Secretorum agri enchiridion primum, hortorum curam, auxilia, secreta, & medica praesidia inuentu prompta, ac paratu facilia, libris tribus pulcherrimis complectens autore Antonio Mizaldo ..

201쪽

dus,idcirco apud nos spici; nome sibi arro

gauit, ex quo aspicii vulgo nucupatur. Alterum tum amplitudine, tum odore est minus, quod quia balneis δc hominum lauacris expetitur, clotaque omnia, si permisceatur, odoris suauitate commendat, la- Uanda&lauandula nominari solet. Illud mas , hoc foemina multis esse creditur. Frutex est ubiq; nascens, folio crasso , carnoso M angusto , cui color languidus ad candidum vergens, frequentibus spicis in aristas sparsim purpurascetibus, dc alicubi albicantibus illustratur. Gaudet apricis Mpetrosis locis, tanta suauitatis fragrantia

praestans, ut omnes flores quibus remiscetur, odoris iucunditate prouocet. Qua dote uestibus inseritur, & scriniis commedatur. Vterq; frutex perpetua coma canescit cuius spicata cacumina , &tonsiles uertices manipulatim in scopas δί muscaria co- cinnato su edere solent rustici ad uarios odorum usus, ubi Solem aliquandiu sustinuerint. Hodie & bigis & clitellis asinariis

per aestatem Lutetiae uenales uicatim proclamantur, dc passim exponuntur. Narbonensis Prouincia utroque genere est scelix, tam campis quam motibus. Falluntur in

Lauandula unde dicatur , & eius

pictura. Loea lauan-d ulae accommoda: ubi de eius Odor

spicata mus. caria, Sc comrum usus

202쪽

cus aptus.

signiter qui pro nardo Celtica usurpant la

uandulam: nam longe alia est planta ut alibi scribemuS. Mentha nomen in Gallia retinet, δc a plerisque Romana cognominatur, praesertim quae est hortensis : cauliculos gerit lente punicanteis-odoratos , flagellis la

nugine pubescentibus, solio sisymbrij, sed

longiore & molli, aestate herbaceo, hyeme subflauo, &ubiq; odorato: cui purpureu Sflos circa cauliculorum fastigia spicatur. Iuxta sontes recte ponitur,cuius si forte semina defecerint, licet de novalibus sylvestre methastrum colligere: dc inversis cacuminibus deponere : nam ita feritate exuctac edomabitur. Planta haec semel sata plu ribus annis restibili fertilitate durat, gratomesis odore cum in iustulis, tum acetariis N plerisque condimentis. Hanc ferro non expedit tagere, ut alibi docuimus. Apriculocum amat: sed non ualde pinguem , nec stercoratum: seriturque planta, uel radicibus, aestate uirens, hyeme uero flavescens. Galenus duplicem fecit: una hedyosmum ac si odoratam meiatham dicas . Alteraminodoram, quam calamintham , ath methastru appellat. Haec fera est Asylvestris,

203쪽

illa mitis & satiua : quae culpus mangonio humorem sibi asciscit, ex quo Venerem stimulare traditur: quod est omnium commune quae semicocto humore ac spirituoso Sc fatuoso participant. Quae res problematicum hoc Aristotelis adagium soluet,

cur mentha belli tempore nec edi, nec seri debeat. Hoc cnim cibo large uescentes in libidinem ruunt, quae corpus A uires frangit, ac animos enervat. De methastro, seu

sylvestri meiatha,quam nonnulli sylvestre pulegium uocant, hic nihil scribam nisi quod soliis cius manducatis & impositis, Plinius clephantia sanari affirmat. Quod magni Pompeij aetate fortuito cuiusdam experimento facie illita, compertum fuisse scribix. Thymus & si magis couenire uideatur curantibus alvearia quam hortos, nihilominus de illo hic scripturi sumus, quod codimentorum 3c coronarum causa, etiam

in hortis studiose colatur . Duo sunt eius genera . Vnum candidum lignosa radice in collibus nascens, quod praestatissimum est. A lteria tam specie,quam flore nigrum, quod Aetius cibis danauit: nam intus receptum facile cψmputrescit, & biliosos huis

Cur mentha belli tepore nec edi, nec seri debeat.

Methastri uires in elephatiam.

Thymi duo

genera.

204쪽

Horte sis thymi pictura.

dus : adhaec eius satio. Thymus apibus gratis

smus.

ANTONII MIZAL DImores creat. Qui triuialis est, surculosus frutex & dodrantalis esse spectatur, odore suauissimo, multis soliis iisque immortalibus comatus: flosculos gerens ex purpura candicantes , capitella coplicatarum formicaru specie .Vulgus Gallorum Thynnuncupat: pleriq; maiora nam Anglicam. Gracili solo M pctroso lςtius prouenit: Unde neque pinguem, neque stercoratum,sed apricum dcssiderat locum . Semine& planta prosilit, imo uero dc flore sato nascitur, ut perhibet Theophrastus. A piaris eo lar-gc florescente prouentum mellis uberrimucerto sperant augurio . Nam flores apibus amicissimos crcat, qui colorem dc odorem melli addunt. Hinc Virgil.

-redolύntque thymo fragrantia mella.

Hic non omittendum , ex eodem Theophrasto, quod destruitur peritque flos thymi si imber incesserit. Sol sequium officinis Caledula , & vulgo Solsa nuncupatum, falso a multis heliotropium esse existimatur, siue maius illud fuerit, siue minus.. Non quod Solem non sequatur, ut mox dicemus, scd quod pictura ei plane repugnet. Nostratibus itaque Solsia nominatur: quasi solsequia di-

205쪽

f. Fruticosa est planta,cauliculo dodra- ζἹςquiis

ctura paru

tati, folio longiusculo, flore speciose, cro elit. cato & odoris non ingrati: ex quo in coronamenta passim uenire solet. Nascitur potissimum in cultis: adhibeturque & condimentis Sc acetariis . Semen haud dubie scorpionem imitatur, maXime qua continetur in vagina. Vnde scorpioidem quida esse putarunt, sed inepte , cum notae scorpioidis illi non subscribant. Calendula a- Cur sola-

pud herbarios dicitur, quod singulis fere raci .

mesium calendis florere, uel sut aliis pla- & rusticora cet) fruticare deprehendatur. Rusticorum h*xului horologium quibusdam nuncupari solet:

sequantur, & notabili conuersione comitentur: ita ut quacunque coeli parte sedem teneat ille, in eam conuersi spectet: eoque, etiam nubilo aere dirigantur : ac si spiritu eius recrearctur, Uigeret& agerentur: tatus syderis amor est: noctu eius desiderio, quasi moerentes, contrahuntur, dc meridie

sese undiq; explicant, ac si sponsum obuiis ulnis amplecti satageret. Sed de his abude

206쪽

scriptu in nostris naturq A rcanis,& alibi .

Medica. Cerebrum, V. Auadula omnibus cerebri frigidis aia

I. iiii ' ἡ l ' sectibus fiamme conseri, ac conuulsis

cur lio ute- & resolutis mire auxiliatur. Ventricu-μ lum roborat, &iecur ab infarctu liberati Quin Mobstructos lienes ualde iuuat, ac uterum calefacit, & menses secundasque educit. Fit e floribus stillatilium oleum uitreis organis, quod unguentarij oleum do spica vulgo nuncupant: odoris adeo pene- olei ae spi- trabilis & ualidi,ut caetera odoramenta su-ς ui Qx peret ac obtundat. Quo fit ut caetra offici-ΠΑΤ & myropolia illud asscruent aromat 'rij, nemoschi, ambari, Zibbeti, aliorumque unguentorum 8c aromatum suauitatem intercipiat. Valet ad eadem quae planta ipsa, & multo praestantiora , non eXp nenda nec publicanda omnibus. Mentham scribit Florentinus, georgicet Vulnus,l ς disciplint apud Graecos professor eximius,gς ς δ ὲψ inutilern esse,quod vulnerato ex hibita, vulnus sanescere & cicatr1cem ducerc prohibeat. Si in lac proiiciatur, nequem coalescere, neq; spissari permittet : etiam si ei coagulum remisceatur. Eadem ui generationi resistere tradit. Alij cotra, perquam

207쪽

salubrem haberi defendunt. Si mammissa Menina laemiliariter accesserit, nec coire lac patitur, T '' P nec densari, quare lactis potionibus cosulto additur: ne eius coagulatione periculum stragulationis immineat. Singultus&Uo- Singultus,uis mitiones cu succo granati sistit, ut Demo -

critus in tuis adnotauit Georgicis. Cum a- strua, & utamylo ex aqua pota, coeliacorum impetus 'ςr i, siqnat, ac sanguinem, mulierumque purgationes immodicas cohibet. Ulcera in ca- .apite infantium fanat. Huius odor animu mexcitat, A sapor auiditatem in cibis . Recetis succus spiritu subducto narium uitia Narium ui emendat: qui etiam in capitis dolore , tem- ria,capitis do potibus utiliter illinitur. Ide cia aceto lan- fano uinis, quinis fluxiones internas continet ac sistit. impetigo &Quin aiunt plantam ipsam impetigines, uel si teneatur tantum, prohibere : ac stomachum ualde iuuare, & in condimenta pluribus modis uenire. Thymi decoctu cum melle Orthopnoi' orthopnotescis&suspiriosissum me prodest i ualetque suisitiosi, α plurimum ad qu uis pectoris uitia excrea- 'da. Remoratos foeminarum menses, & enectos partus, secundasque pellit, ac uri- Menses, ut nas promouet. Thymos&uerrucas herba nq,pδ vςe

208쪽

Comitiales, luxati, am

dagra Thymus niger uitiam. Messes & de

ANTONI 1 M I Z A L D Ipolenta medetur imposita. Oculorum clauritati in cibo multum etiam conserre creditur . Sed ea modice utendu est, quoniam excalfacit. Datur optime comitialibus: quos correptos, olfactu cius excitari saepe

uidimus . Quin & illos dormire aiunt oportere in molli thymo. Folia trita δί langinspersa, utiliter luxatis ex oleo apponuntur, &ambustis, ex adipe suillo efficaciter illinuntur. Contra podagram, etiam quae omnino motum interceperit, opportune exhibebis aridi thymi pulverem cum uino generoso. Caeterum uitari debet is thymus qui niger est: dc eligi qui flore coeruleo,uel albo insignitur. Solseqvij flos ex uino potus menses ciet: sed multo efficacius herbae succus : quo in dentium dolore si os cum tantillo uini, uel aceti calidiusculi colluatur, praesentaneum adfert remedium. Idem praestat solium utcunque digitis remollitum, &deti crucianti appositum: sed illud igni opor tet ante admouere. Quia frigidum , ut uenerandus ille medicinae parens Hippocrates uere scripsit, neruis, ossibus, cerebro delibus&spinali medullae summe inimicum, ac ualde infensum esse solet.

209쪽

perius describe la) quam Gallorum, vulgus a floris figura, ocellum seuoillicitum; hiel ab odore, garyophylleam

nominare solet, tantam cum mulierculista iniuit gratiam , sui odoris lucianditate, dccoloris prestiuatia, ut perpaucae reperiatur apud nos, quae in suis hortis, aut fictilibus uasis, fenestratim illam cura admodum diligentino foueant. Florem omniu speciosissimum profert, caryophyllorum odoratu, sed longe suauissimo . Quorum alius cocco rutilat, alius saturata nitet purpura, alius niveo blanditur colore,alius uero uer miculato dc uario applaudita specti Omnibus teres , longiusculusq; calix conceditur, orbiculo superiore denticulatus, a quo folia prodeunt lente fimbriata, in quibus dam frequentiore coma stipata, ita aliis rariore, sed profundioribus incisuris crenata. Quaecum fuerint prorsus explicata, radiatum orbem circinant per extrema se ratum : geminis utrinque emicantibus sta

Vettohici mulierculis gratissima. Pulcherrimi vettonicς d ascriptio.

210쪽

Quomodo

cata

-α vettonica priscis incognita quς ne rosis quidem cedit.

ANTONII MIZAIDI suadeant,olitores radicibus caryophyllum adegisse, uel factis stylo foraminibus ins ruisse, quo iucundum odorem illum flores alliciant, & caryophyliorum suauitatem naribus expirent. Sic ex flore minus odoro, quam odoratissimus prodiit, humano artificio nouitatis semper studioso. Apud nos semine rarius seritur: quin olitores ineunte uere M autuno, sobolem a radice copiosam eruunt, & patulis fictilibus, aut c dis, ligneisue situlis pangunt in terra,putri fimo saturata. Et cu hyemis gelicidia promunt, sub tecto locis a frigoribus tutis recondunt . Cum uero serenat coelum, feruidus'; Sol illucescit, in apertum reuocat: M sub dio illic apricari sinunt . Si incesserit pluuia, aliquatisper madescere permittui,&coelestem imbrem haurire. Sed mirum est, quod tam celebris flos, tamq; iucudus, a ueteribus silentio inuolutus fuerit: qui pulchritudine, uarietate, amplitudine Modore, rosa inserior non uidetur: imbu ro cum ea de principatu certat, illi nec colore cedens purpureo, candido, uermiculato, nec etiam odore, nisi quod a longinquo plus olet recens rosa : cui decerptae l5gissima mora dies esse solet: vettonicae in