Secretorum agri enchiridion primum, hortorum curam, auxilia, secreta, & medica praesidia inuentu prompta, ac paratu facilia, libris tribus pulcherrimis complectens autore Antonio Mizaldo ..

301쪽

ligno suo facta, si in ea claudantur , uel si nurim,do pis remisceantur. Quibus hanc contu--se bernalis hospitis uicissitudine rependunt, ut eis acredinem tollant, & proinde sua- Uiores reddant,quemadmodum Palladius adnotauit. Apud quem Gargilius Ma tialis cuius meminit Seruius in Georgic. Virgil. ut antea monuimus asserit se cxpertum nuces pos annum uirides inuenixi, si liberae putaminibus sitis melle demet 'ς ω

gantur: additque, ipsum mel Ita medica- anuum uir

bile fieri, ut ex eo concinnata potio fauci 4ς i*vςdi bus 3c arteriis medeatur. Sed haec sequenti ' narrationi medicae erant contexeda. Istud pro coronide erit. Si in aquae situlam uire' Terrestreuteis iuglandium cortices lusos immiseris, lubrici acor M aqua illa terra perfuderis, uidebis lum- ' IR

Dricoru ingente copiam emergere . Quod citanturi

piscatoribus scriptum sit. Medica.

HExaclides Tarentinus petere solebat,

prima ne mensa an summa,nuceS OL Prima ne, an

ferri debeant. Si postremo cibo, uti pQ tWm me mos est, exhibeantur, bibendi desiderium .. .. 8' proritabunt, potusque auiditatem molientur: quo quidem cibis iam distento uentri- culo, & resertis interaneis, insinuatae, de-

302쪽

. ANTONII MIZAL DIturbante impetu, flatus ac inflationes excitabunt , cibosque corruptionis labe uitia-

Quomodo bunt. Quod illis ab oleaginosa substantia ti hi insita sit quaedam enatandi facultas, quae

de Iionem coctioni paru cedit : unde cruditates o- moliatux ον riuntur, Malui deiectiones promouentur.

Torrefactae miniis corpori negotiu iaceo sunt. Quo modo Mnessitheux Atheniensis Quae nuces edendas praecipiebat,depasta ab igni dc cari ii R RQ iet lore superflua earum olcacitate . Diphilus

η'ςδη μ' Siphnius capitis dolores ciere, & reliqui cibis innatare dixit. Cui subscribit Dio clcs: additque sagina sua strigosos ad cras-stiem reducere, modo ab illorum stoma- Reeentes & cho probe uincantur dc coquantur . Vt ut siccae nucς - fuerit recentes iucundiores stomacho esse solent, siccae uero nocentiores, biliosae , co- coctu difficiles, & capitis dolorem , si profuse a Uumantur, conciliantes . Sunt praetcrea tussientibus inimicae, sed uomiturie- Tussis, uomi libus ieiunis aptae. Cum cepa, sale & mellexu , 0xise , tritae, canum, hominumque morsui auxi dirimite liantur: & cum exiguo melle ac ruta, ma-marum inflammationibus ac luxatis optime apponuntur. Cum suo cortice crematae M umbilico ad motae , tormina efficaciter discutiunt. Quae perueteres sunt gan-

303쪽

graenis, carbunculis & suggillatis meden- To Ina atur. Nucleorum combustoru cinis ex uino subter inditus, foeminarum fluentes plus lata,mesima aequo purgationes cohibet. Nuclei iidem 'l'p'ς- α

siti , arcas capitis pilo celeriter replent: modo id saepius iteretur. In tinesmo editur nucleus ad pituitam extrahendam. Sed celebratissimu illud Mithridatis alexipharmacum de quo in ruta libro secundo ali- Mithridatis quid diximus hic ex Plinio referre,nec o- l ipiratanatiosum, nec inutile uidebitur. In sanctua- dotu, T riis,inquit,Mithridatis maximi Regis de- umqtia. uicti, Cneus Pompeius inuenit in peculiari commentario ipsius manu descripto, copositionem antidoti e duabus nucibus siccis,ficis totidem,& rutae foliisviginti simul tritis, addito salis grano. Qui hoc iciunus sumit, nullum uenenum illo die timeat. Prodest eadem antidotus mirabili successu aduersus grassantis pestis contagia, ieiuno ta: idue

uetriculo deuorata. Testes sunt multi cum pestis conta- Noti, tum ignoti, hac antidoto per magnas si & deploratas pestilentias me admonente& ministrante seruati. Caeterum uirides

iuglandes, sub Iunij finem, ante quam putamina obduruerint, saccharo uel melle

304쪽

ANTONII MIZALDIasseruatae, stomacho utiles evadunt, &ori sanequam gratae habentur. Quin & ex his Iugudes eo- stillatitia sit aqua pridie natalis B. Ioannis, si iiiiii quae ad multa utilis esse solet: praesertim ad qua. tertianas febres abigendas,& alias quas,duadhuc essem adolescens , quasi miraculo stria quia quodam , propinatae huius aquae cyatulobata. dimidio ante accessionem, efficaciter curabam.

Arboris amygdali, citisque nucis, cura, auxilia, & siccrcta.

Cap. XIII. AMygd ius agrum durum, siccum M

calculosum amat, ad haec coelum calidissimum. Quae quia mature florere consueuit, pr cocique partu , pro coeli & soli natura germinare , idcirco Palladius ita statuendam praecepit, ut meris

diem, si fieri potest, semper spectet. Plan

tatur Floretino autore,a nuce, viviradice,

Mavulsione, uel stolone. Nuces quae seri debent, pridie liquido fimo macerantur. Sunt qui hydromelite,aut aqua mulsa madefaciant, Sc noctem unam ibi csse sinant, Noi,mi, x ux mcnis mordacitas germen non extin- aduertenda. Sual, dc iucudioris saporis arbor fructumo prae-

Ioeus aptus amygdalis. Quomodo plantanda mygdalus.

305쪽

praebeat, cum adoleverit: meliusq; 3c celerius frondeat. quod de amaris amygdalis multi intelligenducensent. Vt ut fuerit, a- mygdali nux in terram recta figi debet, ea parte quae acuminata est, ita ut lignosior pars sursum vergat. Sed quae pangentur amygdala, noua sunt eligeda,ac uegcta & recelia. Quibus si siccitas intercesserit, terna Noua amy- succurremus rigatione in mense, herbisque Vii.

nascentibus & nocentibus, circunfodien- modo illis

do, emergentem arbusculam sepenumero χς ς μ' liberabimus. Tcrra seminaru Palladio ad '' notante, laetamen admistum habere debet, spatiis inter arbores XX pedum distantibus. Adolescentes arbusculς & nouellae di- Amygdalinet ligenter a pecore sunt seruandae, quia si ab Mbui uti illis roduntur, amarcscunt. Dii in foret ar α' Α'bor, circunfodi non debet, quia inde flos

exacuitur: cuius ea est natura, ut in senio foecundior sit, quam iuueta.Theophrastus

tradit,&post illu Plinius, ex amaris dulces fieri amygdalas, si stipite circunssisso, Mab ima parte perforato, defluens undiq; Quomodo pituita detergeatur. Quod Africanus in p*-m xi dulsitis Georgicis Graecis etiam monuista ui- ζnez.

detur, hunc in modum scribens: Ex amaris

dulces fient amygdalae, si circiinsesso stipi-

306쪽

te quatuor digitis a radice cauernula imprimatur, per quam lacryma quotanis effluat, donec dulcescat fructus. Idem fiet si circa radices ablaqueatas, urina & suillum stercus largius infundantur, deinde terra exaggeretur, & ispius id repetatur:aut tru. 'i cus medius terebretur, & cuneus ligni,

melle oblitus imprimatur, ut habet Pallad. Quin teneram & dulcem, ex dura MQRomodo amara efficies, eodem Africano autore, si radicibus ante florem circumsessis, aqua mysdata ex calida frequenter ingeratur. Quod Gargi HV m lio Martiali, suo more,parum prudenter ascribit Pallad. Fructum facillime amittit, nedum florem, si austrinum fiat coetu atque nubilum. Caeteriim, ex sterili fructia fera reddes, ut scripsit Democritus in suis

Quomodo de re agraria commentariolis, si radices ex sterili fax hyeme nudaveris: uel in perforatam ar

mygdalas' borem , ut vult Columella, lapide adegeris . Quod si perseuerauerit folia ferre, fructum uero nullum dare, parte trunci iuxta terram forato, uel potius radicem, ut legit Palladius,& pinguis tedae cuneu in foramevi fructum traffigito, humanaq; urina affusa obruito: copiosum st' aut silicem sic insere, ut libro tegente claur x RNIgd- - . Theophrastus copiosiorem fructum

307쪽

dare promittit, si ferreus palus arbori adigatur, impressoqι foramini quernetis inseratur paxillus: quo modo in arborem animaduertitur, ac si iniuria lasciuiret. Vbi a pruina metus crit, Gargilius Martialis hoc Remedium remedio subueniri ait. Antequam floreat Rς βψ Rmygdalus radices nudentur, &albi lapi r 'F- 'des minutissimi, arenis remisti congerantur: atq; ubi iam tempus uidebitur ut debeat germinare, effossi submoueatur. Porro, inscripta nascentur amygdala , ut Democritus in suis adnotauit Geoponicis, Sc Quomodo Palladius confirmauit, si aperta testa fanus tollatur nucleus ac integer, & in eo mygdalat quod libuerit scribatur : inuolutusque papyro, & luto intectus, necnon suillo stercore diligenter circumlitus obruatur. Itaq; de arbore Sc eius secretis hactenus . Cuius nuculas, quas & amygdala & amygdalas nuncupauimus, gemino operimento tegi nullus est qui non uideat: puluinati primu calicis, mox lignei putaminis multos scarificatus sustinentis, & in rimulas uarias dehiscetis,cui solidus subest nucleus. Maturitatem fatentur omnes, ut tradit Flor tinus, cu spoliatae fuerint corticibus . Quaes muria lauentur, candidae fient, ac lon-

Pulcherrima pictura amygdalaruis

Quando

maturae a

308쪽

tribuens, quoesiccat&humiditatem de- ebrietati pa pascit: nec sinit ucnas impleri,quaru diste δ' ' tione&perturbatu, temulentiam cotrahi uolunt, effluuiis obsessa mentis arce . Rci huius euides argumentu esse potest, quod Vulpes amarorum pastu , atq; adeo amygdalarum , ut idem rescrt Plutarchus, certo 'moriantur, si non contingat e uicino aqua lambere, interno humore affatim ab his exucto. Quod & Dioscorides & Plinius e- estiam testatu reliquerunt. Mncsitheu S A- uis igne non theniensis in eo libro quem alimetis dica peri peri

Uit, Omne cuiusq; generas nuce quae ignem piis amygdano fuerit experta,cibis prςcipit abdicanda, b praeter amygdala recetia . Caeterhi, quasdatorrefieri, alias incoqui iubet,ut ignis pinguitudinem a bsorbeat & ebibat. Vitiis pulmonum & renum cX aqua potae succurrui, b&illinctu cum resina terebinthina calcu- reti tealau-losis medentur,ac dissicili urinae in passo.' lus, dysuro, Gummi ex arbore spissandi uiribus polici, diei b&iri& cructis excreationib' opitulatur: adhaec petigo. summae cutis impetigines ex aceto illitum rapit & funditus abolci.

Arboris Punicae ac eius pomi cura, aut xilia,&secreta. Cap. XIIII.

309쪽

ANTONII MIZAL DI

Vnc dcmum agendu mihi restat de

arboribus quaru suetus admiramur, palpamus δc gustamus, sed parentes ignoramus, non videmus 3c desideramus. De Punicis,inqua, Aurantiis, Citriis, Limon ibus,Ficu 8c Olea. Quae tametsi in se-Mirus aut ptentrionalibus hortis nostris M apris non modestia. nascantur, nec Ioueantur, de his nihilominus hic scribere no detrectabo,ut labor no-stcr,opera &studiu,omnibus ex aequo prosit. Sane huiusmodi arbores climati nostro cum se is fructibus usqueadeo sunt implacabiles Sc infens,,ut nullis blanditiis, nullis ossiciis, nullis obsequiis apud nos habitare uelint, etiam si mitioribus locis hospitia illis designemus& offeramus: tatus cst patri dc nataliu amor. Sed missa longiore pr fandi mora,ad rem uenio. Arbor Punica nostratib' Granata vulgo dici solet. Cuius pomum una cum arbore nobilitauit Chartago: indeque nomen sibi adoptauit.,utiis C lido aere gaudet, & in locis minime a Punica. quosis platatur, testimonio Floretini Graeci, cui Palladius post Plinium suffragatur: additq; solum macilentum ac cretosum a-; .hdi 'pis' marς, in pingui quoque prouenire.Seriita. ritur plantis de matrum radice auulsis.Sed

310쪽

melius procedet, si ponendus ramulus de gemmata assirmatur matre, & scilla radicibus immittatur: nam ita lςtior ac saecvndior siet. Si tres lapilli in radice costituan- Ne finiaturtur, prouidebunt ne poma findantur, que

admodum scripsit Palladius. Rigatum M

purgationem dcsiderat: solaq; haec arbor, cum uite & ficu, caudice fisso non emoritur, breui alioquin uiuens spatio . Flos illi Flo, punire puniceus esse solet, oblongus & calathi eL ' iis figiem reprcsentans, aspectu sanequam iucundo: balaustiu vulgus nuncupat. Quaquam non sum nescius Dioscoridem satiuae punicae florem cytinum appellare , syl- uestris uero balaustium : cui Plinius non subscribit. Perdit facile ante maturitatem fructum, roribusque nimiis & pruinis fi

rem : qua de causa ramos eius inflectunt seu ram coloni, ne subrecti humorem infestum ex- x xcipiant & contineant. Prolem sursum ue sus procreat, quae corio & membrana tegitur, farctis intus numerosis acinorum granis, unde Granati nomen.Qua uoce utuntur antiquorum plerique cum Columella. Punieu ma-

Scio non deesse qui pomum hoc ita nun- iam se Gr cupatum uelint a Granata regione Hispa- ciui it ni , quod inibi numerosa proueniant pu-