt superioris ordinis ad reliqua bona , & supra omne pretium ;ergo pro illa compensatio fieri non potest . di consequenter nec debetur restitutio. Minor probatur ex leonis. f. De his, qui luderunt, ubi dicitur, Cicatricum, aut deformitatis nulla fit aestimatio , quia liberum corpus nubiam recipit aestimauonem. Arti lur LNeque dicas ; pro vita servi, aut bonis occisi facienda est restitutio ;ergo multo magis Pro vita hominis . quae est pretiosior . Nam nego consequentiam; Dispar, tas est, quia vita servi, aut animalis pretio aestimatur . quod ad aequalit tem rependi potest; unde pro litorum vita tantum restituendum, quanti plurimi vendi poterant ; & Pro eorundem mutilatione , aut cicatrice rest, tuendum , quanti pluris venderentur, si illaesa sument: Econtra cicatrix hominis liberi, & a sortiori membrum,& vita, pecunia compensari non P test. Et propter eandem rationem ne que tenetur ad restitutionem, qui injuste laedit aliquem in bonis spiritu, libus , puta inducendo illum ad peccatum mortale, avocando a religione, detrudendo ad inferos, quamvis majus damnum inserat, quam furando, aut infamando. Demum propter eandem
rationem probabiliter docent Leis . Fili iuc., Lugo. Lum. , & alii apud
Dian. Part. 3. trin. s. resol. 3ο. , EcΤambur. lib. s. cap. 3. contra Molin. ,
Valenta, Si , Cajeti, Sot., ik alios , eum, qui in honore , aut fama laesit proximum, si non possit famam, aut honorem restituere , non teneri ad si iis faciendum pecunia, quia fama ei in ordine superiori, quam Pecunia , nec potest per pecuniam compensari tad aequalitatem, juxta illud Scripturae: Melius est bonum nomen , quam div ria multa : Tenetur tamen infamator pecunia famam sublatam compensare ,
quando ad id per Iudicis sententiam
Dico ultimo ; Si oecisor moriatur antequam restituerit , quae restitueret debebat pro injuria reali, & pro clamnis externis ex homicidio consecttis . iuxta dicta in conclus a. , di 3. statis tacere debent haeredes de bonis haereditatis. Ratio est, quia bona ct
147쪽
De Resitaι ἰο ne ab mmisidium, ' mafariis ρ . uncti transeunt ad haeredes cum tali
onere: Quare Pater non tenetur quicquam resti lucre pro homicidio, quod fecit filius , nisi quando filius habethona castrensia, vel quasi calfrensia ἰnon enim Pater debet culpam filii luere , si eius bona non habet. V. Quaeritur secundo , An similis restitutio facienda sit ex homicidio casuali. aut ex indirecto p Explico prius terminos ; Dicitur homicidium casuale. quod praeter intemtionem accidit, ut si quis venando o cidat pro sera hominem, aut si volens
Percutere Petrum.. Paulum occidat :Potest autem homicidium casuale esse graviter culpabile , & quidem etiam contra justitiam , quando scilicet ex ossicio, quo quis fungitur, vel ex comtractu tenetur periculum proximum mortis praecaVere, & ex graviter cui pabili negligentia non praecavet. HO micidium vero indirecturn habetur , quando quis est causa moralis , ut homicidium a se factum alteri imput tur, & ille proinde occidatur Verbi gratia, si Petrus indutus vestibus. &armis Pauli. vel in domo, aut agro, aut cum famulis Pauli , occidat Cuium . & Paulus tanquam occisor comprehendatur, & occidatur vel abhinsi ibus , vel a Republica , in tali casti Petrus dicitur esse homicida directus reIate ad Cajum, & homicida indirectus relate ad Paulum, cum fuerit causa moralis , cur homicidium inji illi imputaretur. & sic occideretur. Si tamen Petrus non sit causa moralis talis imputationis, non peccat contra just tiam relate ad Paulum, sed solum contra charitatem , si praeviderit, quod Paulo tale homicidium imputandum esset . Dubium tamen est apud Doctores; Num si Petrus occidat C um. dc collocet ejuS cadaver ante januam Pauli, ex quo Paulus a Iudice capite damnetur , Num, inquam, Petrus sit causa Para III. moralis , an vero solum oceasio , se
causa accidentalis istius condemnationis p Sanch. putat esse veram causam moralem , S sic teneri ad restituti nem: Negat Tambur. num. s. . quia ex tali collocatione cadaveris ante I nuam alterius non sequitur ut plurumum illi imputatio homicidii ; potuit enim casu ibi mori, licet alibi vulneratus sit: Quod si quis cadaver occisi
inventum ante propriam ianuam coulocet ante januam alterius, non solum praevidendo . sed etiam intendendo , ut illi occisio imputetur, existimo cum Lug. disp. t. de Iustitia sect. 6. num. 74. contra nonnullos ab eo relatos , quod ad restitutionem teneatur; quia id, quod de se non est causa moralis damni. nec connectitur cum damno alterius, ratione talis intentionis saepe connectitur, & est causa illiust Sicut restituens gladium domino furioso praevidendo innocentis occisionem , pe cat solum contra charitatem ; at si eo animo restituat. ut innocentem occidat . peccat etiam contra justitiam . quatenus ratione talis intentionis est causa moralis homicidii r Sicut etiamsi ponam venenum in loco remotissimo, praevidens, quod sorte aliquis sieeo interficiendus , non pecco contra
iustitiam . si periculum sit remotissimum . At si eo animo illudi ibi ponam, & de facto aliquis interficiatur ,
pecco contra justitiam, teneor ad restitutionem. & sum irregularis. Nomne Peccat contra castitatem , qui c nat eo animo , ut sequatur pollutio p imino peccat contra iustitiam adve us conjugem, si hic sit conjugatus: fit nullatenus dicitur peccaminosia coismestio . ex qua praevidetur per accidens secutura pollutio. Neque dicas , non peccare contra
justitiam Judacem , qui juste aliquem occidit, sed animo iniquo ἔ Nec quicum moderamine occidit invasorem . quamvis ex odio , & prava intentio:
148쪽
M Restitutione εν Ηοmisidium, O mutilationem. I Traevidens . quod facile poterat in e-rietate alium Occidere, voluit se inebriare non adhibendo cautionem ad homicidium praecavendum ἰ in tali c-nim casti homicidium dicitur volitum in causi, & imputatur ad culpam cum obligatione restituendi .
Qil. Quaeritur tertio , Quibuli an facienda est restitutio pro homicidio Respondeo cum Lusi dub. it., Bonac. hic, & aliis, pro homicidio duplicem faciendam esse rellitutionem , alteram propter damnum illatum o ciso in curatione Vulncrum, Sc ob lucrum, quod illi ante mortem cessavit; Alterant vero propter damnum. quod aliis consurgit ex homicidio. Prima restitutio facienda eli haeredi, dc si nuulus siit haeres, pauperibus, ut prosita nitnae occili : Ita communiter apud
Tambur. β. I. num. 9. . Secunda re
stitutio facienda est solum haeredibus necessariis occisi, non vero altis; quia scilicet illi solum tam striato vinculo cum occiso sunt conjuncti , ut re pintentur una persona cum illo: Dicuntur autem haeredes necessarii, qui non potiunt e rivari in totum haereditate , ut sunt filii, uxor, Pater, & Mater , ut docent Doctores cum de Testainenistis: Illi vero, qui succedunt in haereditatem ab intei ato . sed privari tamen possimi haereditate , ut sunt se, tres, sorores, & alii, dicuntur haeredes non necessarii, & istis nihil restituendum ; quia cum non censeantur una persona cum occiso, non dicatur
occisus esse laesus in re sua per hoc quod
damnum aliquod fratribus obveniat ex homicidio. Ita etiam communiter contra Sanch. , & Dian. ς Nec restitutio facienda est, ut supra diximuS. creditoribus occisi, nec pauperibus, qui ab illo alebantur ; mii tamen occidens haberet animum iis nocendi , ut docent Clavis Regia , & Salon. contra Bonac. hic punet. ult.
IX. quamur quarto , In quo casu licitum est se ipsium, vel alios occidere, vel mutilare
Respondeo, neminem posse seipsum,
aut alios directe occidere, vel mutilure . cum homo non sit dominus vitae. aut membrorum ἰ Sapientiae eni in I 6.
habetur Ipse solus vita, re necis ρ testatem habet . Potest tamen aliquis ex praecepto divino seipsum occidere. ut de Sampsone probat D. Τh a. a. quaest. ε . art. 6 aut publica auctoritate ad mortem suam cooperari iis actibus, qui non habent crudelem m dum poenae , ut cli ii imptio veneni ;cum talis cooperatio, si sit coacta, non sit contra ius naturae , ut docet Si ,& Bonac. hic contra Less , Salas . Vasq.: Potest etiam ex rationabili cavisa permittere mortem suam, puta non occidendo invasorem, quando non p. teli aliter vitam defendere , modo Lpse invalus non sit Reipublicae utilior :Potest pariter pro amico, Pro Patria, pro fide vitam exponere periculo ;Verbi gratia in naustagio potest quis
dare tabulam Patri, vel amico, quamvis ipse non habeat aliam spem evadendi : Potest etiam detentus in carincere non fugere , quamvis stiat esse morte plectendunt , si non stigiat rDamnatus ad pereundum fame potes cibum oblatum respuere Pote lique malefactor offerre se Iudici plectendum Nec tenetur aliquis exquisitismmis cibis, aut medicamentis vitam coi servare, aut immenso pretio redimere vitam , etiamti caeteroqui occidendus sit i Nee tunetur relinquere patriam ,
ut ad aerem salubriorem se transferat. Demum ex Less. cap. 9. dub. 6.num. 32. IIcitum eis militibus , dc s
eiis navalibus de communi consensu bgnem pulveri injicere, &se mari coni mittere , ne ipsi , & navas veniant in.
Infidelium hollium pote statem; nest, licet hostis cum publico damno navi potiatur, & ut stipsos, quoad ejus fi ri potest, a morte certissime ab hoste
149쪽
inserenda eripiant ; Necnon possunt milites injicere ignem in pulverem ad evertendam turrim hostilem, et si ce tissime momento dissipandi sint ; in hoc enim casu non se ipsi interimunt, sed permittunt ob rationabilem causam mortem suam; non secus ac qui se objicit telo , ut corpus Principis salvet : Qua de causa Ambrosius iam dat factum Eleazari , S multi dicunt Sampionem sine spiritus lancti iussione potuiste permittere mortem suam ; Sicut potest quis mortem suam permi lcre serviendo pella insectis. quando impossibile moraliter est mortem eva
Circa mutilationem vero dico, nulli licere membrum sibi amputare , cum vita constet ex integritate membrorum : Tunc solum licitum est, quando membri amputatio necessaria est ad salutem totius corporis: Immo in tali casu datur obligatio amputandi ,s dolores sint existui, quia quilibet tenetur viis suae opitusari remediis ordinariis non valde dith cilibus Non licet tamen membrum amputare ad sedandas tentationes carnis . aut ad peccatum fugiendum , quia non est hoc medium neculiarium ad talem finem . Si tamen alia via non suppeteret ad fugandam meretricem Elicitantem ad libidinem, suam pariiculam linguat mutilare, dein faciem inpucre, licitum est, ut de quodam adolescente tellatur D. Hieronymus de Vita Pauli. Dices : Matth. q. habetur, Si ac Ius sandali: at te, erue eum; ergo i, citum cst amyutare membra ad peccatum fugiundum. Respondeo cum Sota locum hunc non esse intelligendum de corporali abscirsione , seu ue spirituaeli. videlicet de remotione occasionum Et quod dicitur Matth. I 6. Sunt, quise
non est intelligendum de reali sectione . sed de illis , qui te addixerunt ca- 1litati Per votum, ut notant August, Articulus ZZc Chrysest. apud Bonac. hic. Dubium est; An licitum sit Patri sullam castrare ad vocem conservat,
dam rRespondeo communius id negare
cum Laym. , Tanner. . Bonac. i Leaar Diau. pari. ε. tract. s. num. 3 6., quia nemo est dominus membrorum suo
rum , ct solum ad conservationem viatae rescindi possunt. Pasqualig tamen
quaul. 63. id permittunt, si absit periculum vitae; quia videtur esse sui fiaciens causa talis decisionis, ut possit Eunuchus voce, re cantu Ecclesiae deservire , di ut possit cum honore apud Principes, di cum amplo proventu vitain sustentare; plus enim commindi inde percipit, quam si sit habilis
ad generandum . X. Quaeritur quinto, An liceat es, quando occidere innocentem Rei pondeo. nunquam licitum este directe illum occidere; quia solus Deus. ut diximus , est vitae dominus: Potentamen aliquando aliquis cooperari i
directe ad mortem innocentis, verbi gratia si Tyrannus minetur urbi e cidium, nili occidatur innocens, ce
te non potest Respublica illam occudere , potest tamen illi rercipere, ut Tyrannum adeat, & nisi obediat. itatum m poenam interficere : Ad eum modum, quo potest praecipere militi, ut in statione sua perii stat, etiamsi tκ interficiendus. Eodem modo si Pranceps sit in extrema necessitate constia tutus . nec suppetat nisi unus pania hominis privati, potest hic cogi actcedendum panem Principi. etianisi sit fame moriturus. Possunt etiam in bello iusto stibverti maenaa, etiamsi inubri innocentes occidendi sint, quando hoc est necessariuna ad victoriam ς Et qui fugit inimicum , potest fugere pecangustum iter. ubi conculcet infantem baptietatum, si aliter non potest ev dcre, ut docet Leis. cap. 9. dub. 1.
150쪽
De R/sifatisre ab Homicidium , O M tilationem. I seontra Petrum Navar.; non tamen si non sit baptiZatus, quia praeferendae si vita spiritualis alterius vitae prωPriae temporali: Eodem modo si invasus non possit se defendere, nisi
occidendo tam invasore in . quam im nocentem, quo invasor se protegit tanquam clypeo, ut notat idem Leis Dices: Si tirannus minetur urbi excidium , nisi cletur sibi virgo ad illam
violandam. non potest virgini praeci Pi , ut tyrannum adeat; ergo neque id praecipi potest innocenti . Respondeo
nego conlequentiam. Disparitas est, quia virgo non tenetur cum periculo animae suae adire tyrannum I econtra innocens tenetur cum periculo vitae illum in tali casti adire Quamvis autem Rcspublica non possit virginem illam cogere, ut tyrannum adeat, PO test tamen illam ex urbe excludere, quia non tenetur cum tanto suo i
commodo illam defendere . Rogabis, An liceat pueros Saracenorum , qui in bello justo capiuntur, aut alios innocentes Occidere, ne postquam adoleverint, fiant holles Cliti. itianorum Respondeo negative cum Bonac. hic, Victor. . Aragon. , ct aliis; potest enim tali periculo occurri damnando illos triremibus, nemo enim occidi
potest pro injuria sutura, sed solum
pro delicio praeterito. Hinc nec licet occidere oblides innocentes , licet qui eos miserunt, non stent promissis.
Rogabis secundo, An possit dari
pharmacum praegnanti, quando periculum est, ne moriatur istus Respondeo cum communi apud Sancti. de Matrim. lib. s. disp. 2 o. Luff, Bonac. hic, nunquam licere dare phar macum ordinatum ad abortum I pha macum tamen ordinatum ad servandam vitam matris , licet mors sectus nondum animati per accidens secut
ra sit, dari potest; Eo modo, quo
potest dari aegroto medicamentum, quamvis per accidens secutura sit pollutio , aut ebrietas: Unusquisique enim habet ius servandi vitam per re media ordinaria, quamvis per accidens sequatur mors alterius ; Si tameniatus eli animatus, aut dubitatur. an sit animatus anima rationali , non p.
tela tale pharmacum adhiberi. quia
vitae matris praevalet bonum spirituale foetus existentis in extrema necessitate: Quando vero non est spes, quod scelus edatur vivus, tunc potest adhiberi pharmacum illud , quod sit aeque
fanativum matris, ac occisivum toetus, eo quod cesset ratio adducta b ni spiritualis . Animatur autem anima
rationali masculus die quadragesimo, semina octogesimo, ex Λristot. lib. s. de Anim. cap. 3. & s.; Et ex Hi pocrate masculus aliquando trigesimo die, aliquando autem usq; ad quadragesimum quintum, stemma aliquando trigesimo quinto, aliquando pariter usque ad quadrasesimum quintum. XI. Quaeritur sexto, Λn liceat, Scteneamur occidere alios in de sensi nem nostram, vel proximi r Respondeo, & dico primo, regulariter loquendo, nunquam nos teneri ad occidendum invasorem. Si enim possumus ex charitate exponere laudabiliter vitam nostram pro aliena.
consequenter non tenemur estos occidere ad vitam nostram defendendam; Τeneremur solum in aliquo raro casu. videlicet quando invasus est valde millis Reipublicae, vel quando eli valde necessarius suae familiae, vel qua do putat esse in peccato mortali, &timet damnationem aeternam, &c.
Dico secundo; licite possemus o cidere injustum aggressorem in de sensionem vitae, di membrorum nol r
rum. Ratio est, quia vim vi rem Iere permittitur in omnibus legibus, ut ait Alex. II L in cap. Si vero, Desententia excommvn. Debet tamen id