장음표시 사용
191쪽
Chrysippus medicus antiquissimus caco- stomachum csse dixit. Galenus 8c Paulus Aegineta ob humorem excrementitium internis partibus officientem cibis abdica
runt quod de immodico usu intelliges
non tamen eXterius damnarunt. Qui contrariam opinionem tuentur Dioscorides& Plinius haec ceu commentitia rident, asiserentes stomacho prodesse, quod eius inflationes discutiat ex aceto sumptum. Sane sicuti usum eius largum Sc liberalem nocere arbitror, ita sobrium Sc temperatum 1uuarc credo. Nam si quis eo perinde atque teris oleribus astatim & prodiga manu utatur, tandem intestina sentiet incommoda. Si uero parcius, ac si medicamentum esset, interna percipiet commoda. Ventre remollit, flatus excutit, lotium mouet, ac lactis prouentum mulieribus adfert. Tritu& naribus inditum sternutamenta ciet: quibus instantibus connivere oportet. Odoratu tristes exhilarat,ac timidos animat. Verrucas mixto atramento sutorio tollit. Venerem stimulat: ex quo tam equis quam asinis admissum tempore utiliter ingeritur . Vsu quoque compertum est ex aceto salutare esse deficientibus: adhaec,caput do-
ocimum e costomachinde quo Maria sentem .
machi. Veteri fiam lotisi,lae Ec
192쪽
ANΤONII MIZALLI sentibus cum rosaceo aut eodem aceto, maxime a causa frigida. Quibus Dioscorides addit cum polline polentae, aceto, & rosacco illitum,pulmonum inflammationibus auxilio esse, eiusque succum destillationes exsiccare: Sc semen potum difficili urinae auxiliari, ac atram bilem gignentibus, opem adferre summam. Amaranto, ex recentiorum medicoruiudicio, facia lias inest frigida & sicca: proinde flos eius potus dysentcricos & coeliacos iuuare traditur: ad hςc mensium abui dantiam cohibere, Sc albas uteri fluxiones Quinetiam cruenta expuentibus prodest: praesertim si in pulmone uel pectore uas aliquod fractum fuerit,ut scribit And. Matthiolus. Non desunt qui tradant stomaclio aduersari, licet cum uino fluxiones sistat. Saluiae, Libanotidis seu Rorismarini, adhaec Satureiae, Hyssopi & Foeniculi
Cap. XX. TAm nota est hortensis saluta, ut nulli
prorsus hodie reperiatur horti in quibus illa passim non spectetur. Ffutex cst oblongus, surculosus, quadragulas habens M
193쪽
sens & candidas uirgas, solia longiuscula,
scabra, hirsuta, albicantia, &uehementer odorata,sed utcunque uirosa: purpureo in
spica flore, qui aquilini rostri falcata speciem prae se fert Ea quae solio est leuiore,
contractiore & minus squalete, nobis F raca saluta, dc saluta minor nucupatur. Qua uero solidiore constat &scabriore, adhaec latiore ac si cultum senserit, vulgaris sauigia dicitur, & saluta maior. Seritur in hortis semine & surculo: cuius fruticem olitores lixivij cinere muniunt, testantes t tiorem sic prouenire. Apricum amat locum, quanquam frigora non abhorret. Vnde hybernis temporibus & uiuere Sc iucunde ui - aere percipitur, otia si minime operta fuerit. Qua tempestate, olerum premente penuria, iuribus passim innatat. Libanotis, quam officinae 3c rura Rorc- marinum appellant, dc qua coronas ubiq; nectimus,solium fert tenue in exilibus uirgis, crebrum, oblongum, & gracile, pinnatum, herbaceu infra, canti uero supra: hoc est intus candicans, Sc extra uiride ac striatum : flore corruleo, cui odor suauis inest, resinam aut thus utcunque spirans. Frutex est topiarius, & idem, ut diximus,
Quomodo seratur& c latur ualula, frigorum patientissima. Rorismarini
194쪽
Satureiae d scriptio. satureiae ge
nera duo. Satureia &eunita Columellae eade.
coronarius: quo Narbonensis Prouinciae tractus adeo scatet, ut ibi lignum aliud fere non uratur. Apud nos areas hortorum
topiario opere eleganter conuestit: ita ut nullum non animal suffragante olitoris mangonio confingat. Democritus in suis georgicis Graecis serendum praecepit uiui- radice dc ramis auulsis: sic ut in terram de- pacti humentur . Planta haec nullii solum respuit, quae tam iucundum ac gratum iaculatur odorem, ut quos animus defecerit, illico recreare possit.
Satureia, Gallis sarrieta & thymbra dicta, in asperis gracilibusque locis nascitur. Frutex est pedali altitudine, surculosis utrinque coliculis stipatus: odore, saporeq; gratissimo: A flosculis per interualla ex purpura candicantibus,quibus ualde oblectantur apes. Paulus duo genera fecit, syl- uestre ad eadem quae thymus pollens, M satiuum quod uiribus ignauius est, sed usui cibario & gratius & aptius : quapropter in hortis frequens esse solet ad condienda obsonia: illud medicinis commodius, hoc cibis utilius. Non sum nescius Columellam sentire thymbram a satureia nonnihil discrepare, nostratemque cunilam cum fatu-
195쪽
DE syCRET. 11o Ri. LIB. ΙΙ. heia confundere, uel pro ea potius usurpare. Quod uiderint cruditi: nam nostrum hic non est istas componere lites.
Hyssopus planta est fruticosa, altitudine pedali, folio cunilae, floribus purpureis Hyssopi hi thyrsos spicae uestientibus. Quae Gallis uel stori S usus
hoc nomine nota esse solet, quod in usum condimentarium ueniat, & recentibus δε- bis dum elixantur, aut friguntur, iucunde - . . . remisceri soleat. Locum desiderat neque pinguem, neque stercoratum, sed aprici Seritur semine &plantulis, quς ubi prehe- Getuae m-derunt, uiuaciores esse solet, quam ut hye- ues hyssopsi
. Forniculum hodie omnibus hortis ualde innotescit: ferulacci generis est, in eam pestilausi altitudinem plerunque assurgens, ut homi ctura Elegas. nis proceritatem exuperet. Caute costat geniculato,fungosa intus medulla, Sc leui exterius cortice . Estque planta tota odorata, muscarium gerens in lummo rotundum, amplum, luteum & in orbe radiatim circinatu, in quo semen nudu dependet absq; cuticula aut follieulis . Locu amat apricum lbE M modice saxosum. Radix candida, Odom niculo aptus rata 3c esculenta esse solet. Plantam hanc Dissis, si serpentes nobilitaueruntmam gustatu eius nobilitatum.
196쪽
senectam exuere traduntur, dc oculoruma acie succo reficere, aperto ac inciso caudice. Vnde intellectum est, ut scribit Plinius, hominum quoque caliginem praecipue eo. releuari. Nostrates folia sceniculi uirentia panibus & placentis quandoque substernunt in clibano , ad odoris 3c incrustatio- Foersiculi u- nis gratiam. Adhaec pisces iis infarciunt, suβηψRhpς praesertim marinos, ad conciliandam saporis suauitatem, & fallendam marinae aura graveolentiam, delicatulis palatis asperna bilem ac molestam. Medica.
Cur morietur homo cui saluta etestet in horto
- 1aς ille eximias salutae dotes az facultates ad unguem nouisse mihi uidetur. Salutaris enim ad multa esse solet, un- eunditas de illi fortasse nomen . Ad foecunditatem ςψης p linprimis summe utilis censetur : ex quo Agrippa illam sacram non temere appellauit: tradiditque te nas cam quaerere M manducare ad conceptus facilitatem. Nec
omisit quod grauidae mulieres , si fluidae laxaeque fuerint, illa utilissime uesci pos
sunt: nam conceptum retinet, ac uitalem
--digiis reddit . Quod si succi huius heminam cum
197쪽
modico sale, quarto a secubitu dic mulier potauerit, deinde uiro post horae quadrantem sese commiscuerit, proculdubio con
cipiet . Hinc aiunt in Copto Aegypti post citias pestilentias ab his qui supcrsuerunt,
ad eius succumbibedum mulieres coactas fuisse, plurimosque in desectus productos Tradunt medici eam suffitam niciasses immoderate fluentcs, & omne mulicbre pro-suuium compcscere. Bibitur utiliter cum absynthio ad dysenteriam: ferturq; emortuos partus apposita eXtrahere, & uermes aurium educere. Tuto propinari solet ad tussim Sc lateris dolores : prodestque contra serpentes ex oleo peruncta. Capillum denigrat, vulnerum sanguinem cohibet,
ac tetra ulcera purgat. Cum uino menses remoratos trahit . Testium pruritus eX-
tingunt rami & folia, si decocto eius foueantur. Dato, inquit Orpheus, sanguinem expuentibus, salutae cyathos duos ieiunis cum melic bibendos, sanguis illico cohibebitur. Libanotis seu rosmarinus in aqua decoctus rcgium sanat morbum: suffitu destillationes ac tussim sedat. Et quod illi de multis nobile est ac insigne, eius nidor in
ri u tussis, α lateris dolor. Mese , testiupruritus,&sanguinis sputum. Regius modibus, destillatio,itusis &pestilentia.
198쪽
ANTONII MIZAL DI pestilentia tutam reddit domum, aeris improbam perniciem suffitu diluens. vrint,mest , Satureia urinas ciet ac menses pellit . Herba ipsa cum floribus, olfictu aut coro-
tat. Succus cu rosacco auribus instillatur:& cum tritice farina coxendicibus utili- te illinitur : medeturque cum uino pulmo Puliee, patia ni , thoracis, ac uesicae uitiis. Pulices cum tus, coitus, aqua trita & respersa necat: purgat a partu optime mulieres, ac marcescentes coitus μ' '' β' si intulat quare a Satyris salacibus nomQR traxisse dicunt. Nec est omittendum quod uentriculi coctiones adiuuat, Sc eius fastidia discutit. Nascitur supra satureia quidpiam quod cirrorum modo comas eius Mramos crebro uolumine coplicat, saepenu-Ipithymbr5. mero purpurascens. Vocatur a Paulo epithymbron,atram bile perinde atq; epithy-mpm exigens ac uacuanS. Hyssopus cum uino cocta dc garga- Angin f rissata, anginae medetur: bibiIurq; ad su-uleera peri ' spiria . Cum fico lieni prodest , & ad ul- pneumonia, cera manantia est cfficax . Quadrupedum pseu stiria' scabiem curat ex oleo : &cum aqua mel- destillatio. te, fico & ruta peripneumonicis adest: ad- haec tussibu*uetustis, orthopnoicis, pleu-
199쪽
riticis & destillationibus obnoxiis : ut interim non omittam quod etiam tineas in aluo necat. Decoctum eius cum aceto mulso lentorem pituitae, crassitudinesque dissecat, & per inferna abigit. Cum fico M nitro ad lienem & aquam intercutem Liς, rops,
probe illinitur. His addendum quod hys id id ter
sopo cum aqua feruenti sugillata emendatur: & aurium inflationes uaporis eius suffitu discutiuntur, dentiumque cruciatus mitescunt, si illius decoctione tepida cum aceto colluantur: maxime si a causa frigida fuerit dolor excrucianS. Foeniculi semen ex aqua tritum nau- Nausea, aevstam sedat in febribus: adii cautus stom ' pus si id chi compescit, estque pulmonibus ac ioci- cur. nori laudatissimum : uentrem sistit cum modice sumitur, & urinam excitat, ac tormina si tostum fuerit mitigat. In lactis defectu potum mammas implet: idemque praestat, ut vult Dioscorides, si cum piissana propinetur: imo uero si herba ipsa exhibeatur . Decoctum comae renum doloribus prodest, eo quod urinam concitet: ualet ad Renes,lotisi, idem radix cupiissana: quae etiam hydro- xv ς0n
re prodest. Folia utilitcr illinuntur ex acc-
200쪽
ANTONII MIZAL DIto tumoribus ardentibus. Sed de multis hie tacendum non arbitror , quod sceniculum quomodocunq; haustum geniturae abundantiam promouet: estq; pudendis amicis pudenda,sa' simum,siue ad fouendum radice cum uino cocta , siue ad illinendum , eadem cum Ο- leo trita: plerique illa etiam utuntur cv cc-ra ad sugillata . Eadem cu melle illita morsibus canum medetur. Fit succus e semine adhuc lactescente& musteo, una cum soliis, ramis dia cauliculis tencilis trito δί simul expresso, qui in Sole siccatus utilis esse Medic ς' solet medicamentis quae paratur ad excita
loru aciem . dam oculorum aciem. Γ It etiam e raclici
bus prima germinatione colusis. Alij caule Notanda pro dum floret demetunt, δc igni admouent,ut ' μὴ ' caloris ut exudantem uice gummi liquOro cxcipiat. Is oculis multo efficacior, dc prς- stantior esse traditur, si succus praecedens Lauandulae, Menthae, Thymi ac Sol seqvij, seu Calendulae cura, auxilia, de secreta. CV XXI.
Geneta duo π Auandula quae & Pseudon ardus dici- lauanduis, tur, duoru apud nos generu cernitur. Vnu altius adolesces,&maiore odore