장음표시 사용
111쪽
berio Longo apud Trebiam adversus eum venit. Cum his manum conseruit utrosque profligavit. Inde per Ligures Apenninum transit, petens Etruriam. Hoc itinere adeo gravi morbo assicitur oculorum, ut postea nunquam dextero aeque bene usus sit. Qua valetudine 5 quum etiamnunc premeretur, lecticaque ferretur; Flaminium Consulem apud Trasimenum cum exercitu insidiis circumventum occidit; neque multo post C.
Centenium raetorem, cum delecta manu saltus oco
pantem. Hinc in Apuliam pervenit. Ibi obviam ei Iovenerunt duo Consules, C. Terentius et L. aulus AEmilius. Utriusque exercitus uno proelio fugavit; Paulum Consulem occidit, et aliquot praeterea Cons lares, in his Cn. Servilium Geminum, qui superiore anno suerat Consul. 15V. ac pugna pugnata Romam prosectus est, nullo resistente. In propinquis urbis montibus moratus est. Quum aliquot ibi dies castra habuisset, et reverteretur Capuam Q. Fabius aximus, dictator Romanus, in agro Falerno se ei obiecit. io clausus locorum an 20gustiis, noctu sine ullo detrimento exercitus se expedivit Fabio, callidissimo imperatori, verba dedit. amque obducta nocte sarmenta in cornibus juvencorum
deligata incendit, ejusque generis multitudinem magnam dispalatam immisit. Quo repentino objectu viso tantum 25
terrorem injecit exercitui Romanorum, ut egredi extra vallum nemo sit ausus. Hanc post rem gestam non ita
multis diebus, . inucium Rusum, magistrum equitum, pari ac dictatorem imperio, dolo productum in proelium, fugavit. i. Sempronium Gracchum, iterum 30 Consulem, in Lucanis absens, in insidias inductum sustulit. . Claudium arcellum, quinquies Consulem, apud Venusiam pari modo interfecit. Longum est s.
112쪽
enumerare proelia. Quare hoc unum satis erit dictuin,
ex quo intelligi possit; quantus ille uerit. Quamdiu in
Italia suit, nemo ei in acie restitit, nemo adversu eum post Cannensem pugnam in campo castra posuit.
VI. Hic invictus patriam defensum revocatus bellum gessit adversiis . Scipionem, filium ejus, quem ipse primum apud Rhodanum, iterum apud adum, tertiδapud Trebiam fugaverat. Cum hoc exhaustis jam patriae Tacultatibus, cupivit impraesentiarum bellum
10 componere, quo valentior postea congrederetur. In colloquium convenit, conditiones non OnVenerunt.
Post id actum paucis diebus apud Zamam cum eodem conflixit. Pulsus, incredibile dictu, biduo et duabus noctibus Hadrumetum pervenit, quod abest a Zama I circiter millia passuum trecenta. In hac fuga umidae, qui simul cum eo ex acie excesserant, insidiati sunt ei; quos non solum effugit, sed etiam ipsos oppressit. Η drumeti reliquos ex fuga collegit. ovis delectibus
paucis diebus multos contraxit. 20 ΙΙ. Quum in apparando acerrime esSet OccupatuS, Carthaginienses bellum cum Romanis composuerunt. Ille nihilo secius exercitui postea praefuit, resque in
Ahica gessit, itemque ago Date ejus, usque diu, lium Sulpicium et Caium Aurelium Consules. mism enim magistratibus legati Carthaginienses Romam venerunt, qui senatui populoque Romano gratias agerent, quod cum his pacem fecissent, ob eamque rem coronstaure eos donarent, Simulque peterent, ut obsides eorum Fregellis essent, captivique redderentur His ex Sen 30 tus consulto responsum est: munus eorum gratum acceptumque esse ; Obsides, quo loco rogarent, suturos captivos non remissuros, quod Hannibalem, cujus opera susceptum bellum foret, inimicissimum nomini Romano,
113쪽
otiamnunc cum imperio apud exercitum haberent, Itemque ratrem ejus agonem. Hoc responso Carthaginienses cognito Hannibalem domum agonemque revincarunt. Huc ut rediit, praetor factus est, postquam rex fuerat anno secundo et vicesimo. Ut enim Romae 5
Consules, si Carthagine quotannis annui bini reges creabantur. In eo magistratu pari diligentia semannuba praebuit, ac fuerat in bello. amque effecit, ex
novis vectigalibus non solum ut esset pecunia, quae Romanis ex foedere penderetur, sed etiam superesset, 10 quae in aerario reponeretur. Deinde, anno post prael
ram, arco Claudio Lucio Furio Consulibus, Romani legati Carthaginem venerunt. Hos Hannibal sui exposcendi gratia missos ratus, priusquam his senatus dar turi navem conscendit clam, atque in Syriam ad Antio 15chum profugit. Hac re palam facta, Ρoeni naves duas,
quae eum comprehenderent Si possent consequi, mis
runt bona ejus publicarunt domum a fundamentis disjecerunt ipsum exulem judicarunt. VΙΙΙ At Hannibal anno tertio, postquam domo pro 20 sugerat. Lucio Cornelio Quinto inucio Consulibus, cum quinque navibus Africam accessit in finibus Cyrenaeorum, si sorte Carthaginienses ad bellum, Antiochi spe fiduciaque inducere posset cui jam persuaserat, ut cum exercitibus in Italiam proficisceretur Huc ago mnem ratrem excivit. Id ubi oeni resciverunt,mag
nem eadem, qu1 fratrem, absentem cen affecerunt. Illi desperatis rebus quum solvissent naves, ac vela Ventis dedissent, Hannibal ad Antiochum pervenit. De Μagonis interitu duplex memoria prodita est amquo 30 alii taufragio, alii a servis ipsius interfectum eum, scriptum reliquerunt Antiochus autom si tam cinagendo bollo parere voluisset consiliis ejus, quam in
114쪽
i04 ΑΝΝΙΒΑΙ .suscipiendo instituerat, propius Tiberi, quhm Thermo.
pylis, de summa imperii dimicasset. Quem etsi multa stulte conari videbat, tamen nulla deseruit in re. raesuit paucis navibus, quas ex Syria jussus erat in Amam ducere, hisque adversus Rhodiorum classem in amphylio mari conflixit. Quo quum multitudine advers riorum sui superarentur, ipse, quo cornu rem gessit, fuit
IX Antiocho fugato, verens ne dederetur, quod I sine dubio accidisset, si sui fecisset potestatem, Cretam ad Gortynios venit, ut ibi, quo se conferret, consider ret. Vidit autem vir omnium callidissimus, magno Sesore periculo, nisi quid providisset, propter avaritiam Cretensium. magnam enim secum pecuniam portabat, I de qua sciebat exisse amam. Itaque capit tale consi tum Amphoras complures complet plumbo summas operit auro et argento. Has praesentibus principibus, deponit in templo Dianae, simulans, se suas fortunas illorum fidei credere. His in errorem inductis, statuas
20 aeneas, quas secum portabat, Omnes sua pecunia complet, easque in propatulo domi abjicit Gortynii templum magna cura custodiunt, non tam a caeteris, quam
ab Hannibale, ne quid ille, inscientibus his, tolleret,
25 X. Sic conservatis suis rebus Ρcenus, illusis r tensibus omnibus, ad rusiam in Pontum pervenit. Apud quem eodem animo sui erga Italiam, neque aliud quidquam egit, quam regem armavit et exercuit adve sus Romanos Quem quum videret domesticis rebus 80 minus esse robustum, conciliabat caeteros reges, adjungebat bellicosas nationes. Dissidebat ab eo ergam nus rex Eumenes, Romanis amicissimus, bellumqu inter os gerebatur et mari et terra quo magis cupiebat
115쪽
ΗΑΝΝΙΒΑΙ . 105 eum Hannibal opprimi. Sed utrobique Eumenes plus
valebat propter Romanorum societatem quem si rem visset, saciliora sibi caetera fore, arbitrabatur. Ad hunc interficiendum talem iniit rationem Classe paucis diebus erant decreturi. Superabatur navium multitu 5dine. Dolo erat pugnandum, quum par non esset armis. Imperavit quam plurimas venenatas serpente vivas colligi, easque in vasa fictilia conjici. Harum quum consecisset magnam multitudinem, die ipso, quo facturus erat navale proelium, classiarios convocat, hisque praeci 10pit omnes ut in unam Eumeni regis concurrant naVem, caeteris tantum satis habeant se defendere. Id sacile illos serpentium multitudine consecuturos. Rex autem in qua nave Veheretur, ut scirent, se acturum quem Si
aut cepissent, aut interfecissent, magno his pollicetur id 15 praemio fore. XI. Tali cohortatione militum acta, classis ab utrisque in proelium deducitur. Quarum acie constituist, priusquam signum pugnae daretur, Hannibal, ut palam saceret suis, quo loco Eumenes esset, tabellarium 20 in scapha cum caduceo mittit; qui ubi ad naves adve
sariorum pervenit epistolam Stendens, se regem prinsessus est quaerere. Statim ad Eumenem deductus est, quod nemo dubitabat, aliquid de pace esse scriptum. Tabellarius, ducis nave declarata suis, eodem, unde 25 ierat, Se recepit. At Eumenes, solute epistolst, nihil in ea reperit, nisi quod ad irridendum eum pertineret: cujus etsi causam mirabatur, neque reperiebatur, tamen proelium statim committore non dubitavit. Horum incongursu Bithyni Hannibalis praecepto universi navem 30 Eumenis adoriuntur quorum vim quum rex Sustinere non posset, fuga salutem petiit quam consecutus non essat, nisi intra sua praesidia se recepisset, quae in pro
116쪽
o littore erant collocata. Reliquae Ρergamenae naves quum adversarios premerent acrius, repente in eas vasa
fictilia, de quibus suprὲ mentionem fecimus, conjici coepta sunt. Quae acta initio risum pugnantibus exclu tarunt, nec, quare id fieret, poterat intelligi. ostquam
autem naves completas conspexerunt serpentibus, novare perterriti, quum, quid potissimum vitarent, non id rent, puppes Verterunt, seque ad sua castra nautica
retulerunt Sio Hannibal consilio armatergamenoruml superavit neque tum sollim, sed saepe alths pedestribus copiis pari prudentia pepulit adversarios. XII. Quae dum in Asia geruntur, accidit casu, ut legati rusiae Romae apud L. Quintium Flamininum, Consularem, cenarent, atque ibi de Hannibale mentia 15 ne acta, ex his unus dioeret, eum in rusiae regno osse. Id postero die Flamininus senatui detulit. Patres conscripti, qui Hannibale vivo, nunquam se sine insudiis suturos existimabant, legatos in Bithyniam miserunt, in his Flamininum, qui a rege peterent, ne inimicissimum 20 suum secum haberet, sibique dederet. His rusias negare ausus non est illud recusavit, ne id a se fieri postularent, quod adversus jus hospitii esset; ipsi, si Possent, comprehenderent locum, ubi esset, facile inventuros Hannibal enim uno loco se tenebat in cas-25 tello, quod ei ab rege datum erat muneri idque sieaedificarat, ut in omnibus partibus aedificii exitum sibi
haberet, semper Verens, ne usu veniret, quod accidit. Huc quum legati Romanorum venissent, ac multitudine domum ejus circumdedissent, puer ab anu prospicienas HannibaIi dixit, plures praeter consuetudinem armatos apparere. Qui imperavit ei, ut omnes soro aedificii circumiret, ac propere sibi renuntiaret, num eodem
modo undique obsideretur Puer quum celeriter, quid
117쪽
esset, renuntiasset, omnesque ratus Occupatos Stem
disset sensit id non fortuito lactum, sed se Peti, neque sibi diutius vitam esse retinendam. Quam ne allemyarbitrio dimitteret, memor pristinarum virtutum, en num, quod semper secum habere consueverat, sumpsit.
XIII. Si vir sortissimus minia variisque perfunctus laboribus anno acquievit septuagesimo. Quibus Consulibus interierit, non conveniti am Atticus, arco Claudio arcello, Q. Fabio Labeone Coss. mortuum in
annali suo scriptum reliquit. At olybius, L. AEmilio 10 Paulo, et Cn. Baebio Tamphilo Sulpicius autem, . Cornelio Cethego, . Baebio Tamphila. Atque hietantus vir tantisque bellis districtus nonnihil temporis tribuit litteris. Namque aliquot ejus libri sunt Graeco sermone consecti. In his ad Rhodios de Cn. anlii 15Vuls mi in Asia rebus gestis. Hujus bella gesta multi
memoriae prodiderunt: sed in his duo, qui cum eo inoastris fuerunt, simulque vixerunt, quamdiu fortuna passa est, Silenus, et Sosilua Lacedaemonius. Atque hoc Sosito Hannibal litterarum Graecarum usus est doc mtore. Sed nunc tempus est hujus libri sacere finem, et Romanorum explicare imperatores, quo facilius collatis utrorumque lactis, qui viri praeserendi sint, possit j dicari.
I. Cato, ortus municipio Tusculo, adolescentulus, 25 priusquam honoribus operam daret, versatus est in binis, quod ibi heredium a patro relictum habebat. Hortatu L. Valerii Flacci, quem in consulatu censuraque
118쪽
habuit collegam, ut Μ. Perperna Censorius narrare solitus est, Romam demigravit, in foroque esse coepit. Primum stipendium meruit annorum decem Septemque,
Q. Fabio aximo, Μ. Claudio arcello Coss. Trib 5 nus militum in Sicilia fuit. Inde ut rediit, castra eo tus est C. Claudii eronis magnique ejus opera existumata est in proelio apud Senam, quo cecidit Hasdrubal, frater Hannibalis. Quaestor obtigit P. Cornelio Scipioni Ahicano, consuli cum quo non pro sortis neeeSSi.
I tudine vixit. Namque ab eo perpetua dissensit vita. AEdilis plebis actus est cum C. Heisio. Praetor provinciam obtinuit Sardiniam, ex qua Quaestor superiore tempore ex Africa decedens Q. Ennium poetam deduxerat: quod non minoris aestimamus, quam quemlibet 15 amplissimum Sardiniensem triumphum. ΙΙ. Consulatum gessit cum L. Valerio Flacco sorte provinciam nactus Hispaniam citeriorem, exque ea tria umphum deportavit. Ibi quum diutius moraretur, . Scipio Asrie anus Consul iterum, cujus in V iore cons s latu quaestor suorat, voluit eum de provincia depellere, et ipse ei succedere. Neque hoc per senatum emcere potuit, quum quidem Scipio in civitate principatum obtineret; quod tum non potentia, sed jure respublica administrabatur Qua ex re iratus, consulatu peracto, 25 privatus in urbe mansit. At Cato, censor cum eodem Flacco actus, severe praefuit ei potestati. am et in complures nobiles animadvertit, et multa res novas in edictum addidit, quare luxuria reprimeretur, quae jam tum incipiebat pullulare Circiter annos octoginta, 30 usque ad extremam aetatem ab adolescentia, reipublicae causa suscipere inimicitias non destitit. A minis tentatus, non modo nullum detrimentum existimationis socii, sed, quoad vixit, virtutum laude crevit.
119쪽
T. ΡΟΜΡΟNIUS ATTICUS. 09 III. In omnibus rebus singulari sui prudentia et
industria. am et agricola solers, et reipublicae peritus, et juris consultus, et magnus imperator, et probabilis orator, et cupidissimus litterarum fuit. Quarum si dium etsi senior arripuerat, tamen tantum in eis pro 5 gressum secit, ut non lacile reperire possis, neque de Graecis, neque de Italicis rebus, quod ei uerit incognutum. Ab adolescentia consecit orationes. Senex historias scribere instituit, quarum sunt libri septem. Ρrimus continet res gestas regum populi Romani se 10 cundus et tertius, unde quaeque civitas 'rta sit Italica ob quam rem omnes origines videtur appellasse. In quarto autem bellum cenicum primum in iunio secundum. Atque haec omnia capitulatim sunt dicta. Reliquaque bella pari modo persecutus est, usque ad 15 praeturam Ser. Galbae, qui diripuit Lusitanos. Atque horum bellorum duces non nominavit, sed sine nominibus res notavit. In iisdem exposuit, quae in Italia Hi paniisque viderentur admiranda in quibus multa industria et diligentia comparet, multa doctrina. u 20jus de vita et moribus plura in eo libro persecuti sumus, quem separatim de eo secimus rogatu Titi omponii Attici. Quare studiosos Catonis ad illud volumen delegamus.
I. Titus Somponius Atticus, AE, origine ultima. 25
stirpis Romanae generatus, perpetuo a maioribus acceptam equestrem obtinuit dignitatem. latre usus est diligente, indulgente, et, ut tum erant tempora, diti, impria
120쪽
l 10 Τ ΡΟΜPONIUS ATTICUS. misque studioso litterarum. Hic, prout ipse amabat litteras, omnibus doctrinis, quibus puerilis aetas impertiri debet, filium erudivit. Erat autem in puero, praeter
docilitatem ingenii, summa suavitas oris ac Vocis, ut non solum celeriter acciperet, quae tradebantur, sed etiam excellenter pronuntiaret. Qua ex re in pueriti nobilis inter aequales serebatur, clariusque exsplendescebat, quam generosi condiscipuli animo aequo ferre possent. Itaque incitabat omnes studio suo quo in numero me- I runt L. Torquatus, C. urius filius, . Cicero : quos consuetudine sua sic sibi devinxit, ut nemo iis perpetuo fuerit carior.
II. later mature docessit Ipse adolescentulus, propter amnitatem l Sulpicii, qui Tribunus plebis I interfectus est, non expers sui illius periculi. Namque Anicia, Ρomponii consobrina, nupserat . Servio, seatri Ρ. Sulpicii. Itaque interfecto Sulpicio, posteaquam vidit Cinnano tumultu civitatem esse perturbatam, neque sibi dari lacultatem pro dignitate vivendi, quin 20 alterutram partem offenderet, dissociatis animis civium, quum alii Sullanis, alii Cinnanis faverent partibus;
idoneum tempus ratus, studiis obsequendi suis, Athenasse contulit. Neque eo secius adolescentem arium, hostem judicatum, juvit opibus suis cujus sugam pec misi sublevavit. Ac ne illa peregrinatio detrimentum aliquod afferret rei familiari, eodem magnam partem fortunarum trajecit suarum. Hic ita vixit, ut universis Atheniensibus merito esset carissimus. Nam praeter gratiam, quae jam in adolescentulo magna erat, saepe 30 suis opibus inopiam eorum publicam levavit. Quum enim versuram facere publice necesse esset, neque ejus conditionem aequam haberent semper se interposuit, atque ita, ut neque usuram unquam ab iis acceperit,