Secretorum agri enchiridion primum, hortorum curam, auxilia, secreta, & medica praesidia inuentu prompta, ac paratu facilia, libris tribus pulcherrimis complectens autore Antonio Mizaldo ..

61쪽

ANTONII MIZAL DIcimi cu cacris dece marinis uel fluviatilib' tritu, a proXimo omnes couenire. Traduclide,si a scorpione quispia percussus asino Mirum si ue insideat spectas ad eius cauda,perniciosum W sessoris uirus in asinu trasirc. Indiciu erit, si deflauerit Jc pepederit.asinus . Sed haec

quia uanitatem olent, ad scorpionum fugam. cXitium calamum conuerto. Diophanes in suis de agricultura giscis Commentariis tradit cum plerisque aliis raphanum scorpiis impositum, prapsentem mor- Memor ita tζm adferre . Adhaec eum qui raphanilia sscorpi succo manus diligenter obleuerit, citra pe- 'sa talea. riculam scorpios M uenenata quaeque posse tractare. Addit praeterea sandaracham cum butyro uel adipe caprino suffitam,eosdem & reptile omne abigere : insuper scorpium unum concrematum rcliquos fugare. Quolpco non omittam ex Tarentino

Graeco, quod qui sideritim, hici scorpium

herbam tenuerit, scorpios innocenter tractare poterit. Plutarchus ex Zoroastre nucem auellanam lectuloru pedibus alligat, ne scorpius illos conscendat. De ictorum Remedia ob remediis haec a me In praesentiarum habe rum qui a bis. Si quis scorpium a quo fuit percussus, scorpio fuς' ues alium in oleo coquat, eoq; plagam in-

62쪽

ungat, ualde iuvabitur. Idem continget,

si pungentem super locum interimat ac proterat: sed periculosus erit ictus, si quisco die ocimum csitauerit quo punctus fuit. Florentinus succum fici recetis in plagam cfficaciter stillari tradit. Plinius asserit scorph cinerem ex uisto potum, si febris absit,

summo esse remedio : perinde atque uermium ignitorum puluisculum, uerminatibus hominibus, animalibus, ac alitibus t& a rabido cane morsis pilos eiusde ustos ac propinatos. Busones iisdem rebus fugari & necari scribunt Graecς dic Latinς agriculturae professores, quibus serpetes. Quare de remediis &auxiliis aduersus illos,ucrbum non amplius addam. Mures iacta semina nullo modo persequi tradit Apuleius, si bubulo felle macerata fuerint antequam spargantur. Necabuntur si foliis rhododaphnes illorum aditus clauseris. Non desunt ex Graecis qui sylvestris cucumeris,

aut hyoscyami uel amygdalarum amara rum Sc ueratri nigri pares portiones contusas polentae immisceant, ac oleo subigant, agrestiumque murium aut domesticorum cauernis&cuniculis apponant. Plinius abigi scribit cinere mustelae aut selis diluto,

pulchra renotatu digna Auxilia ad

uersus agrestes mures, necno domesticos.

63쪽

tus.

Ne grandiores bestiae sata laedant,ves contingant.& seminibus resperso. Verum,quae inde nascentur, uirus talium animalium redolere

ualde periclitantur : os id bubulo felle, ut supra nisi bene fallor scripsimus δί monuimus, semina imbui de tingi, melius cs Musicllas uel occides, uel fugabis, ut adnotauit Africanus, si silea moniacu Sc frumentum, seu ut ath legunt) sermentum

commaceraucris: &ad locum ubi frequenter discurrunt, proieceris. Alij, captam v-Dam, cauda δ testiculis amputatis vivam dimittunt: putantque eo spectaculo &mutilatione reliquas emigraturas: cuius rei facilis experientia, fidem in posterii firmam tibi faciet . De grandioribus bestiis abigen dis haec pauca accipito. Nunquam fata illς contingent, si imbre ueteris urinae in qua

stercus caninum maduerit, arcς hortoruspargantur. Idem futurum promittit Democritus, ut antea docuimus, si fluviatiles cancros illamplurimOS, Vel marinos non

pauciores quam decem, fictili vasculo in aquam misi os tegas, & sub dio statuas, v tdecem diebus Sole uaporetur: postea quς-cunque illissa uolueris esse, cum ab acre, tum ab animalibus, aqua illa diebus al-tcrnis debes perfundere,donec solidius ad-

64쪽

olescant. Sunt de prisco illo Africanς pri- Africani remum, deinde Graecae agriculturς collegio, eos, sis qui pςoniam aut personatam herbam ureteis, uel in horto aut agro ciscunfercnteis, bestias & infesta qua uis animalia, occulto amuleto persequuntur. Quae si frondes pastu malefico depascantur, Plinius in natum Nὰ,ri in starae historia primus δc ultimus, predenter frondes e consul id, sol 1a fimo boum diluto aspergen *da esse,quoties imber interuenerit: quoniaita abluitur uirus medicaminis, mira qu2dam excogitante solertia humana. A uxilia Sc secreta aduersus grandinem, fulmina ac tempestates , Olera, arbores ac fructus dilapidantes δί proterentes. Cap. XIII.

DL gr ndine, quae plerianque dilapia

dat hominumque, bosimq; labores, haec paucis habeto. Si uoles illi ingruenti occurrere , uituli marini pellem, uel hycnae, aut crocodili , per horti uel agri spatia circunferes, & in eorum ingressu suspendes: quemadmodum scripsit Philestratus in suis rerum rusticarum graecis Com-mcntariis. A lij grandine instare animaduertentes, oblato ingeti speculo imaginem

Aduersus Ingruente gra-dinem auxilia &secreta.

65쪽

Mira testudinis antipathia cum nube grandine parturiente.

Auxilia ad

ANTONII MIZAL DInubis accipiunt: coque remedio nubem seu sibi obiecta dcspiciat, uel ut legit Palladius disj liccat: seu tanquam geminata ,

alteri cedat, e*templo avertunt δί amoliu-tur. Plerique ath hac superstitione imbulantur, ut plurium domorum clauibus de funiculo pendentibus,omnc horti spatium in orbem cingant: existimantes gradinem sine damno hac arte alio cum sua nube migratura. Sunt, codem Philostrato autore, qui dextra manu testudinem palustrem supinam serentes,hortum uel agrum perambulent: δί reuersi unde cXieralit, eadem figura, illam humi statuant, ac glebas curuaturae dorsi1 cius obiiciant, ne inuerti possit, sed supina permaneat, nubemque gra-dine pregnantem recta intueatur . Quod

quidant heri praecipiunt hora diei, uel noctis sexta. Non dcfuerunt apud priscos qui

cam in rem omne horti uel agri spatium alba uite cingerent: aut noctuam alis patentibus extensam in illo suffigerent Quae duo etiam ad fulmina gradinem plurimum comitantia, incomparabilis ille rerum agri doctor Iunius Columella transtulit,ad huc modum in suo horto loques:

Vt iue Iouis magni prohiberet fulmina Tarchon,

66쪽

DE SECRET. HORT. LI B. 1.

Saepe suas sedes praecinxit uitibus albis. Hinc Amythaonius docuit quae plurima Chiron, Nocturnas crucibus uolucres suspendit:& altis Culminibus uetuit feralia carmina flere. uersiiq ssime ex Columel

Sed hoc loco auxilium quod nostrates presentissimum habent aduersus tonitrua, fulmina,& nubes grandinem horrendam minitantes,silentio no dissimulabo. quod nam illud, inquies Z notarum & campanarum tinnitus, aut bombardarum longe la- sis tonitrua, teque reboantes crepitus , ut clamor eat g icoelo : quemadmodum in nostris aeriis Ephemeridibus, & populari Astrologia scripsimus. Verum his plebeculae dimissis, Plinium in explicanda naturae historia admiraculum usque summum , si placet,

auscultemus: SI ex illo discamus non solum hortos agros, sed etiam homines Sc animalia nequaquam a fulmine tangi, quae tergore fluia talis equi, quem H ippopotamum nuncupant, circunsepta fuerint. Quin dc noxiae non erunt tempestates, ut Vt horto uel

Archibitis ad Antiochum Syriae regem h scripsit, si obserata fictili nouo rubeta, in pestates. medio horti uel agri defodiatur. Per cuius ambitum plerique etiam laurum multam, eam in rem plantant. Alij aquilae pennas, aut uituli marini pellem in medio horti,

67쪽

uel per quatuor eius angulos suspendunt. Nam haec tria, arcana quada & plane mC- morabili antipathia fulminibus obsistere, M ab his nullo modo contingi, aut afflari,

posteritatis memoriae mandatu est:& multorum eXperimentis confirmatum. Vnde

Laura,aqui- Tiberium Caesarem lauro coronari soli:, tha ά sui tum fuisse,&tetoria ex uituloru marinorumine nocon pellibus operta, tonate coelo subiisse autorv*g3' est Sucto. ut a fulmine, quod supramodia metuebat, tutus esset. Iste crit capitis huius colophon: Bulbus no sui corporis exiguitate fulminis impetum euadit, sed aduersam A fulminis ictum retorquentem naturam possidet: quam Gr ci antipathen uocant, ut adnotauit Plinius.. De rubiginis, pruinς,&carbunculi causis, auxiliis δί secretis.

Caput. XIIII. Postremum caput hoc summum negocium mihi facit: neque aliam ob rem, 1 quam quod cum coelo & aere, cominus & cminus mihi agendum proponat,

si de rebus in quibus uersatur, serio philo- Autoris hi sophari satagam. Quapropter quae sum in

f νεὸ ε is si istyipturus , sine quam libenter ad noce uidebunt. strum rerum agri Calendarium, & rusticu

68쪽

de Luna opusculum transferrem, nisi prς- sentis instituti ratio me ab ea sentetia prorsus reuocaret. Scribam itaq; omnium primum de coelestibus iniuriis, ad quas referenda moneo quae hoc capite deinceps expediam . Coelestium iniuriaru genera duo esse constat. Vnum, quod tempestates uocant: in quibus grandines, procellae 8c similia intelliguntur. Haec cum acciderint, uis coeli maior appellatur: quae ab horridis, ut

loquitur Plinius , formidad 1sq; syderibus excitatur: cuiusmodi sunt Vergiliς , Hyades, Canicula, A rcturus, Fidicula, Hoedi, Orion, Aquila, dc sydera alia, priscis reruagri dc medicinae cultoribus summe obseruata, & diligentissime commedata . Aliud genus silente coelo, serenisque noctibus sieri solet, nullo sentiete nili cum factum est. Quae deploranda calamitas, nunc rubigo, nunc uredo,& carbunculus dici consueuit: omnibus sterilitas: &, ut uno uerbo absoluam, syderatio . Nam tota coelo constat, Muerno tempore fieri maxime solet:

Dum niveos,dum cyaneos superare lapillos Contendunt herbἡ radiantque micantia latε Gramina per tumulos,per ualleis,nemora, saltus: Pgrque amnis taciti ripas:quando omnia uernant, Omnia luxuriant,& amica luce coruscant: Garrula limosas sedeis molitur hirundo:

Genera duo coelestisi in

iuriarum

redo,seu carbunculus.

Pulchra Aingeniosa Veris descripti.

69쪽

Causae carbueritationis &uredinis.Ad- haec unde illi

It tenui solitum frustratur uoce laborem: Parturiunt stipulae frugem,& genitalibus auris Pervia turgescunt lactentibus hordea culmis: Palmes agit rupto lacrymanteis cortice gemmas , Seque rudeis primis monstrant in uitibus Uuae.

Atque ut tribus uerbis cocludam, fieri haec maxime conspicitatur, dum Pomona, Bacchus & Ceres suam sobolem ad conceptud partum inuitant. Idque pruinae iniuriar quae, Festo au torria perurendo nomen ha-bct. Nam erumpentibus molliculis dc tenellis terrae stetibus, plantulis & ramulis, adurit in sidens lactescenteis germinu oculos, quod in flore carbunculu uocant: Unde carbunculationis nomen. Qine& uredo

ctiam dici consueuit: uel ob id quod quaecunque attigerit, ueluti quodam fuliginis

S ustionis carbone denigret ac conficiat. Lues ea G raecis sphacetismus S astrobolismus rite nuncupatur, ac si diceres syderatio, aut syderis alicuius afflatus & perculsio, arbores deflorescentes que perseques, atquc uites . Cuius catalogorubiginem e tiam adscribimus , frugibus summe inimicam . Quae duo, plerique fieri dixerunt rore inusto acri Sole, aut humore segetibus i nsidente& putrefaciente . Quod cum Plinio ex parte falsum esse arbitramur :

70쪽

. DE sECRET. HORT. L I B. I. et putamusque frigore tantum constare, e- Vnde fiat ru-tiam Sole innoxio . Nam res ea, Ut id obi- ὰ 'has,o ter admoneam, non contingit nisi nocti- quo teporebus , dc ante Solis ardorem : idque certa ς00Π0g- lunari ratione, interlunio aut plenilunio: consentientibus de exortu uel occasu statis sydcribus , quemadmodum in praedictis opusculis nostris, Deo duce, aliquando ostendemus. Hinc illa tam celebris Democriti historia apud Plinium, aut Tha- 'letis apud Aristi, telem qua ex futuro Ver- storia. giliarum exortu pr uisa olei caritate, coempto oleo prouinciae uniuerso, ostendit

sibi de philosophis opes in facili clim uellent fore. Sod de his alibi. Ad rubiginem

itaque, de alia superiora redeo : pro quibus prudens δc docta antiquitas Rubigalia ac Floralia festa non temere instituisse mi aut, hi semper est visa. Idque diebus suspectis Floralia fe- quos frugum decretor1os nuncupabat, Sc insti uitium . Quales fortasse nobis sunt hodie beatorum Georgij, Marci, Nicolai dc

aliorum celebritates , plebecular ac rusticisca causa ualde formidabiles . Haec sane illa est c testis sterilitas, quae annis omnibus sterilitas cur accidere nec stoici, nec potest: propter sta 0mRybu a