장음표시 사용
131쪽
ANTONII MIZAL DInihilominus eandem humiditate hebetem refocillant.Cum oleo Sc sale papulam emptionibus medentur,& lentigines ac lich nas emaculant. Vetustae tussi tam cruda, quam cocta succurrunt: sed cocta crudis utiliora sunt, & elixa tostis, ac ita uoci plus conserunt. Eadem qui pr gustaverit, si uenenum hauriat, nihil incommodabit. Addo quod qui coctionis munia obire nopossunt, magnas utilitates ab allio percipient . Praxagoras aduersus morbii regium uino miscet: Hippocrates suffitu secundos partus euocari existimat: δc Diocles phreneticos s1 elixum fuerit,ac hydropicos cum centaurio, aut in duplici fico, ad euacuandam aluum summe iuuari: quod certius praestare aiunt uiride allium, in mero cum coriadro tritum ac epotum. Sunt qui dentium dolores cosopiant tribus alliaceis bulbulis in aceto tritis, in dentium caua immissis. Alij, sola aqua decoctionis eorum os colluui. Prurigines ex aceto dc nitro tollunt, ac tenesmo in pulte medetur. Quartanas bulbulus unus cum laserpith obolo potus excutit. Idem in cibo mistus es comminutus, aduersus pituitam gallinarum,ac gallinaceorum ualde prodest. Et si eo trito
132쪽
peditam reddere, & nullo modo torqueri aiunt. Porro, Galenus tradit allia bis, tervecocta& elixa, acrimoniam deponere: sed alimentum corpori paucissimum dare, quod ante elixationem omnino negabant. Abstinendum tamen praecepit non solum A bilio ab assiduo illom usu, scd acrium omnium: non ς0nuςniliis potissimum qui natura fuerint biliosi. Solis enim qui succum crudum & crassum aut lentum aceruarint, accommoda sunt allia, parce & opportune sumpta. Ceparum cura, auxilia,&secreta. iCaput. X.
CEpas corpus habere pluribus cartilagineis tunicis compactum, & reuolutum, nemo est qui ignoret. Veteres rustici, ut testatur Columella, unioneSnu- Cepete em cuparunt: quia uno dc singulari constant ca nionςs e pite, multis, ut allium, bulbis nequaquam coagmentato. Quod nomen apud nostrates Gallos, uelut triuiale hactenus usurpatur. Terram desiderant pinguem,ut scribit Quae terra se Palladius, uehementer subactam, irrigua ιςnsi' ςUt M stercoratam, necnon rubra, ut Sotioni 'ς β φήμ'
Gretco geoponico placet. Quae pri' prosci
133쪽
DE sECRET. HORT. LI B. II. v quam sale condita, aut elixa. Longe autem inlomodo maiores habebis, si cum translationi locus est,deponantur in terra uiginti diebus ante fiat cepa. subacta,& tantisper resccata, dum omnis humor cXhauriatur, ex sententia Sotionis
Graeci . Qui idem fieri etiam pollicetur, si
detractis tunicis, nuda ceparum capita terrae committantur. Sunt qui amrment illarum semina ab auis nequaquam attingi: iuri . ex quo negant terra obrui debere . Quod no attingi:&
Ruellius male ex Palladio collegisse uide- α Ro
turmam anetho id ascribit, & non cepis. Quarum semina, si rite uoles excipere, M opportune legere, clim viretes illae caulem agere coeperint, humilibus canteriolis, ut docet Columella, stylom rigorem conscruabis : scaposque leuibus adminiculis in modum iugatarum uitium praefulcies: alioquin thalli uentis agitati prosternentur: deturbatisque scaporum cacuminibus,totu semen excutietur. Quod non ante legenduest, quam nigrum colorem prae se ferat: sicuti post Graecos, & Columellam tradidit Palladius. Incorruptae autem diu uigebut o . , ut adnotauit idem Sotion, si in calida incorruptae aqua, uel, ut Plinio placet,salsam & tepida st pnuir immergatur, deinde insolentur donec pe- SV
134쪽
ANTONII MIZAL DInitus siccescant, hordeaceisq; paleis recondantur, ac ita reponantur, ut nulla ex parte sese contingant. Nostrates fumo & foculo expositas suspendunt, ac idem assequutur. Quod priscis, ut multa alia, acceptum ferre debent. Si cepas ad portentosam magni-Qηφ 040 tudinem in caput extuberare uoles, semen
put in porte- illarum seminibu S cucurbitae incluaes, oc
φ δm magni cum fimo optimo, terrae diligenter subacte
tubereti committeS. In eandem magnitudinem etiam luxuriabunt, si effossa in circuitu ter-- ra, illorum capitula, attollendo, erexeris: ita tamen ne eradicentur, ut in porro scripsimus. Idem etiam obtinebis, si caput cepae perforaveris,Win illud cucurbitulae semen immiseris, ac terrae utrunque remisc-r1s. Sed hoc loco non putaui omittendum , quod si ceparum semina opportune seminaueris, in caput quidem crescent, sed minus seminis reddent . Si uero capitula seueris, inarescent cepeta, uel ut aliis placet, ca-Cζp diu in pila caulem rotundabuntur. His ad-& ibi de qua- do, quod solo erutς & humi iacentes cepae, eQq; βψτςxς. aut laquearibus appensis diutius in aere uiuunt: imo uero,si Aristotcli credimus,solstitio,ut pulegium,& alia pleraque,ibidem forent: quasi ancipitis sint uitae, modo ex
135쪽
tes. Sed facile extra terram germinant, Ahumoris illectu gestiunt: uerum acto coliculo flaccescunt. Quibus Plinius nuces adii ersari & cepaceti saporem lenire scripsit. Α udio multos iuxta coronarias herbas, cepas dc allia serere, ad eXcitandam, conciliandamque odoris suauitatem : idque ex Plinij Sc ueterum consilio non usquequaq; aspernando . Verum enimuero, hoc loco ualde admirandum occurrit, quod cepa sola olem omnium, ut tradit Plutarchus, Lunae damna non sentit: habetque qugendi deminuendi uires illi contrarias. Nam reui-
rescit δc regerminat decedente ac senescente Luna: in arescit uero ac marcescit eadem
adolescente. Ex quo Pelusiotae Aegyptij sa
cerdotes cepas religiose cibis abdicabant. Cum ergo fruges, herbae, arbores, & animalia syderis huius damna & incrementa sentiant, sola cepa uicissitudines nouit aduersas. Huius condituram ad hycmem sic parabat Columclla. Cepam, uel ascalonia quibus communia sunt omnia) quae non fructificauit, nec soboles hiluit adhaerentes, eligebat, dc in sole prius siccatam, deinde in umbra refrigerata, substrato thy-
cur iuxta cOronarias herbas serantur.
Cepa olerum sola, Lunae uieissitudines
136쪽
ANTONII MIZAL DImo uel cunila,in fidelia componebat:& i fuso iure, quod erat aceti partium trium, M unius muriae, fascicu tum cunilae super- Ponebat,ita ut cepa deprimeretur. Quae cuius ebiberat, simili mistura uas replebat, Scloco idoneo, usui seruandum reponebat. Hoc,licet puerile,no omittam, quia a Ca dano uiro docto adnotatum. Literae succo ceparum deductae & formatae plane inuisibiles sunt: quae tum demu se prodent, cum papyrus aut res alia inscripta, excalfacta fuerit. Medica.
ET si Hippocrates noster cepam aspe
etia magis quam esu commedauerit, uisu bonam esse dices, & corpore malam, quod sit calida Maestuosa, nihilominus de eius medicis facultatibus hic paucis agere decreui: & bona fide proferre quae apud Graecos & Latinos cum geoponicos tu medicos, experimentorum professores diligentissimos, reperi. Sotion Graecus agricola& mcdicus, autor est , quod si quis teneriorem cepam cum melle ieiunus quotidie maducauerit, firmitate ualetudinis cu-Vlce , uitili stodiet. Tradit insupςr ulcera ad sanitate
137쪽
perducere: adhaec uitiligines in Sole perfri tues, pum-ctas emaculare: & puruletis auribus e se c-co prodesse. Eadem anginis illita auxilia- setur: adhaec tussi sub cineribus cocta & ex oleo manducata. Sunt qui adfirmet uirides cepas eX aceto perlitas canis morsum post diem tertium soluere: necno in seculo tostas, & cum hordeacea farina impositas, e- ia ' hostia piphoris genitaliumque ulceribus auxilia- ulcera,& auri : succum prςterea cum lacte muliebri in R gy--- stillatum, aurium grauitatem ac sonitum emendare. Quem etiam multi ex aqua bibendum dederunt repente obmutescentibus: exhibueruntque cepas ipsas dysentericis uescendas: quae lumborum doloribus
lor,hydrops, Iethargus de tubercula.
sis uuis uel fico tubercula maturauit δί co- festim aperuit. Addo ex Galeno quod cumbis elixa fuerit cepa acrimoniam deponit, Cocta e aperinde atque allium & porrum, sicuti an crimoniam lea diximus : sed uire is imbecilliores ha rq μμ amplius nec retinens bet, succi prauitatem
necas noscens. etiam mirifice prosunt: ucuti succus illam
cum succo foeniculi incipientibus aqua interculanea laborare. Qui unus cum ruta& melle lethargicos excitauit, & cum pasi
138쪽
tiam erigere,& eius usus. Raphani cultus & terra.
Quomodo dc quando seri debeat raptauus.
ANTONII MIZAL DIRadicis seu raphani cura, auxilia & secreta. Cap. XI.
tior est quam ut hic a me explicari debeat : Nam plerique omnes cum diuites, tum pauperes, urbani &agrestes, dum cibi fastidio urgentur, edendi appetentiam ea radice excitant, illam in taleolas uel orbiculos digerentes, dc aqua ac sale imbuetes. Cuius talis debet esse cura, Columella
autore, ut terra stercorata 8c subacta eius semen obruatur: atque ubi incrementum
aliquod radix admiserit, subinde exaggerenda est terra. Nam si nudetur, ac Soli Maeri exponatur radix, dura fiet& fungosi ut tradit Plinius, qui terram soluta Sc humidam illi praescribit. Palladius tophum ac glaream reformidare dicit, & coeli statu nebuloso gaudere : praeterea quod seri debet spatiis grandibus M alte fossis post nouam pluviam : nisi sorte humidus ac rigationi aptus fuerit locus . Quod satum est, statim debet operiri leui sarculo , neCest ingerendum aut iniiciendum laetamen quanquam aliter Columella ) sed palear ut postea dicemus . Vulgus Gallicum Rauen Sc reforum aut raphum nuncupare
139쪽
solet. Squiente hyeme rarior est apud nos huius cultura : nam frigorum est impatie- Frigoris im-tissimus raphanus , qui uiolatus gelicidiis aut faccescit, aut emoritur. Plinius tamen frigore adeo gaudere scribit, ut quandoq; uisus sit in Germania raphanus qui infantium pueroru magnitudinem aequauerit.
Aristomachus hyeme folia udetrahi iubet: caque ne lacunae stagnent accumulare: nam ita in aestatem grandescet radix . Ut ut fuerit, certum est frigoribus crescere Frigore ra-
ac dulcescere, uti rapa , si quidem durare βμi possit: frigus enim incremetum in radices non folia couertit: cisi illas tum lignescere apud multos, Theophrastus prodit. Radix cadem iucundior esse solet, ac palato gratior detractis soliis ante quam decaulescat planta, ut Plinius adnotauit. Folium autem quo leuius erit, eo suaviorem & mi Raphanum liorem praebebit radicem: quae salsugine ac silus aquis maritudinem,si quae insit, prorsus eXuet. si mihim Ex quo salsis ali scripsit Plin. talibusque a- dine exuere. quis irrigari praecepit . Aegyptij nitro conspergunt ut sit suavitate commendabilior radix: quae cortice & cartilagine constat: ad haec sapore in multis acuto , sed tamen
grato . cuius parS cum cXtra terram emer-
140쪽
Quomodo fiat dulces Iarbani. Quomodo fiat maiores raphani. Raphanu ab
licibus inse- stari cu apto remedio.
ANTONII MIZAIDI sit, dura fit, ut diximus, & sungosa nisi ci cumobruatur. Foeminini generis esse existimantur raphani qui minus sunt acres,& folia habent leuiora ac iucunde uirentia, ut scripsit Palladius. Si dulces habere cupis, ex Florentini cosilio, semina mulso, uel passarum uuarum succo, aut sacchar ta aqua bid o praemacerare dcbcs, & siccata terrae committere. Si maiores fieri rer- optas, sublatis soliis omnibus solo caule tenui dimisso, terra sepe operies, ut ide admonet Palladius. Quod similiter fieri pollicetur Plinius , si palo adacto fiat caue nuta quς palea insternatur sex digitorum altitudine, deinde semen raphani fimo dc
terra leuiter in illa contegatur: nam ad scrobis magnitudinem excrescet. Verumcnimuero quia ab agrestibus pulicibus infestantur plurimum raphani , ne illis no-ccant remedium cst, autore Theophrasto, eruum interserere. Ne uero nascatur nulla
suo stculo reperta fuisse auxilia arbitratur: quae nos libro primo ex antiquis plurima attulimus. Caeteriim hic praetcreundu non est,quod raphanis amaritudo inest pro corticis crassitudine, ut tradit Plinius : quic-tiam dentibus nocere scribit, quod illos at-