장음표시 사용
41쪽
I. DOGetar rei alienae vel est - 1 lae, vel bonae, vel dubiae fidei. Dicitur possessor malae fidei . qui retinet rem alienam credens se nullum justum titulum habere ad illam retinendam , vel quia illam furatus eth , vel uia accepit a iure. vel quia bona fi-e accepit. & deinde novit est e alienam ; vel demum quia ignorat rem illam esse alienam, sed ignorantia crassa, & assectata. quae non excusat acccato mortali . Econtra Possessoronae fidei dicitur, qui bonam fidem. seu credulitatem habet , quod res , quam possidet. non sit aliena; Unde de hoc debet habere ignorantiam invincibilem , seu probabilem . Demum dicitur Possessor dubiae fidei is, cui
non constat rem este suam. nec constat esse alienam.
Dissert itaque possessor malae a possessore bonae fidei, quod ille cum teneatur ad restitutionem non solum ratione rei acceptae, sed etiam ratione injustae acceptionis, nullo unquam te minpore possit in rebus mobilibus usucupere, aut in immobilibus praescribere, ex cap. Possesor, De reguI. iuris νn 6. E contra postussor bonae fidei potest usucapere in rebus mobilibus post triennium , & post spatium triginta. vel viginti annorum potest prae scribere in
immobilibus ,juxta varium genuS rcrum praescriptibilium, ut dicemus quaest. ataut si post tale tempus compareat verus dominus, possessor bonae fidei non
IL At possetar dubiae fidei, si cum
dubia fide rem accipit , comparatur possessori malae fidei, & ratione etiam iiij ustae acceptionis tenetur restituere saltem pro ratione dubii, ut dicemusari. 3. Si tamen postquam rem alienam bona fide possederit, incipiat dubitare an res sit aliena, & post debitam diligentiam non constet, quod sit aliena, potest illam sibi retinere, &comparatur posse ri bona fidei; eo
quod in dubiis melior sit conditio possidentis; Nec dubium superveniens
interrumpit poliassionem bonae fidei in ordine ad usucapionem, vel praestruptionem. ut docet Medi n. de restitutione quaest. I S., Couar. , & alii contra Adrian, Sot., & alios: Etenim in cap. Si Virgo I ., quap. I. dicitur: In
sessor bona sidei dicitur, quamdiu se possidere ignorat alienum. Qui aulcna dubitat, jam ignorat rem esse alienam ergo non interrumpit possessionem h
nae fidei. His explicatis, de Possessi,-re malae fidei inquiremus Primo, Quid
debeat universim restituere Secundo,
Quid restituere debet . si res furtiva
deterioretur, aut conlinatur λ Tertio. Quosinam fructus rei furtivae debet rostituere Z Quarto, Quodnam interesse, seu damnum emergen S , aut lucrum cellans creditori
III. Quaeritur itaque primo , Adquid teneatur Potasior malae fidei 3 Respondeo, possessorem malae fidei.
verbi gratia. furem, aut damniticatorem sor maliter injustuna. tencri primo ad restitutionem rei furtivae, si extet, vel valoris, S pretii, si non
extet , etiamsi casu fortuito consumpta, aut amissa sit. Secundo. tenetur resarcire omne interesse , seu damnum secutum, & lucrum . quod cessavit domino propter talem damnificationem; propterea Praeter rem , vel pretium rei tenetur restituere omnes fructus it. lius naturales, & mixtos . tam perceptos, quam non perceptos , si diligens dominus esset illo S percepturus. deductis expensis necellarus . Ratio est clara, quia te possidere rem alienam mala fide est causare inaequalitatem inter te, & proximum, seu est ellic re, ut dominus habeat minus de rebus suis, & tu malus de tuis, quod
est contra iustitiam ; ergo ex virtute justitiae teneris omne damnum proximo illatum reparare, ut ponatur ae
42쪽
Quid risituendum aqualitas debita; nisi autem Omnia enumerata restituantur, non reparatur
omne damnum; ergo omnia ira: c restituenda sunt.
Hinc insertur, quod qui, verbi gratia , ex Vinea injuste usiurpata colligit decem dolia vini, debeat non uolum vineam , sed etiam totidem dolia re. nituere : & si dominus collecturus erat viginti dolia, ad viginti tenebitur fur, quamvis ipse collegerit solum decem,
vel nullum . Si tamen dubium est, an dominus collecturus esset decem, aut quindecim, aut viginti, quando aeque spes erat colligenai viginti, ac periculum colligendi solum decem. restituenda sunt quindecim, quia spes colligendi plus,videlicet viginti, compen- fatur cum aequali periculo collisendi minus, videlicet decem. Quod si spes praeponderet periculo, aut viceversa, tunc plus, Vel minus pro arbitrio prudentis viri restituendum est. Item qui furatur equum ab eo , qui solitus erat illum quotidie locare quinque amnenteis , praeter equum restituere debet hos quinque. Similiter qui ex carentia suae pecuniae surto sublatae non negotiatur , debet habere a sere lucrum cessans judicio prudentis viri.& damnum emergens , si scilicet ex
eadem carentia coactus est accipere pecuniam sub usuris . vel res suas munori pretio vendere .
Insertur secundo, quod si fur locet
equum , quem furatus est, debeat etiam pretium locationis restituere , quamvis dominus equi non fuerit solitus equum locare . Ratio est, quia tale pretium non est fructus merae
industriae , ut communiter docent contra Nauar. apud Dian. Part. 3. tract. 6. resol. I . Immo ad id tenetur, quamvis sur tale pretium locationis 1latim dissipasset, nec ex eo factus esset ditior , quia equus fructificavit domino suo; ergo pretium locationis dissipatum a iure erat domini, atque
adeo domino debet restitui. Putat tamen Tambur. cum aliis, quod si fur bona fide pretium locationis dissipeta
nec ex eo factus sit ditior, non teneatur ad illud restituendum, si dominus
equi non esset equum locaturus; non enim teneretur ad restitutionem ex re
accepta, quia iam non habet; neque ex inlusta acceptione, quia nullum damnum intuliti et domino.
IV. Ad pleniorem intelligentiam
sciendum , fructus rei alios esse Naturales, alios Industriales, alios Mixtos. Dicuntur fructus Naturales , scuabsiolute fructus rei, qui suapte natura ab ipsa re producuntur sine industria hoininum, aut saltem cum modica; Tales sunt pul Ius ex equa, he ha ex campo sylvestri, glans ex arbore non culta. Dicuntur Industriales . seu merae industriae, qui ex mera hominum industria proveniunt, it aut ad tales fructus res selum deserviat tanquam merum instrumentum ; tale est lucrum ex pecunia exposita ne-eotiationi , vel lucro; pecunia enim de se est sterilis. dc infructifera. Demum dicuntur fructus mixti, qui pa tim ex ipsa rei natura, partim ex industria hominis proveniunt, ita tamen. ut si industria sit modicissima, dicantur pure naturales, si maxima, dicantur pure industriales ; si vero industria sit magna, aut Parva, aut meis diocris, dicantur mixti; tales sunt viis num . Oleum . segetes, lac, caseu S,&c. Et ad hoc genus reducuntur fructus civiles, ut est pretium locationis equi . vel domus; Etenim ad tale lucrum concurrit equus, vel domus simul cum industria Iocantis . His explicatis dicimus, non solum fructus naturales , sed etiam mixtos restituendos a flare, detractis expensis necessariis, J eo quod tales fructus ab ipsa rei natura saltem inadaequale
proveniunt ; cum autem quaelibet res
domino fructificet , ideo domino re-
43쪽
statuendi sunt . E contra fructus mere industriales , quia non sunt ipsius rei, sed industriae suris, concurrente re sinium tanquam inistrumento, ideo si non restituantur, non proinde dominus habet minus de rebus suis, ac proinde non debent restitui; Quamvis restitui debeant, tanquam lucrum cessans, Innes fructus . quos ex indultria sua dominus percepisset, ut dicemus i
Notandum tamen hic ex Tamburi cap. 3. S 7., quod si dominus percepturus cstet fructus ex turpi usu rei 1hae, non tenetur fur illos restituere ,
si fructus percipiendi essent ex ipso
eccato , verbi gratia. ex eo, quodanda esset pecunia ad usuram, ex
tio est . quia hujusmodi fructus nonium fructus rei, sed humanae malitiae, nec iura patrocinantur delinquentibus: Contra vero, si dominus percepturus esset fructus, peccando quidem , sed non ex ipso peccato, hoc est ex usu ipsius rei, qui per accidens cum malitia conjungitur, verbi gratia, si do. minus cum peccato locaturus esset domum meretrici , aut lusoribus . tales fructus restituendi sunt a fure, cum non sint fructus humanae malitiae, sed ipsius rei; quamvis per accidens cum malitia conjungantur .
Rogabis primo, An debeat aliquid
restitui domino praeter enumerata, prae
cise propter injuriam, quae illi su per
surtum p Respondeo cum Dicastit. negative, ut constat ex usu ; nisi tamen praeter furtum accesterit contumelia. vis, &c.
Ratio est, quia si quid restitui deberet praecise propter injuriam irros tam ex furto, id esset petitio ventae; haec autem vel non selet exigi a d mino, vel facile remittitur, dummodo rem suam dominus recuperet. Rogabis secundo, Si res furtiva ex
tat, sed permixta cum aliis rebu4 s
ris, ipsane . an ejus pretium restitui debet pResipondeo, certum esse, quod debeat domino reddi res sua in individuo, quando reddi potest, nisi aliquando credatur aeque contentus ,
quod alia similis restituatur; ut si pro una pecunia reddatur alia similis , quae aeque aestimetur. Si tamen res suristiva non possit amplius reddi in induviduo. eo quod sit consiimpta, ceristum est, quod ejus valor restituendus sit: Si vero sit immixta cuin aliis re-hus furis, itaut disterni non possit. verbi gratia si frumentum cum se mento admisceatur, tunc res furtiva transit in dominium furis, ex leg. Si alicui , st. De solutionibus ; Et solum dominus habet jus, ut sibi reddatur aequivalens vel ex illo cumulo . vel
V. Notandum tamcn, quod si res magna furtiva misceatur eum modicissima propria, non acquiritur a iure dominium illius rei surcivae, quia, ut se pra diximus, parum pro nihilo reputatur . Si vero res furtiva discerni quidem possit, sed non separari a rebus propriis suris, verbi gratia, si ita tela aliena fur iaciat pretiostssimam ei-ltiiram . aut si in contexenda veste fur misceat fila sua cum panno alieno in tali case res tota evadit illius, c jus est res principalior. & alteri dotatur pretium rei suae; Uerbi gratia . quia pictura principalior est , quam tela, tota tabella evadit saris, qui re stituere debet domino pretium tela & quia pannus est principalior, quam filum, tota vestis debet ut domino, a quo seri reddendum id, quod pluris valet vestis supra pannum . Si demum neutra est res principalior, uterqu habet dominium in solidum; domino tamen poterit vel pretium rei sitae recuperare . vel illam sibi usurpare, ει reddere furi . quod ultra est.
VI. Quaeritur secundo, Si res aliena
44쪽
retur, aut consumatur, quid, & quam tum restituendum est
Respondeo . distinguendum csse ;nam fi talis res eodem modo deterior facta esset, vel periisset apud dominum , nihil ei restituendum est pro
deterioritate, aut consumptior e ; Ve bi gratia, si equus eodem modo deterior iactus esset propter sine tem apud dominum , aut si dolium vini e dem modo accuceret. tunc solum restituendi sunt fructus rei, lucrum cellans, & damnum emergens. Ratio est, quia dominus in tali casu nullum damnum patitur ex lario propter deterioritatem , aut consumptionem rei . Si vero res in manu iuris deterioretur, itaui non deterior facta esset mmanu domini. tale damnum compe
sandum est ; Verbi gratia, si dolium
vini acescit , quia a Hre conservatur in loco humido, non satis est restituere acetum, sed restitui debet valor vini, prout erat, quando lablatum est. Dubium tamen est celebre, M si dominus frumentum. verbi gratia, com servaturus esset, ut illud venderet tempore opportuno, & dum frumentum est in manu iuris, nunc valet pretio infimo, puta decem, nunc mediocri, puta duodecim, nunc summo, puta quatuordecim, & quando restituitura iure, valet tantum decem, satisne erit in tali casu restituere fiumentum valens nunc decem, quanti valebat, quando fuit seblatum. an debent prae ter frumentum restitui alia quatuor, eo quod poterat dominus interim iblud vendere quatuordecim, an PotiuS praeter fiumentum restituenda sunt tametum duo juxta pretium medium Respondeo, Salon. a. a. quaeli. 71. ari. o. quaesit. εχ. putare, quod praeter fiumentum , restituenda sint alia quatuor, eo quod poterat dominus endere seu mentum quatuordecim . Communiter tamen docent, Praetor Para m
frumentum restituenda esse tantum duo. si aeque probabile erat, quod dominus venditurus esset frumentum pretio summo, idest quatuordecim, ac pretio infimo, idest decens; spes enim, quod esset illud venditurus pretio summo, compensatur cum periculo, quod venditurus esset pretio infimo, refic ser apte iuxta pretium medium duodecim restituit, restituendo frumenrum, & alia duo. VII. Dices: Hinc sequeretur, quousi ser rapuerit siumentum tempore, quo valebat decem. & deinde vendat illud tempore pretii summi, idest quatuordecim,satisfaciat reddendo tantum duodecim juxta pretium medium .di retineudo sibi alia duo, unde tu-crum ex Hrto reportaret.
Respondeo cum ΜOlin. disp. 71 I. contra Salon. concedendo sequelam, nec debet esse mirum . quod possit aliquando ser lucrum ex lario rem tare, nam in omnium sententia potest sui retinere sibi studius mere industriales rei furtivae. Quare restitutio ex injusta acceptione non seri, quod ser nullum lucrum reportet; sicuta neque sere, quod non Teportet damnum; sed solum stri. quod dominus nullum damnum ex surto patiatur. Immo 2.3iquando potest dominus reportare a. liquod lucrum ex serto alieno, si scruficet apud iurem res pariat fructus naturales, aut mixtos, quos apud dominum non pateret ex sua negligemtia; tunc enim iur deberet restituere etiam fructus, & sic dominus lucrum
ex tali serto reportaret. Salon. tamen Ioc. citi putat omnia quatuordecim in casu proposito restituenda esse, licet testetur hoc elle contra communem opinionem. Ratio,
quam adducit, est . quia facta venditione frumenti furtivi iar debet relli- tuere pretium, quod succedit rei alie natae ergo si pretium frumenti iuit laminum. videlicet quatuorψecim, O-
45쪽
mnia quatuordecim restituenda sunt,
quamvis dominus certo venditurus esset illud pretio infimo, videlicet decem.
Ita etiam Tambur. cap. a. S. 7. S Pal. Sed contra est, quia omnes fatentur, quod si fur velit emere frumentum ejusdem valoris, sicuti erat . quando iuratus est illud, satisfaciat, dummodo restituat etiam lucrum cc stans, Sc. ; ergo satisfaciet etiam . sit velit non emere frumentum dccem, quanti
valebat, quando iuratus est illud , sed
dare decem, quibus possit dominus emere frumentum ejusdem valoris. dummodo reddat etiam lucrum cessans. videlicet duo. eo quod ratione periculi. quod dominus venditurus essἰt frumentum decem, S ratione spei, quod venditurus est et quatuordecim, bene decernitur, quod
pretium medium sit ei restituendum : ergo abunde satisfacit, si loco frumenti valentis decem, S talis lucri det domino duodecim, quamvis ipse survendiderit frumentum quatuoi decim. Neque dicas, quod debeat restitui pretium locationis domus furtivae, e Iamsi dominus non esset illam locaturus; ergo in casu nostro debct etiarn restitui pretium venditionis frumenti, quod est quatuordecim, etiamsi d minus non esset illud venditurus quatuordecim . Nam concesso antecedente, nego consequentiam. Disparitas est, ut noetat Tambur. cap. 3., quia locationis fructus est mixtus, ct ideo restitui debet. Econtra fructus vendicionis, non secus ac negotiationis, est semctus merae industriae, cum habeatur per alienationem rei, Sideo restitui
VIII. Quaeritur tertio, Si fur rapiat, verbi gratia, ovem Titii. & illam comedat, teneturne ad restitutionem,
si stati in post furtum integer grex invium incendio, vel eluvione, vel incursiu hostium absumatur, unde etiam Arn rus III.
ovis illa periisset, nisi furto sublatac siet pRespondeo . LVm. putare, quod sur ad restitutionem teneatur; quia obligatio semel contracta restituendi
ovum non tollitur Per fortuitum eventum subsequentem . Addit tamen
probabilem este sententiam Oppolitam va'. , S Lest . docentium, quod non teneatur fur restituere, s nisi sorte ex tali furto facius esset ditior ) Ratio est, quia fur in tali casu nullum damnum pretio aestimabile intulit dom, no ; Sicuti qui prospiciens incendium in domo Caji, si dolium vini, antequam incendatur, expilet, non tenetur ad restitutionem, quia non est pietio aestimabile vinum in ea circumitam tia, quod statim conflagrandum sit rE cm modo non tenetur ad restia tutionem , qui in navi iuratur poc luna aureum, & deinde suborta tempestate tota navis simul ciun poculo aureo submergitur. Notat Laym. tract.a, cap. 6. , quod si tur rapiat poculum aureum, & illud ipse projiciat
in mare, vel amittat, ac deinde subo ta tempestate tota navis demergatur,itaui etiam poculum esset siubmergendum, teneatur ad restitutionem, quia in tali casu causa cur amittatur poculum non est tempestas , sed sur : Et ex hoc motivo Laym. contra Less . &VMq. in casu proposito docebat, quod si fur , postquam rapuit ovem, illam
comedat, teneatur ad restitutionem.
quamvis simul cum grege incendio . vel eluvione absumenda esset ; quia causa talis damni de facto fuit fur,
qui ovem comedit, non incendium , quo esset conflagranda. Notandum demum, quod si fur rapiat rein, quae caeteroqui ab alio esset
rapienda , debet procul dubio illam
restituere, si extet; & si non extet, debet ejus pretium restituere . Ratioeli, quia licuti si alter rapuisset, Vel deitruxisset, teneretur ille rem restitue-
46쪽
id restituendum a re domino, ita cum tu praeveneris iblam tollere, teneris restituere I tu enim praeveniendo damnum nraeint
IX Quaeritur quarto. Qua ratione computandi sunt fructus rei surtivae restituendi a fure pRespondeo . si fructus rei furtivae
extant, sive natureses sint, sive mixti omnes omnino restituendi sunt, detractis expensis quas dominus fecisset ad eos percipiendos : Quare si fur in
agro furtivo plantavit arborem Vale tem decem , & ad illam plantandam expendit tantum duo . debet agrum cum arbore restituere, & solum sibi recuperare illa duo , quae necessario expendenda fuerunt, etiamsi dominus non esset in illo agro plantaturus a borem ullam ex sua incuria: Ratio est.. quia res domino fructificat. Praeterea restituendi sunt fructus , quos dominus ex sua diligentia esset percepturus ex re furtiva, quamvis har ex sua incuria illos non perceperit, detractis tamen expensis necessariis, &aestimatione laboris; Fructus vero industri, les percepti a iure ex re furtiva r si tuendi non sunt .. verbi gratia, lucrum ex negotiatione pecuniae furtivae.
Quod si fur pennicillum furetur, &cum eo picturam faciat, tantum tenetur restituere , quanti aestimatur usus.
pennicilli, ut supra diximus. Dubium hic est primo se An posse siser malae fidei . quando reddit rem
furtivam, possit retinere sibi expensas factas in melioramenta talis rei pRespondent communiter apud Tam Nir. capi 3. S. S., melioramenta alia esse necessaria, quae scilicet si non adhiberentur, res aut nihil, aut parum admodum fructificaret; alia esse utilia..iit scilicet res magis fructificet; alia demum voluntaria, seu voluptuaria , Di sunt sentes, picturae , statuae. &c. His positis,
Expensas saetas ita melioramenta
necessaria , vel utiIta potest sur sibi
retinere, non vero factas in melior, menta voluptuaria: Quare si illa non potest separare, debet amittere. aut
parum aliquid propter illa sibi compensare, quatenus postunt aliquantusum esse domino utilia, ut notat Lug. disp. II. sect. r. Dubium est secundo. an dominus recipiens rem suam de manu furis cum melioramentis necessariis , vel utilibus . teneatur illi restituere expe
fas factas propter illa pRespondeo, Sanch. lib. a. cap. 23- negare, quia lex in poenam delicti negat possessori malae fidei actionem petendi expensas melioramentorum .& tribuit domino repetitionem, si solvetiit quoties autem lex negat acti
nem ad aliquid petendum, , tribule domino jus repetendi, si solverit, toties dominus nore tenetur solvere . Verum Navari, & alii docent teneri, quia lex neetat talem actionem furi in poenam delicti; poena autem non Ο,
ligat , nisi post sententiam iudicis
quia ejus executio est actus, qui a publica potestate debet provenire.
traque autem sententia pro foro cor
scientiae videtur probabilis Tam bur,
X. Quaeritur uItimo, Quodnam interesse restituendum sit a posses rα malae fidei λ Et an ad hoc ut tenea tui ad restitutionem damni emergemtis ex serio . aut lucri cessantis, dein beat moneri a domino de tali damnoe
emerRente . . aut lucro cessante
Respondeo ad primum . Posse si rem malae fidei debere statim restituere praeter rem furtivam omne intere se tam ordinarium , quam extraordia narium , quod ex ea mora culpabilis emergit domino I aliter non poneretur aequalitas cum proximo . Dicitu autem interesse ordinarium ,. quod ritur ex re ipsa . . vel quia pluris V Iez uno, tempore, quam. alio CX intrin
47쪽
seco incremento, ut pluris valet vitu- quia ex leg. Magna , Cod. De eomram
Ius adultus, quam pullus ἱ Vel quia ab tau stiputiuionis . dies inretpellat proeextrinseco crescit ejus valor , ut plu- creditore . hoc est terminus praefixus. ris valet frumentum mense Aprili , in contractu monet susticienter credi- quam tempore messis . Extraordina- torem, ut testituat sub poenae compentium autem interesse dicitur , quod sandi lucrum cessans. oritur ex extraordinaria opera credi- Lug. autem disput. t 8. sect. αtoris, vel ex ejus negotiatione ; nam Αχor. probabiliter putant, quod nota centum, verbi gratia, nepotiationi ex- teneatur ad interesse extraordiuarium ia sita possunt parere alia viginti. Qua- si monitio non praecedat, Propter rare utrumque luteresse, seu lucrum ces- tionem adductam .sans resavciri debet a possessore malae Porro hic notandum, quod debitor fidei. ex contractu si non restituat in termino Ad secundum dico, posses rem mx praefixo sine suci peccato mortali,s quiae Iae fidei teneri resarcire utrumque i, scilicet excusatur ob iustam causam a teresse , etiam nulla praevia monitione statim restituendo nullum interesse te-
creditoris ; quandoquidem raro cre- neatur compensare . nec ordinarium ..ditor scit , quisnam rem suam subr, nec extraordinarium , ut constat ex puerit . Quos si aliquando illum co- dictis quaest. I. ubi de culea requisita gnoscat , adhuc fur at utrumque i, ad obligationem restituendi. Praeterea teresse tenetur sine ulla monitione , ut quando in contractu non est praetaus. docet Nauar. . re alii apud Dian. pari. terminus solutionis . tunc debitor te-I. tractat. de Contractibus resol. 87. netur testituere, seu solvere . quando Quamvis Lug. cum aliis existimet in creditor petierit solutionem, dummo- tali cassi compensandum esse a fure so- do non ut impedimentum ei ad p tum interesse ordinarium , non vero tendam solutionem ; nam si impedi, extraordinarium ; Si enim creditor tur. tunc terminus solutionis erat, qui potuit facile admonere debitorem, & prudenter iudicabitur esse de eredit non admonuit, supponitur remittere ris rationabili intentione . Quia tamen lucrum extraordinarium ; Et utramque terminus solutionis non debet sumi. Pariter sententiam probabilem exist, mathematice, sed morali et, sturno mat Tamburinus. re humano , ideo plerumque excus XI. Hanc eandem doctrinam exis tur debitor a statim restituendo non tendunt iidem Doctores ad debita ex lolum ob impotentiam , vel inadve contractu ; Si quis enim non ex de- tentiam, sed etiam quia bona fide crelicto, sed ex mutuo. verbi gratia, aut dit non esse creditorem graviter inemptione , emphiteusi. - , debeat virum pro illa modica, di morali dicentum in fine anni . &. non stavat latione tum quia non solent ita v tempore praefixo in contractu . Na- gere debitores, ut statim solvant ; tum var. , &. alii apud eundem Dian. p etiam. quia si per accidens aliquando tant, quod debitor teneatur restitu ex modica illa dilatione grave damnum re creditori, praeter centum , etiam im subirent , possent facile debitum exia ter esse extraordinarium , etiamsi noci. gere; quod si existerent. tunc debitor admoneatur ab illo per similia verba et ii culpabiliter differret solutionem. ad Solve mihi cen . quae debes exm omne interesse compensandum obliga
tuo, aus . emptione ,.aliter negotiatio- retur.
nem exercere non potero , dc tu lu- Rogabis: Si quis furatus ccntum
crum cessans de bclus mihi. Ratio est, . statim incidat in paupertatem , unde
48쪽
de obligetur hic di nunc restituere , reflorescente fortuna debetne .lum restituere illa centum, an etiam inte-
teste, quod passiis est creditor pro eo
tempore, quo debitor non poterat .& ideo non tenebatur restituere pRespondeo cum Leglib. a. cap. 26.
Bum. 32. contra Pal. 6. Id. . quod te
neatur etiam ad interesse. Ratio est, quia totum hoc damnum creditoris oritur ex culpa praeteriti furti ; ergo creditor habet ius , ut illud sibi adae. quate compensetur ; quamvis autem mora non sit proxime culpabilis , ea tamen culpabilis remine , sea in ra-
Adverte tamen , quod si Br statim post furtum inciderit non in gravem,lad in extremam necessitatem, & rem furtivam con ad . in tali casu pi babiliter ex Palia, & Nauar. liberatur debitor ab omni prorsus obligatione restituendi I dummodo re illa furtiva extreme indiguerit . Ratia est . quia probabile est ex Pal. , Suari , Sanch.
lib. I. Contilior. cap. F. dub. 3. , pauperes extreme indigentes non teneri accipere res alienas Q, ratione mutui ad shblevandam necessitatem, se a posse sibi illas absolute ufiirpare tanquam eroprias, & a divitibus su surari line culpa, &sine onere restia
tutionis , eo quoa in ea necessitate o. mnia sint communia ', Quicquid ii, contrarium censeant Vasq. . & Sylvest. apud Tambur. lib. 8. tractia L. CV. 6. Fingamus itaque, quod iste fur amtequam in extremam necessitatem inciderit, rem furtivam vestituerit do, mino , certe satisfecit obligationi r
situendi ; fingamus hinc illam sublaxari ad sublevandam extremam necesesitatem . tunc non tenebitur restitue-M; ergo si postquam furatus est, inciderat in extremam necessitat m , ει antequam restituat . indigeat re illa furtiva ia omni Prorsus obligatione li-
ARTICULUS IRQuid restituere teneatur Possesso bonae fidei a L. P User MM Mai se Mn statim rs uuat, incipis obse mata Adri pssessor.
N. Debet se reaedere indemnem bona' dei posessον resiluere debet
qua falsus est ditior . non tamen ex fructibus industrialibu . IN. Res , ct θω s , si non extent imse, reddansur in aqui lenti . At num daeantur in se extare, si eum aliis rebus portis misceantur IV Qui rem alienam bona fide iniame consumasit , fornicando , t devio .
. aa resistitionem non tenetur .
ν credere ; sicut renetur , qui viatrum pro gemma venaidie λα Res, res actus naturales, ct miriti resis .enda sunt , demptis expensii, Miminionae laboris . oe meli
ramentιν etiam voluptuariis . Sed
VII. Sa in tela aliena pingatur H i ra se qua excedat pretium tela, satis est restituere huius tela pretium . --mo etiam si dusitetων an ea pictura seta pyet-- excedat
VIII. Qui bonafri is agro alienosus,
frumensum seminavit. Aabet tota, segete- datractis expensis restituere ;
mm in agro proprio , debeι βω- νest aera pretium ' menti - . m. Ex ininsta damnasicatione tenetur damnum compensarr . qui se veris gratia , incendis dom- Peui sui amici , qmamvis iuwncώιtiter pu-
49쪽
Quid, siquis Oeeidar Petrum misi. Am , quem invincibi titer putat esse Paalum inimicum pI. T Iximus, Possessorem esse bonae
l I fidei . qui invincibiliter . vel
saltem sine culpa gravi ignorat rem , quam possidet ,. esse alienam . & h jusimodi possessbrem teneri ad restitu. tionem ex re accepta, statim ac ad. vertit rem iIlam esse alterius nisi MN te ex aliquo justo titulo sive praestri. onis , sive usucapionis fecerit siuam Quod si non statim reddat , . incipit
fieri injustus detentor ; unde tenetur deinde illam restituere etiam . ex titillo iniustae acceptionis, . seu tanquam possessor malae fidei cum rei detentio sit continuata quaedam ablatio II. Quaeritur nunc primo, Quid teneatur universim. reuituere possessor.
honae fidei μRespondeo is quod sicut possessor
malae fidei debet ita restituere , ut reddat omnino indemnem creditorem, ita possessor honae fidei. debet ita restituere , ut reddat omnino indemnem, se ipsem . Ex quo fit , ut tria debeatret tituere ; Primo , . rem ipsam, si . extat, vel in se, vel in aequivalenti. Secundo, fructus omnes rei , tam na turale S , quam mixtos, qui pariter extant, sive in se . sive in aequivalenti , . detractis expensis omnibus, etiam non
necessariis. Tertio, omne id, in quo factus est ditior. Est autem restituenda res ipsa in individuo, si extet, nisi forte rationabiliter creditor conten tus sit alia simili , . ut si una pecunia pro alia reddatur ; Et quidem reddi debet expensis domini, non propriis unde si dominus sit ab lens , satis et tillum monere , ut rem suam sibi ac cipiat : Quod si quid expenderit Pobsistbr bonae fidei in re illa conservanda, . aut melioranda, restituendum ei illi a domino, . ut sic servetur omnino indemni S .
Ill. Quod si petas, an dicatur exta re in. se res aliena mixti bilis, si admixta sit eum propriis. a quibus diasterni non possit , ut si triticum ali num cum proprio misteatur Resipondeo cum communi negatuve , quia per talem mixtionem acquuritur , ut supra. diximus, etiam a iure dominium talis rei; Quod constat tum ex leg. Ss alieni , F. De sistiam,vistum ex eo quia cum non sit major ratio, . cur haec. quam illa pars dic tur propria , ideo totus cumulus fit proprius. Quare in tali casii res aliena dicitur extare in aequivalenti &ideo restitui debet aequivalens , & omne id, in quo possessor bonae fidei
factus est locupletior . sive ex ipsa re aliena, sive ex ejus fructibus naturaliis bus . & mixtis , non tamen ex induissem alibus detractis omnibus ex Pen
Ex hoc principio , quod possessor
bonae fidei debeat servari indemnis sequitur. Primo, quod si vestem, verisbi gratia, valentem viginti a iure tibi. donatam bona fide attrivisti . itaue
nunc valeat tantum decem , comparente domino , debes illam eandem restituere, & attritionem compensare non omnimode, sed solum quatenus ex illa factus es locupletior ; verbi gratia , si eo tempore consumpsisses lex in vestiendo. praeter vestem attrutam tantum sex , & non decem reis nituere debes. Eodem modo si invitatus ad coenam furtivam comedas bona fide , restauere solum debes , quantum de tuo domi expendi sies . . nisi de coena illa participasses . Qui vero bona fide rem alienaui emit a fure, rellituere illam debet domino, cum res clamet ad dominum , & pretium a sere repetere . . quamvis iuxta probabilem opinionem, de qua diximus art. a. , restituere aliam possit imri , quando aliter ab eo pretium r. cuperare non potest.
50쪽
Quid restitu dum a IV. Sequitur secundo, non teneri ad restitutionem illum . qui sua culpa, videlicet vel λrnicando, vel male com servando, vel ludendo. vel aliter rem
alienam bona fide possessam consumsit , si nihil ex ea factus sit ditior .atio eis , quia cum omnis obligatiore itituendi in tali casu oriatur ex re accepta , si haec non extet neque in se, neque in aequivalenti. extinguitur omnis obligatio . Non tenetur autem ad rellinitionem ex alia radice injustae acceptionis, quia peccatum , per quodies est consumpta, non suit contra justitiam . V. Sequitur tertio, quod si re in Mlienam bona fide possedam alteri d n alti, alias nihil donaturus. nihil debeas rei lituere οῦ quamvis si res illa extet in se , aut in aequivalenti apud
donatarium, non soluin ex charitate ,
sed etiam ex justitia debeas illum m
nere, ut reddat domino; quia ex hoc, quod donaveris rem alienam tanquam tuam, habes peculiarem quandam obligationem ex contractu donationis e Lficiendi , ne donatarius habeat a te rem alienam Si vero rem .surtivam
hona fide emitti a iure, & re vendidi. si, teneris restituere solum id, in quo factus es ditior ; si scilicet pluris re- vendidisti , quod emeras, debes reddere excessum pretii ; Et ideo si rem
illam donaveris , & in retributionem donatarius tibi aliquid redonet, debethoe restitui domino , dummodo non excedat pretium rei suae, nam non debet dominus reportare lucrum ex re
sibi ablata. Hinc insertur illius celebris dubii r
solutio apud Dian. Part. I. tract. 8.r
sel. 63. Si Petrus bona fide emit a smre, verbi gratia, equum, quem deinde etiam hona fide vendidit Paulo ,
tibi advertit equum esse iurtivum, te, neturne rescindere contractum venditionis cum Paulo, & reddere equum clomano , an potest sibi retinere pre-
tium venditionis . & dare domino acctionem in sere me Bonac., & alii putant teneri rescindere contractum , s non secus ac qui bona fide vendidit vitrum pro sem-ma , aut orichalcum pro auro . I eo quod vendiderit rem alienam . quam
vendere non poterat . Nauar. vero ,
ct sit probabiliter docent posse retinere sibi tale pretium , si non sit f ous ditior , hoc est si vendiderit eodem pretio, quo emerat, equum. Ra tio est, quia Petrus in tali cassi neque tenetur ad restituti senein ratione rei acceptae, cum illam non habeat ; n que ratione injustae acceptionis, quia bona fide emit, & vendidit. Neque dicas. pretium succederet co rei sertrvae, unde teneatur restitu re pretium, quod habuit , vendendo equum furtivum Paulo : Nam Sanch.
lib. 2. cap. 13. docet non esse univerissim verum principium illud, quod pretium succedat loco rei, sed solum id esse verum in judiciis universalibus , ut in haereditate. dote, Sc. , non in contractibus particularibus. Ad id , quod objicit Bonac. . respondet Sanch. , disparitatem esse, quia ui vendit vitrum pro gemma , Vcnit aliquid, quod non habet valore in intrinsecum, & ideo tenetur rescindere contractum ; secus vero qui vendit rem furtivam bona fide eodem pretio,
quo emerat. Immo addit Molin. co tra Leis. apud Dian. Part. 3. tract. S.
re L i. . quod si possessor bonae fidei
pluris Vendat, quam emerat rem furibuam. non teneatur restituere excessum
pretii, quia hic non est fructus rei, sed
industriae. Sequitur ultimo, eum, sui bona Lde secit contractum usurarium, Vel Mliter injustum, non teneri post cognitam veritatem ad restituendum , nisi rem extantem, & id , in quo iactus
est ditior: Et idem dicas de eo, qui bona fide propter bona furtiva sibi