Secretorum agri enchiridion primum, hortorum curam, auxilia, secreta, & medica praesidia inuentu prompta, ac paratu facilia, libris tribus pulcherrimis complectens autore Antonio Mizaldo ..

121쪽

ANΤONII MIZAIDItem, Columella autore, diutius, mult6q; melius euadet, si trasseratur: α quoties se cabitur, aqua iuuetur ac stercore . Verum usus docuit, sicuti ille idem scribit, ut translatum, eodem more quo capitatum,modicis spatiis, hoc est inter quaternos digitos, depangatur, & ubi conualuerit, desecetur. . Rigari autem & stercorari, ac sarriri toties debet, quoti cs dc nactitur: cstque sarculandus saepcnumero locus ubi alitur, adhaec herbis extricandus. Si capitatum facere uoCapit xv pQx les antequam translatum deponas, dili-

do fiat. genter tibi erit Obseruandilm, ut radiculas Omncis amputes, dc fibrarum parteis summas detondeas: deinde testulas , uel conchas, quasi sic ics singulis subiectas, supponas, & ita obruas, ut fiant latioris increme- ti capita: quo statu Sotion Graecus rigari prohibet. Palladius, ubi porru digiti cras-Modus alter iitudinem est adeptu, praxi sis foliis a me capit tum. illa parte, dc truncatas radiculis, ne delumbatae alant & distrahant, tum demum traffert, ac simo liquido oblitu, quaternis uel quinis digitis separat: atque ubi radices egerit, modice comprehcnsum, sarculo at leuat: ut suspensum a terra, quod spatij uacuum subter inuenerit, capitis uastitate co -

122쪽

gatur implere. Et ut paucis rem istam concludam, si sectivum uoles habere, spissiusseres: si capitatum, rarius: assiduaque sarritione exhilarabis, ac liquido stercore saturabis. Fiet autem incrementum multo maius, ut post Columcllam scripsit Palla- Quomodo dius, imbuero ante utrunque GriccusSotion, si raris linteolis, aut detritis pannicu- sim porrum lis,complura grana immiseris,deinde stercore ac terra obrueris,statimque rigaueris. Totus enim seminum unitus aceruus, in

magnum ac prodigiosum porrum euadet. Quod etiam in aliis plantarum seminibus experiri poteris. Rcs cadem continget, si porraceo capiti semen rapi, absque ferro immittas, &ita pangas: nam sic multum M0di uathsertur increscere, de Graecorum &Palladib e es euiane , sentcntia. Non desunt, qui dum transfer- pq tur, eius capiti, ligneo stylo uel arundine, aut aliter citra scrrum puncto & aperto, cucurbitae semen, loco rapi, intrudant. Albsemina quanta capi possunt tribus digitis,fimo oblita dc praetenui calamo clausa, te rae committunt. Quae res superioribus plane consentit. Laudat, probatque idem Sota forti culturation Graecus, statim atque satu fuerit por- cite '''

123쪽

dibus proculcari triduumque, ac si negligeretur, minime rigari: quarto uero die, aquae aspergine iuuari. Na ita perbelle adolescereti adit. Caeterum, si inter serenduaut plantandum, arenam terrae miscueris, plenissimum habebis ac uberrimum. Ad-dio ille idem Sotion, quod qui cuminum

modo uite- praegustaverit, foedum porri odorem nun- quam expirabit: etiam si larga manu po . rum manducauerit: nam eius esu, grauis halitus extinguitur. Hiccx Petro Crescentio non duxi omittedum,quod semen pom ..i xi in uinum proiectum, efficit ne uinu m aes fictre ne vi ceicat imo uero ut acetum, in uinum renum acestat. deat, hoc est acorem omnem exuat. Facilis

est experientia, quae his finem faciet, ubi monuero porrum duodevigesimo die a fatu plerunque prodire, & bimatum duntaxat perferre: ab eo tempore, sementescere

ac emori.

Morsus reta dixi porrum tritu M appositu, morsus ilium, uri- reptiliti alio quovis pharmaco citius, curace usu , re; eiusquo semen cum passo potum, urinae reiectio. difficultati mederi. Adhaec uetustis sangui Medica. Otion, de quo superius, in se is G raecae agriculturae selectis praeceptionib' tr -

124쪽

nis reiectionib' opitulari, si drachmis duabus, cum pari baccarum myrti mensura, uel gallae & thuris farina, opportune propinetur. Hippocrates absque ullamistura dari iubet: usumque porrorum nimium M continuum prohibet: quod oculorum aciem hebetet, ac stomachum male habeat. Qui innocentior erit, si tantisper incoquatur porrum, dum in tabem sere soluatur: sic enim creditur non minus alere quam carnes . Crudorum succus Plinio inter deleteria recensetur. Nam fama est, Melamcquestris ordinis reum ex procuratione a Tiberio principe accersitii, in summa desperatione succo porri ad trium denarioruargeteorum pondus hausto, confestim cxpirasse sine cruciatu . Sed haec erant potius tacenda, quam docenda . Redeo itaque ad ptaesidia . Porrum ex melle tritum ulcera purgat: dc eius iccus cum iacto muliebri haustus, profluuia ex abortu sedat: necnon aceto exceptus, stillantem c naribus sanguinem compescit, si adiecto thuris polline, inliciatur. Quin & thoracis uitia omnia, cum melle datus expedit. Hic non omittam ex Galeno, quod porrum acrimoniam deponere sertur ac minus inflare, si

Quomodo usus porroruinnocentissumus fiat.

inter deleteria numeratidus. Vlcera, pro fluuia ex ab ortusanguis

thoracis uitia.

125쪽

Fluor alui &uocis grauia

Neronem uocisgratia porTum ex oleo manducare solituma

tas.

bis permutata aqua, lecoquatur, deinde stigida perfundatur: quo modo fuciatem aluum si stere fertili ,& grauem uocem explicareuciatore suo faucium asperitatem deli niendo. Unde dc perdices si Aristoteli credisnus) porro ucscuntur, canore uocis gratia. Ex quo minus mirum esse debet, a Nerone mansum fuisse porrum ex oleo, statis omnium mensium diebus, ad concilianda uocis praestantiam, dum certaret proeacu Phonasco. Quo tempore, nihil aliud, ac ne panem quidem, sumebat, quemadmo

dum scribit Plinius,qui de sectivo porro id intelligendum censet. Cui ille idem prin

ceps Nero, autoritatem dedit. Tacendum non arbitror,quod porri semen contusum,cX passo, aut uino albo generoso bibitu, loth difficultates soluit, ac urinarios mea- . tus aperit.

Alth cura, auxilia,&secreta. Cap. I X. AI lium inter ruris pulmentaria cole

bratum , terra gaudet maxime alba , comoda.eo 'sessa &subacta sine stercore. Cuius rudeq; satio. cohςrentium spicarum diuortia , liratim seri dcbent, aream puluinis impacta, quo

126쪽

DE SECRET. HORT. LIB. . II. 33

minus aquis infestcntur. Liras autem similes porcis facies, quas in agris rustici concinnant, ut uitent uliginem: scd multo mi nores esse debent. In quarum dorso nuclei palmari spatio distantes, non alte depangentur, nec castellatim, ut multi faciunt, grumulis imponentur. Qui cum ternas si- udo si bras, seu solia tria emiserint, sarriri debeti Πς ψ δiii nam grandescunt, quo saepius id factum fuerit, maiusque incrementum accipiunt. Plinius semine etiam prouenire scribit, sed semine illi, tarde. Primo enim anno porri crassitudine inde proue- caput efficitur: sequeti diuiditur: tertio co- φ ς' summatur : pulchriusque tale existimant. Si vastum& capitatum facere uo Qubmoi,

les, antequam ullum emittat cauliculum, fiat uastsi Muiridem omnem eius comam intorquebis,

ac humi prosternes. Palladius, scapit, ubi prodire coeperit, in terram depressum obruit: atque ita cauet ne in stodem luxuriet: b deinde pxoculcat, ut succus ad spicas reuer . tatur, 3c vastum caput faciat. Quod unum etiam Plinius prior adnotauit. Sotion in Quomodo alrusticis G Rcorum obseruationibus, adhic Duixv od

Palladius M aliquot alij tradunt quod si alta I' 'μ'lia terrς committantur & ex eadem eruantur , Luna sub horizonte latente, uirus

127쪽

ANTON1I M I g A L D idoris exuciat, & mandentium halitum nulIo modo uitiabunt. Quod paulo aliter Plinius interpretatur: trades allia in eam rem' seri dcbere, clim Luna sub terra fuerit: Mcolligi, dum Soli coniungitur. Polliceturo modo ille idem Graecus Sotion, allia dulcescere, IIςς- ης si in plantando olivarum nuclei illis commisceantur& conserantur: aut fractae leniter spicae, terrae tradantur: ueliti pange-do, olearum fraces adhibeantur. Prodit MDidymus ad notate Rucilio, uel potius Sotion, ut meus habet Grςcus codex, tardium halitus a manducatis alliis conciliatum , aboleri, si cruda faba illis superedatur. A iij,

omodo betae radiccm in prunis tostam superman- aucti illii, ducasse , satis superque esse putant: eo si- conciliatum quidem remedio uirus metiri & tegi, Me- cito a lς- nandere GKcis apud Plinium pollicetur.

Nostrates apio uiridi fastidium illud depomomodo nunt. Antiquorum plerique promittunt alli diurisii' allia diutissime duratura, dc usui meliora

me seruetur.

suspensa exponantur. Sunt qui illorum capita aqua salsa tepida paulisper intingant, siccent, & ita recondat. Sed hoc 3c illo modo, in satu plerunque sterilia cuadiit. A liis satis est super prunas siccasse, ne germinet. futura, si uel paleis condantur , aut mmo

128쪽

Plinius saporis austerioris illa esse tradit, Alliasiporisqu* plures habuerint nucleos: additque vstmo, nullam odoris sceditate coistis inesse, perinde etia m atque ccpis. Nec om ittit praesumenda esse album elleborum effossuris,nisi periclitari uelint. Est allium sylvestre, quod ophioscorodon Graeci nuncupant, in aruis sponte nascens, quo pecudum lac radant, quς comam eius depastae fuerint, allia sub- dosen, 'raolet. Quid, inqua, lac imo uero casei qui Q. - .eX eo coaluerint, odoris grauitatem illam prae se ferunt: rura allium agreste & serpen. tinum uocant. Quod decomam, ne renasci possit, aduersus improbitatem alitum semina depascentium, tuto proiici libro sit periore admonuimus, scribentes a Plinio alum appellari. Sed mirabile quippiam occurrit hoc loco non tacendum: nimirum

quod mustelae & sciuri tentato allio denti' Misaiu, Lubus, uix audent in posterum mordere, cicuresque hoc modo fiunt. Est & illud memorabilius & multo mirabilius quod - laterranus prodit, suo tempore inuentum fuisse rusticum ore aperto in agris per messes &scenisecia dormientem: qui cum serpentem per hiantes fauces imprudenter admisisset, sese stitim commanducatis au

129쪽

ANTON II MIZAL DIliis, ceu praesenti amuleto, curauit. Virus tamen ac mortem, Uxori res mira in coitu stillauit ac transfudit. Sed hoc etiam in allio memorabile est, quod si cum salsugine coquatur, curculioncs lcguminum efficacitcr interimit, modo horreorum pars

tes& pauimenta ,his miscellaneis imbuan- Ltur. Hic etiam mihi silentio dissimulanda non est celebris illa magnetis de alth discordia, quam Graeci antipathian nuncypant, sicuti alibi docuimus, ostendimusque tantum inter has res surdas &sensu carentes odium inesse, ut magnes ferrum a se abigat, nedualliciat, si allio confricetur: que admodum Plutarchus adnotauit, Apostillum Claudius Ptolemaeus. Quae res, cum saepenumero dc mihi, & amicis meis aliter probata & explorata fuisset, eo me duxit, ut facile crediderim uiros illos eximios, de summe not, in primis Ptolemaeum, nequaquam de co-

da&animad muni opinione id dixisse, quin potius do suo Aegyptiaco allio rem cam intellexisse. Quod Dioscorides parii esse scripsit, ad haec dulci, singulari ; capite ad purpuram

uergete . Non desunt qui id ophioscorodo . tribuant, quod Antonius Microphonius Biturix, amicus noster, qui rerum exper

130쪽

menta diligenter persequitur, se probauisse nuper ad me scripsit. Illud postremum e- 'aurarit: Allia arborum ramis suspensa, acceden L. res ad fructuum depraedationem aviculas, longe arcent, ut in Graecoru georgicis adnotauit DemocrituS. Medica.

Non temere mihi scripsisse uidetur

Plinius, allium ad multa medicamenta, ruris praecipue, utile esse: ex Allium rustiquo a nonnullis theriace rusticorum appo ψ' sitissime nuncupatur. Graecorum geopo nici tradunt, A ex his Sotion ubique magnus ac celebris,quod allia in cibo Lmpta, uel e regione uentricu li appensa, lumbricos expellunt: & in cataplasmate, morsis auipera, aut rabioso cane, miria in modum & rabiosi e auxi liantur. Da& melle subacta, suggil- RU lata delent, ac liuentia ad colore pulchre reducunt. Urinas mouent,vitiisque renum pugnare creduntur: dc dentiu dolorς γ Qxo vhthhhend. contenta, sedare, maxime a causa frigida. dentium do' Si quis illa praesumpserit, a serpentum, re- lo umen,ptilitumque uenenis illaesus manebit. Eade R*- 'percussos,trita & imposita sanant . Est & illud in iis memorabile, ut scripsit Serapio, quod licet sanam oculorum aciem laedanis