장음표시 사용
261쪽
pyrorum historiae ualde affinia 3c consen
dς in iis paulo ante scripsimus,
si ad pyra transferantur, nihil nouo sermone opus erit. Nam in his quoque alia austera sunt, alia acerba, quaedam acida, nonnulla dulcia, dc multa denique cx horum mistione composita. Sunt quae nullam insignem qualitatem dc exuperantem prae se ferant: quo fit ut cum aquea sint, & hebetia, nulla roborandi ui polleant. Talis itaque pyrorum usu Serit, qualis malorum, ut praeclare scripsit Galenus: qui aquosam dulcedinem omnibus fere tribuit cum lenta acerbitate, quod ina quale temperamentum arguit: Τί ob id a cibo sumpta pyra conferre stomacho tradunt : praesumpta uero aluum substringere. Sane pyrorum omnium crudorum usus, etiam ualentibus oncrosus esse solet, A maxime ieiunis : decocta multo salubriora censentur . Sunt qui diuisa dc granis purgata siccent Sole uel clibano: h1sque per hyemem dc Ichthyophagiam, uino uel
aqua maceratis 3c decoctis, iucunde uescatur. Pyrorum genera omnia adstringetia,
De pyrorum qualitatibus. In pyxis temperamentum esse inaequale,& illorum usum ieiunis
262쪽
notanda. Cotonea arbor unde dicta.
usum habent accommodum repellentibus cataplasmatis . Adversantur citam boletis& fungis , pelluntque pondere, pugnante succo . Hoc erit postremit . Pyra uel pauca iumentis portata, ut nupcr de malis dicebamus, grata ia esse solet. Remedio esse putant aliquot illis manducata, uel praeostensa. Autores sunt Plinius Plutarchus. Arboris Cotoneae seu Cydoniae, ac eius pomi cura, auxilia, δc secreta.
Cap. VI. ARhorem hanc a M . Catone Cotonea appellatam fuisse tradunt, ac si dice
res Catoneam : chm a Graecis longe
ante Cydonia uocaretur, a Cydone Crct oppido, unde primum aduecta fuit. Amat locu frigidum de humectum,ut tradit Palladius. Quae si in tepido statuatur, rigatione opus habet. Sunt qui scribant illam statum mediocris situs inter naturam frigoris& caloris libenter serre,& in locis tam planis, quam declivibus facile educari: quanquam inclinata & devexa magis desiderat. Dum ponitur, si minor est, stercore iuuari debet: si maior,cinere uel cretae puluere,semel toto anno radicibus immisso. Rigada est. Paxamo autore, quoties coelestis nega-
263쪽
tur infusio. Nam sic poma sua cito matura maiora dabit. Licebit etiam idoneis temporibus illam circusodere: alias sterilescct, aut ingenium mutabit. Sic uero in suo cotoneto disponetur, ne altera quatiente uento, stillicidium alterius tangat, combibat. Ponat illius figura simpliciter exprimi
nequit, quoniam cotoneoru alia incisuris Cotoneo usi
crispantur, colore ad aurum Uergente : eX
quo Graecis chrysomela, & Virgilio aurea mala, ut multis placet, dicta sunt. A lia ca-didiora uidentur, odoris p stanti s si mi.
Alia struthea nuncupantur, serotino prouentu maiora, & nescio quid odoratius reliquis vibrantia. Habentur pr terea sylvestria, parua dc in sepibus plurimum nasce-tia. Quotquot sunt, tenui lanugine omnia pubescunt, dc fragranti odore caput feriti t. Democritus in suis Georgicis graecis promittit cotonea cuiusq; animantis effigiem cotonea. reprarientatura,si in formatis fictilibus, aut insculptis vasculis adolcscant: ca methodo quam in malorum historia praescripsimus. Si aegra fuerit arbor cotoneorsi , amurca ae a ,' qualiter aquae rem ista, radicibus affunda' sterili arboretur. Aut calae Uiuacu creta &aqua tempe ''ζsbia r tur, arborisq; trunco illi natur. Sisterilis in
264쪽
ANTONII MIZAL DIsucrit, insoecunda, vermiculosa, lapidosa, aut aliter laborans, recurre ad ea quae superius tam generali, quam particulari praecepto scripsimus . Nam pudet totieS eandem, Autori mole quod dicunt, incudem tundere. Ad condist xπς ' turam itaque, & repositionem,custodi m que cotoneorum uento . Quam ex priscis Graecorum geoponicis x Latinis rci rusticae doctoribus, M. Varrone, Columella, Plinio, Palladio dc aliis excerptam sic ha- Quomodo be, & ausculta . Imprimis cotonea quam legeda & sex maturissima & integerrima, sine macula, uJ04 ςψ ψ sereno coelo ac decrescente Luna colligerς debes: & in lagena noua quae sit patetissimioris , detersa qua canescunt lanuginae, laxe ac leniter componere, ne collidi possint. pulchra&no Deinde cum ad fauces usque fuerint com-x-xd dignδ posita , vimineis surculis aut circulis sic erunt arctanda , ut modice premantur, ne cum humore fuerint imbuta, siti stollantur.
Tum quam optimo & liquidissimo melle/ uas usq; ad summu ita replcbitur, Ut pomu . . . Quodvis ibi submersum uideatur. Sed sum-
non asperne- Inopere tibi cauendu erit, ne immaturum
d illud & crudia reponas , alioquin ita indurescet, ut usui esse no possit . Audio nonul-: los cotonea Osseo aut ligneoxultro iserru
265쪽
metuat) aperire priusquam melli seruanda committant: adhaec semina cXimere , a quibus pomum uitiari putant. Res ridenda potius quam audienda . Nam ea melli S &uilia qua
est natura, ut uitia coerceat, ncc serpere pa que coerce tiatur. Qua ex causa etiam exanimu cor- ς'
pus hominis per annos plures innoxiu seruat. Haec ratio non solum cotonea custodit, sed etiam liquorem mellei & cotonei saporis exhibet, qui sine noxa potest interdum dari febricitantibus, δί melomeli nu-cupatur. Democritus lecta cotonea doliis musti ad siccem usque mergebat, atquς ix varii modi claudebat, uinum hinc odoratius reddi custodiedo promittens. Alij in nouam ollam dolio ui- QR 'ni innatanto in illa recondunt, δί dolium oblinunt. Sunt qui foliis fici obuoluta curustodiant. Plerique stupis, tomento uc mu do uestita, in cistis concinnat 3c disponui. Multi in scobe, uel milio, hordeO,aut auena longo tempore incorrupta seruant. Sed in ea domo nec sunt condenda , nec repΟ-nenda ubi reliqui fructus fugaces , uel alij Summe n
quique tenelli custodiri solent. Nana illos ''
suo acerrimo odore uitiant ac labefactat: omniumque maxime Vuas in uicino situ
iacentes. M. Cato in loco frigido & arido
266쪽
ANTONII MIZALDI supra paleas recte seruari putat, quemadmodum de malis diximus, quorum custodia cum cotoneis annuir δί conspirat in Alij modi sex multis. Non desunt qui sici, aut nucis fo-λhta uis ' liis inuoluxascruent. Alh creta figulina illinunt, siccataque in Sole suspendunt, δίdu usus postulauerit, cretam diluunt. Plerique arculis ligneis separatim includunt,& in tabulato, siccissimo ac frigidissimo loco, ubi neque fumus, neq; teter sit odor collocant: ita ut flosculi sursum pediculi uero deorsum spectent, nec alterum ab altero corrumpatur: deinde scobe populnea, uel abiegna interposita, luto paleato ποῦ cula munita superponunt, ne introire pos sit spiritus. Haec ex antiquorum penu deprompta fusius persequi uoluimus , quod aliorum pomorum custodiis maxima ex Quomodo parte accommodari possint. Sed pene hic s/x cydonia' preterieram cydonitem seu cydoniatum,
'm' quod fieri solet decoctis cotoneis ex saccharo simpliciter, uel additis caryophyllis Sccinnamomo,deinde eXpressis Scasseruatis.' Vinuerdo- F1t ctiam uinum ex his tusis , M torculari, Wδ uel molis trusatilibus expressis : cui nonnihil mellis addi debet , alioquin celeriter
267쪽
P Lutarchus memoriae prodidit, adno
tante Rucilio, cotonea mala suo praestanti odore lethalium uenenorum Uires retundere, corumq; uehemcntiam hebetare. Addit, pharicti, praesens alioquin Uenenum , in patinam adhuc cydonium uel eius salgamum olentem, ignauum fuisse accla aguidum: necno a peculiari natura sua uiribus exhaustis defecisse : ac incolumes & illaesos euasisse, quos insidiates uenefici potionarant. Idque tandem compertu in fiasse eorum relatu qui Uenenum Uedentes rem ita habere deprehendcrUt. CC liacis cruda cotonea prosunt, adhaec dysentericis, orthopnoicis, cholericis, &purulentum eXcreantibus. Hic non omittam
quod oris gratia dc halitu summe com mcdant: unde Solon , ut scribit Plutarchus, uxoribus praecipiebat, non ire cum maritis cubitum, nisi cydonio malo prius dcgustato. Maceratorum humor, stomachi atque alui fluxionibus opitulatur. Quae cruda in melle condiuntur, urinas mouent: mel autem eorum naturam induit: quippe quod astringendi, conspissandiq; uim imbibat. Quae uero cocta melle codiutur,stomacho
Cotonea suo odore uenenorum uires obtundere.
Coeliaci, dy- .senterici,Orthopnoici, cholerici Scpurulenti. Solonis praeceptum pura chram.
268쪽
tuum , uetriculus & uO- initiones. Partum remorantia, &laboriosum reddentia.
gaudeat Prunus, & qu modo poma uermiculosa non gignat. Quomodo serenda pru
utilia sunt, dc gustu iucunda, sed constringedi uim perdui. Cotonea cruda in cataplasmatis, aluum si profluat retinent, δίuentriculum si in uomitiones effundatur, uel ardore conflagret, roborat ac firmant. Simeon Seti in libro quem de cibariis scripsit, tr dit cotonea in aedes parturietis perlata, uel ibi latentia, partum remorari, ac
difficile & laboriosum efficere . Quibus si
pr gnans crebrius usa fuerit, laetum pariet ingeniosum. Arboris Prunt ac eius pomi cura, auxilia &secreta Cap. VII.
PRunus laeto & humido solo gaudet,
optimc quc adolescit tepido coelo: cunatamen dc frigidum possit sustinere, quemadmodum scripsit Palladius. Si in locis glareosis & lapidosis iuuetur hetamine,
caduca pruna&uermiculosa non gignet.
Seri potest ossiculo in putri Sc subacto solo,
modo duobus palmis alte obruatur. Ponitur etiam planta sumpta ex caudice, radicibus simo oblitis. Iuuatur frequenti humore , & assidua fossione. Sed quae Damasiccna uocatur, sicca tcrra & aere calido lae
tatur, ut scribit Pamphilus Graecus in suis
269쪽
georgicis. Si languida fuerit δί minus seraX, amurca aequaliter cum aqua tempera
ta radicibus infundi debet . Vel bubulum
latium solum,aut humanum, idque uetus, mistum aequis partibus cum aqua . Vel cineres e furno, maXime sarmentorum, Vicae Graecorum geoponicis testatum uoluit
Palladius. Eadem arbor si a vermibus aut formicis infestatur, rubrica & pice liquida illini debet. Quod modestitis tentandum crit, ne idem efficiat remedium , quod uenenum. Alia auxilia cx superioribus tibi petenda, hic mihi sunt tacenda, ut reliquis ex ordine suum concedam locum. Ab arbore itaque, ad fructum descendo, quem absque ossiculis tibi comparabis, si tenella arborem ad binos pedes recisam usque ad radicem findas , abrasaq; Sc excavata scalpro utriusque partis medulla, cofestim se iunctas parteis uinculo constringas, superioremq; partem ac diuisuras laterum simo, uel argilla, cera ue obducas, ac charta madida munias . elapso anno obfirmata cicatrice omnia coaluisse perspicies . Hanc deinde arborem surculis qui fructum non tuleriit inseres,& sine ossiculis poma proseret : siue illa fuerint pruna, siue cerasia,
Remedium laguidae pru' ni & minus seracis.
Remediu egira uermesdcformicas prunum infest
innascantur pruna sine ossiculis.
270쪽
Nuci pruna insitione co- parata.
Quomodo optime seruetur pruna, &quibus laus
Quae seruari debet pruna quomodo le
ANTONII MIZAL DIpersica, mespila, palmulae, lapidosa ue corna. Prunorum differentiae apud nos esse solent innumerae, & fere inexplicabiles. Naex liis alia reperititur herbaceololore perfusa: alia rubro, semirubro, eburneo , lutco, pupureo, nigro , coeruleo, ac uariegato . Quaedam praeterea uidentur magna, quaedam parua , dc quaedam mediocria. Dulcia nonnulla, alia acida, uinosa, dura, mollia, rotunda,Ouata, uel oblonga . Quae omnia post Catonem coepisse scribit Plinius. Habentur dc nucibus insita , quae faciem , dc succum adoptionis repraesentant, ab utroque parente nucipruna appellata. Prima omnium laus Damascenis tradi solet: a Damasco Syriae monte, ut scribit G lenus, oriundis δc cognominatis . Seruantur optime, ut tradit Pamphilus Graxus, cadis uino dulci, uel nouo expletis, modo
in his fluitarint, &uasa diligenter operta fuerint. Secudas parteis sibi uendicant,quς pruni dactyla uocantur,a digiti longitudi
ne, ut puto dicta: ouata pomi specie,& carne suaui, nec non insitioni s magonio nuia quam non nascentia. Quae ex omni genere seruari debent, ea intcgra δί sine uitio aut uermiculo, dic serena legenda sunt , &in