Secretorum agri enchiridion primum, hortorum curam, auxilia, secreta, & medica praesidia inuentu prompta, ac paratu facilia, libris tribus pulcherrimis complectens autore Antonio Mizaldo ..

171쪽

reprςsentari solet. Vrinas ciere traduntur,& Venerem in uino praemacerati stimulare, Hesiodo teste : qui, ut adnotat Rucllius, florente cinara cicadas acerrimi cantus csse, SI mulieres libidinis auidissimas, uirosque ad coitu pigerrimos, scripsit. Radix emcdullata,& in uino decocta, si bibatur, alarum taedia, hircii, & graveoletitiam emendat: quam Xenocrates promittit cX- perimento per urinas sic effluere , comite foetore . Eadem in aqua excocta, stomachufertur roborare, & uuluis etiam aliquid coferre, ut mares gignantur: sicuti Cherias Atheniensis,& Glauci s asseruerunt. Sed hoc loco tibi coniectandum relinquo, an Una , eademque sit nostra& antiquorum cinara. Vt ut fuerit, praui succi eduliuesse

scribit Galenus, & maxime cum plusculuobduruerit, festinando ad florem . Tunc enim biliosum siccum in se copiosum habet, ex quo sati us fuerit clixam mandere,

quam crudam. Rosarum cura, auxilia, &secrcta. P

DE odoratis floribus nunc demum a

gendum:& quoniam rosae floris ac

Urinarum Seveneri, ilia

mulatio. Alarum gra ueolentia. Stomachus, vulva, & mariu procre

Cinara aassorem semnans praui esse succi.

172쪽

ANTONII MIZAL DIodoris raro priuilegio nobilitatur, Scaspectit perquam iucundo ac uario hortorum vota horto- ornamenta censentur, idcirco de illis inter xv x -mς; - flores primo loco dicedum mihi proposui Harum multa habentur genera, in quibus frequentissimae nobis sunt, albicanteS, puniceae,&quae ex albo rusescunt, uulgo incarnatae nuncupatae. Praestantissimae sunt, quae puniceo colore rubent: proxima laus iis quae in rusum candicant. Vilissimςomnium iudicantur albicantes. In quarum tame genere odoratissimas excipimus,qugmoschatae dc Damasccnae dici solent: diui rore, & a- tum hortis hodie familiares . Seri nolunt ger rosis eo- cuiuscunque sint generis pinguibus aut ar-φ'Jμ' gillosis locis, nec item riguis, contentae raris: proprieque ruderatum amant agrum,

ut scribit Plinius, uoluntque uirgulto pan 'gi, scrobibus breuissimis, ut sulco, ut tradit Pallad. Quanquam semine etiam prouenire possunt, sed tardissime: Quod unuQuid semen. quaquam esse putabis medium in rosa in rosa. flosculu coloris aurei, sed quod baccae nutriunt in breuissimi pyri similitudine tornatae: quas per aestatem seminibus turgentes, quis non uidet quis, nisi fortasse alter suerit Tyresias, non obseruat, coralli m

173쪽

do per autumnii horrctia spinis rosaria uarie illustrare Z Fodi debent altius roseia qua fruges, & lcuius quam uites : idque annis omnibus non omissa interputatione: quae artio mense aggredienda est, pro coeli dc soli conditione: hoc enim modo excultum rosetum, longo perennabit tepore. Quod si antiquatu fuerit, cadem etiam anni tempestate circunfodietur, aridaque superfluitas omnis praecidetur: & quq rara erui, ducta uirgarum propagine reparabuntur, ex Palladij cosilio. Plinius ustione ac recisione, rosaria quaeque summe prosccre scribit, adhaec translatione, Ocyssimeque pr uenire surculis quaternum digitorum longitudine & ampliore . : Sunt qui integras plantas cum suis radicibus transferat. Albpalmares taleolas cum iissem radicibus, sobolis modo,cubitali intcruallo deponui, A crebris irrigationibus ac stercore iuvat:

necnon ad maiorem odoris fragrantiam, intertextas rosis coronas iis simul adobruunt . Quod si plantarum indigus fueris, & uolueris a paucis uirgulis copiosa

gigni rosaria, ex Plinij & Palladij sentetia,

gemmanteis surculos quaternum, ut diximus, digitorum paulo ue longiores cum

Quomodo

tractari debeat rosari Rosaria optime proueniare ustione,

recisione α

Quomodo

ex paucis uirgultis copio La fiant rosa

174쪽

Rocae uita quinquennium

ANTONII MIZALDI' suis sarmctulis excidere debebis, & in mo, dum propaginis sternere, ac stercoratu rigationibusque tueri. Vbi annuattigerint, odissipatio inter se disiunctos transferes,

luxuriantem materiam omnem cXcludes, ac crcbris desessionibus exhilarabis. Vita rose non recisae, nec adustis, ad quinquennium durat, alioquin iuuencscit: ad cuius fragrantia & iucunditatem, coelum plurimum conferre creditur. Vnde serenis diebus collecta, odora tior esse solet: adhaec quae nascitur in siccis, ruderatis 3c graci- Quomodo libus locis . Si odoratissimam facere uoles, ex Graeci Didymi consilio, hinc-inde allia rosa. conseres: na quae ex frigiditate languescut calore exacui solent. Si pr cocem, duobus palmis in gyrum essedies, dc calida aqua mane ac uesperi irrigabis. Sed id non ante aggrediendum multi arbitrantur, quam . germinare calix inceperit: quem eo artifi- Quomodo cio nonnulli euocare silent. Si mensibus ini bis itis, Omnibus rosam tibi comparaturus es , a comparetur. tore eodem Didymo, mensibui omnibus platare, stercorare, de rigare debes. Verum . id locum habere non potest in borealibus nostris regionibus: secus in calidis &tem Roserr eo: peratis. Pra oces rosas aliter tibi parabis,si

175쪽

cophinis aut fictilibus plantaueris, & eadecura tractaueris, qua praecoces cucurbitas ac cucumeres, ut suo diximus loco. Cauerum, nond*m patefactas seruabis , ut scribit Pallad. si ii fissam uiridem cannam calices immiseris, eamque leniter papyro, aut cortice circum ligaueris: Meo tempore excideris quo uirides rosas habere uolueris. Alij rudi olla conditas,&bene munitas sub dio obruunt, & sic custodiunt. Vita de uigor iisdem permanebit, si amurca ita immergantur,ut humor extet. Quidam ex Didymi praescripto, hordeu, dum adhuc in herba est, cuiuis radicibus euulsum, in fictile non picatu demittunt: ibiq; rosas priusquam dehiscant, diligenter operiunt: uiridesque quandiu uolunt, ac si essent in rosario parente, custodiunt. Plerique uirentem hordei segetem pauimeto sternunt, & ros is in ca condunt . Florentinus inter Graecos geoponicos ubiquo admirabilis, tradit rosam in mali corticem posse inoculari, & malorum tempore sese proferre. Quae res in aliis arboribus suum etiam locu fortasse agnoscet: perinde at que in ueterano brassicae caule M ilice,in que si rosa inseratur, v iridis euadet, sed inodora,

Quomogo uirides ser .

uentur rosa: ac recentes.

Modi uarii

seruadarum rosari

Quomodo

sat rosa istin , aut uiridis.

176쪽

ANTONII. u IZAI Diut scripsit Albertus. Quae res ficilem uiam QRomodo prςbet expericli: cu his quς de punicea rosaios fiat Ita circunferuntur : nimirum quod candida dida. fici, si sulphuris fumo imbuatur , dum in solia dehisces coeperit euolui. .Sed de rosis haec satis: quarum frutex recte dc .appositu Cupidini dicatur: quem tota facie uidetur repraesentare, quemadmodii scripsit Philostratus. Nam rosa semper reces ac iuue-Ro ad Cu- nis apparet4n suo rosario, necnon blanda, pi m ςψil ut Cupido: aureis praeterea comatur caditrio pelvia r V chra. l1S, ut ille: lpinas pro iaculis gellas, pro ta-

cibus fulgorem, & pro alis folia . Addo, quod sicuti rosam absque uulnere paucissimi assequuntur,ita Cupidine absque cor- poris, uel animi, aut fortunarum vulnerCδc iactura, paucissimi potiuntur: nim irum quos aequus amauit Iupiter. Sed haec extrahortentem philosophiam: ad quam potius ά refero quod flores tam rosacei quam alij,

in Sole aut clibano siccati, colore, odorem QRψmpo ac uires magis retinent, quam in umbra: tiit flore, '' modo metam morς no excedant. Idem de soliis Sc radicibus odoratis existimare li

177쪽

Medica.

Zoroastres in su is de agricultura Grς

cis placitis scribit,oculos eius dolore non sentire anno toto, qui rosarum calices ante quam in florem expli etur, leni tactu lustrct: tribsisque carum alabastrulis uisum detergat, rosis in parente relictis . Quod multi uerum esse contendunt in eo qui primus calices in frutice occultatos uiderit. Vt ut fuerit, ros ille qui rosis haerere inuenitur, pinnula munda lectus,&specillo genarum palpebris instillatus, oculorum lippitudini medetur. Cremor erosis aridis in uino decoctis expressiis, ad eapitis, oculorum, gingiuarum & aurium dolores summe probatur . Prodest etiam uitiis sedis , ac recti intestini, penna illitus, aut infusus . A quam rosarum ut ignis pluribus ac diuersis instrumentis extractam, hic conticeo . Qua multo praestantior ac odore fragrantior solet esse,quae ua- sis in aquam feruentem se spesis, aut priscorum more per balneum calentis aquae, vitreis organis elicitur: cuiusmodi & aliae sunt, quae eodem modo ad uniuersum medicinae usum confici solent. Quandoquidem inter has Sc illas quae plumbeis, ter-

Lippitudo,

capitis,oculorum, gingiuarum,auriu

lor.

Quomoti extrahenda Stosi aqua.

178쪽

Seeretu proriscibus.

ANTONII MIZAL DIreis, aut aereis instrumentis, lignorum uel carbonum igne extrahuntur, tanta deprehenditur di erentia , quanta inter plum bum & aurum esse solςt. Quod hic per occasionem admonitum uolui, plura alibi scripturus. Pro loci huius coronide hoc Alberti secretum accipies. Semina rosae cugrano sinapis & pede mustelis circa retia posita, aut his appeia . pisces ad se pellictui. Eadcm arboribus suspensa, steriles illas reddunt. Experimento admodum facili ueritatem elicies. Lith cura, auxilia ,& secreta

Cap. XVII. LIlium rosis nobilitate proximum esse

scripsit Plinius, medioque earu prouentu incipere: cui floru excolsitas de Liliu flores omnibus maior inest, interdit cubitorum sita. 'se'. 'trium: sed languida semper ceruice, & no' sufficiente capitis oneri. Flos eiuS emaculato candore, & eximio odore, calathi effigie praesesert: foliis ab angustia in latitudinem paulatim sese laxantibus, cxtrinsecus striatis,resupinis per ambitu labris,dc emicatibus ex fundo calathi luteis staminibus, tenui filo crocatis. Foecunditas mira & pC-

cunditas. rata

179쪽

DE SECRET. HORT LI p. II dix bulbos cepenumero quinquaginta emittit. Quos Palladius circa ueris initia ponedos,&cum opportunu dc tempestiuum fuerit, exacte farriendos praecipit: idque summa diligentia, ne oculos circa radicem nascentes, minoresque bulbos sauciemus. Qui a matre subducti, atq; in alios ordines 'digesti,noua lilieta formare solent. Purpurea lilia monstrificis, ut Plinius loquitur, hominum ingeniis , sic fiunt. Iulio mense Quomodo scapi arescentes colliguntur, & in fumo lilia suspenduntur: dein nudantibus se nodulis in *ce nigri uini, uel G circi, mense M artio macerantur ut colorem imbibant: atque ita in scrobiculis seruntur, heminis Rcis circussisis. Quod inuentu no Plinio, sed Anatolio Graecoriageoponico eximio Multa sibi ascribenducenseo. Cuius uerba e Gr co in Plinius scri- Latinii couersa hunc habet sensum. Si lilia uitii Gium facere uelis purpurea, dii floret cauliculos eorum decem , aut duodecim, cum scapis

in fasces uel scopas colligato, M in fumo suspendito, ut radiculas bulborum similitudine inibi iaciant dc remittant. Cumque plantandi tempus appetiuerit,in stce nigri ouini macerato,donec colorem purpureum contraxerint,& eo intinctu affatim saluxa

180쪽

ti fuerint. Mox scrobiculis faece largius enfusa depone, A purpureos liliorum flores Quomodo habebis. Eosdem rubros fieri affirmat Floi ' rentinus Graecus, si inter cortices aut micas cinnabaris infundantur: hac tamen obseruatione ut bulbi nullo modo uulnerentur. Qui si alium quemvis colorem e biberint, par erit eum lilia referre . Mirumque est ita tingi aliquid,ut nascatur infectum . Priscis Graecorum & Latinorum Qitomodo obseruationibus suffragatur Hieronymus

catos, si faece rubentis uini obruantur, Min fimo cum eadem faece sepeliantur, flores edere purpureos. Est sane lilio tanta. Uiuacitas, ut surculi eius suspensi radicem 'm'a' mittant. Caeterum uiridia ac recentia to-estitia tau 2 to anno durabunt lilia , si cum patentiatur lilia an- nondum dehiscunt & clausa silent, fictili-μψ QN bus nouis non picatis decerpta imponantur , ac operculo diligenter muniantur. Dum uero in usum depromere uoles, ad Solem proseres, cuius calorificum ac ui- l talem tcporem simulatque senserint, sta- 'tim eXpandentur ac dilatabuntur: quod se-

lilia uicissim cre tum Anatolius posteritatis memoriae