Les Métamorphoses d'Ovide : en latin, traduites en françois, avec des remarques, et des explications historiques

발행: 1732년

분량: 266페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

141쪽

Tollere, Nympha, caput: corpusque exsangue rejirer, mais Vous ne pouvita plus alors priniscebaS. Nil illo fertur volucrum moderator equo

rum a s Pol Phaethonteos etidisse dolentius ignes. Ille quidem gelidos radiorum viribus artus,

Si queat, in vivum tentet revocare cal rem.

Sed, quoniam tantis fatum conatibus obsat. Nectare odorato spargit corpusque locum que, a soMustaque praequestus, Tauges tamen aeth ra, dixit. Protinus imbutum coelesti nectare corpus Delicuit, terramque suo madefecit odore :

mirgaque per glebas sensiim radicibus actis

Turea surrexit; tumulumque cacumiue rupti. assis Clytim quamvis amor excusare dolorem, Indiciumque dolor poteras non amplius auctor cis adit Venerisque modum sibi fecit in illa. Tabuit ex illo, dementer amoribus uso harum impatiens ,, s sub Iove, nocte dieque, a Sedit humo nuda, nudis incomta capillis.

Perque novem luces, expers undaeque cibique,

Rore mero, lacrimisque suis I9unia pazit :Nec se motis humo. tantum 1pectabat euntis Ora Dei tultusque suos sectebat ad illum. 26s Membra ferunt haesisse solo partemque coloris

ridus exsangues pallor convertit in herbas. Et in parte rubor e viola se simillimus ora Flos tegit. illa suum, quametis radice tenetur,

Vertitur ad Solem mutataque servat amorem. 27oster de cet te faveur : la ni t avolt fermό vos yeux poux j ais. Depuis te matheur de Phaeton, te Solesl n avolt pol ni stati de dotaleur plus vive. Il ticha de rectaviser par si chaleur te corps glacede sen Amante i tous ses efforis furent vatias, let

Destin tes rendit inutiles. Il se plaignit, it gemit,& aiant arrose de Nectar te corps de Leucothoe,& la terre qui l 'envir noli : du moins, dit ii, j 'aurai la con lation de voir que uous votis όle Verra vers le Ciel. En esset te corps amolli paria vertu de cette divine Essence, potis, des bras ches Eors de Terre , & forma e 11 l 'Arbre qui

Clitie, parceque te Tourn Sol est une Plante, qui 1 lon tes Naturalistes, fati mourir I'Arbre qui porte lPE cens. Je is a ver pendant quo Pline, qui donne 1 l Meliotrope plusi re proprict , ne parte polit de celle-ci. Je suis flache de irea ir rim a dire de plus particulier sur certe Fabie, car il me paroit bien surprenantque Pour nous apprendre γ'Orchame a plante i 'Arbrequi porte l'Encens, on ait dit qucit avolt enteres sa Fillet ute vive, pour la punir lautar et E sensibi e au Solei lson Amant, & que fa Rivale Clitie, pour avolt revelEcet te intrigue ait εω metamorphoste en Tourne-Sol. Mais it valit encore mi elix sie contenter de cette explica tion, que de hagarder des conjectures γ'il sertat dissicile de rendre un peu probabies. Je 1i'ai rien uouve dansi 'Antiqui te de cet Orchame, doni parte ici notre Potate, qui dit qulit Eloit te septime descendant de Belus& γ'il regnoit fur les Perses Achemenides.

142쪽

ARGUMENT.

La Numphe Salmacis, aiant in lebeune Hermaphrodite dans te Bain, se jetta dans reau δc te tenant embras , ii implore te secours de Mercure son Pere dc de Venus sa Mere. Bacchus , pour punir les Filles de Minyas du mlpris 'elles avolent fati de sess dies, les changea in Chau-ve-souris, dc leurs OuVrages en Lierre Sc en Duilles de Vigne.

Diserat : s factum mirabili ceperat au

res.

Pars feri potuisse negant pars omnia veros Posse Deos memorat sed non Bacchus in illi S. Postitur Alcithoi, psquam si uere sorores uuae radio sanus percurrens flamina telae, ars Vulgatos taceo, dixit, pastoris amores Daphnidis Idaei, quem Nymphe pellicis ira

Contulit in saxum tantus dolor urit amantes. Nec loquor, ut quondam naturae Iure no

vato

Ambiguus fuerit modo vir , modo femina, Scython. 28oT O M. I. TeCE que Leucothoe venoit de raconter tetrises Soeurs dans t 'admiration ; les unes di-sbient que la chose n'emit pas possibie; les autres Butendient que ita Dieux peuvent totat, malis elles s'accordolent mutes ὰ nier que Bacchus filii uno Divinitό. Alcithoe 11'avolt encore rien dii ; onia phia de conter austi quelque Histoire , & oni'y invita par un grand silence. D ne Vous par-lerat pas, dit-elle en continuant sen Ouvrage, dei'avanture du Berger Daphnis qui gardoit les Trou-peaux ser te Mont Ida , & qu'une Nymphe ja-louis de se Rivale changea en Ocher , tant l' mour inspire de fureur quand il est meptisse Cette Histoire est trop connue. Ie ne diratrien non plus de Scython , qui avolt sicces-1 sivement

143쪽

LES METAM ORPHOS ES

quoque, nunc adamas, quondam fidissime parvo,

Celmi , Iovi : largoque satos Curetas ab imbri. Et Crocon in partos eversum cum Smila-ς ce ores,

Praetereo descique animos novitate tenebo.

Unde sit infamis quare male fortibus undis 28sSalmacis enervet, tactosque remolliat artus ,

Discite. caussa latet vis est notis sima fontis. 31ercurio puerum Heta Cythereide natum iris Idaeis enutrivere sub antris pCujus ιν at facies, in qua materlue paterque 29 OCognosci possent : nomen quoque traxit ab illis.

D tria cum primum fecit quinquennias montes Deseruit patrios Itaque altrice relicta. Ignotis errare locis, ignota Odere Flumina gaudebat i studio minuente laborem. 29sIlle etiam Lycias urbes, Lyciaeque propinquos Caras adit. videt tu agnum lucentis ad imum Usquefolum lymphae. non illic canna palustris, Nec eriles ulvae, nec acuta custi de Iunci

Perspicuus liquor est. sagni tamen ultima vito 3

Cespite cinguntur,semperque virentibus herbis Nympha colit sed nec venatibus apta, nec arcus Flectere quae soleat, nec quae contendere cursu; Solaque Naiadum celeri non nota Dianae.

Saepe suas illi fama est dixisse sorores: 3Os

Salmaci,vel baculum, vel pictas sume pharetras

Et tua cum duris venatibus otia misce.

Nec jaculum sumit, nec pictas illa pharetras, i Iec sua cum duris venatibus otia miscet. Sed modo fontesvo formosios perluit artus : SIOSaepe Cytoriaco deducit pectine crines Et quid se deceat, 1pectatas consulit undas.

Nunc perlucenti circumdata corpus amictu,

Mollibus aut foliis, aut mollibus incubat herbis Saepe legit rores. tunc quoque forte le

gebat , 3Is

Cum puerum vidit tisumque optavit habere. Nec tamen ante adiit, etsi properabat adire,

siuam se composuit , quam circumspexit

amictuS,

Et finxit vultum s meruit formose videri. Tunc sic orsa loqui Puer o dignissime credi 3 2OEsse Deus seu tu Deus es, potes esse Cupido Si

si vement les deux Sexes. Ie pactrai seus silente His ire de Celme si fidelle i Jupiter pendantsen enfance, & qui depulis, par sen indiscretionfut changEe en Di amant ; je ne m'arrθterat pas icelle des Curetes, qui devolent leur NMilance illa Plute qui les forma. D n'ai pas destein non

cet te Fontaine , une charmante bordure. La

144쪽

e es mortalis, qui te genuere beati,

Et frater felix, fortunata professo Si qua tibi soror est, s quae dedit ubera

nutrix.

Sed longe cunctis, longeque potentior illis, 3 asSi qua tibi sponsa quam dignabere taeda. Haec tibi stoe aliqua est y mea siti furtiva voluptas Seu nulla est; ego sim: thalamumque inem

mus eumdem.

Nais ab his tacuit: pueri rubor ora notavit

Nescia quid sit amor : sed , erubuisse dece

bat.

His color aprica pendentibus arbore pomis, Aut ebori tincto est, aut sub candore rubenti, Cum frutra resonant aera auxiliaria, Lunae.

Poscenti Nymphae sine fine sororia saltem

Oscula, Iamque manus ad eburnea colla fe

renti, 3 3 S

Desinis' an fugio, tecumque, ait, ita relinquo 'Salmacis extimuit ' Locaque haec tibi libera

trado,

Hospes, ait : simulatque gradu disterire verso. Tum quoque respiciens, fruticumque recondi

ta si a

Delituit flexumque genu submisit. at ille, 3 O

tat puer, s vacuis ut inobservatus in herbis, Huc it s hinc illuc : in adludentibus undis

Summa pedum, taloque tenus vestigia tinguit. Nec mora , temperie blandarum captus

aquarum,

Itillia de tenero velamina corpore ponit. 3 slium vero obstupuit nudaeque cupidine formae Salmacis exarsit. agrant quoque lumina Nympo S. Non aliter, quam cum puro nitidis mus orbe

posita speculi referitur imagine Phoebus. Vixque moram patitur vix am sua gaudia dissere. 3 OJam cupit amplecti: Iam se male continet

Ille, catis melox adplauso corpore palmis, Dessit in latices : alternaque brachia ducens In liquidis translucet aquis ut eburnea si quis Signa tegat claro, vel candida lilia, vitro. 3m Imus, eu meus est, exclamat Nais: s, omni

Veste procul bacta, mediis immittitur undis Pugnacemque tenet luctantiaque oscula carpit: Subectatque manus e invitaque pectora tangit :- E

Si votis ὀtes in simple Mortet quel boni ut

145쪽

126 LES METAM ORPHOS ES

Et nunc hac severi, nunc circumfunditur

Denique nitentem contra, elabique volentem

Implicat, ut serpens , quam regia su net ales; Sublimemque rapit opendens caput illa,pedesque Adligat, s cauda statiantes implicat alas. Utve solent hederae longos intexere truncos 36s tque s2b aequoribus deprensumpolypus holem Continet, ex omni dimisis parte Iagellis Perstat Atlantiades sperataque gaudia Nymphae

Denegat. illa premit; ommissaque corpore toto Sicut inhaerebat, Pugnes licet , improbe, dixit, Non tamen e fugies. ita D Iubeatis,'istum Nulla dies a me, nec me seducat ab isto. Vota suos habuere Deos. nam mixta duorum Corpora Iunguntur faciesque inducitur illis

Una. metuis quis conducta cortice ramos Crescendo jungi, pariterque adolescere cernat. Sic ubi complexu coierunt membra tenaci ,

Nec duo sunt, s forma duplex, nec femina

dici, Nec puer ut pol set; neutrumque, s utrumque Oidentur

Ergo ubi se liquidas, quo Vir defenderat, tintas 38o Semimarem fecisse Oidet, mollitque in illis

Membra; manus tendens, sed Iam nou voce Qirili, Hermaphroditus ait, fo date munera vestro, Et pater sgenetrix,amborum nomen habenti cui quis in hos fontes vir venerit, exeat

inde 38s

Semio, s tactis subito mollescat in undis. M ottis uterque parens nati rata vota biformis Fecit, s incerto fontem medicamine tinxit.

Finis erat dictis; s adhuc Minyeia proles Urguet opus, spernitque Deum , fetumque profanat: 39QTympana cum subito nou adparentia raucis Obstrepuere senis ' adunco tibia cornu, Tinnulaque aera sonant. redolent myrrhaeque, crocique Resque s de mavor, coepere virestere telae,

Inque hederae faciem pendens frondesiere vestis. 39s

Pars abit in mites: s quae modo sta fuerunt, Palmite mutantur. de flamine pampinus exit Purpura fulgorem pictis adcommodat uvis. Iamque dies exactus erat, tengusque subibat,

La Conversetion des Mineides Etest finie , de

elles maryotent encore, en continuant leur ira

146쪽

cem; 4Oo Sed cum luce tamen dubiae confinia noctis. Tecta repente quati , pinguesque ardere via dentur Lampades, rutilis collucere ignibus aedes :Falsa uesaevarumsimulacra ululare ferarum.

Ditersaeque locis ignes ac lumina vitant. Dumque petunt latebras ς parvos membrana

per artus

Porrigitur, tenuique inducit brachia penna Nec qua perdiderint teterem ratione figuram Scire sinunt tenebrae. non illas pluma leva

vit IOSustinuere tamen se perlucentibus alis.

Conasaeque loqui, minimam pro corpore zocem

Emittunt peraguntque levi ridore querelas. Tectaque, non silvas, celebrant : lucemque persae Nocte oolant feroque trahunt a vespere nomm. Is

EXPLICATION DE LA VII, VIII, IX, X, XI. & XII. FABLE.

une es pece de sui te a ses Metamorphoses, en raporte plusileurs qui soni aussi inconnues que peta cu-rieuses comme soni celles Me racontent les Mindides. It semit inutile de s y arrhter long-tems ; car De P ut Ondire siurun Berger que ces mepri Spour une Nymphe converti Mnt en Rocher, simon M'on a volatu par l, nous marquer son insensibilies , ou bim que sa Femine luido a uia philtre qui te rendit stupide, comine te pretendent quelques Mythologues, fans nous doniaci au- cune resson de cet te congesture. VIII. On a publie des meme que Scython changea de Soe, parceque la Thrace, qui prille nom d'une fameliseMagici enne nommee Tiracia, appelloit aliparavant Scython; snsi, comme cile perdit nom, nil a prononciation est eu genre masculin, pour en prendre ian femiu

dit que ces dem Epoux furent changeZ en Fleurrip ura it mene une vi e chaste & innocente. XI. Comme notre Poete, 1 liccasion de Celme, parte des Curettes qui eleverentJupiter, id est bon de s'Etem dreun peu fur leur sit et. Si nous en crotons Denis d'Ha

licarnasta, ci) les Curettes et ientd'anciens Habitans de I Isse de Crete : selon te P. Dom Pegron λ) Cetoienties Prestres & les Astrologues des Princes Titans, quietoient fori ado ea aux Sciences speculatives, & sur

147쪽

LES METAM ORPHOS ES

Vant εω embrasees, soli parte Tonnex re ou par quelqueautrC accident, on vit eouler une grande quantite de Fer que te seu avolt fondii, re qui donna lieu 1 I 'Et blislement des Fortas. Les Marbres de Paros 6)Uoublient pas cet evenement, & te placent fous te R ne de Minos premier dii nom, Panction premier elant oi d'Athenes, Cest-bdire vers t 'an dii Monde aroo 13oo. avant J. C: Mais je croique cet Art Eloit connulon temS auparavant, du molns parmi les Scythes &les autres Peuples, oti Promethee, ou plutot Magog& Tubalcain l'avolent apporta. Si l 'on ueut finstruire plus 1 sond de ce qui regardeles Curettes, it faut lite ce M'en raporte Strabon 7θ, et Aut ur aiant reculilli avec solii ce que plusi urs Aa ciens , doni les Ouvrages ne subsit stent plus, avolent ditsur ce si ei. On mut consulter austi la si vante Dic sertation de M. Astori situ les Cabires, oti cet habile Antiqua re prouue que los Corybantes, les Curettes, les Dactyles & les Telchiniens elotent les me S. XII. Pour expliquer la Fabie de Salmacis & d'Her maphrodite qui 11'a pase potir etre te Fiis de Mercure dc de Venus, que parce que son nom est composid de ces ux Divinitaeg, les Mythologues ont debite bien des 8E . H. Libr. VII.

riveries. Volci, en peu de mois, ce qui peut y avoirdonne lieu. Ιl y avolt dans la Catie, prὰs de la Villed'Halicarnase, ainsi que nous t 'apprenons de Vitri ve 8b une Fontaine qui servit 1 humani ser quesques Barbares, qui aiant et e chaseet par la Colonie que les Argiens et a libent dans cet te Ville, furent obligeZ d'yvenir miser de l'eau, & ce commerce avec les Grecales rendit non si lement trὰs-polis mais tes fit donner dans te luxe de cette Nation voluptueuse; & c est ce qui donna 1 cette Fontaine la reputation de Hire chan-ger de se . On potarroit pensor encore que t eau decette Fontaine amollisibit te cour age, & rendoit effemineZ coux qui en buvolent, comme ii y en a d'aut res qui rendent stupides ou furieux. LIio Giraldi tend que la Fabie tire sin origine M ce que celle Fontaine etant enfermee de murailles, i I s y passoit de temsentems des avantures quilui niterent cite reputation, malis, Commecet Aut eurne prouue poliat i a conjecture, ilva ut mi em raporter Ia reflexion de Strabon is quidit qu'il ne stit pas p rquoi cette Fontaine emit ensii minuesse reputation, puisque la mollesie vient molns de lyair ou de l'eau, que des richesses & du tu tae Fatae est εcrite par notre MEte d'une mani ere qui n'e posse que trop vivement les effets de la volupto.

thamas. Ino Melicerte chan ea en Disux Marius.

junon, Vant enuoye Tisiphone dans te Palais d'Athamas, y causa tant

148쪽

de trouble & de defordre, que ce Prince devenu furieux Ecrase contretine muraille te jeune Learque son Fiis, & poursui vant ensuite sa Fem- me Ino , elle se precipita dans la Mer avec Melicerte son autre Fiis, & Neptune, k la priore de Venus, les changea en DieuX Marins. Les D mes de Thebes, qui accompagnoient Ino , fur te potnt de se precipiter dans la Mer, furent changdes en Rochers & en OiseruX.

TVm vero totis Bacchi memorabile Thebisi tamen erat; magnasque novi matem tera viresi Larrat ubique Dei de totque sororibus expers Una doloris erat, nisi quem fecere sorores. Adsticit ianc natis, thalamoque Athamantis habentem 42OSublimes animos, s alumno numine, Iuno; Iec tulit : secum, Potuit de pellice natus

Vertere Issaeonios, pelagoque immergere, nau

Et laceranda suae nati dare miscera matri, Et triplices operire notis P inyeidas alis : 42yNil potens Juno, nisi inultos fere dolores PMque mihi satis et 8 haec una potentia nostra

s r se docet quid agam fas es s ab hoste

doceri cuique furor valeat, Penthea caede satisque Ac s per ostendit. cur non simuletur, eam

que 43 a

Per cognata suis exempla furoribus Ino Est mi a declitis, funesta nubila taxo Ducit ad infernas per muta silentia sedes.

Styx nebulas exhalat iners umbraeque re emes

Descendunt illac, simulacraque functa se Acris. 43 s

Pallor Hiemsque tenent late loca senta: novique,Vua sit iter, manes, Stubam quod ducit ad

urbem,

Ignorant ubi si nigri fera regia Ditis.

Mille capax aditus, s apertas undique portas Urbs habet. utque fretum de tota flumina terra, 4 OSic omnes animas locus accipit ille; nec ulli Exiguus populo est, turbamve accedere sentit. Errant ex angues sine corpore s ossibus um

brae

Parsque forum celebrant, pars imi terita tyranni Pars alias artes , antiquae imitamina vi

tae. 44s S linet ire illuc, coelesti sede relicta,

To M. I. Tantum CSs prodiges avolent inspire avx Tlaebalias un

149쪽

Tantum odiis iraeque dabat Saturnia Iuno. sivo simul intratait, sacroque a corpore pressum

Ingemesit limen tria Cerberus extulit ora :Et tres latratus simul edidit. illa sorores Nocte vocat genitas, grave N implacabile

numen.

Carceris ante fores clausas adamantefidebant: Deque suis atro, pectebant crinibus angues. Uuam simul agnorunt inter caliginis umbras Surrexere Deae. sedes scelerata vocatur. 4Ss Viscera praebebat Tityos lanianda , novemque Iugeribus in entus erat. tibi, Tantale, nullae Deprenduntur aquae s quaeque imminet, e git arbos. Aut peti aut urgues ruiturum,Si siphe, saxum.

o itur Ixion,ssesequiturque fugitque Idolirique suis letum patruelibus ausae,

Adsiduae repetunt quas perdant, Beli s undas. uos omnes acie psquam Saturnia torta Vidit, s ante omnes Ixiona, rursus ab illo

Sisiphon ad piciens , Cur hic e fratribus, in- Regia dives habet: qui me cum conjuge semper

Sprevit i exponit caussas odiique viaeque; siuidque velit. quod velle erat,ne regia Cadmi Stairet; s in facinus traherent Athamanta Sorores. somperium,promissa, preces confundit in unum: Sollicitatque Deas. Sic haec Iunone locuta, Tisiphone canos, ut erat, turbata capillos Moυit s oblantes revecit ab ore colubras.

Atque ita, Non longis opus est ambagibus,

Facta puta, quaecumque Iubes. inamabile reg

Desere teque refer coeli melioris ad auras. Laeta redit Iuno: quam coelum intrare

parantem

ROratis lustravit aquis Thaumantias Iris. Nec mora ς Tisiphone madefactam sanguine

sumit 48o

mportuna facem ς idoque cruore rubentem induitur pallam : tortoque incingitur angue Egrediturque domo. Luctus comitantur mu

tem I

Et Pavor, error, trepidoque fusania vultu.

Limine confiterat : postes tremuisse ferun

tur 48s

Aeolii pallorque fores infecit acernas Solque locum fugit. monstris exterrita con x, Territus

Danaides, qui ne rougirent potnt de domer lamori 2 leurs Maris, lichent vainement de rempli r uti Tonneau qui se viride a messere qu'elles ν

ses regards sur Sisyphe, celui ci est id te sevi de se, Beres qui Bit condamne ἱ des murmens Eterneis, pendant que te seperbe Athamas & si Femine, quioni tosijoura fest gloire de me mEpriuer , habitent

150쪽

Territus es Athamas: tectoque exire parabant Obiitit infelix, aditumque obsedit, Erinnys Pisaeaque Oipereis distendens brachia nodis,

Caesariem excussit. motae sonuere colubrae. Parsque Iacens humeris s pars circum tempo

ra lapsae

Sibila dant, saniemque vomunt, linguasque

coruscant.

Inde duos mediis abrumpit crinibus angues; Pelferaque manu raptos immisit. at illi B oosque Hus Athamanteosque pererrant VIupirantque graves animas nec vulnera membris

Ulla ferunt. mens est, quae diros sentiat ictus Attulerat secum liquidi quoque monstra veneni, oris Cerberei spumas, s mirus Echidnae, OOErroresque vagos, caecaeque oblivia mentis,

Et scelus, lacrimas, rabiemque, 9 caedis amorem somnia trita simu quae sanguine mixta recenti

Coxerat aere cavo, viridi versata cicuta.

Dumque pavent illi vertit furiale venenum sos Pectus in amborum praecordiaque intima

movit.

Tum face jactata per eumdem saepius orbem,

Consequitur motos velociter ignibus ignes. Sic etidis iis, Jussique potens, ad inania magni Regna redit Ditis : sumtumque recingitur

Protinus Aeolides media furibundus in aula Clamat, si, comites, his retia tendite si Ais: Hic modo cum gemina visa est mihi prole leaena. Utque ferae equitur vestigia con gis amens Dequesnu matris ridentem, s parva Learchum s Is Brachia tendentem, rapit, es bis terque per

auras

Idore rotat fundae e rigidoque infantia saxo Discutit ossa ferox. tum denique concita mater,

Seu dolor hoc fecit, seu sparsi caussa venem Exululat passisquefugit male sana capillis. SIO

Teque ferens parvum nudis, Melicerta, imcertis,

oe, Bacche Jonat. Bacchi stib nomine Iuno Risit: π,Hos usius praestet tib dixit, alumnus. Imminet aequoribus scopulus. pars ima cavatur Fluctibus, s tentas defendit ab imbri s un

das fas

Summa riget, frontemque in apertum porri git aequor.

Occupat hunc vires infanta fecerat Ino:

SEARCH

MENU NAVIGATION