장음표시 사용
291쪽
ducunt. A quibus libera euadet, si aliquot
cx iis sine arboris iniuria detracti, uicino cocrementur incedio: nam ita uel fugere, uel perire crediitur. Si minus ferax fuerit ar Vt scro&bor, tedae cuneus radicibus inserendus est . , ' Vci circa parte ultima fossa facta, cumulo ingesti cineris adaequada. Ante trimatu nocensetur esse foecuda: cuius fructus cum large proueniunt, Vuae modo farcti , cdgestiq; uisuntur, ex uno petiolo faui speciem praebentes. Hos uermiculus etiamnu crudos, acerbissimos'; exest, ut scribit Plin. qui pomorum sorbi differentias quatuor statuit: Pomoruso uni rotunditate mali ascribens : alteri turia bi differetia:
binationem pyri: tertio ouale Iorma quartum torminale nuncupat, remedio tantum
probabile. Seruantur hoc modo Lecta du- Quomodoriora ac posita, ubi mitcscere coeperint, ficti struanda sortibus urceolis usq; ad plenu claudutur, gy- pso desuper tectis: postea scrobe bipedanea loco sicco δc aprico mergutur, Ore peruerso, ut loquitur Palladius, dc terra spissius Alli modi eucalcata. M. Cato in sapa diu posse seruari stodiendorutradit. Cui subscribit M. Varro, addens in iis b0 V η' arido ubi que posita, facile per se durare . in Quae etiam dissecta, nonulli in Sole, ut py-
292쪽
pulchra dinotatu digna pro sorborurepositione. Vinu,omphacium &acetura sorbis. Alui cohibitio , drsente
Drbis utedu, ceu medicamentis. Remedia ad aluum cohibendam.
ANTONII MIZAL DIuti uolui, aqua feruente macerat, ac ita r uirescere cogut, sapore sanequam tu do.
Alij integra chi ramis dolio picato suspendunt, illitis pice omniu surculis, exclusaq; aura quacuq; operculo ac gypso,dolia ab aqua dictumiditate procul esse satagiit. Quidam, ut tradit Columella, in de to illacomode seruant, addito spissamento aridi foeniculi, quo deprimatur, ita ut ius stipe natet: deinde picato operculo uas claudui, gypso illinunt, ne quis possit intrare aut abire spiritus. Fit ex maturis sorbis, sicut
ex malis&pyris uinum apud multos: ad- haec, omphaciu & accium ex immaturis Medica.
surpare solet ad coercendu alui ruetis impetu.Nec desunt qui siccata arboris solia, & in puluere redacta clysterib dysentericoru magno & felici successure- misceat. Eadem pollet facultate sorborum poma, Galeno teste. Quae duo parce, & no affatim,ut ficus ac uuae sunt comedenda: naillis ceu cibis nequaqua indigem', quin potius ut medicamentis. Dioscorides dissecta sorba priusqua maturescat, & Sole siccata, ibabili remedio ad alvu stipanda conferre
293쪽
DE sECRET. HORT. LIB. III. 239
scribit. Ide usus csse solet farinae siccatoru& pila contu soru si poletς modo sumatur, laut iusculis uel pulticulς misceatur, clysteribus uc addatur. quod etia decoctu co- rudem praestat. Sed hoc sane memorabile, Morsus rabi'
si quis a cane rabido alias mortus, Iacuerit
sub sorbo,periclitatur in rabie rursus incidere: na cosopita excitare creditur. Est Sc id bo praetermittendit, quod licet mespilorucaro astringentis sit naturae de immaturis loquor nihilominus puluis eius lapillos in renibus uehementer comminuit, δί cxesu dit. Cuius rei pcriculu felicissimo successu pulueam4- a se factum testatur A nt. Musa, medicus a- spilorsi lapil-pud Ferrari esses dostissimus& exercitatis. Q rensi con scio no deesse qui de ossiculis mespillide 'μς ς polliccatur Zc experientia confirmatu tr dant. Vtrunq; facile experiri licebit. Arboris Nucis, seu Iuglandis, cisi'; stu chus cura, auxilia,&secreta.
Cap. XII. N ,sue Iuglans, arbor est pueris ac Quibus loeis senibus notissima, quae locis siccis A g u λt nux frigidis gaudet, necno lapidosis,que- admodu post Plin. scripsit Palladius. Cesumella agrum calidum, durum A siccu desi derare tradit. Potest tamen Sc locis tempe-
294쪽
tatione. Quomodo&quado transi serenda nux.
ratis iuuante humore educari. Serenda est nucibus suis eo modo quo amygdalus sed prius siccari debent in Sole, ut exhauriatur humoris noxiu uirus. Ide Columella praecipit eas macerandas esse in aqua mulsa, nec nimis dulci ante depositionem : nam ita iucundioris saporis fructum cum adoleverit arbor praebebit: ac interim melius& celerius nascetur. quod de Avellana multi intelligendum cessent. Palladius ad
monet nuccs eas transuersas ponendas esse: ut latus ac commissiira terrae infixa sepeliatur, Sc cacumen ad Aquilonis partem Uergat. Columella ternas in trigonum statuit:
sed ita ut pars acutior sit infra quia inde radices mittit) 8c nux a nuce minime palmo absit, ancepsque ad Favonium spectet. Ut ut fuerit, lapis uel testa subter apponi debet, ut radicem non simpliciter, sed repercussit dispergat. Haec de iuglandibus obscure tradita, ad amygdalas cum Plinio libeter detorquerem : etsi iuglades nuces commissil-ris iacentibus porrectas optime scri praecipit. Quarum arbor quo sipius transseretur, eo lςtior euadet. Quod fieri expedit,dubima est in locis frigidis : in calidis uero, dum trima. Cuius radiculς resecari no de-
295쪽
bent, ut fieri solet in aliis arboribus, quin potiuς bubulo fimo tingi: ue quod melius
erit, cinere in scrobibus respergi, ne stercoris calore aduratur arbuscula. Nulla est a Nure de omborum post cerasum)quae uel facilius, uel bulb :Es, melius proueniat. Cuius rei testem profe- cilc proueniremus Ouidium, apud quem nux querula 'hunc in modum loquitur:
Sponte mea facilis contempto nascor in agro: Parsque loci qua sto,publica pene uia est.
Scrobibus altis admodu delectatur, vultq; intexualla magna, quia sillicidiis solioru i miselas, suoru proximis, uel sui generis arboribus nocere, ad- nocet. Ita enim frondis proiectu diffundi hsqqφ. tur, ut per ipsam non defluat imbres, quaque stilla est,quemadmodu scribit Plinius. Apud quemetiam lego umbra arboris huius,satis quibusq; no nutrice esse, sed nouercam: unde quςcunq; attigit haud dubie ue- Mira denu-nenat. Arbor haec inferiore sui parte ferti- ce arbore αlior este solet: neq; cariem,neq; uetustatem RQ δμ δ' sentiens. Idq; de multis singulare habet, φse frangi sonitu pr nunciat: ita ut pr sentire homines possint. Quod in A ntandro cotigisse tradit Plinius,omneis'; e balneis terrefactos aufugisse. Sed mirabilis esse solet ηRQ quer
illius cu quercu antipathia, tam enim per- antipathia.
296쪽
ANTONII MI ZAL DItinaci odio dissidet, ut iuxta nuce iuglandem depacta quercus moriatur, imbucro altera in alterius scrobe posita elanguescit: - de si nuce in quercu senio mutari nonnulli Quomodo tradiderint. Damageron in si is G corgicisDR ψp erricis scribit nuce meliorem fieri,meliusq;
adolescere, si urina pueri impuberis, uel nondu Vcnere experti,dieb' quinque prae-
maccretur ante quam terrae comittatur, dcita platetur. Quod etiam in amygdalis co- Quomodo mendatur, ut sequeti capite scribemus. Si cortex nucis caudici, uel radicib' cinere iugiter affude-βδx st*gyiis' ri, corticis teneritudine & nuclei fragiliOre carne, fructuuq; desitate procurabis. Ea- de laetior euadet, ac cito adolescet, si cupria Quomogo nu clauu, aut ligneu patu ad medula usq; nodosam du traffixeris. Nodosam duritie exuet, ac nu-xixiς ς ψὴς eos facith friabiles dabit, si truncii terebro non perdat. per medulla traieceris, atq; foramini pareulmi cuneum adegeris. Si fructum amittit& defluuu habet, uerbasci radice, uel co cineum pannu detritum, & e sterquilinio acceptum, amulcti uice suspende, aut illiga. Haec Damageron. Ad Palladiu redeo.
Ne uitio se- Si senectae uitio, inquit, excavetur iuglan-n ας ς ς dis arbor longus canalis a summo trunco
luteilii et ' ad imum excudi debet: sic enim Solis &
297쪽
uenti beneficio difflatur ac duresciit quae in marcorem transibant. Arccbitur aute hiantis cauernae uitham, frequenti arboris ablaqueatione. Si praedurum &lignosum fru- Ne lignosumctu gignat, cortex in orbe vulnerandus e- ,i: ' rit,ut noxis humoris uitiu deducatur. Alij hradicu summa praecidunt. Pleriq; terebratae radici buxeum cunctim imponunt taut cupreum, serti um ue clauum. Africanus pollicetur in suis georgicis, iuglandes sine putaminibus nuces edituras, quas Tareti- Quomodo naS nuncupant, si fractis utrinque carinis, g'g'-xRVnu integer nucleus 1lma prorsus carne, lana taminibus. aut uitigineis foliis r etibus obuoluatur, quominus a formicis enucleatus arrod tur, dein terrς mandetur. Africano subscibunt Florentinus Grςcus, & Palladius Latinus,promitt1tque ille , amygdalis idem mcnturum, si trunco & radicibus assidue chra. cinis circunfundatur: imo uero & reliquis fructuu generibus, quae testam forinsecus
habent, si iuxta praecedentem modum eorum arbores plantentur . Quod nuciferae Aarbori quae aetatem tulit, si uoles accommo nuci rae a dare,lixiuio per annum continuum ter in hori quM'-
mense rigabis . Caeterum quia arbor haec ge litat sata qua uis, ut diximus, sua umbra & prς-
298쪽
sentia laedit,atque hortis ob id inutilis esse
censetur hac nisi in extremo margine fundus alat idcirco cuperent clerique rati nem inire, qua uelaresceret, uel annosa dc grandis facile extirparetur. His Democritus hunc in modii satisfacit. Ieiunus inquit lentis grana aliquot mande seorsim: quae dum adhuc in ore uersas, pubescentis flore iuglandis ramum quem uolueris demorde , arbor paulatim distabescet. Id si non placet, flagrans igni clauus suel lentis granum, ut legit Ruellius ) radicibus imprimatur. Aut in traiecta terebro arbore, puerile totiu, uel cuneus myrteus immittatur: psertim dii floret: vel radici ablaqueatς dictanus,faba,uel panus mestruo muliebri imbutus, admoueatur: na ita arbor tabida ariditate coficietur. Sut qui in terebratam medullam uiuum argentum iniiciant. De extirpatione quarumcunque arboru , qua-do huc incidimus, haec apud Plin. reperi. Sylvae cxtirpandae rationem Democritus prodidit, lupini fore in succo cicutae uno die macerato, & radicibus ablaqueatis resperso . Sunt qui sub diebus Caniculae illas ad medullam perforent, dc petro leu cum sulphure iniiciant. Fere hic pr terieram
299쪽
DE SECRET. HORT. L I B. III. I x quod a multis traditum δί obseruatu au- Nux uapuladio, nimirum nucem arborem crebra ua 'i'I Vl
pulatione emendari &foecundari: uel fide mendatur.
faciente hoc populari disticho,
Nux,asinus,mulier,simili sunt lege ligata: Haec tria nil recte faciunt si uerbera cessent.
His utcunque positis non praetermittam pulcherrimum fertilitatis, uel sterilitatis presagium Aprognosticon, quod ex nucis sterilitam a arbore Virgilius posteritate latere noluit: 'Rς licet m v lii am ygdalae a scriba nt:
Contemplator item inquit cum se nux plurima sylvis Induet in forem, & ramos curuabit olenteis: Si superant fructus,pariter frumenta sequentur: Magnaque cum magno ueniet tritura calore. At si luxuria soliorum exuberat umbra, Ne quicquam pingueis paleae teret area culmos.
Hic dissimulandum non arbitror, quod Iuglandis cortex lanis ac manibus tingendis, & rufadis capillis, Plinio autorc,adhibetur. Quod nux querula sic apud Ouidium testatur:
Nostra notat fusco digitos iniuria succo. Cortice contactas inficiente manus.
Sed omissa arbore, ad eius fructum, si placet, ueniamus, quem duplici munimento vi pillelie dc inuolucro tegi, nullus est qui no uideati xi a desti puluinato primum calice, herbaceoq; coria Aesi* r, lice: mox ligneo putamine, compactili ca-
300쪽
nominibus isticis & e videm et
ANTONII MIZAL DIrinarum loculo, & tenui tunica intus a
malo, quot modis scelus in serente solet esse, ut scribit Plinius . Quae causa nuptiis religiosas secit nuces: olim a Regib' e Perside trassatas, &ob id regias ac persicas nominatas, ut autor est ille idem Plinius. Hic non tacebo, quod a capitis grauedine, qua foliorum odore in cerebrum penetrante, nux inducit: necnon a grauitate umbrae, karyon Grςcis dici solet: quibus hara, Attico idiomate, caput significatur. Sic a L tinis ob easdem causas, a nocedo nux ut opinor) nomen habuit. Caeterum iuglandem nuncupari uolunt, ac si diceres Iouis glandem , interlisistiteris. Quo nomine primo mundi amo ita appellata fuisse plures tradui. Quippe cum homines diu glandibus uictitassent, inuenta tandem arbore quae nuces ferebat, degustato nucleorum eius sapore, dulcedine illorum mirum in modum illecti, nuces, Iouis glades ob prς-
stantiam dc excellentiam appellauerunt. Ad pensum redeo. Nucibus cortex sponte cxutus maturitatis indicium praebet, ac te- pestiuitatem fatetur . ex quo tunc eXcuti debent. Seruatur optime uel paleis obrutς, uel arena, uel foliis su is aridis, uel arca ex