장음표시 사용
281쪽
nec in posterum contingat. Subditque huc non modo foemineum sanguinem sistcre, sed citam ex vulnere, ore, naribus &haemorrhoidibus fluentem. In qua rem multos ramum illum religiose seruare dicit. Faciet experientia fidem. Arboris Persicae ac eius pomi cura, auxilia, &secreta.
Cap. X. PExscis scatent Gallica rura, δί maXi
me Vincta. Proueni ut locis qualibuscunque: sed frondibus, pomis, & durabilitate praecellu nt, si calid u m coelu m, arenosumque solum, necnon aridum sortiantur,quemadmodum scripsit Palladius,& ante illum Plinius. Frigidis locis A maxime uentosis, nisi obiectu aliquo dckndantur, cito interit haec arbor: quae plurimum laetatur suorum folioru stercoratione,& opportuna ablaqueatione. Ossa in pastinatis arcis sunt ponenda, binis a se pedibus separata, ut cum ibi plantae creverint, commode transferri possint. Nec dcbent altius duobus aut tribus digitis obrui , cacumine deorsum uerso . Dum tenera erunt
germina , saepe herbis circunsossa libcrari
Quibus Iocis proueniat Persica mal . Frigida loca& uetosa persicis exosa. Quomodo ponoda persicorum ossiu
282쪽
M infestetur, aut a pruinis periclitetur.
cupiunt, transferriq; post bimatum scrobe
breui. Scd a se non longe statuendae erunt arbusculae,ut a calore Solis se inuice excusent ac defendant . Quae si irrigentur poma serent maiora : nam assiduo potu haec a bor inebriari desiderat: maxime per aestate nec alia est quae coloniam frequenter mutare libentius sustineat. Habitu multo tritior euadet , ut Florentinus in suis testatus
est Georgicis, si simulatque poma persica
ederimus, illorum ossa po'amus&cΟnseramus, carnis parte aliqua in eis relicta. Verum, clim arbor haec celerem sentiat senectam, pruno Rut amygdalo amarae inserendam esse praecipiunt Grςci. Quae si languida uidebitur, ueteris uini faeces aquς mistas oportebit infundere : & frequenti aggestione cumulare, uespertinoque humore iuuare, ac obiectis umbraculis defendere, si ardore Solis siccata contabcscat. In quam rem etiam proderit serpentis spolium appendere . Si vermibus infestatur, cinere amurcae misto extinguentur : uel bouis urina cum aceti tertia parte confusa. Si a pruinis periclitatur, stercus illi ingeratur : uel uini faeces cum aqua permistae . Vel, quod magis prodest, aqua in qua faba fuerit incocta. Contra uitia omnia proficit spartum
283쪽
alligatum: uel suspensa ramis spartea. Po- Vt persica sima persica sine ossibus tibi comparabis, ut poduehue. in suis georgicis tradit Africanus, si in perforatum inferne truncti, excisa medulla, salicis uel corni palum adegerita Vt persica admirandae magnitudinis tibi compares, amygdalas item ac nuces di similia, accipies tres uel quatuor nucleos ex illis, quos Modus ingeita coaptabis ut corpus unum constituere ''ψ 'β Vx vidcantur . Hos iunctos, & si opus fuerit, miae magnia colligatos, in uas aliquod terra stercorata xv ini plenum immittes, platabis ac sepelies: sed ita ut uas illud foramen habeat in operculo per quod nucleorum germen exire cogatur. Sic fiet ut nuclei illi in unam coalescat arborem, quae suo tempore fructus cximiae magnitudinis ac pulchritudinis edet ac l- feret. Sunt qui nucleos non in uas sed fistulam aut tubulum terra saturum mittant. Si id multo leuius&facilius tibi compara' uti in re studes, diligenter interlegenda erut per- modus fi
sica illa quς parua & languida apparebunt,
nimiaque ubertate matrem onerabunt: ut arboris succus ad reliquorum nutrimenta conuertatur. Sic enim saliuae copia in pauciores foetus se conserens, illos altili saginabit incremento, ac maiores reddet. Si ru-
284쪽
Ne sint rugosa persica aut putria. Ne eadu S desua sintretaca. Quomodo
inscripta & fixurata nascazur persica. Vt rubra nascatur per
ANTONII MIZAL DIgosa nascantur persica aut putrida, iubet Palladius circa imum truncti corticem recidi: &cum inde modicus effluxerit humor, argilla uel paleato luto plagam contegi. Si cadoca & deflua fuerint petii , nudatis radicibus, cunei lentisci uel terebinthi adigantur : aut arbori terebratae in medio, palus salicis imprimatur . Si inscripta& figurata nasci cupis, ex Democriti consilio id assequcris, si excisa aut derasa carne pomi, os triduo in aqua madescat: & ape to sensim ligno, nucleus exciti su s aeneo stylo cortice tenus, quibus placebit literis aut figuris non prosunde exaretur: deinde insium alucolum remittatur, & commissis carinulis, fimo, charta, aut soliis inuoluatur,&seratur, rigeturq; si opus erit: quidquid enim in eo nucleo scripseris, aut figuraueris, enatum inde pomum illud repraesentabit. Quod si uoles rubrum habere,idipsum, eodem affirmante Democrito, obtinebis, rosis purpureis sub arborc constis. Vel si in ossium internos sinus, post septedies, quando patefieri incipiunt nam i iidem diebus obruta ossa sponte fatiscunt cinnabarim uel minium infundas: Sc strictim obligata ossa illa, ut cohaereant simul
285쪽
DE SECRET. HORT. L I B. III. 13scia suis nucleis, adhibita omni cura sepelias : sic rubra intus&m cute sua dabunt arbores persica . Si alium quemvis infuderis colorem, saporem aut odorem, in similcm nata progenies degenerabit. Hic pene praeverteram persicorum genera : quae tria vulgo obseruari solent. Vnum populare, cuique notum: quod sub aestatis finem consueuit maturescere, citius, tardiuS, pro coeli dc soli natura. A lteru in ex re duracinum dicitur,quod caro ossi tam pertinaciter hς- reat,ut auelli nequeat: Pressiim vulgus nu-cupat: quia interiori ligno caro, ceu agglutinata apprimitur. In quo etiam genere inueniuntur, quae sanguinea pulpa, &succo manus inficiant: adhaec, quae cotoneorum more, intus & extra ualde flavescant . Tertium genus praecox dc antepersicum appellatur, olim Armeniacum initio ςstatis maturesces, & c tera persica longe pr uenies: ex quo nomen habet: dicique leta nostratibus Abricocii. Alia sunt genera olitorio magonio, & insitionis adulterio prognata, quς hic prudens omitto . Populari
bus primi generis, Plinij seculo nihil fuit
fugacius, nam longissima decerptis erat bidui mora, & ob id cogcbant se uenundari,
pulchra. Perseorum genera ista. Duracinu dipressum. Persica sanguinea & fia
Popularibus persicis nihil fugacius.
286쪽
quomodo custodienda persca. Aduertenda quia pulchra Corbelliana
nia praui succi esse. Persica pri
A N τ o N II M t et 1 L n Iut scribit. Duracina Palladio autore, muria & oxy melite condita, uel aceto mulso, optime seruantur . Eadem detractis ossi bus, prunorum more, in Sole, uel clibano siccantur Saepe ctiam ossibus exemptis, melle condiuntur, sapore grato ac iucundo. Seruantur prςterea si umbilicus eorum gutta picis calentis oppleatur, dc ita sapae innatare cogatur, uase diligenter clauso. Quae omnia etiam praecocibus, & aliis carne duriore & minus aquea constantibus,
qualia sunt Parisiasibus Corbelliana , faci
le accomodari poterunt: iis praeterea quae loco sicco & lapidoso nascuntur. Medica.
PExsicorum genus omne damnasse ui
detur Galenus,ut praui succi alimentu ob facilem corruptionem . Quapropter persica primis mensis semper edenda praecepit, praesertim quς carne constant humida, dc aquoso pulpamento: nam stomacho innatant, Jc quicquid praesumptum fuerit, una secum in corruptionem trahunt. Quae si prςierint, lubrico meatu uiam facilem aliis cibis sternent. Innocentiora esse tradu-tur pr cocia, & quae carne constat sicca, Mnullatenus humida : nam corruptioni fa-
287쪽
DE sΕCRET. HORT. LI B. III. 136cile non patent , neque acorem cito contrahunt, dc stomacho suaviter commodat.
Vulgus Gallicum sibi persuasit persica nucleo suo noxam expedire, quam impedies
persicum attulerit. Nec temere, nam incidendi , detergendi, M aperiendi facultate pollet: qua ex re improbitati succi occurrit. Noxa etiam uino generoso tollitur, siue illud superbibatur, siue persicum in eo madescat, dc innatet. Nuclei per auram pestiferam sumpti , maximopere iuuant, lumbricos cnecant, Scobstructiones tollunt. Qui summe amari, Sc linguae parum grati , saccharo excipi dc condiri a multis solent. Cum aceto dc oleo triti, capitis dolo
ribus utiliter illinuntur: sed quibus, Sc qua ex causa non scripsit Plinius: qui pleriique
remedia absque limitatione pronunciat, unde caute 8c circunspecte legendus est. Persici flores aluum deiiciunt, tam esu, quam iusculo immissi: sed non absque labore Sc detrimento. Idem praestat 3c min re noxa, aqua ubi flores illi amarulenti septies macerati fuerint,decocta cum saccharo ad aulaph consistentiam . Quae praeterquam quod astrictae alui excrementa deiicit, etiam uermes una extrudit. Quos trita
Persici eurnucleo suam expediant noxam.
Notanda defloribus permsicariis pro alui reiecti
288쪽
' ANTONII MIZAL DI- solia , A puerorum umbilicis admota, similiter perdunt. . Arborum Mespili&Sorbi, pomilea
rundem, cura, auXilia, Sc secreta.
Cap. XI. MEspilus Gallis nunc Messierus,nuc
Nessierus vulgo dici solet. Cuius duo obseruantur genera . Vnum, L h. , 42 quod rarioribus spinis horret, in dumetis, nemoribus, & uiuis sepibus,quasi sylvestre nascens. Huic pomum paruum inesse solet, & per initia tam acerbum, ut uix edendo esse possit, nisi hyemis frigoribus mol-Vnde magni testat. Alterum grandiore pomo sese pro-tud mmps fert, ita ut magnitudine mala saepenumero per quet, absque ullis spinis : quod crebro insitu & cultu in hortis habitasse, & ferita-Quibus loei, tem deposuisse dubium non cst. Locis cali- gavd x mς' dis gaudet, sed tame irriguis, ut tradit Pal-ῆμ' ' ladius. Frigidis etiam prouenit, sabulone pingui, aut glareosa terra cui arena permista sit, uel argilla cum saxis. Putari amat, necnon circunsodi, & parco humore inter siccitates rcfocillari. Nostrates ligno huius ad uenabula dc aurigarum flagella uti plu- Quomodo a rimum solent. Vermibus in senecta crebro infestatur
289쪽
infestatar mespili arbor: qui pr grandes,
α quam cςteris arboribus diuersi cernuntur: purgandi aereostylo, ut Palladius admonet, atque amurca, uel humana urina
Vetere, aut uiua calce perfundendi: sed parcius , propter arboris noxam. In quam rem
plurimum etiam proderit decocti lupini aqua. Silabuntur poma, frustum de eius radice pnecisum, in media trunci parte figatur . Si molestae sunt formicae, rubrica cuaceto dc cinere temperata necabuntur. Arbori huic pomum rotundum esse solet, ac uiride dum pubescit, fulvum uero ac molle dum maturuit, fundo in latitudinem resimo de barbaturi coronae modo: quod Politianus in Ruitico sic expressit: Regumq; altas imitata coronas, mespila. Inest illorupomo astringes ingenium. Galenus communi uocabulo tricocchi , quasi triossiim, aut trigranum ab aliquibus appellatum dicit: quoniam tria intus grana, siue lignea ossicula, seminis loco plurimum continet. Quod ad custodiam attinet, in parente arbore diu durare possunt me spila: uel in urceolis picatis, ut habet Palladius, aut in o dinem suspensa. Vci, ut quidam uolunt, posca aut sapa condita. Die serena legi de-
vermib' e purganda sit mespilus. Ne Iabantur poma me ili & moles sint sermicata Pulehra d scriptio fructus mes pili. Quomodo custodienda mespila.
290쪽
Quomodo aueimibus liberetur sorbus.
ANTONII MIZALDIbent circa meridiem,&paleis obrui discreta, ne uicissim contactus ea uitiet. Si cu p diculis semimatura legantur, dc salsa aqua per dies quinque macerentur, postea sapae infundantur ut enatent,perbelle seruabuntur. Quod facere si nequeas, etiam melle, si minus matura collegeris,recte custodies. Per gelicidia acerbitate domita,in passo uel mulso a pleri'; decoquuntur, addito cinnamomi momento. Sed cum hic hortulanum agam non Apicium, isthaec cocis cura nda relinquo. Sorbus, Gallis Cormierus,uel Sorbienis dici solet. A mat loca humida, montana Sc
frigidis lxima, ut scribit Palladius. Quod
cx Theophrasto translatu esse uidetur: qui sorbu uiuacem esse prodit solo altioso &humecto: unde paulatim sterilescere tradunt, si ad feruentia loca deuenerit. Nascitur semine, radice & auulsione. Quae si transs rcnda est, robustior esse debet. Scrobe altiorem desiderat, Sc spatia longiora: ut quod illi maxime prodest a uentis frequentibus agitata grandescat, queadmodu tradit Palladius. Vermibus rufis & pilosis summe est obnoxia per senecta : qui medullae interna sectantes, arbore ad interitu tabem se per-